As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 Malya Yasuuꞌa oodehay gwidaana mitaalee sooya, "Dirꞌaatkina teeraayooh iigidee dehaay giigiya. 4 Baruuh iteera teeraayee, habbaat gat salaliib dhibiyaan. Aree aakilay eeyaaniit aamiyaani idꞌiin. 5 Habbaat warit awi hooy iifiyi mhiin dhibiyaan. Aree oomhiin gwida haash hooy kiihaay. Whaash hoogaab kiikayt tehabba willa yakta. 6 Laakiin tuuyin tifirꞌihoob, tifuuti gadam kitbari akay balamtaayt tilaw. 7 Teera weer naweeti bitik dhibiya, aree yakiyanihoob tinawi iskitni idirna. 8 Laakiin shalikt habba daayi haashiib dhibiyaaniit, sheeb doora harroob haay eeyaan. Aree weer asagwir tamuun doora iikti, aree weer mhay tamuun doora iikti. 9 Angwil ibariib, baꞌiimsaw." idi.

Usaamri Udaayiinaay Mitaal

25 Muusaay whaggi kooja gaal yakiyaayt, Yasuuꞌa naan indiyeeb iishbibee dehaay gaana raatiya. Baruuh "Seednaay! Umidhhan udaayim kwasaamaniyee dehaay ibakii naan adanꞌi?" idi.

26 Yasuuꞌa bariiyooh dehaay, "Ooktaabiib naan kataabtu? Baruuk aree een bareeh kak afhamtaa?" idi.

27 Uutak igwibi, "Uuktaab ‘Wꞌankwana Ukwaasanaayook kassooh uginꞌiisookwa, kassooh unfisiisookwa, kassooh utaadiisookwa, kassooh ugirmaayiisookwa areeya. Aree ushawwook ugarooyiitook areeya.’ indi." idi.

28 Yasuuꞌa ootakii dehaay, "Daayiib tigwibiya, teen teena sakaa! Aree ikwaar tindiya." idi.

29 Laakiin uutak baruuh hooy hadiidiyeet toona akteen miyaadiib, aflaay baruuh Yasuuꞌaab raatiya, "Aree aniib ushawaw aabu?" idi.

30 Yasuuꞌa bariiyooh dehaay igwibi: "Tak Algudusee Ariihaab beeti giigee, gwihara hooy daayaaniit tꞌiibriyi hooy isaalibna. Ithaabꞌaniit tooyat iidwilihoob, yꞌishni giigiyaan. 31 Beenhoob fagiiri been usalal ookna nꞌati saki. Uun ufagiiri ootak rhiyihoob, oodar ooraawii hasamiya. 32 Oontꞌa weer tak Laawiib oomhiin eeyaayt barooh rhiyihoob, uun han oodar ooraawii hasamiya. 33 Laakiin Saamiri iibaabee been ootaki mhiin eeya. Baruuh been ootak rhiyihoob, bariiyooh dehaay nꞌakwmanaaya. 34 Bariiyooh dehaay eeyaayt tꞌadilꞌiitooh dehaay yhakwir aree saliitwa haabwa kehii ifif. Malya ootak umeekooh isꞌamaayt fiinaniiti gaw haay ibi. Beentooy aree barooh daayiib iweer. 35 Oombꞌi ooraaw malu ashteeti diiti mhallaga mhaliyaayt tifiinaniiti gawi kina yhii. Malya baruuh, ‘Oon ootak daayiib weeraa! Aree bariiyooh dehaay gwidakaana kwansiyeek, ani atꞌagiirihoob ikwaas hook andi.’ idi." idi.

36 Yasuuꞌa ootakii dehaay, "Een bareeh imhayeeb, oon ootak igwihara isaalibneeb sidki shawwooh ikatiib keeyaab hiistiniya?" idi.

37 Whaggi kanaaniiga igwibi, "Ootak ubariiyooh dehaay nꞌakwmanaayaab ikati." idi.

Yasuuꞌa bariiyooh dehaay, "Difaat baruuh sakiyaneet toona tꞌiiteena sakaa!" idi.

4 "Bareesookna gaal sheeb arginaab ibariyeek, aree gaal hooy kwidhiiniyeek, kak iwari? Yꞌashshadhig tamuunwa yꞌashshadhig umingaayiib ishtiit, ukwidhaab marriyeeb hadiit kiihariw han? 5 Aree baruuh wꞌargin marriyihoob, afirhiit wharkaayooh kehii daasiini. 6 Aree ugawooh eebi. Malya baruuh yꞌaraweehwa ishawweehwa waliikiit, ‘Ani wꞌarginu ukwidhaab amri!’ indi. 7 Ani andi hookna, oontꞌaaneet ashshadhig tamuunwa ashshadhig shibu dehay tuubaat baahariiwaayeeka, amaag sakanaab gaal tuubiiniyihoob, tibreeteeb tageegakaat firha ikatiin.

Wꞌoor Ukwidhaanaay Mitaal

11 Malya Yasuuꞌa masi, "Malu ar iibri tak iifi. 12 Wꞌoor uudis ubaabaay dehaay, ‘Baab! Umraayii wꞌadhdhu hiiyyaheeb!’ idi. Aflaay uutak umraayooh mhalleeyooh dehaay yꞌadhidh.

13 Shalik bꞌeeyi harꞌii wꞌoor uudis kassooh wꞌadhdhooh iyhaayt, sagi haash beeti iibaabiya. Aree beentooy hisaabooh dꞌiyaab kiikuuyt, imhallagaayeeh ilkik idꞌi. 14 Baruuh imhallagaayeeh kwidhisiyaayt harꞌii, been whaash akraat hargwi hooy daata. Baruuh naat anu imhi. 15 Aflaay baruuh giigiyaayt, been whaashi tak gaalnaay gwad shagaamiya. Uutak barooh ikhansir isigwꞌidi jillaay tudirꞌaatiyooh shagaasiisiya. 16 Ikhansir tamiineet tumꞌari tamiyeet minniimiya. Laakiin barooh naat iyiw gaal han kiihaay.

17 Malya ishuukeeyooh yꞌagaraayt, ‘Ani tooy hargwiit atoodiir. Baabiyu ishagaamana han gwidaat mꞌari tameen! 18 Ani yakiit baabiyu dehaay itꞌigir andi, aree bariiyooh dehaay: Baab! Ani Ukwaasanaay kehiiwwa bariiyook kehiiwwa amaag sakan. 19 Bariiyook oor attiyoodiyee dehaay kaꞌastehalan. Eenda ikiraaykinaayeek tꞌiiteeb gaal kwaasaheeb iyaad andi.’ idi. 20 Aflaay baruuh yakiyaayt ubaabaay dehaay yꞌagar.

Laakiin ubaaba barooh sagi mhiinii yꞌee rhiyanihoob, bariiyooh dehaay nꞌakwmanaaya. Baruuh wꞌoorooh beeti dhaabiyaayt, yhalabaayt hooy fꞌiya.

21 Wꞌoor ubaabaay dehaay, ‘Baab! Ani Ukwaasanaay kehiiwwa bariiyook kehiiwwa amaag sakan. Bariiyook oor attiyoodiyee dehaay kaꞌastehalan.’ idi.

22 Laakiin ubaaba ikishiyaayeeh waliikiyaayt, ‘Ashshigaana! Daawri halak haay mꞌaanaat barooh sitookwna! Bariitooh tugiibalaaytiib khaatim dꞌiina! Gidhꞌaat aree shibna! 23 Dhha laga haay mꞌaanaat haridna. Yakaana aduumaat dꞌiit afirhinayeet toonaati. 24 Uun wꞌooru suur ayaa iifi, tꞌa laakiin idhhan! Suur kwidhaa iifi, tꞌa laakiin maraayu.’ idi. Aflaay baraah tꞌaduuma badooyaan.

25 Beenhoob, wꞌoor uuwin tudirꞌaatiib iifi. Baruuh oogaw idwilihoob, baasinkoobwa hawaatwa imaasiw. 26 Aflaay baruuh ikishiyaayeeb gaal waliikiyaayt, naan tiiktiyeeb barooh raatiya. 27 Ukishiya ‘Usanuuk asgaa yꞌaabuuyt, baabuuk ulaga oodhhaab hardaabi.’ idi.

28 Wꞌoor usuurkina winneet gadabiya. Oogawi shuumti irib. Aflaay ubaaba oogaw shuumiyee dehaay winneet hooy yhariw. 29 Laakiin baruuh ubaabaay dehaay, ‘Shibiba! Ani kassoohoob ukishiyaayt dehook shagaamee masi han naat dehook ribaab kaaki. Laakiin baruuk yꞌaraweeyi geeb haay afirhiyeet nꞌaayt han hiiyyaayheeb kitta. 30 Laakiin uun wꞌooruuk umaalook kassooh mꞌateeb kwidhisiyaayt yꞌagarihoob, ulaga oodhhaab dehaay teharida.’ idi.

31 Ubaaba ‘Wꞌooruunay! Baruuk kassoohoob gwadu tehaya. Ani abariyeet tuuna kastuuh bariitook tikati. 32 Laakiin hiddaab midhadhtiit afirhinayeet toonaati. Usanuuk suur ayaa iifi, tꞌa idhhan, kwidhaa iifi, tꞌa imri.’ idi." Yasuuꞌa idi.

45 Masi, tibreeteet hadꞌaayi alya jawhar harriiw tijaar tꞌiiteeti. 46 Baruuh alya taman manriyihoob, diftiit ibariiyeenaaka kastooh danliibka jawhar iniin.

Ufariisiiwwa Utilbaat Tamanaaywa Mitaal

9 Dehay gali igarooyeehna oodehay iraweeka hayiskaab hiisiina, aree oodehay eeraw kasseeh abaabiin. Yasuuꞌa bareeyooh dehaay een eemtaal hadiidiya: 10 "Malu da Ukwaasanaay gawiib siileeltiib yhiriwnayt, asti reewiyaan. Uungaal Fariisiibu, uuraaw tilbaat tamnaabi. 11 Ufariisi yakiyaayt ugarooyooh dehaay bak idiit siileeliya, ‘Ukwaasanaayu, ahamid hook, ani oodehay eeraw tꞌiiteeb kaaki - igwiharanaawwa, toomaag sakanaawwa, ijakiinaawwa tꞌiiteeb kaaki. Tari oon utilbaat tamana tꞌiiteeb han kaaki. 12 Ani malu doora tꞌasaramaatiib baaskiitani. Kastooh toona tꞌamarriyeetiib titamnaat takwi hooy mhalani.’ idi.

13 Laakiin utilbaat tamana sagi mhiin ingadaayt siileeliya. Baruuh teebri beeti han nakamaab kiiki. Laakiin iginheeh ithꞌaayt, ‘Ani amaag sakan, Ukwaasanaay arhamaaheeb.’ idi.

14 Ani andi hookna: Uun uutak utilbaat tamana Ukwaasanaay suurii shibooba ugawooh ibi. Laakiin Ufariisi shiboobaab kiiki.

Ugarooyooh tageegsiiniibka miskiinami indi, ugarooyooh miskiin ikwasiibka tageegi indi." idi.

Mhay kishiyaayi mitaal

14 Yasuuꞌa "Masi batuuh ootak wꞌiibaabiiniib tꞌiiteeti. Baruuh ikishiyaayeeh waliikiyaayt, igadhꞌeeh bareeh dehaay aamaniya. 15 Ikishiyaayeeb gaal ay mhallaga ashteetiib nuuniya. Weer aree maloob nuuniya, umhaya gaal nuuniya. Baruuh gaalka toona tꞌadgiriiniyeet nuuniyaayt, malya tꞌiibaabtooh isoorarim. 16 Uutak ay mhallaga ashteetiib nuunamiya igidiyeesooh giigiya. Malya imhallagaayeeh daasiyaayt shagaamiya, masi ay mhallaga aree rayiimiya. 17 Ukishiya imhallaga imalu nuunamiyaab han masi maloob rayiimiya. 18 Laakiin uutak gaal ashteeti mhallaga nuunamiyaab naat anu giigiya. Baruuh deelaab whaashiib ifrikayt, wꞌankwanaayeeh imhallaga hooy dhꞌishiya.

19 Gwimad damaani harꞌii, een ikishiyaayi ankwana yꞌagar eeyaayt bareeh haasabiya. 20 Uutak yꞌay mhallaga nuunamiyaab, ay mhallaga warib haay eeyaayt, ‘Duuruun, baruuk ay mhallaga nuuntaaheeb. Shibiba, ani ay mhallaga warib rayiiman.’ idi.

21 Bariiyuuh wꞌankwana igwibi, ‘Daayiib tiweera, baruuk daayi kishiya iimaan tibariya. Baruuk shalik naateeb aamanan hook, shaawti gwidaana isꞌibik hook andi. Mꞌaa aree wꞌankwanaayook geeb afirhaa!’ idi.

22 Uutak malu mhallagaayi han eeyaayt, ‘Wꞌankwanaay, baruuk malu mhallagaayeeb aamantaaheeb, shibiba, ani maloob warib rayiiman.’ idi.

23 Bariiyuuh wꞌankwana igwibi, ‘Daayiib tiweera, baruuk daayi kishiya iimaan tibariya. Baruuk shalik naateeb aamanan hook, shaawti gwidaana isꞌibik hook andi. Mꞌaa aree wꞌankwanaayook geeb afirhaa!’ idi.

24 Malya uutak gaal imhallagaayee nuunamiyaab eeyaayt, ‘Wꞌankwanaay, baruuk akra tak tikatiyeet toona akteen, baruuk teeraayaab bitkaayeet dirꞌaati waak harriiwa, birraab bitkaayi teera danbiileet harriiwa. 25 Aflaay arkwiit barraab afirꞌa, aree imhallagaayeek whaashiib abis. Shibiba, aan aree bariiyeeka.’ idi.

26 Bariiyuuh wꞌankwana igwibi, ‘Baruuk amaagwa, hasra kishiyaawwa! Aflaay ani teeraayaab baakaayeet dirꞌa anwiikeet toona tikana, aree sibidaab baakaayi teeraay harroob adanbiileet toona tikana? 27 Aflaay daayiitu, aniib imhallaga ubanki kinaayi geeb daasaa. Ani atꞌagiirihoob, imhallagaayi maksab iyaay andi.

28 Oon barooh imhallaga hooy ahaanaat, itamin mhallaga ibariib hiina. 29 Uutak wꞌibari, gwidakaana ittiyiw indi, aree gwidaana ibariib iikti indi. Naat baabariib aree, tuuna baruuh ibariyeet han hooy giigi tindi. 30 Been ukishiya tutakweet baabari uthibniib gidna. Baruuh beentooy waawi indi, aree ugirmaayiisooh toobuut iithꞌa indi.’ idi.

Ootak Ugabaabwa Lꞌaasirwa

19 Yasuuꞌa, "Gaba tak winneet daawri halaka alyaab iitkwi iifi. Baruuh timꞌariitiib hooy daayiit tami. 20 Oon ootaki dheefaay suurii tak miskiin Lꞌaasir iidneeb, ubashar kassuuh adilꞌiit ataab iiktiyeeb iifi. Oon ootak ugabaanaay gawi dheefa beeti haay eeyaan. 21 Uun baruuh ootak ugabaanaayt timꞌariitii dhibtiit toona tamiyeet yhiriw. Ubashar adilꞌiit ataabuuyt, aayas aree yꞌiit tꞌadilꞌi iilhisiin.

22 Uun uutak umiskiin iyanihoob, imalak barooh yakisiyaaniit Ibraahiimi daraag daasiyaan. Malya uutak ugaba han iyaayt itoobaas. 23 Uutak toonꞌi daamiya. Akraab lhamaa asti iishbibihoob, Ibraahiim hooy sagii rhiya. Aree Lꞌaasir bariiyooh daraag rhiya. 24 Aflaay baruuh Ibraahiimii dehaay, ‘Baabu Ibraahiim, arhamaaheeb! Lꞌaasir anii dehaay diigwata! Tugiibalaaytooh yameeb daasiit, umiidalaabu balꞌasi, ani toon tunꞌeetiib akra gwirhaayeeb eefi.’ idi.

25 Laakiin Ibraahiim igwibi, ‘Wꞌooruun, baruuk tuduniyaatiib tidaayiinayteek tiyhaneet toona shꞌaa. Lꞌaasir aree beenhoob amagnayt iyhi. Laakiin amsi baruuh daayiib eefee, aree baruuk lhamtiniya. 26 Aree kastooh toon toonaati geeb, hininwa bareekwa win deela ibitkeen daamaabi. Aflaay tooysii bareekna beeti giigtiib yhariw baliin kaꞌadgiriyaana, tari beentooysii hinin beeti whasamti gaal han kaꞌadgiriya.’ idi.

27 Malya uutak ugaba, ‘Baab, aflaay winneet hook aharriiw, Lꞌaasir baabiyu oogawii dehaay diigwata! 28 Ani ay sana abari. Barooh bareeh beeti diigwata, winneet sooyiiniyeet toonaatu, aflaay baraah han oon wꞌadaabi mhiin beeti biiyꞌayneet toonaati.’ idi.

29 Ibraahiim igwibi, ‘Isanaayaak Muusaabwa inabiya eerawwa ibariin. Bareeh baꞌisniikarna.’ idi.

30 Malya uutak ugaba, ‘Een kiikeen, Baabu Ibraahiim! Tak gaal oodehay wꞌayaanaay yakiit bareeh eebiyeek, baraah Ukwaasanaay dehaay itꞌigir iyadna.’ idi.

31 Ibraahiim bariiyooh dehaay, ‘Baraah Muusaabwa inabiyaawwa biisinaakiirneek, aya tak gaal yakiit eebiyeek han, kiisinaakirna.’ idi." Yasuuꞌa idi.

24 Yasuuꞌa bareeh wari mitaal sooya, "Tibreeteet hadꞌaayi ootak daayi haashiib teeraayaab tꞌiiteeti. 25 Laakiin baraah gaalka diwee, barooh yꞌashooyaah eeyaaniit igamhi bitik adaar teeraayaaniit giigiyaan. 26 Igamhi yakiyaayt girmaab ifirꞌihoob, wꞌadaar han lawiya.

27 Udirꞌaatkinaay ishagaamana bariiyooh dehaay eeyaaniit, ‘Duuruun, tudirꞌaatiyook daayi teera teeraayaab kitta han? Wꞌadaar aflaay naa mhiinii eeya?’ idiin.

28 Baruuh ‘Toon toona wꞌashooyu iweer.’ idi.

Ishagaamana barooh raatiyaana, ‘Hinin diftiit wꞌadaar fataktiib hoon harriiwa?’ idiin.

29 Baruuh ‘Abadan, baraak wꞌadaar fatakee, igamhi geeb fatakteena. 30 Ishna dꞌiina oowaak ookiik mhallaahna hiddaab bayakiin. Been oodoor iwookana sooyi andi, Hankaab wꞌadaar wiknaat gaal mhiin hakwirnaat liwna! Malya igamhi dibilnaat ugiisaay daasaana iyaad andi.’ diyaabu udirꞌaatkina." idi Yasuuꞌa.

Tamint aagiraati mitaal

1 Yasuuꞌa "Beet tooyin tibreeteet hadꞌaayi, baliit lambaateehna yakisiyaaniit udooba yꞌishishni jillaay ifirꞌat tꞌaagira titamin tꞌiiteena iikti tindi. 2 Bataah ayt afreeyaana, aree ayt fagaraamiyaan. 3 Tꞌaagira tꞌafreeyaant lambaateehna yakisiyaana laakiin saliit naat han geeboohna yaksaat kiikeen. 4 Laakiin tꞌaagira tifagaramiyaant saliit karooraateeb yakisiyaana, tilambaateehna han geeb yakisiyaan. 5 Udooba yꞌee idleel, aree bataah kastaah hanꞌaariyaaniit diwiyaan.

6 Whawaadi tarabeeb tageegsiyaani waliikiyaana, ‘Udooba uun ikati! Mꞌaana barooh ashishna!’ idiin.

7 Tꞌaagira kastaah ibꞌarniit tilambaateehna isoomirna. 8 Tꞌaagira tꞌafreeyaant tifagarnaatee dehaay, ‘Usaliitookna naat hooy hiina hoon, tilambaataan iiyaan.’ idiin.

9 Tꞌaagira tifagaramiyaant, ‘Abadan, hininwa bateekwa kasteen kamhiyaan hoon. Shaawti usaliit eedliib baliib beenaat naat igarooyeekna dehaay dilibna.’ idiin.

10 Laakiin bataah saliiti dalabii dehaay giigiinihoob, udooba eeya. Tꞌaagira tꞌamart udiraariit aduuma ookiik barooh iramna. Malya udheefa assamiya.

11 Malya taaraw han eeyaaniit, ‘Seedna, Seedna, udheefa dehoon nigila!’ idiin.

12 Baruuh ‘Oosdik andi hookna: ani kaakan hookna.’ idi.

13 Aflaay oombꞌi tari toosꞌa kitkanna akay daayiib gwꞌadna." idi Yasuuꞌa.