Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
É di’enek, mot ngɔt tɔ len ɛ́ di ààbɛ nɛ etsoŋ ɔ, nyɛ goka ɛ́ nɛ ɛwaab yɛ nɛ Zɛɛb, deenek, Zɛɛb waadjɛ nyɛ etsoŋ. Ɛtɛɛ náá, Zɛɛb djɛ yɛ ɛ́ nɛ bot djas ɛ nɛ bum lyem wat, tɔ enɛm nɛ embɛɛ bɛ.
É di’enek, mot ngɔt tɔ len ɛ́ di ààbɛ nɛ etsoŋ ɔ, nyɛ goka ɛ́ nɛ ɛwaab yɛ nɛ Zɛɛb, deenek, Zɛɛb waadjɛ nyɛ etsoŋ. Ɛtɛɛ náá, Zɛɛb djɛ yɛ ɛ́ nɛ bot djas ɛ nɛ bum lyem wat, tɔ enɛm nɛ embɛɛ bɛ.
É di’enek, mot ngɔt tɔ len ɛ́ di ààbɛ nɛ etsoŋ ɔ, nyɛ goka ɛ́ nɛ ɛwaab yɛ nɛ Zɛɛb, deenek, Zɛɛb waadjɛ nyɛ etsoŋ. Ɛtɛɛ náá, Zɛɛb djɛ yɛ ɛ́ nɛ bot djas ɛ nɛ bum lyem wat, tɔ enɛm nɛ embɛɛ bɛ.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Tin, etsoŋ ee di edus pɛ tɔ gwoo ɛ, pookodi sok ɛ́ dɛɛ. Bhii tak etsoŋ e tak kadjɛ ɛ́ mɛtela mɛ lyem, egwyem nɛ ɛgu ɛlii, nyɛ nɛ gek bɔɔ bɛsɔ ghoŋ, nyɛ ɛ́ nɛ bu enɛm nɛ embɛɛ. Nyɛ ààsa mbɛk pak bot, nyɛ ààgu mɛkɔŋ.
Tin, etsoŋ ee di edus pɛ tɔ gwoo ɛ, pookodi sok ɛ́ dɛɛ. Bhii tak etsoŋ e tak kadjɛ ɛ́ mɛtela mɛ lyem, egwyem nɛ ɛgu ɛlii, nyɛ nɛ gek bɔɔ bɛsɔ ghoŋ, nyɛ ɛ́ nɛ bu enɛm nɛ embɛɛ. Nyɛ ààsa mbɛk pak bot, nyɛ ààgu mɛkɔŋ.
Tin, etsoŋ ee di edus pɛ tɔ gwoo ɛ, pookodi sok ɛ́ dɛɛ. Bhii tak etsoŋ e tak kadjɛ ɛ́ mɛtela mɛ lyem, egwyem nɛ ɛgu ɛlii, nyɛ nɛ gek bɔɔ bɛsɔ ghoŋ, nyɛ ɛ́ nɛ bu enɛm nɛ embɛɛ. Nyɛ ààsa mbɛk pak bot, nyɛ ààgu mɛkɔŋ.
Dhiiti mot pak’en ɛpegek náá, nyɛ ɛ́ nɛ etsoŋ nɛ mɛtselal é? Tin, nyɛ ɛ́ goka nɛ ɛtel yɛ ɛ́, tɔ mɛsa mɛ ghwyikwyee, nɛ tɔ mɛsila mɛ nyel nɛ etsoŋ.
Mɛ nɛ lyo mɛsa mɛ etsoŋ nɛ ekeletyɛ di náá, bɛ eezewoozal tɔ ɛdum ɛ koŋ nɛ Zɛɛb ɔ. Ààkabɛ etsoŋ e bɔs’ak, ààkobɛ-bɛak yii bɛghɛŋ ɛ di ekɔk kɔ bɔs’ak ɔ, ye di náá, yɛ aadiib ɛ. Ààbɛ, mɛ goola wak ɛ́ etsoŋ e Zɛɛb nadi syela ɛ, yii bot nadi ààgu ɛ. Zɛɛb naazekoobal etsoŋ e tak ɛsok nɛ bhwak nɛ kusel, étɛp mena needika tɔ duma yɛ.
Yɛ kabɛ bisɔ ɔɔ, bis lyo bot ɛ́ ɛsyee ɛ Klisto kɔ mɛlaaba. Tin, yɛ ɛ́ nɛ bot ɛ mbyak eYuda ɛ mɛlee, ye kadi ɛ́ dáa mɛlyet pɛ daa bot ɛ membyak mɛ sis. Tin, dum nɛ bot ɛ Zɛɛb nazedjóo ɔ, ye nakoozodi bot ɛ mbyak eYuda nɛghu bot ɛ di ààbɛ bot ɛ mbyak eYuda ɔ, Klisto ɛ́ di nɛ mɛbwala nɛ etsoŋ e Zɛɛb. Etɛɛ náá, etɛp e Zɛɛb ee bot di ebee náá yɛ ɛ́ mɛlyet ɛ, yɛ ɛ́ etɛp ee di nɛ etsoŋ dhaa etsoŋ bɔɔ ɛ. Deenek, esa e Zɛɛb ee bɛ di ebee náá, ye tok nɛ ghwyil ɛ, yɛ eedhaa bot ɛ bɔs nɛ ghwyil.
Tin, sa mot ààkɔɔ nyel’ɛ: Mot ngɔt tɔ len ɛ di nɛ egeka náá, nyɛ ɛ́ tsoŋ mot é mis mɛ bot ɛ bɔs’ak ɔɔ, ye goka ɛ́ nyɛ di mot mɛlyet é mis mɔɔ, étɛp nyɛ neebela tɛtɛ etsoŋ.
Tin, sa mot ààkɔɔ nyel’ɛ: Mot ngɔt tɔ len ɛ di nɛ egeka náá, nyɛ ɛ́ tsoŋ mot é mis mɛ bot ɛ bɔs’ak ɔɔ, ye goka ɛ́ nyɛ di mot mɛlyet é mis mɔɔ, étɛp nyɛ neebela tɛtɛ etsoŋ.
Mɛ ɛpelyel bham étɛp ɛdjɛ bin mɛghaaz, étɛp bi neekwyɛla pak’en nɛ lyem wat. Mɛ baakwyɛl pe ɛ́, Zɛɛb sɛɛ bin mɛtel, etɛɛ náá, bi needi nɛ bɛtɛ nɛ etsoŋ. Deenek ɛ bi aagu sa Zɛɛb di syela ɛ, ye kwyɛl ɛlɛɛ ɛ́, Klisto nyɛy ɛmet. Ekum e etsoŋ djas nɛ yii ɛgu, yɛ ɛ́ syela tɔ Klisto.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Beta náá, mɛkpa ɛ Klisto nɛ mɛvu mɛ tak djas di tɔ len. Lyoelka pak’en, dulelka mɛlɔ pak’en nɛ etsoŋ djas. Tiika membi mɛ mɛdjeeb mɛ Zɛɛb djas nɛ lyem wat, nɛ ɛbulal ɛ bhɔɔ tɔ mɛdjeeb djas: mɛdjeeb mɛ di edjɛ ɛbwaalel, mɛdjeeb mɛ di edjɛ duu nɛ Zɛɛb ɛ, zɛnɔɔ mɛdjeeb mɛ Sisim na Dɛɛ di etel bin ɛ.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Tin, bi ɛ́ kobaka nɛ tyee bi di ekɛ ɛ. Sa bi ààkɛ tyee bot ɛ di ààbɛ nɛ etsoŋ ɔ, bi goka nɛ ɛkɛ ɛ́ dáa bot ɛ etsoŋ. Lelka ɛsa mɛsa tɔ ba mɔɔ ɛpɛɛd ɛ ɛwala zedjɛaa bin ɛ, etɛɛ náá, mena mooka ɛ́ é mbee mɛlu.
Tin, bi ɛ́ kobaka nɛ tyee bi di ekɛ ɛ. Sa bi ààkɛ tyee bot ɛ di ààbɛ nɛ etsoŋ ɔ, bi goka nɛ ɛkɛ ɛ́ dáa bot ɛ etsoŋ. Lelka ɛsa mɛsa tɔ ba mɔɔ ɛpɛɛd ɛ ɛwala zedjɛaa bin ɛ, etɛɛ náá, mena mooka ɛ́ é mbee mɛlu.
Kɛka nɛ etsoŋ djas é mis mɛ bot ɛ́ di ààdum koŋ nɛ Klisto ɔ. Bi ɛ́ di nɛ ba mɔɔ ɛpɛɛd ɛwala zedjɛaa bin, étɛp ɛsa bɛ enɛm esa ɔɔ, saka yɛ. Betka náá, mɛkpa mɛ di ewyis tɔ enuub bin ɛ, ye di embɛɛ mɛkpa nɛ mɛtela djas nɛ mɛgwom dáa mɛsɔn, étɛp bi neegu dáa bi di egoka nɛ ɛyala mot nɛ mot ɛ.
Kɛka nɛ etsoŋ djas é mis mɛ bot ɛ́ di ààdum koŋ nɛ Klisto ɔ. Bi ɛ́ di nɛ ba mɔɔ ɛpɛɛd ɛwala zedjɛaa bin, étɛp ɛsa bɛ enɛm esa ɔɔ, saka yɛ. Betka náá, mɛkpa mɛ di ewyis tɔ enuub bin ɛ, ye di embɛɛ mɛkpa nɛ mɛtela djas nɛ mɛgwom dáa mɛsɔn, étɛp bi neegu dáa bi di egoka nɛ ɛyala mot nɛ mot ɛ.
Ye nakoozodi mɛsa men djas bi di esa ɛ, saka yɛ nɛ lyem wat dáa bot ɛ di esa mɛsa ɛ Ghɛŋ ɛ, ààbɛ nɛ mɛnwyaad dáa bot ɛ di esa mɛsa mɛ bot ɛ. Guka náá, Ghɛŋ ɛ́ waadjɛ bin efute, bi ɛ́ waabela ekum ee nyɛ nakwom étɛp bot bɛ ɛ. Etɛɛ náá, tɛtɛ kukuma bi di esa mɛsa mɛ ɔ, yɛ ɛ́ Ghɛŋ Klisto.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Ekum e Zɛɛb nɛ bɔk! Nyɛ nɛ bu etsoŋ, nyɛ nɛ bu ɛgu! Ɛzɛ di nɛ ghwyil ɛpɛs epɛ́ɛ bɛ? Ɛzɛ di nɛ ghwyil ɛpiibal mɛze mɛ?
Djhoodjɛka duu nɛ Zɛɛb nɛ din ɛ Yezu Klisto, nyɛy mot di kɔm-kɔm sii nɛ kɔm ɔ, Amɛn!
Mena nɛ baaguka náá, esonok djas sael ɛnyɔɛpe ɛ́, étɛp bot ɛ di ekwyɛl Zɛɛb ɔ, bot ɛ nyɛ nadjóo tɔ ɛkwosak ɛ lɛ ɔ.
Yɛ ɛ́ Zɛɛb ɛ di nɛ ghwyil ɛsa esonok tɔ lena dum nɛ mɛbwala mɛ di esa mɛsa tɔ lena ɛ, dhaa yii mena di ewaab ɛ nɛghu yii mena di esiiza ɛ. Betka náá, duu di nɛ Zɛɛb kɔm-kɔm sii nɛ kɔm dum nɛ sa nyɛ lyaal tɔ zɛɛga mendjaala mɛ é ze ɛ Yezu Klisto ɛ! Amɛn.
Yak sok ɛ́ yii elɛl mɛ di ezyɛ pɛ yebɔ ɛ. Ekwyala lɛɛ ɛ́ náá: «Etɛp djas goka ɛ́ nɛ ɛliiaa ɛ́, kɔ mɛkpa mɛ bɛtyaasɛs bɛbá nɛghu bɛlɛl.»
Bi eezedjisa mɛghaaz mɛ Zɛɛb di edjɛ bin dáa bɔn bɛ ɛ?
«Mɔn’am sa wɔ ààbyasal feŋ Ghɛŋ di ewa wɔ é tak ɛ,
é sok nyɛ di ewa wɔ é feŋ ɛ, sa wɔ ààbula bhis.
Etɛɛ náá, Ghɛŋ dyeebawa é feŋ ɛ́ mot nyɛ di ekwyɛl ɔ,
nyɛ dyeebamyak ɛ́, mot nyɛ di ebee nyɛ dáa mɔn’ɛ ɔ.»
Deenek, bɔn-nyɛɛg bam, waka lyem tɔ sa djas di enyɔ ɛ, nɛ sa djas di egoka nɛ ɛkwyɛlaa ɛ. Bi goka ɛ́ nɛ ɛwa lyem tɔ sa djas di tsɛɛtsɛ ɛ, sa di egoka nɛ duu ɛ, sa djas di piki ɛ, sa djas di dɛɛ ɛ. Deenek, bi goka ɛ́ nɛ ɛwa esiiza bin tɔ esa djas di egoka nɛ ɛduwalaa nɛghu ɛwaaa lyem ɛ.
Nàbemka ba nɛ etɛp aasael djɛmɛn ɛ, etɛɛ náá, etɛp e djɛmɛn aagwyɛ lo ɛ́ nyɛ ɛmet, dwoo nɛ dwoo ɛ́ nɛ yɛ ɛkwosak.»
Dwoo Zɛɛb aazɛpɛ́ɛ bot ɛ, mɛkoozi mɛ moma mɛl mɛ di pɛ kyɛ bɔs ɛ́ waazyɛ, zɛtyaa sok bhwoob bot ɛ kɔkɔ mɛbyel mɛ di kɔ bɔs mos’aak étɛp ɛpit bɛ, deenek, nyɛ neekwyesal bɛ ndjɛ sɔs. Etɛɛ náá, nyɛ nadus ɛ́ pɛ edum e bɔs, étɛp ɛzɛgwak mbɛɛ mɛlyo mɛ etsoŋ e mɛkoozi Salomɔŋ. Ye nyɔ ɛ́, bi gu náá, mot di nenak wak’aak, nyɛ eedhaa Salomɔŋ!»
«Deenek, mot ɛ gwak etɛp ee mɛ di elii wak, da nyɛ ɛ́ kɛ tyee tak ɔɔ, nyɛ ɛ́ mot etsoŋ di esum ndjaŋ’ɛ kɔ ɛkok ɔ.
Mam ɛmet, mɛ waadjɛ bin mɛkpa nɛ etsoŋ. Tin, bot ɛ bi aadi nɛ tɛp nɛ nɔɔ aanàkwaakwak ɛkwyesal bin, nɛ ɛdupal mɛkpa men.
Nàmwaapɛ́ɛka etɛp dáa biyɔ di ebee nɛ mis ɛ. Pɛ́ɛka dáa di egoka tɔ epiki ɛ.»
Ghuna bi ààgu sa aasa bin djɛmɛn ɛ. Bi ɛ́ tin ɛ́, dáa ba bɔɔ eguud di ewyis, ààbɔya batsa, yɛ ɛ́ diib ɛ.