Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Tin, Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɔɔ náá, «Nɛ tsɛɛtsɛ mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, bot djas di esa mesyem ɔ, bɛ ɛ́ ekwom e mesyem.
É di’enek, yɛ bɛ náá, mɔn eepɛk wɔ tɔ ekwom ɔɔ, wɔ moo ɛ́ pɛka nɛ tsɛɛtsɛ.
É di’enek, yɛ bɛ náá, mɔn eepɛk wɔ tɔ ekwom ɔɔ, wɔ moo ɛ́ pɛka nɛ tsɛɛtsɛ.
Tin, Yezu eezɛke nɛ eYuda nadum koŋ nɛ nɛ ɔ náá: «Bi ɛ kɛ tɔ esosoob dáa mɛkpa mam di ekwyɛl ɔɔ, bi ɛ́ bɛdjekel bam nɛ tsɛɛtsɛ. Étɛp tak ɛ di náá, bi ɛ́ waagu etsɛɛtsɛ, bhii tak, etsɛɛtsɛ waapɛk bin tɔ ekwom.»
Klisto napɛk mena ɛ́, étɛp mena needi ààbaadi ekwom e etsi eYuda. Lyelka bham, yɛ ààgoka náá, bi baabula si bhel ekwom.
Bi nɛ gu ɛnyɔɛpe náá, bi ɛ djɛ mɛnyel men nɛ bot náá, bɛ kɔk kɔ len ɔɔ, bi aakadi ɛ́ ekwom e bot ɛ bi di elooba nɛ nɔɔ yenek. Yɛ bɛ náá, syem ɛ di ekɔk kɔ len ɔɔ, yɛ waadul bin tɔ ɛsyee. Yɛ kabɛ náá, Zɛɛb ɛ di kɔk kɔ len ɔɔ, nyɛ waadjɛ bin tsik yii epiki.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
tɔ embee egwyes, tɔ elangi, tɔ mɛbyoŋ mbɛs zɛnɔɔ edhiiti mesyem di enɔŋel nɛ yenek ɛ. Nenak, mɛ ɛpedul bin mɛlɔ, dáa mɛ nadul bin yɛ sok ɛ: Bot ɛ di esa deenek ɔ, bɛ aanàkwaabela di tɔ Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb.
mɛtela, ɛdil ɛ lyem. Ye tok nɛ tsi wat di ebyen mbi etɛp binek.
Bɛdhiiti bot pak’en dyeebake ɛ́ náá: «Mɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛsa sa djas lyem’am di ekwyɛl ɛ.» Yɛ ɛ́ tsɛɛtsɛ, tin, esa binek djas ààval bin dhiiti sonok. «Mɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛsa sa djas lyem’am di ekwyɛl ɛ», yɛ ɛ́ tsɛɛtsɛ, tin, mɛ ààpakwyɛl náá, mɛ di kwom dhiiti sonok.
Bɛdhiiti bot pak’en dyeebake ɛ́ náá: «Mɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛsa sa djas lyem’am di ekwyɛl ɛ.» Yɛ ɛ́ tsɛɛtsɛ, tin, esa binek djas ààval bin dhiiti sonok. «Mɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛsa sa djas lyem’am di ekwyɛl ɛ», yɛ ɛ́ tsɛɛtsɛ, tin, mɛ ààpakwyɛl náá, mɛ di kwom dhiiti sonok.
Mɛ ààduwal nyel’am, mɛ nɛ tiig yɛ ɛlyelɛpe. É kaab náá, bhii mɛ di egoola Mbɛɛ Bhaadal nɛ bɛdhiiti bot ɛ, mam ɛmet ɛzɛkɛdisaa tɔ bot aabela efute ɔ.
Bɛ mɛbhowal mɛ bi naboma nɛ yɛ ɛ, yɛ ɛ́ mɛbhowal mɛ bot djas di eboma nɛ yɛ ɛ. Zɛɛb ɛ́ sosoob tɔ ekɛk bɛ, nyɛ tok nɛ ghwyil ɛbet náá, bi boma nɛ mɛbhowal di náá, ye waadhaa bin ghwyil ɛ. Tin, é sok mɛbhowal aazyɛ ɛ́, Zɛɛb ɛ́ waadjɛ bin ghwyil ɛmaad yɛ, nyɛ Waalyaal bin mɛpek mɛ ɛwyis ɛ́ tɔ mɛbhowal mɛ tak.
Bɛ mɛbhowal mɛ bi naboma nɛ yɛ ɛ, yɛ ɛ́ mɛbhowal mɛ bot djas di eboma nɛ yɛ ɛ. Zɛɛb ɛ́ sosoob tɔ ekɛk bɛ, nyɛ tok nɛ ghwyil ɛbet náá, bi boma nɛ mɛbhowal di náá, ye waadhaa bin ghwyil ɛ. Tin, é sok mɛbhowal aazyɛ ɛ́, Zɛɛb ɛ́ waadjɛ bin ghwyil ɛmaad yɛ, nyɛ Waalyaal bin mɛpek mɛ ɛwyis ɛ́ tɔ mɛbhowal mɛ tak.
Dika ndjem, djaalaka Zɛɛb, etɛɛ náá, bi ɛ́ zɛkɛkwyɛ tɔ mɛbhowal. Sisim ɛ́ nɛ ghwyil ɛlooba, kabela ɛ́ náá, epuud nɛ sa elɛtɛ.»
Tin, bi goka ɛ́ nɛ ɛlooba nɛ Zɛɛb, da bi ɛ́ byen esesɛɛ e dim mot mɛkɔŋ, nyɛ waakaab tɔ́ ɛtsetaɛpe nɛ nen.
Ɛtɛɛ náá, bi nɛ gu, nɛghu ɛdum ɛ koŋ ɛ len nɛ Zɛɛb nɛ kwak mɛbhowal, yɛ waadjɛ bin zii.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Deenek, bɔn-nyɛɛg, dáa ye di náá, Zɛɛb eezelyaal boo lyem ghoŋ’ɛ nɛ nena ɛ, mɛ ɛpedjɛ bin mɛghaaz náá, bi ka mɛnyel men dáa buwa di nɛ tsik ɛ, buwa na dɛɛ Zɛɛb di emyaala nɛ yɛ ɛ. Deenek, yɛ ɛ́ nɛ nen ɛ́ tɛtɛ mendjaala. Sa bi ààbaŋa mɛfulu mɛ bot ɛ bɔs’ak. Tin, betka náá, Zɛɛb nyɛ ɛmet swoola esiiza bin, etɛɛ náá, bi needi bot ɛ na bes. É di’enek ɛ, bi aagu ɛkwosak ɛ Zɛɛb: yɛ ɛ́ sa di enyɔ ɛ, sa nyɛ di emyaala nɛ yɛ ɛ, sa di ààbɛ nɛ ɛtɔn ɛ.
Yɛ ɛ́ tyee wat nɛ biyɔ, beeka náá, sok bhwoob mesyem, bi ɛ́ dáa bot ɛ zegwyɛ ɔ. É di’enek, guka náá, bi ɛ́ nɛ tsik ɛ étɛp Zɛɛb, kɔ ɛsu ɛ ɛgwakel ɛ len nɛ Yezu Klisto.
Sa mesyem ààbela ghwyil kɔ mɛnyel men di náá, yɛ waaboogwyɛ ɛ́, sa bi ààlooba nɛ egwyes e epuud bin. Sa bi ààbaawa ekyes é mɛnyel men tɔ mesyem, etɛɛ náá, yɛ ɛzɛkɛwa bin tɔ ɛbiyo. Tin, djɛka Zɛɛb mɛnyel men djɛa wat, dáa bot ɛ zegom pak myoŋ étɛp ɛbula tɔ tsik ɛ. Bi goka ɛ́ nɛ ɛdjɛ mɛnyel men djas tɔ mɛsa mɛ, étɛp ɛsa mɛsa mɛ epiki.
Tin, yɛ bɛ náá, mena nadika ɛ́ mot ngɔt nɛ nɛ tɔ kɔkɔ mbi ɛsyee ɛ lɛ ɔɔ, mena aabaadika ɛ́ mot ngɔt nɛ nɛ tɔ mbi ɛgom ɛ lɛ pak myoŋ. Bot goka ɛ́ nɛ ɛgu ɛnyɔɛpe náá, mena tokapɛ mbi bot ɛ mena nadika kpaambel ɔ. Mena naazegwyɛka, mbema é mɛlaaba sama nɛ Klisto. Etɛɛ náá, tsik epuud mena nadika nɛ yɛ ɛ́ neegwyɛ, tin, mena needi ààbaadika ekwom e mesyem.
Etɛɛ náá, Zɛɛb naatel enɛm nɛ embɛɛ bɛ, dáa ɛsuk ɛ tsik étɛp bot djas. Ye lyo mena ɛ́ náá, mena katka ɛsa embee mɛfulu, sa mena ààdu egwyes e esa e bɔs, étɛp mena needi tɔ mbɛɛ tsik kɔ ɛko ɛ bɔs’ak, tɔ etsoŋ, tɔ epiki nɛ esosoob nɛ Zɛɛb.
Tin, tɔ ba bim mɛlu mɛ bi kalik nɛ yɛ kɔ ɛko bɔs ɛ, bi goka ɛ́ nɛ ɛkɛ ɛ́ tɔ ɛkwosak ɛ Zɛɛb, ààkabɛ tɔ ɛkwosak ɛ mɛnyel men. Tin, é membu mɛ nadhaa’enek, bi nadi esesa esonok ee bot ɛ di ààdum koŋ nɛ Zɛɛb ɔ di ekwyɛl ɛ. Bi nadi ɛ́ tɔ mɛzɔ, embee egwyes e epuud, tɔ elangi, bot ɛ ɛdheka elyem, bot ɛ di ekwyɛl mɛnyok nɛ ɛduwal ɛ bɛnaghisɛ ɔ. Nenak, bot binɔk ɛpedjoka dáa di náá, bi ààkasa embee mɛsa bi nɛ bɛnɔɔ. Bi tokapɛ tɔ mbee tsik etɛp e sen bɔɔ. Tin, mɛsa mɔɔ moo ɛ́ ɛlee ɛ bin. Deenek, bɛ waakɛtaŋal étɛp mɛfulu mɔɔ pɛ daa Zɛɛb, mot di náá, nyɛ eezekɔ nɛ ɛpɛ́ɛ bot ɛ di nɛ tsik ɔ nɛ bot ɛ nazegwyɛ ɔ. Dum nɛ tɛp tak ɛ di náá, Mbɛɛ Bhaadal naakɛgoolaaa dɔɔ nɛ pɛ daa bot di mos bɛ eezegwyɛ ɔ. Tin, bɛ napɛ́ɛaa ɛ́ kɔ ɛsu ɛ mɛfulu mɔɔ kɔ bɔs. Epɛ́ɛ e tak, yɛ ɛ́ dáa bɛ aapɛ́ɛ bot djas di nɛ tsik ɔ. Deenek, kɔ ɛsu ɛ Sisim na Dɛɛ ɛ, bɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛkadi tɔ tsik Zɛɛb.
Deenek, bot moo aakum é mɛsik mɛ bhwak. Tin, bi goka ɛ́ nɛ ɛdi bot ɛ etsoŋ. Dika ndjem étɛp ɛdjaala Zɛɛb.
Mena keka náá, mena tokeka nɛ mesyem ɔɔ, mena eekɔɔka mɛnyel mena met. Tin, etsɛɛtsɛ tok tɔ lena. É di’enek, mena vaa mesyem mena pɛ daa Zɛɛb ɔɔ, mena ɛ́ nɛ ghwyil ɛdi nɛ ɛbwaalel etɛɛ náá, nyɛ ɛ́ mot epiki nɛ esosoob. Nyɛ waapel mesyem mena, nɛ ɛdis mena edhuud embee etɛp djas.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Bi ààgu náá, mɛnyel men ɛ́ ndjaa Sisim na Dɛɛ? Sisim di tɔ len ɛ, Zɛɛb nyɛy ɛmet ɛ nadjɛ bin Sisim tak. Tin, mɛnyel men tokapɛ yebɔ met.
Bi ààgu náá, bot ɛ di ààdi bot ɛ epiki ɔ, bɛ aanàkwaani tɔ Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb é? Nàkɔɔka mɛnyel men, guka náá, bot ɛ mɛpam, bot ɛ di eduwal bɛnaghisɛ ɔ, bot ɛ di esa mɛzɔ ɔ, bot ɛ di edi mɛba nɛ bɛsɔ bɔɔ botom ɔ, bot ɛ djii, bot ɛ ndɔɔzɔ, bot ɛ elangi, bot ɛ mɛbhekel nɛghu bot ɛ mbee mɛpek, bɛ aanàbela di tɔ Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb. É ghɛŋ sok, bɛdhiiti bot pak’en nadi esa embee etɛp binek. Tin, bi naazedisaa edhuud, bi naazesɛ́ɛaa, da nɛɛgaa é ngwoob étɛp mɛsa ɛ Zɛɛb. Ye naazesa náá, bi di bot ɛ epiki é mis ɛ Zɛɛb nɛ din ɛ Ghɛŋ Yezu Klisto é ze ɛ Sisim Zɛɛb’enaka.
Nàdika tɔ elangi, etɛɛ náá, elangi ɛ dhaa nyel ɔɔ, yɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛpus mot náá, nyɛ sa etɛp mbɛs. Tin, bi goka ɛ́ bi di tɔɔɔ nɛ Sisim na Dɛɛ.
Sa wɔ ààdedɛ mɛdii nɛ mɛdii toto, ye nyɔ ɛ́ náá, wɔ dedɛ ba mɛnyok mɛ vin étɛp mɔ yɔ, dáa ye di náá ɛbɛ́ ɛ mɔ yɔ tak nɛ dhek wɔ ngwyis ɛ.
Beeka esa ee di náá, yɛ ɛ́ yii tsik bɔs ɛ: Egwyes ɛsa sa lyem di ekwos ɛ, nɛghu gwyes ɛbela esa djas di ebeeaa nɛ mis ɛ, zɛnɔɔ ɛbet kɔ ɛsu ɛ esa e bɔs. Deenek, etɛp binek djas ààdus pɛ daa Zɛɛb Sɛɛg, ye dus ɛ́ tɔ embee esesɛɛ e bɔs.
Dika ndjem, bi ɛ́ kobaka, etɛɛ náá, mot mɛbhuka men, dim mot mɛkɔŋ ɛpebɔŋal bin dáa ghee mɛnyan, étɛp nyɛ needɛ bin.
«Yɛ ɛ́ biyɔ ɛ di mɛsɔn kɔ bɔs. Yɛ bɛ náá, mɛsɔn moo ɛ́, ààkagwom ɔɔ, ye goka ɛ́ nɛ ɛsaaa dáa, étɛp mɛsɔn neebaagwom? Deenek mɛsɔn aakadi ɛ́, ààbɛ nɛ mɛsa mɛ yɛ aasaaa nɛ yɛ. Deenek, ye goka ɛ́ nɛ ɛmwasaa pɛ kel, da bot ɛ́ nyal yɛ.
Sa náá, bis nàkwyekwyɛ tɔ mɛbhowal,
é di’enek, pɛka bis é mɛmbɔ mɛ Mbee mot.
[Etɛɛ náá, yɛ ɛ́ wɔy ɛ di nɛ Mɛkoozi, nɛ mɛbwala, nɛ duma na kɔm-kɔm. Amɛn.]"
Ekwyala lɛɛ ɛ́ náá:
«Mam Ghɛŋ, mot di nɛ tsik ɔ, mɛ eemyaal nɛ tsɛɛtsɛ náá:
Bot djas ɛ́ waakwyit mɛboŋ sok bhwoob’am,
bot ɛ membyak djas ɛ́ waaduwal duma ɛ Zɛɛb.»
Deenek, mot nɛ mot ɛ́ waataŋal dum nɛ yɛ mɛsa é mis ɛ Zɛɛb.