Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Jiso bə̀ŋhə tʉ bɔŋ mbɔ, "M̈ɔ kɛŋ shyíi bii nə shʉəŋ mbɔ, wotəmiyɔŋ ndə ɔ tʉʼ chìi bʉ̂ʼʉ nɔ bɛ fʉə tʉ bʉ̂ʼʉ.
Nɔ, kaʼ mbʉ VaaNyii fyúhə bii ndəŋ fʉəhə, təmə bii nɔʼ kɛŋ fyú.
Nɔ, kaʼ mbʉ VaaNyii fyúhə bii ndəŋ fʉəhə, təmə bii nɔʼ kɛŋ fyú.
Ndʉʉmɛ, Jiso gìe tʉ bʉə-Juu ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə bɛ́ŋ ɔŋ mbɔ, "Kaʼ bii gòʼ nə ŋgiekə-ɔŋ mu fyii-bii, təmə bii nɔ bɛ vâafɔʼɔ-bɔŋ leʼ shʉəŋ, bii bɔŋ-bu-leʼ kínə shʉəŋ, mbʉ shʉəŋ fyúhə tʉkə-ii hə ndəŋ məbɛ fʉəhə."
Nɔ kə bɛ mbɔ tʉkə-ʉʼʉ lʉ́ʉ bʉʼʉ ndə Klai kə fyúhə tʉkə-ʉʼʉ, nɔ b̈ii tə́nə shʉ́əshʉ́ə, təmə leʼ bʉ̀nə gɛ̀ mɔ̀ʼ lʉʉ-fʉəhə-kə mii-bii fɛ.
Bii kínə mbɔ kaʼ bii kɔ́ ŋwɔŋ-yii tʉ wo ndə məyʉ́ chu-i, təmə bii bɛ fʉəhə-i ndə məyʉ́ chu-i fe? Bəkɔ bii bɛ fʉə tʉ bʉ̂ʼʉ ndə i bu gwè nə kwu byuunɔ bii séʼ ndə məyʉ́ chu-Nyii ndə i bu chìi bii tə́nə ndyʉndyʉ.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
məbàabʉʉ, ndʉʼbúumə, mətʉ́ʼ kie-bəsəŋ-tə leʼnə ntɛ-bənu-hə ndə yɔ̄ŋ-yə. Mɔ nɔ tʉʼ shyùu tyunəkə-ii haʼ ndə mɔ nɔʼ kə fəŋ shyùu hə bəshʉ mbɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ kie ntɛ məchimbi-ɔ̄, Nyii mə kə́ sɔ́ʼ bɔŋ fɛ.
mbuɔnəbə leʼnə məyá ŋwɔŋ, ndəŋ nubə-ɔ̄ŋ nuʼ-Nyii kaa ghɔ ndə i tɛ́ŋ fɛ.
"Bə nɔʼ kɔ́ ghʉəʼkə tʉ mɔ ndə məchìi nubə inchəŋ," təmə bɔŋ bɛ mbʉ bənu inchəŋ ndə bəkɔ i kwáa bʉʼʉ fɛ. "Bə nɔʼ kɔ́ ghʉəʼkə tʉ mɔ ndə məchìi nubə inchəŋ," təmə mɔ bɔŋ mə bɛ fʉə tʉ nukə təmiyɔŋ fɛ.
"Bə nɔʼ kɔ́ ghʉəʼkə tʉ mɔ ndə məchìi nubə inchəŋ," təmə bɔŋ bɛ mbʉ bənu inchəŋ ndə bəkɔ i kwáa bʉʼʉ fɛ. "Bə nɔʼ kɔ́ ghʉəʼkə tʉ mɔ ndə məchìi nubə inchəŋ," təmə mɔ bɔŋ mə bɛ fʉə tʉ nukə təmiyɔŋ fɛ.
Mɔ tʉʼ gwúu bə mbʉə-ɔ, kə́ yá ɔ tʉ́ʼ ndə fʉə-ɔ, kaʼ byuunɔ, təmə mɔ bu lɔ̀ʼ ntəŋjyujyu tʉ bəbɛʼbʉə yi kəliʼ, bə mɛ̀ʼ mɔ bɔ̌ŋ nə mbəŋ-ɔŋ.
Ntɛ-məntɔ ndə i bɛ fyii-bii ndə məchìi bʉ̂ʼʉ, nɔʼ nə bɛ haʼ fyii bəbɛʼbʉə. Nyii bɔŋ bɛ Nyii gìe shʉəŋ, ɔ kʉʉ mɛ̀ʼtə i gwè tʉ bii tə tíŋ ghʉəʼkə-ii fɛ, bɔŋ ndʉʉ ndə i gwè tʉ bii, ɔ bu dʉ̀ʼ fia tʉ bii ndə mənyʉ́ʉ fyú, bɔŋ ndə mə-leʼ-lyʉ̀ʉtə́nə.
Ntɛ-məntɔ ndə i bɛ fyii-bii ndə məchìi bʉ̂ʼʉ, nɔʼ nə bɛ haʼ fyii bəbɛʼbʉə. Nyii bɔŋ bɛ Nyii gìe shʉəŋ, ɔ kʉʉ mɛ̀ʼtə i gwè tʉ bii tə tíŋ ghʉəʼkə-ii fɛ, bɔŋ ndʉʉ ndə i gwè tʉ bii, ɔ bu dʉ̀ʼ fia tʉ bii ndə mənyʉ́ʉ fyú, bɔŋ ndə mə-leʼ-lyʉ̀ʉtə́nə.
B̈ii kə́ kíi dyʉʼbə bɔŋleʼ kə́ gháaNyii bʉʼka bii mə yi gwù mu nubə ndə i mùutə wo mbɔ ɔ̈ gwù mu bʉ̂ʼʉ. Mbʉ fyii nɔ bɛ chɔ, bɔŋ mbɔʼ mbʉə lʉ́ʉtə."
Nɔ, b̈ii ké ŋwɔŋ-yii tʉ Nyii, kwɛ̀ŋhə tʉ Debulu, ɔ bu nyʉ́ʉ bii.
kə́ kínə mbɔ məmùutə ndə bə bu mùutə bii bʉʼka məmɔʼfyiihə-ii ndəŋ Jiso Klai, bu gwè nə məlyʉ̀ʉtə́nə.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Nɔ bəliŋ-bɔŋ, bʉʼka fɔŋ kətʉvyiinə ndə Nyii kie tʉ bʉʼʉ, mɔ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə bii mbɔ b̈ii kɔ́ ŋwɔŋ-yii nə fɔ-fɛ̀ʼndɛŋ-bə ndə i bíe ŋɛnə tʉ Nyii, ndə i bɛ ŋkʉʉ bɔŋleʼ kʉ̀ʼnə tʉ ɔŋ jyujyu nɔ bɛ ŋkɛŋ mələ̀ʼtə Nyii nɔ. Kə bii məkɔ́ ŋwɔŋ-yii ndə nubə ndə bʉə-kəwʉʉnəmbi-bɔ̄ŋ tʉʼ fɔ̀ʼ fɛ, b̈ii bɔŋ mɛ̀ʼtə Nyii kwɛ́nə bii ndə məbɛ bʉə fefe ndə i gwè hə ndəŋ məkwɛ́nə ŋkwɔʼtə-yii, mbɔ bii chʉʼ kie ghʉəʼkə ndə məkínə nubə ndə Nyii kʉ̀ʉ, nubə ndə i bɛ jyujyu, bʉ̀ʉ tʉ ɔŋ bɔŋleʼ kʉ̀ʼnə tʉ ɔŋ gɛ̀ kùu.
Nɔ, mbəŋ-yii ghɔ nɔ lʉ̀ ŋwɔŋ-yii mbɔ bii nɔʼ kwú hə ndə ghʉəʼ-bʉ̂ʼʉ-kə, bɔŋ kə́ chí mbi ndə məyúnə biibə Nyii tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai Jiso.
Nɔ, bii kie ndə mə-leʼ-mɛ̀ʼtə bʉ̂ʼʉ kə́ sɔ́ʼ ŋkwê-mbʉə-yii ndə bəkɔ i kwú fɛ, ndə məchìi bii kə́ fɔ̀ʼ nubə ndə mbʉə-yii kʉ̀ʉ fɛ. Kə a mə mɛ̀ʼtə yəŋ-mbʉə-kə-a imɔʼ, i kə́ fɔ̀ʼ tʉ bʉ̂ʼʉ fɛ. Bii nɔ kie bə ndə məkɔ́ ŋwɔŋ-yii tʉ Nyii, ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwú, bə bʉ̀nə kóʼhə bɔŋ, ndə məkie məchímbi, ké ŋwɔŋ-yii tʉ ɔŋ inchəŋ ndə mə-kə́-fɔ̀ʼ nubə ndə i bɛ ndyʉndyʉ.
Bʉʼka mbɔ kaʼ bʉʼʉ nɔʼ tùo bʉʼʉ bɔŋ ndə ntɛ kwu-i, i nɔ dʉ̀ʼ mbɔ bʉʼʉ bu tùo ndə ntɛ məkoʼ-e ghɔ. Bʉʼʉ nɔ kínə mbɔ bə nɔʼ kə yí nduɔŋ wo ndə bʉʼʉ kə bɛ yɔŋ bʉʼʉbə Klai mɔʼɔ ndəŋ kətyʉntɔɔnə, mbɔ ghʉəʼkə ndə bʉ̂ʼʉ kə kie ndə məchimbi-yʉʼʉ chʉʼ bɛ njʉnjʉ, mbɔ bʉʼʉ mə leʼ bɛ fʉəhə tʉ bʉ̂ʼʉ fɛ.
Bʉʼka Nyii nɔʼ dʉ̀ʼ buuŋjyu-i ndə ĩ gwè nə ŋkwaa tʉ bʉə bənchəŋ, kə́ dàhə bʉʼʉ ndə məfyúhə ŋwɔŋtə-ʉʼʉ ndə nubə ndə i gòʼ təmə kə́ kɔ́ kuŋhə tʉ Nyii fɛ ghɔŋbə ntɔ-kəwʉʉnəmbi-mə. Ɔ bɔŋ-kə́-leʼ dàhə bʉʼʉ mbɔ b̈ʉʼʉ kə́ chìi nubə nə ndaahə-ʉʼʉ, kə́ chí mbi ndyʉndyʉ bɔŋ-kə́-leʼ kɔ́ kuŋhə tʉ Nyii ndə mbi-ɔ̄ laa nɔ.
Lʉ̀ hə nduɔ gɛ̀ nə shʉbə, bii nɔ kie ndə mə-kə́-chí mbi bə ndə ntɛ ndə Nyii kʉ̀ʉ, kaa ndə ntɛ fia-bʉəbʉə-tə ndə woməsʉʉ kʉ̀ʉ fɛ. Bii nɔʼ kə lʉ̀ ŋgwɔʼmbi bəshʉ i kʉ̀ʼnə ndə məchìi nubə ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ́ŋ Nyii fɛ kʉ̀ʉ ndə məfɔ̀ʼ. Məchimbi-yii nɔ kə bɛ ilə́ŋnə nə nu-nyàatəŋwɔŋ-bə, bii kə́ kie ntɔmə ndə nu-bʉəbʉə-bə, məbúu ndʉʼmə, mətʉ́ʼ kie-bəsəŋ-tə, məgɛ̀ mu njaa-məndʉʼ-hə, məgháa bənyii ndə nuʼ-Nyii bɛ́ŋ fɛ.
Nduɔ, i nɔ tʉʼ chàa bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə nɔʼ bɛ́ŋ Nyii fɛ ndə ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ nyíɛ təmə bii fúu nuɔ bii bɔŋ ndə məbʉ́əhə ŋwɔŋ-yii yɔ́ŋyɔ́ŋ fɛ, ndʉʉmɛ bɔ̂ŋ kə́ chɛ̀ŋtə bii. Bɔ̂ŋ bɔŋ bu yi túu chu-yʉə tʉ ɔŋ ndə ɔ nɔʼ shʉ̀tə ŋwɔŋ-ɛŋ ndə məkwɛ̀ ŋkwɛ bʉə ndə bɔ̂ŋ bíe ŋɛnə ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwútə. Nɔ bɛ luu nɔ ndə bə kə lɔ̀ʼ ntəŋjyujyu ghɔ tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə, mbɔ buŋ ndə Nyii kə kwɛ̀ sɔ́ʼ-yʉə, bɔ̂ŋ bɔŋleʼ kə kwútə nə mbʉəhə-ʉə haʼ ndə bʉə bənchəŋ kwútə nɔ, bəkɔ bɔ̂ŋ bɛ ŋɛnə mu lyʉʉhəkə haʼ ndə Nyii bɛ ŋɛnə.
Ndʉʉ ndə nubə bu lìʼ chɔ inchəŋ nɔʼ kə́ŋhə, nɔ, b̈ii tʉ́ʼ ndaahə-ii isúunə bɔŋleʼ kə́ yá ŋwɔŋ-yii mbɔ bii chʉʼ gháaNyii jyujyu.
Kaʼ bʉʼʉ ghɔ̀ŋ mbɔ bʉʼʉ kie bʉ̂ʼʉ mu mbʉə-bʉʼʉ fɛ, təmə bʉʼʉ nɔ tʉʼ fə́ʼhə ŋwɔŋtə-ʉʼʉ, təmə ŋgie-shʉəŋ-kə kə́ bɛ mu mbʉə-bʉʼʉ fɛ. Kaʼ bʉʼʉ bɛ́ŋ fyùufyùu ndəŋ bʉ̂ʼtə-ʉʼʉ, Nyii nɔ bɛ wo gìe shʉəŋ bɔŋleʼ kə́ bɛ ndyʉndyʉ ndə məsʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼtə-ʉʼʉ bɔŋleʼ sʉ̀ bʉʼʉ ndəŋ nu-bʉəbʉə-bə inchəŋ.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Byuunɔ bii kínə mbɔ mbʉəhə-ii bɛ njaafɛ̀ʼndɛŋNyii ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ chí muŋgɔ ndə bii kie kəghɔ-Nyii fe? Kie bii kie ŋwɔŋ-yii fɛ,
Bii kínə mbɔ bʉə buuŋbʉə kie yʉʉ mu Sɔ́ʼ-Nyii fɛ fe? Kə bii mə fə́ʼhə ŋwɔŋ-yii fɛ, təkɔmə bəŋghaa-bəsəŋ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gháa bənyii kədɔŋ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ kie lɔŋ kə́ gháa bəsəŋ byuunɔ bələŋ ndə bɔ̂ŋ bɛ bəsɔkʉʉ byuunɔ bələŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí ghɔŋbə bələŋ, təkɔmə bəlʉʼʉ, təkɔmə bʉəməntɔ, təkɔmə bəmbuuməndʉʼ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ bʉ́əhə yie-bəbɛʼbʉə, təkɔmə bʉə-ŋkwo, bɔ̂ŋ kʉʉ nə kie yʉʉ mu Sɔ́ʼ-Nyii fɛ. Nɔ bɛ fɔkə ndə bəbɛʼbʉə mu bii kə fəŋ bɛ yɔŋ. Bə bɔŋ sʉ̀ bii, chìi bii bɛ tʉ́ʉnə, chìi bii bɛ ndyʉndyʉ tíŋ hə ndəŋ mətíi yie-Jiso Klai Tiekətʉ ghɔŋbə LyʉʉhəNyii-yʉʼʉ-kə.
Kə bii mə búu nə ndʉʼmə fɛ, bʉʼka mbɔ i bu chìi bii chìi nubə ndə i bu bʉ́əhə bii, bɔŋ b̈ii mɛ̀ʼtə jyʉ́ʉhə bə L̈yʉʉhəNyiikə jyʉ́ʉhə bii.
Kə a mə kə́ nú haʼ muu báa muu fɛ, kə́ nú vaadyʉʼʉ mədʉ̀ʼ məniʼ bʉʼka tɔbə-a ghɔŋbə yɔʼkə ndə i chʉʼ kɔ́ ŋgʉəʼ mbʉə-a le.
Bʉʼka mbɔ fɔbə nchəŋnchəŋ-ɛŋ ndə i bɛ mu kəwʉʉnəmbi, fɔbə ndə mbʉə-a kʉ̀ʉ ghɔŋbə fɔbə ndə shʉ-a kʉ̀ʉ leʼnə məgʉ́ə ndə i gwè hə ndəŋ nchuɔ, gwè hə kəghɔ mbʉ Tie fɛ, i nɔ gwè hə mu kəwʉʉnəmbi.
B̈ii yá ŋwɔŋ-yii, kə́ kíi dyʉʼbə. Wobàa-yii, Debulu, nɔ tʉʼ nyʉ́ʉ yə̀ŋ mbʉə-bii ndə bʉʼ kə́ lú, kə́ kʉ́ʉ wo ndə məsáatə ɔŋ.
"Bii nɔ bɛ chʉəʼ tʉ wʉʉnəmbikə, kaʼ bɔŋ məsʉ́ʼnə chʉəʼ nɔʼ mì, bəkɔ a chìi ka chɔ i buŋ bʉ̀nə leʼ sʉ́ʼnə? I mə leʼ kwáa ndə nubɛʼkə fɛ, yaʼkɛŋ mbɔ b̈ə tyù, kə́ tòʼtə ndəŋ ghɔ.
Kə a mə mɛ̀ʼtə baʼa gwù mu nubə ndə bəkɔ i chìi baʼa chìi bʉ̂ʼʉ fɛ, bɔŋ fyúhə baʼa mu bʉ̂ʼʉ.
Bʉʼka bə nɔ nyɔ̀ʼ mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ,
"Tiekətʉ nɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Ndə mɔ bɛ Nyii, kə́ bɛ ŋɛnə, b̈ii kínə shʉəŋ mbɔ bʉə bənchəŋ bu kwíʼtə bəshʉ mɔ,
bɔŋleʼ gìe hə chu-bɔŋ ŋgwʉʉnə mbɔ mɔ nɔ bɛ Nyii.’ "
Nɔ, wotəmiyɔŋ mu bʉʼʉ bu túu chu-i te ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ Nyii.