1 ज्याला शिक्षण प्रिय त्यास ज्ञान प्रिय,
परंतु जो कोणी शासनाचा द्वेष करतो तो मूर्ख आहे.
2 परमेश्वर चांगल्या मनुष्यास कृपा देतो,
पण वाईट योजना करणाऱ्याला तो दोषी ठरवतो.
3 दुष्टतेने मनुष्य स्थिर होत नाही,
पण नीतिमानाचे उच्चाटण होणार नाही.
4 सद्गुणी पत्नी आपल्या पतीचा मुकुट आहे,
परंतु जी कोणी लाज आणणारी ती त्याची हाडे सडविणाऱ्या रोगासारखी आहे.
5 नीतिमानाच्या योजना यथान्याय असतात,
पण दुष्टांचा सल्ला कपटाचा असतो.
6 दुष्टांचे शब्द रक्तपात घडून आणण्यासाठी दबा धरून थांबतात,
परंतु न्यायीचे शब्द त्यास सुरक्षित ठेवतात.
7 दुर्जन उलथून टाकले जातात आणि नाहीसे होतात,
पण नीतिमानाचे घर टिकते.
8 मनुष्याची प्रशंसा त्याच्या सुज्ञतेप्रमाणे होते,
पण जो विकृत निवड करतो त्याचा तिरस्कार होतो.
9 जो आपणास प्रतिष्ठित दाखवतो पण त्याच्याकडे अन्न नसते;
त्यापेक्षा ज्याची प्रतिष्ठा बेताची असून फक्त सेवक असतो तो चांगला समजायचा.
10 नीतिमान आपल्या प्राण्यांविषयीच्या गरजांची काळजी घेतो,
पण दुष्टाचे दयाळूपणही क्रूर असते.
11 जो कोणी आपल्या शेतात कष्ट करतो त्याच्याकडे विपुल अन्न असते,
पण जो निरर्थक योजनेमागे धावतो तो बुद्धिहीन आहे.
12 दुसऱ्यापासून चोरल्याची इच्छा दुर्जन करतो,
पण नितीमानाचे फळ ते स्वतःपासून येते.
13 दुष्ट मनुष्य आपल्या पापी बोलल्याने पाशात पडतो,
पण नीतिमान संकटातून निसटतो.
14 मनुष्य आपल्या मुखाच्या फळाकडून चांगल्या गोष्टींच्या योगे तृप्त होतो,
त्यास आपल्या हातांच्या कामाचे प्रतिफळ मिळेल.
15 मूर्खाचा मार्ग त्याच्या दृष्टीने नीट असतो,
परंतु सुज्ञ मनुष्य सल्ला ऐकून घेतो.
16 मूर्ख त्याचा राग लागलाच दाखवतो,
पण जो दूरदर्शी आहे तो अपमानाकडे दुर्लक्ष करतो.
17 जो कोणी खरे बोलतो तो जे काय योग्य आहे ते सांगतो,
पण खोटा साक्षीदार लबाड सांगतो.
18 कोणी असा असतो की, तलवार भोसकावी तसे अविचाराचे भाषण करतो,
पण सुज्ञाची जिव्हा आरोग्य आणते.
19 सत्याची वाणी सर्वकाळ टिकेल,
पण लबाड बोलणारी जिव्हा क्षणिक आहे.
20 वाईट योजणाऱ्यांच्या अंतःकरणात कपट असते,
परंतु शांतीचा सल्ला देणाऱ्यांच्या मनात हर्ष असतो.
21 नीतिमानावर संकटे येत नाहीत,
परंतु दुर्जनावर अडचणी येतात.
22 खोटे बोलणाऱ्या वाणीचा परमेश्वरास वीट आहे,
पण जे कोणी प्रामाणिकपणे राहणारे त्यास आनंद देतात.
23 शहाणा मनुष्य आपले ज्ञान गुप्त ठेवतो,
पण मूर्खाचे हृदय मूर्खपणा ओरडून सांगते.
24 उद्योग्याचे हात अधिकार चालवतील,
पण आळशाला गुलामासारखे राबावे लागेल.
25 मनुष्याचे हृदय काळजीच्या भाराने त्यास खाली दाबून टाकते,
पण चांगला शब्द त्यास आनंदित करतो.
26 नीतिमान आपल्या मित्राला मार्ग दाखवतो,
पण दुष्टाचे मार्ग त्यांना बहकावतो.
27 आळशी आपण धरलेली शिकार भाजित नाही,
पण उद्योगी मनुष्य मौल्यवान संपत्ती संपादन करतो.
28 न्यायीपणाच्या मार्गात जीवन सापडते,
आणि त्यांच्या वाटेत मरण नाही.