1 Depois disso, *Jo 6.1-13;Mt 14.13-21;Mc 6.32-44;Lc 9.10-17Jesus atravessou o *Mt 4.18; cp.Lc 5.1mar da Galileia, que é o *Jo 21.1; cp.Jo 6.23de Tiberíades. 2 Uma grande multidão seguia-o, porque viram *Jo 2.11os milagres que operara nos que se achavam enfermos. 3 Jesus subiu *Jo 6.15; cp.Mt 5.1ao monte e ali se assentou com seus discípulos. 4 Ora, a *Jo 2.13Páscoa, festa dos judeus, estava próxima. 5 Jesus, então, levantando os olhos e vendo que uma grande multidão vinha ter com ele, disse a *Jo 1.43Filipe: Onde compraremos pão para lhes dar de comer? 6 (Mas dizia isso para o *cp.2Co 13.5;Ap 2.2(Gr.)experimentar; porque ele sabia o que ia fazer.) 7 Respondeu-lhe Filipe: *Mc 6.37Duzentos denários*Um denário valia 315 réis, moeda brasileira. de pão não lhes bastam, para que cada um receba um pouco. 8 Um de seus *Jo 2.2discípulos, chamado *Jo 1.40André, irmão de Pedro, disse-lhe: 9 Está aqui um rapaz que tem cinco pães de cevada e dois *Jo 21.9-10,13;Jo 6.11peixes; mas que é isso para tanto povo? 10 Disse Jesus: Fazei sentar o povo. Havia naquele lugar *cp.Jo 6.4;Mc 6.39muito feno. Sentaram-se, pois, os homens em número de cerca de *cp.Mt 14.21cinco mil. 11 Jesus, então, tomou os pães e, *Jo 6.23;Mt 15.36tendo dado graças, distribuiu-os pelos que estavam sentados; e do mesmo modo dos peixes, quanto queriam. 12 Depois de saciados, disse Jesus a seus discípulos: Recolhei os pedaços que sobejaram, para que nada se perca. 13 Assim, os recolheram e encheram doze *Mt 14.20cestos de pedaços dos cinco pães de cevada, que sobejaram aos que haviam comido. 14 Quando o povo viu o milagre que Jesus fizera, dizia: Este é verdadeiramente o *Jo 1.21;Mt 11.3;21.11profeta que havia de vir ao mundo.

15 Percebendo Jesus que eles estavam para vir e levá-lo à força, a fim de *cp.Jo 18.36s.constituí-lo rei, *Jo 6.15-21;Mt 14.22-23;Mc 6.46-51retirou-se novamente para *Jo 6.3o monte, ele só.

16 Chegada a tarde, desceram os seus discípulos ao mar; e, entrando numa barca, 17 atravessaram o mar para ir a *cp.Mc 6.45;Jo 6.24,59Cafarnaum. Era já escuro, e Jesus ainda não tinha vindo ter com eles; 18 e o mar empolava-se, porque soprava um vento forte. 19 Tendo remado uns vinte e cinco ou trinta estádios*Estádio, medida itinerária de 185 metros., viram a Jesus andando sobre o mar e aproximando-se da barca, e ficaram com medo. 20 Mas ele lhes disse: Sou eu. *Mt 14.27Não temais! 21 Eles, então, o receberam de boa vontade na barca, e imediatamente a barca chegou à terra para onde iam.

22 No dia seguinte, *Jo 6.2a multidão que ficara no outro lado do mar notou que *Jo 6.15ss.não havia ali senão uma barca, e que Jesus não tinha entrado nela com seus discípulos, mas que estes tinham partido sós; 23 chegaram, porém, outras barcas de *cp.Jo 6.1Tiberíades, perto do lugar onde comeram o pão, depois de o *Lc 7.13Senhor *Jo 6.11ter dado graças. 24 Quando, pois, a multidão viu que Jesus não estava ali nem os seus discípulos, entraram nas barcas e *Jo 6.17,59; cp.Mt 14.34;Mc 6.53foram a Cafarnaum em procura de Jesus. 25 Depois de o terem achado no outro lado do mar, perguntaram-lhe: *Mt 23.7Mestre, quando chegaste aqui? 26 Respondeu-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: vós me *Jo 6.24procurais, não porque vistes *Jo 6.2,14,30milagres, mas porque comestes dos pães e vos fartastes. 27 *Is 55.2Trabalhai, não pela comida que perece, mas pela comida que permanece para *Jo 6.40,47,54;Jo 3.15s.;4.14;10.28;17.2s.a vida eterna, a qual *Mt 8.20;Jo 6.53,62o Filho do Homem vos dará; porque sobre ele *Jo 3.33imprimiu o seu selo o Pai, que é Deus. 28 Eles lhe perguntaram: Que havemos de fazer para praticar as obras de Deus? 29 Respondeu-lhes Jesus: *cp.1Ts 1.3;Tg 2.22;1Jo 3.23;Ap 2.26A obra de Deus é esta: que creiais naquele que *Jo 3.17ele enviou. 30 Perguntaram-lhe, pois: *Mt 12.38Que *cp.Jo 6.2,14,26milagre operas tu, para que o vejamos e te creiamos? Que fazes tu? 31 *Jo 6.49,58;Êx 16.4,15,21;Nm 11.8;Ne 9.15;Sl 78.24;105.40Nossos pais comeram o maná no deserto, como está escrito: Deu-lhes a comer pão do céu. 32 Replicou-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: não foi Moisés quem vos deu o pão do céu, mas meu Pai é quem vos dá o verdadeiro pão do céu; 33 porque o pão de Deus é o que *Jo 6.50; cp.Jo 6.41desce do céu e dá vida ao mundo. 34 Disseram-lhe, então: Senhor, *cp.Jo 4.15dá-nos sempre esse pão. 35 Declarou-lhes Jesus: *Jo 6.48,51Eu sou o pão da vida; o que vem a mim de modo algum terá fome; e o que crê em mim *Jo 4.14nunca jamais terá sede. 36 Mas *Jo 6.26eu vos disse que vós me tendes visto e não credes. 37 *Jo 6.39;Jo 17.2,24Todo o que o Pai me dá virá a mim; e o que vem a mim de modo nenhum o lançarei fora; 38 porque *Jo 3.13eu desci do céu, *Mt 26.39não para fazer a minha vontade, *Jo 4.34;5.30mas a vontade daquele que *Jo 6.29me enviou. 39 A vontade daquele que me enviou é esta: que eu *Jo 17.12;18.9nada perca de tudo o que ele me tem dado, mas que eu *Jo 6.40,44,54; cp.Jo 11.24;Mt 10.15o ressuscite no último dia. 40 Pois esta é a vontade de meu Pai: que todo o que *Jo 12.45; cp.14.17,19vê o Filho do Homem *Jo 3.16e nele crê tenha a vida eterna; e eu o ressuscitarei no último dia.

41 *Jo 1.19;Jo 6.52Os judeus, pois, murmuravam dele, porque dissera: Eu sou o pão que *Jo 6.51,58; cp.Jo 6.33desci do céu, 42 e perguntaram: *Lc 4.22Este não é Jesus, o filho de José, cujo pai e mãe nós *cp.Jo 7.27s.conhecemos? Como, pois, diz agora: *Jo 6.38,62Desci do céu? 43 Respondeu-lhes Jesus: Não murmureis entre vós. 44 Ninguém pode vir a mim, se o Pai, que me enviou, *Jr 31.3;Os 11.4;Jo 12.32;Jo 6.65o não trouxer; e eu o *Jo 6.39ressuscitarei no último dia. 45 Está escrito *cp.At 7.42;13.40;Hb 8.11nos profetas: E serão todos *Is 54.13;Jr 31.34;1Ts 4.9; vd.Fp 3.15; cp.1Jo 2.27ensinados por Deus. Todo aquele que do Pai tem ouvido e aprendido vem a mim. 46 *Jo 1.18Não que alguém tenha visto o Pai; somente aquele que vem de Deus tem visto o Pai. 47 Em verdade, em verdade vos digo: quem crê *Jo 6.47,51,58;Jo 3.36;5.24;11.26tem a vida eterna. 48 *Jo 6.35,51Eu sou o pão da vida. 49 *Jo 6.31,58Vossos pais comeram o maná no deserto e morreram. 50 Este é o pão que *Jo 6.33desce do céu, para que o homem coma dele e não morra. 51 *Jo 6.35,48Eu sou o pão vivo que *Jo 6.41,58desci do céu; se alguém comer desse pão, viverá eternamente; e o pão que eu darei pela *cp.Jo 1.29;3.14s.;Hb 10.10;1Jo 4.10vida do mundo é a minha *Jo 6.53-56carne.

52 *cp.Jo 9.16;10.19Disputavam, *Jo 1.19;Jo 6.41pois, os judeus entre si, dizendo: Como pode este homem dar-nos a comer a sua carne? 53 Respondeu-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: se não comerdes a carne do *Jo 6.27,53,62;Mt 8.20Filho do Homem e não beberdes o seu sangue, não tendes a vida em vós. 54 Quem come a minha carne e bebe o meu sangue tem a vida eterna; *Jo 6.39e eu o ressuscitarei no último dia. 55 Pois a minha carne é verdadeira comida, e o meu sangue, verdadeira bebida. 56 Quem come a minha carne e bebe o meu sangue *Jo 15.4s.;1Jo 2.24;3.24;4.15s.; cp.Jo 17.23permanece em mim e eu nele. 57 Assim como *cp.Mt 16.16;Jo 5.26o Pai, que vive, *Jo 6.29,38;Jo 3.17me enviou, e eu também vivo pelo Pai, assim quem de mim se alimenta também viverá por mim. 58 Este é o pão que *Jo 6.41,51; cp.Jo 6.33desceu do céu. *Jo 6.31,49Não é como o pão de vossos pais, que comeram e morreram; quem come este pão *Jo 6.47,51,58;Jo 3.36;5.24;11.26viverá eternamente. 59 Essas coisas disse ele, quando ensinava *Mt 4.23na sinagoga em *Jo 6.24Cafarnaum.

60 Muitos de seus *Jo 2.2;Jo 6.66;7.3discípulos, ouvindo isso, disseram: *Jo 6.52Duro é este discurso; quem o pode ouvir? 61 Mas Jesus, *Jo 6.64sabendo por si mesmo que seus discípulos murmuravam das suas palavras, disse-lhes: Isso *Mt 11.6vos escandaliza? 62 Que seria, se vós vísseis *Jo 6.27,53;Mt 8.20o Filho do Homem *Mc 16.19; cp.Jo 3.13subir aonde estava antes? 63 *2Co 3.6O Espírito é o que vivifica; a carne para nada aproveita; *Jo 6.68as palavras que eu vos tenho dito são espírito e são vida. 64 Mas entre vós há *Jo 6.60,66alguns que não creem. Pois Jesus *Jo 2.25sabia, desde o princípio, quais eram os que não criam *Jo 6.71;Jo 13.11;Mt 10.4e quem o havia de trair. 65 E continuou: Por isso, eu vos tenho *Jo 6.37,44dito que ninguém pode vir a mim, *cp.Mt 13.11;Jo 3.27se, pelo Pai, lhe não for concedido.

66 Nisso, muitos de seus discípulos *Jo 6.60,64se retiraram e não andavam mais com ele. 67 Perguntou, então, Jesus *Jo 6.70s.;20.24;Mt 10.2; cp.Jo 2.2aos doze: Quereis vós também retirar-vos? 68 Respondeu-lhe *cp.Mt 16.16Simão Pedro: Senhor, para quem havemos nós de ir? Tu tens *Jo 6.63; cp.Jo 12.49s.;17.8;At 5.20palavras da vida eterna; 69 e nós temos crido e conhecemos que tu és *Mc 1.24o Santo de Deus. 70 Replicou-lhes Jesus: *Jo 15.16,19Não vos escolhi eu a vós, os doze? Contudo, um de vós é um *cp.Jo 13.2,27;8.44;17.12demônio. 71 Falava de Judas, *Jo 13.26; cp.12.4;13.2filho de Simão Iscariotes; porque era ele o que *Jo 6.64o havia de trair, sendo *Mc 14.10um dos doze.

1 Poste Jesuo foriris trans la maron de Galileo, tio estas de Tiberias. 2 Kaj granda homamaso lin sekvis, ĉar ili vidis la signojn, kiujn li faris por la malsanuloj. 3 Kaj Jesuo supreniris sur la monton, kaj tie li sidis kun siaj disĉiploj. 4 Kaj la Pasko, la festo de la Judoj, estis proksima. 5 Jesuo do, levinte siajn okulojn, kaj ekvidinte, ke granda homamaso venas al li, diris al Filipo: De kie ni aĉetu panojn, por ke ĉi tiuj manĝu? 6 Tion li diris, por provi lin; ĉar li mem sciis, kion li faros. 7 Filipo respondis al li: Panoj por ducent denaroj ne sufiĉus por ili, por ke ĉiu iometon ricevu. 8 Unu el liaj disĉiploj, Andreo, frato de Simon Petro, diris al li: 9 Ĉi tie estas knabo, kiu havas kvin hordeajn panojn kaj du malgrandajn fiŝojn; sed kio estas tio por tiom da homoj? 10 Jesuo diris: Sidigu la homojn. Kaj estis tie multe da herbo. La viroj do sidiĝis, nombre ĉirkaŭ kvin mil. 11 Kaj Jesuo prenis la panojn, kaj doninte dankon, disdonis al la sidiĝintoj; kaj tiel same el la fiŝoj tiom, kiom oni deziris. 12 Kaj kiam ili satiĝis, li diris al siaj disĉiploj: Kolektu la postrestantajn fragmentojn, por ke nenio perdiĝu. 13 Ili do kolektis ilin, kaj plenigis dek du korbojn per la fragmentoj de la kvin hordeaj panoj, kiuj postrestis al la manĝintoj. 14 Kiam do la homoj vidis la signon, kiun Jesuo faris, ili diris: Ĉi tiu estas vere la profeto, kiu devis veni en la mondon.

15 Tial Jesuo, eksciante, ke oni celas veni kaj kapti lin, por fari lin reĝo, denove fortiris sin sola al la monto.

16 Kaj kiam vesperiĝis, liaj disĉiploj malsupreniris al la maro; 17 kaj enŝipiĝinte, ili veturis trans la maron al Kapernaum. Kaj jam estis mallume, kaj Jesuo ankoraŭ ne venis al ili. 18 Kaj la maro malsereniĝis de forta vento, kiu blovis. 19 Kiam do ili remis proksimume dudek kvin ĝis tridek stadiojn, ili ekvidis Jesuon iranta sur la akvo, kaj proksimiĝanta al la ŝipo; kaj ili timis. 20 Sed li diris al ili: Ĝi estas mi; ne timu. 21 Tiam ili volonte ricevis lin en la ŝipon, kaj tuj la ŝipo albordiĝis tien, kien ili veturis.

22 La sekvantan tagon, kiam la homamaso, kiu restis trans la maro, vidis, ke nenia ŝipeto estas tie krom unu, kaj ke Jesuo ne eniris kun la disĉiploj en la ŝipon, sed la disĉiploj solaj veturis 23 (venis tamen ŝipetoj el Tiberias proksime al la loko, kie oni manĝis la panon, post kiam la Sinjoro donis dankon) — 24 kiam do la homamaso vidis, ke Jesuo ne estas tie, nek liaj disĉiploj, ili ankaŭ eniris la ŝipetojn kaj veturis al Kapernaum, serĉante Jesuon. 25 Kaj trovinte lin trans la maro, ili diris al li: Rabeno, kiam vi venis ĉi tien? 26 Jesuo respondis al ili kaj diris: Vere, vere, mi diras al vi: Vi min serĉas, ne ĉar vi vidis signojn, sed ĉar vi manĝis el la panoj kaj satiĝis. 27 Laboru ne por la pereema nutraĵo, sed por la nutraĵo, kiu restas ĝis eterna vivo, kiun la Filo de homo donos al vi; ĉar lin Dio, la Patro, sigelis. 28 Ili do diris al li: Kiel ni agu, por ke ni faru la farojn de Dio? 29 Jesuo respondis kaj diris al ili: Jen la faro de Dio: kredi al tiu, kiun Li sendis. 30 Ili do diris al li: Kian signon vi montras, por ke ni vidu kaj kredu al vi? kion vi faras? 31 Niaj patroj manĝis la manaon en la dezerto, kiel estas skribite: Li donis al ili ĉielan panon por manĝi. 32 Jesuo do diris al ili: Vere, vere, mi diras al vi: Ne Moseo donis al vi tiun ĉielan panon; sed mia Patro donas al vi la veran ĉielan panon. 33 Ĉar la pano de Dio estas tiu, kiu malsupreniras de la ĉielo kaj donas vivon al la mondo. 34 Ili do diris al li: Sinjoro, ĉiam donu al ni tiun panon. 35 Jesuo diris al ili: Mi estas la pano de vivo; kiu venas al mi, tiu neniam malsatos, kaj kiu kredas al mi, tiu neniam soifos. 36 Sed mi diris al vi, ke vi min vidis, kaj tamen vi ne kredas. 37 Ĉio, kion la Patro donas al mi, venos al mi; kaj tiun, kiu venas al mi, mi ja ne elĵetos. 38 Ĉar mi malsupreniris de la ĉielo, por plenumi ne mian volon, sed la volon de Tiu, kiu min sendis. 39 Kaj estas la volo de Tiu, kiu min sendis, ke el ĉio, kion Li donis al mi, mi ne perdu ion, sed relevu ĝin en la lasta tago. 40 Ĉar estas la volo de mia Patro, ke ĉiu, kiu vidas la Filon kaj kredas al li, havu eternan vivon; kaj mi levos tiun en la lasta tago.

41 La Judoj do murmuris pri li, ĉar li diris: Mi estas la pano, kiu malsupreniris de la ĉielo. 42 Kaj ili diris: Ĉu ĉi tiu ne estas Jesuo, filo de Jozef, kies patron kaj patrinon ni konas? kiel do li diras: Mi malsupreniris de la ĉielo? 43 Jesuo respondis kaj diris al ili: Ne murmuru inter vi. 44 Neniu povas veni al mi, se la Patro, kiu min sendis, ne tiros lin; kaj mi levos tiun en la lasta tago. 45 Estas skribite en la profetoj: Kaj ĉiuj estos instruitaj de Dio. Ĉiu do, kiu aŭdis de la Patro kaj lernis, venas al mi. 46 Neniu vidis la Patron, krom tiu, kiu estas de Dio; li vidis la Patron. 47 Vere, vere, mi diras al vi: Kiu kredas, tiu havas vivon eternan. 48 Mi estas la pano de vivo. 49 Viaj patroj manĝis la manaon en la dezerto, kaj mortis. 50 Jen la pano, kiu malsupreniris de la ĉielo, por ke oni manĝu el ĝi kaj ne mortu. 51 Mi estas la viva pano, kiu malsupreniris de la ĉielo; se iu manĝos el ĉi tiu pano, tiu vivos eterne; kaj la pano, kiun mi donos, estas mia karno, por la vivo de la mondo.

52 La Judoj do disputis inter si, dirante: Kiel ĉi tiu povas doni al ni sian karnon por manĝi? 53 Jesuo do diris al ili: Vere, vere, mi diras al vi: Se vi ne manĝas la karnon de la Filo de homo kaj ne trinkas lian sangon, vi ne havas en vi vivon. 54 Kiu manĝas mian karnon kaj trinkas mian sangon, tiu havas eternan vivon; kaj mi levos tiun en la lasta tago. 55 Ĉar mia karno estas vera manĝaĵo, kaj mia sango estas vera trinkaĵo. 56 Kiu manĝas mian karnon kaj trinkas mian sangon, tiu restas en mi, kaj mi en li. 57 Kiel la vivanta Patro min sendis, kaj mi vivas pro la Patro, tiel, kiu min manĝas, tiu vivos pro mi. 58 Jen la pano, kiu malsupreniris de la ĉielo; ne kiel la patroj manĝis, kaj mortis; kiu manĝas ĉi tiun panon, tiu vivos eterne. 59 Tion li diris en la sinagogo, instruante en Kapernaum.

60 Multaj do el liaj disĉiploj, aŭdinte tion, diris: Malfacila estas tiu parolo; kiu povas lin aŭskulti? 61 Sed Jesuo, sciante en si mem, ke liaj disĉiploj pri tio murmuris, diris al ili: Ĉu tio faligas vin? 62 Kio do, se vi vidos la Filon de homo supreniranta tien, kie li antaŭe estis? 63 La spirito estas la viviganto; la karno nenion utilas; la vortoj, kiujn mi diris al vi, estas spirito kaj estas vivo. 64 Sed estas iuj el vi, kiuj ne kredas. Ĉar Jesuo sciis de la komenco, kiuj estas la nekredantoj, kaj kiu lin perfidos. 65 Kaj li diris: Tial mi diris al vi, ke neniu povas veni al mi, se tio ne estas donita al li de mia Patro.

66 Ĉe tio multaj el liaj disĉiploj iris returne kaj lin ne plu akompanis. 67 Jesuo do diris al la dek du: Ĉu vi ankaŭ volas foriri? 68 Simon Petro respondis al li: Sinjoro, al kiu ni iru? vi havas la vortojn de eterna vivo. 69 Kaj ni ekkredis kaj scias, ke vi estas la Sanktulo de Dio. 70 Respondis al ili Jesuo: Ĉu mi ne elektis vin la dek du, kaj unu el vi estas diablo? 71 Li parolis pri Judas Iskariota, filo de Simon; ĉar tiu, unu el la dek du, estis perfidonta lin.