Aliança
A aliança é o modo como Deus se relaciona com seu povo. Da aliança com Noé à Nova Aliança em Cristo, Deus se compromete com amor e fidelidade irrevogáveis.
Alianças com Israel
Deus firmou aliança com Abraão, Moisés e Davi. No arco-íris, na lei, nas promessas — Ele é o Deus da aliança.
Upindi wa nvula
Shakapanu Mlungu kamgambiriti Nuhu pamuhera na wana wakuyi, vinu nankutula lipatanu na gwenga pamuhera na shiyiwuku shaku na kila shiwumbi shashiwera pamuhera na gwenga, wampongu na wankanyama wa kulolerwa na wankanyama wa kuntundu na woseri yawalawiti muuwatu pamuhera na gwenga. Nankutula lipatanu pamuhera na mwenga, kuwera viwumbi vyavilikala hapeni vyagamiziwi kayi na mashi gavuwa makulu, hapeni galawili kayi malawa gakwagamiziya pasipanu. "Mlungu kalonga kayi, Ashi ndo shilangaliru sha lipatanu lwanulutenda pakati pa neni na mwenga na kila shiwumbi shashilikala na gwenga kwa viyiwuku vyoseri vyaviza," nankutula katanga ya nvula mumahundi na hashiweri shilangaliru sha lipatanu lyaneni na pasipanu.
Nankutula lipatanu pamuhera na mwenga, kuwera viwumbi vyavilikala hapeni vyagamiziwi kayi na mashi gavuwa makulu, hapeni galawili kayi malawa gakwagamiziya pasipanu.
nankutula katanga ya nvula mumahundi na hashiweri shilangaliru sha lipatanu lyaneni na pasipanu.
Lishaka ali, Mtuwa Mlungu katuliti lipatanu na Abramu pakatakula, "Shiyuwuku shaku Hanishipanani isi ayi, kulawa lushemba lukulu lwa Misri mpaka lushemba lulii lukulu lwa Eufrati, isi ya Wakeni na Wakenizi na Wakadimoni. Wahiti na Waperizi na Warefai, Waamori na Wakanaani na Wagiligashi na Wayebusi."
Palii Abramu kasuntama makukama, Mlungu kamgambira, ali ndo lipatanu lyangu na gwenga, haguweri tati gwa isi zivuwa. Kwanjira vinu, hapeni gushemwi kayi Abramu, kumbiti hagushemwi Abrahamu, toziya nikutenda guweri tati gwa isi zivuwa. Hanikutendi guweri na shiyiwuku shivuwa nentu na kwaku hazilawi isi zivuwa pamuhera na wafalumi. Hananguziyi nakaka lipatanu lyaneni kwa gwenga, shiyiwuku shaku na vileri vyawu vyoseri mashaka goseri, kayi haweri Mlungu gwaku na Mlungu gwa shiyiwuku shaku mashaka goseri. Hanikupanani gwenga pamuhera na shiyiwuku shaku isi ayi mwamulikala ganbira muhenga. Isi yoseri ya Kanaani iweri lunda ya mwenga mashaka goseri, na neni haweri Mlungu gwawu.
"Shakapanu Mlungu kamgambiriti Abrahamu, kwa gwenga, gufiruwa kulikola lipatanu lyaneni, gwenga gamweni pamuhera na shiyiwuku shaku shoseri." Ali ndo lipatanu nankulitenda pakati pa neni na gwenga pamuhera na shiyiwuku shaku, lipatanu lyagufiruwa kulikola, kila mpalu pakati pa mwenga kafiruwa kwingiziwa jandu. Hamwingiziwi jandu, na ali haliweri lilangaliru lya lipatanu lya neni na mwenga.
Mushinja sha lilongu na msheshi, mfalumi Kedorilaomeri pamuhera na wafalumi walii wayaguwi wiziti na kuwakanga wantu wa Refaimu aku Ashitaroti karinaimu na Wazuzi aku Hamu na Waemi aku Shawe kiriataimu,
Su vinu pamtenda shanuwagambira na kujimira vyoseri vyanuwalagalira mwenga, hamuweri wantu wa neni. Wantu woseri wa pasipanu, wa neni," kumbiti hamuweri wagweka kwaneni kuliku vipinga vya wantu wamonga.
Hantendi mipaka ya isi ya mwenga yongereki kulawa mubahari ya Shamu uwega wa kusika mpaka mubahari ya Meditereniyani uwega wa kushana. Na kwanjira shiwala sha Sinayi uwega wa kusika na kwaguzyeta mshenji mpaka mulushemba lwa Eufulati muisi ya uwega wa kushana na kwagulawa mshenji. Haniwapanani makakala ga kuwawinga wantu yawalikala kulii, su muweri na isi nkulu. Namtenda lipatanu lyoseri nawomberi, ama na milungu yawu.
Lipatanu litendwa syayi
Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa, neni nakutenda lipatapanu na gwenga. "Pamberi pa wantu wakuw woseri, hantendi makangashu hagenilawiri muisi yoseri ilii pasipanu. Na wantu woseri ymulikala pakati pawu hawagawo matendu gangu makulu. Toziya hantendi shitwatira sha kulikangasha kwajili yaku.
Musa kalikaliti kuligongu aku pamuhera na Mtuwa Mlungu kwa mashaka malongu msheshi, paluwala na pashiru, yomberi kaliyiti ndiri shintu ama kulanda mashi. Yomberi kavilembiti visoweru vyoseri na malagaliru galii lilongu.
Musa kalikaliti kuligongu aku pamuhera na Mtuwa Mlungu kwa mashaka malongu msheshi, paluwala na pashiru, yomberi kaliyiti ndiri shintu ama kulanda mashi. Yomberi kavilembiti visoweru vyoseri na malagaliru galii lilongu.
Mtuwa Mlungu kawabweleriti womberi lipatanu lyakuyi, lilii mweni kafira mwenga viraa mulijimiri. Kawapananiti malagaliru lilongu. Kagalembiti malagaliru aga muvibawu viwili vya mabuwi gagasongolutuwiti.
Su muvimani kuwera Mtuwa Mlungu gwenu ndo Mlungu mwaminika, kalitenda lipatanu lyakuyi lya ufiru kwa maelufu ga wantu wa vileri virii yawamfira mweni na kutenda shilii shakatulagaliriti.
Alianças renovadas
O povo renovava a aliança diante do Senhor. A fidelidade de Deus permanece mesmo quando o povo falha.
Su wantu watupuliti malingu gawu wagenda kuloka lushemba Yoridani, watambika yawapapa lisanduku lya lipatanu wawalongoleriti wantu.
Palaa palii awa yawapapiti lisanduku lya lipatanu pawasokiti Yoridani na zyayu zawu pazitimbiti muunenemu mwa lushemba Yoridani, lushemba lweni lirawa shaka sha kubenanga, mashi gaweriti ganyililika kulawa uwega wa kushana gagolokiti na kulimamatira mpaka aku Adamu kushijiji shashiwera pakwegera na mji gwa Saretani. Mashi yagaweriti gankunyililika kugenda bahari ya Araba viraa ishemuwa bahari ya munu, gayumiti nakamu, wantu walokiti kumwambu kwa Yeriku. Shaka Waisraeli pawaweriti wankuloka, watambika yawaweriti wankulipapa lisandiku lya lipatanu, wagolokiti pahala payuma pakati pa lushemba Yoridani mpaka wantu woseri pawalokiti.
Yehoyada kankugalambura mirandu
Shakapanu Yehoyada katenda lipatanu pakati pa Mtuwa Mlungu na Mfalumi na wantu, handa hawaweli wantu wa Mtuwa Mlungu. Ntambu iraayi katenditi lipatanu pakati pa mfalumi na wantu.
Shakapanu mfalumi kagoloka pakwegera pa mpanda na kutenda lipatanu palongolu pa Mtuwa Mlungu, kumfata Mtuwa Mlungu, kukola lagiru zakuyi, matakula na malagaliru gakuyi kwa moyu gwakuyi goseri na kwa rohu yakuyi yoseri, kutenda visoweru vyoseri vya lipatanu vyavilembitwi mushitabu ashi sha lipatanu. Wantu woseri wawera pamuhera kutenda lipatanu.
Hangu mfalumi Yoramu kawuka Samalia, kalijojonira lishonta lyoseri lya Israeli. Katuma ulagilagi kwa mfalumi Yehoshafati gwa Yuda, kamgambira, "Mfalumi gwa Moabu kangalambuka. Hashi, hagulikolani naneni tulikomangi na yomberi?"
Mfalumi Yehoshafati kamwankula, "Nakala! Neni na gwenga ndo shintu shimu, wantu waneni ndo wa gwenga, farasi waneni ndo wa gwenga.
Kwa kutenda hangu Yonatani kankutenda lipatanu na kaya ya Daudi, pakalonga. Mtuwa na kawagamiziyi wangondu wa Dawudi." Kwa mala imonga kayi, Yonatani kamgambiriti Dawudi kalilapi kulinganira na ufiru waku kwakuyi yomberi Yonatani, toziya kamfiriti Dawudi ntambu yakalifiriti mweni.
Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa, "Finehasi mwana gwa Eleazari, mzukulu gwa mtambika Aruni, kalewelera maya gangu kwa Waisraeli. Muwamu mwenu ndo mweni hera kafiliti ndiri kuwona mlungu yumonga pakaguwiruwa kumbiti neni hera. Su kwajili yakuyi ndo mana nuwagamiziyiti ndiri Waisraeli woseri kwa maya gangu. Su gumgambiri Finehasi kuwera nakutenda nayu lipatanu lya ponga. Nankutenda lipatanu na yomberi kuwera mweni pamuhera na shiyiwuku shakuyi hawaweri watambika mashaka goseri toziya kalekiti ndiri kuwona mlungu yumonga kaguwirwi kumbiti neni hera Mlungu gwakuyi, su kawakolaniziyiti mawoku Waisraeli na neni."
Musa pakingiriti Muliringu Linanagala su kayoweri na Mtuwa Mlungu, yomberi kapikaniriti liziwu kulawa pamfiniku yagushemuwa shigoda sha kulekeziya, shashiweriti panani pa Lisanduku lya Lipatanu, kulawa pakati pa viumbi walii wawili yawawera na mbapatiru.
Luhonga lwa Aruni
Shakapanu Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa. "Guwagambiri Waisraeli wakujegeri luhonga lilongu na mbili, kila mkulu gwa likabila kajegi luhonga lumu. Gulilembi litawu lya kila muntu muluhonga lwakuyi. Na litawu lya Aruni gulilembi paluhonga lwa likabila lya Lawi. Hapaweri na luhonga lumu kwa kila mkulu gwa likabila. Guzitoli luhonga azi Muliringu Linanagala na kuzitula kulongolu kwa Lisanduku lya Lipatanu, pahala palii panuliwona na gwenga. Luhonga lwa muntu yang’enda kumsyagula haimeri. Kwanjira ayi hanugamalili mahinginiku ga Waisraeli kwa mwenga."
Musa kayoweriti na wantu wa Israeli. Wakulu wawu woseri wampananiti kila yumu luhonga lwakuyi kulawirana na likabila lyakuyi, walanga yoseri ziweriti luhonga lilongu na mbili. Luhonga lwa Aruni lutulituwiti pamuhera na honga zilii. Musa kazituliti honga zilii zoseri kulongolu kwa Mtuwa Mlungu Muliringu Linanagala.
Shirawu yaifatiti mandawira, Musa kagenditi Muliringu Linanagala. Mlii kawoniti luhonga lwa Aruni gwa likabila lya Lawi, imera na kumeriziya vimeru vyavilaviyiti uluwa na kulera mabwajubwaju yagawula yagashemuwa mlozi. Shakapanu Musa kavilaviyiti honga zoseri kulongolu kwa Mtuwa Mlungu, kawalanguziyiti Waisraeli woseri, na kila mkulu katoliti luhonga lwakuyi. Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa, "Guluwuziyi luhonga lwa Aruni kulongolu kwa Lisanduku lya Lipatanu. Alu haluloleruwi weri pahala palii, na liberiziwu kwa woseri yawanema na pawaleka ndiri kuhinginika, hawahowi." Musa katenditi gambira Mtuwa Mlungu ntambu yakamlagaliriti.
Ehudi kawera mlonguziya
Waisraeli watenditi kayi ukontola kulongola kwa Mtuwa Mlungu. Mtuwa Mlungu kampanana likakala mfalumi gwa Egiloni gwa Moabu kawakomangi Waisraeli, toziya watenditi ukontola kulongolu kwa Mtuwa Mlungu. Egiloni kawajojoniriti Waamoni na Waamaleki, kagenda kulikomanga na Waisraeli, kawakanka. Kagutola kwa makakala mji gwa Mitendi gweni ndo Yeriku.
Nova Aliança
Eis que dias vêm em que farei nova aliança. Jesus é mediador de uma aliança superior, fundamentada em melhores promessas.
Toziya ayi Kristu ndo mkolaniziya gwa lipatanu lya syayi. Su walii yawashemitwi na Mlungu wawanki uhala wa mashaka goseri waulagilitwi na Mlungu. Toziya kuhowa kwakuwi kuwakombola wantu kulawa mumakosa gawatenditi mulipatanu lyakwanja.
Toziya ayi Kristu ndo mkolaniziya gwa lipatanu lya syayi. Su walii yawashemitwi na Mlungu wawanki uhala wa mashaka goseri waulagilitwi na Mlungu. Toziya kuhowa kwakuwi kuwakombola wantu kulawa mumakosa gawatenditi mulipatanu lyakwanja.
Kumbiti vinu Yesu wampanana lihengu lya utambika yawuwera uherepa kuliku wa womberi, su kawera mkolaniziya wa lipatanu liherepa lyakalyanjiti kwa malagilu gaherepa.
Maluwiru na malamusiwu ga upeleru
Su Mlungu gwa ponga yakamzyukisiyiti Mtuwa gwetu Yesu, Mlolera Mkulu gwa wakondolu toziya ya kwita mwazi gwakuwi gwa lipatanu lya mashaka goseri, kawatendi mkamali mukila shitwatira shiheri su mtendi mafiliru gakuwi na katutendi twenga ntambu yayimfiriziya mweni kwa njira ya Yesu Kristu, ukwisa uweri kwa yomberi mashaka goseri! Yina haa.
Toziya Mlungu ndo yakatutenditi twenga tuweri na uwezu wa kuwera wantumintumi wa lipatanu lya syayi, lipatanu lya Malagaliru ndiri gagalembitwi, kumbiti lipatanu lya Rohu. Malagaliru gagalembitwi gajega kuhowa, kumbiti Rohu kajega ukomu.
Vitwatira avi viweriti mfanu wa ujumbi tunga. Toziya wamawu wawili awa wawera ndo mfanu gwa malinganiru mawili. Hajiri, wana wakuwi wayiwukiti muntambu ya umanda. Agu ndo mfanu wa lipatanu lyalitendikiti kulugongu lwa Sinayi. Vinu Hajiri kankulinganiziwa na lugongu lwa Sinayi lwaluwera Arabiya na luwera mfanu gwa lushi lwa vinu lwa Yerusalemu yayiwera vinu muumanda pamuhera na wana wakuwi.
Kumbiti Yerusalemu yayiwera kumpindi yagambira mdala mlekeziwa na yomberi ndo mawu gwetu.
Fidelidade da aliança
A aliança de Deus é eterna. Ele não quebra seu pacto nem altera o que saiu dos seus lábios.
Kumbiti ufiru wa Mtuwa Mlungu ulikala mashaka goseri,
kwa woseri walii yawamguwira,
na uaminika wakuyi ulikala viyiwuku vyoseri,
Kwa woseri yawatulaweri lipatanu lyakuyi,
na kulihola kujimira lagalira zakuyi,
Mtuwa Mlungu mweni hakawalongoziyi na kuwera pamuhera na mwenga, mweni hakawatangi na hapeni kawaleki.
Mkolamlima ayu hakatendi mapatanu magangamala na wantu wavuwa kwa shaka sha vinja saba. Pa nusu ya shaka ashi hakamalili tambiku na sadaka. Pashitalawanda pampindi panumba nkulu ya Mlungu hapagolusiyi nkalaliru halibisiya yeni hayisigali panu mpaka ulii yakaligolosiyiti hakaagamiziwi ntambu yayitulitwi na Mlungu.
Mfalumi gwa kusika mweni ndo mfalumi gwa Misri hakaweri kana makakala nentu. Kumbiti yumu gwa mashonta wagangamala wakuyi hawaweri na likakala kuliku yomberi na ukolamlima wakuyi hawuweri mkulu nentu. Pa vinja tunga, hawatendi mapatanu, muhinga gwa mfalumi gwa kusika hakayugwi mukaya ya mfalumi na kugolokera lipatanu lya kushana, kumbiti hapeni kendereyi kuwera na makakala, viraa mfalumi na wiwuka hapeni wahepeleri na mhinga ayu, mwana gwakuyi na wamanda wakuyi wadala yawagenditi nawu, woseri hawalaguwi.
Mkankala gwa Siliya hakawatendi ntambu yakafira, mana kwahera yakajera kulikomanga nayu. Hakagoloki muisi iherepa na isi yoseri ayi hayiweri ya ukolamlima wakuyi.
Mkankala ayu gwa Siliya hakafiri kwiza na lishonta lyoseri, na yomberi hakatendi mapatanu na kugatenda. Hakamyugiziyi muhinga gwakuyi su kawagamiza ufalumi wa wankondu wakuyi, kumbiti mpangu gwakuyi hapeni guweri na mpatiru, pota kumtanga shoseri.
Nilitawa nakamu namweni
nagamlola mhinga kwa matamata.
Luhala halukutendi guwezi kumshapira mdala mhumba, mdala mndiyandiya yakana visoweru vinoga, mdala yakamlekiti mpalu gwa uhinga wakuyi, na kulyaluwa lipatanu lyakalituliti kwa Mlungu gwakuyi.