Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
"Nam ammọ ebọp akebe edioomo ke eto akasia, ubaak kubid iba mme ubaak ke unyọọñ, kubid keed mme ubaak ke ubom, ndin kubid keed mme ubaak ke ukoñ. Bana anye idem ke ataa eti kold, ke esịd ye ke anyọñ, ndin bod ñkpọ ke kold kanna anye. Bot ikara kold inaañ nọ anye, nyʌñ kọọp ammọ ke ukod amọ inaañ, ñkpannuun iba ke ukod keed ye iba mfen ke ukod anye ako. Ndin nam mboi ke eto akasia nyʌñ fʌk kold ke idem ammọ. Wuuk mme ukwak ami kanna mme ikara mbeñ akebe edioomo nọ ado se ediikan iben anye. Mme mboi itiad ami ana eba ke mme ikara akebe edioomo; inaaha nte esio ammọ. Ndin sịn mme itiadñwed mbed a-ami ndiinọ ndufo ke akebe edioomo.
"Nam ufʌkñkpọ itie ñkpeubọk ke eti kold, kubid iba mme ubaak ke unyọọñ ye kubid keed mme ubaak ke ubom. Nyʌñ nam serubim iba sio ke kold e-etịmmetịm nịm ke edem itie ufʌkñkpọ. Nam serub keed ke ukañ edem keed ye serub iba ke edem ukan uko; nam serubim ke ñkañ ikpeghe keed ye ufʌkñkpọ ke naña edem iba. Ana mme serubim etaara mba ammọ ekaa anyọñ, enyʌñ efʌk mme ufʌkñkpọ ami ye mba ammọ. Mme serubim ami ana esak iso ese emọ-emọ, ese ukañ ufʌkñkpọ ami. Dot ukʌb ke anyọñ akebe edioomo, nyʌñ sịn mme itiadñwed mbed edioomo a-ami ndiinọ ndufo ke akebe edioomo.
Ke anyọñ ukʌb ke ñkpufañ itie serubim iba a-abaaha ke akebe edioomo mbed, ami ñyausoobo fiin ñnyʌñ unọ fiin afịd mme ewʌhọ mmi nọ afo anọ nditọ Isrel.
Besalel amaanam akebe edioomo ke eto akasia, kubid iba ye ubaak ke unyọọñ, kubid keed ye ubaak ke ukpa, ye kubid keed ye ubaak ke ukoñ.
Akema, Abọọñ amaabo Moses ate: "Beeñe itie tabanakịd, atayad mbono, ke akpa usen ke akpa afiọñ. Sịn akebe edioomo mbed enwọñọ ke esịd ammọ, nyʌñ fʌk akebe edioomo ke afọñ ikpeghe.
Anye amaaben mme itiadñwed mbed edioomo asịn ke akebe edioomo, abọp eto abai adian ke akebe edioomo, anyʌñ asịn ufʌkñkpọ ñkpeubọk ke esịd. Ndin anye amaaben akebe edioomo adot ke tabanakịd, anyʌñ ayịt afọñ ikpeghe, ndin afʌk akebe edioomo mbed, naña Abọọñ aketemme Moses.
Ke Moses akedʌkkọ atayad mbono adikitañ ikọ ye Abọọñ, anye amaakop uyio naña atañ ikọ anọ anye ke ufọọd itie mme serubim iba ke anyọñ itie ikpeghe usio isob ke anyọñ akebe edioomo mbed. Abọọñ akedat utọ usʌñ ado atañ ikọ anọ anye.
Do ndin ammọ emaedakka eto ekamba abod Abọọñ enyʌñ esaña ke usen ita. Akebe edioomo Abọọñ akebem ammọ iso ke usen ita ado nọ ayem itie nduọkadudu anọ ammọ. Ntọñanyọñ Abọọñ amaaba ke anyọñ ammọ ke uweemeayio ke ini ammọ ekekpọññọ nnaaekọñ.
Ke ini akeedodo a-akebe edioomo akedakkake isañ, Moses amaabo ate,
"Abọọñ, Dakka da!
Yak mme asua mfo esuana;
yak mbon usua mfo efeeñe ke iso mfo."
Ke ini akeedodo a-anye akesọññọ ada, Moses amaabo,
"Abọọñ, Tịmme di keene,
ananaibad tọsịn nditọ Isrel."
Abọọñ amaabo Moses, "Tañ ikọ nọ nditọ Isrel nyʌñ bọ esañ duob mme iba a-atooho ammọ, keed ato mme adadusʌñ keedekeed ke esiin mme eteete ammọ. Wet anyịñ awo keedekeed ke esañ amọ. Ke esañ Lifai wet anyịñ Erọn, sia ana esañ keed anie adaiwuod ke esiin eteete keedekeed. Bon ammọ ke atayad mbono ke iso akebe edioomo mbed, ke itie a-ami nsisooboke ye afo. Esañ a-anieghe awo a-ami mmekke ayaaseghe, ndin ami ñyaasio idem mmi mfep ke ndukuun nsuukuyio u-ubañake fiin mbañ-mbañ ato nditọ Isrel."
Ndin Moses amaatañ anọ nditọ Isrel, ndin mme adadusʌñ ammọ emaenyʌñ enọ anye esañ duob mme iba, ndin esañ Erọn amaasịne ke atu ammọ. Moses amaaboon mme esañ ami ke iso Abọọñ ke atayad mbono edioomo mbed.
Edem usen Moses amaadʌk atayad anyʌñ akekịt ke esañ Erọn, a-akedaaha anọ esiin Lifai, ikitịppeketịppe kpọd, ado amaanie emịne, asịññe ñkọñ ye mfịd anyʌñ anwịm mmansañ mbakara. Ndin Moses amaasịññe afịd mme esañ ke iso Abọọñ adat asọk afịd nditọ Isrel. Ammọ eseet ammọ, ndin mme adadusʌñ keedekeed amaado anie esañ amọ asio.
Abọọñ amaabo Moses, "Tịmme ben esañ Erọn kaa kenịm ke iso akebe edioomo mbed, nọ ana nte idiọọñọ anọ mbon nsọñiwuod. Ami ayaasịn utịd ke ndukuun a-ammọ enieghe embaña miin, mbaak ammọ idikpañña." Ndin Moses amaanam kpa naña Abọọñ aketemmeke anye.
Ke ini atu awo ewuuñọke ke mme ufọk nnaa ammọ nọ ato do ekaaña Yọdan, mme aku e-ebiommo akebe edioomo emaeboiyo iso enọ ammọ. Yọdan asiba ke atọ ke afịd ini idọk, ado ke ini mme aku e-ekebiommo akebe edioomo ekewuọhọ Yọdan nọ ikpad ammọ atuuk mben mmọọñ, mmọọñ a-atooho ke anyọñ-anyọñ adoro amaatuak ada. Anye amaaboho itie keed ke ataa anyan usʌñ, ke abio e-ekoodo Adam, ke ñkanñkʌk Saretan, ke ini emaekpịkke mmọọñ a-akefegheke asọiyọ aka Inyañ Araba (a-adooho, Ñkpaikpa Akpainyañ), afịd-afịd esio. Ndin mme awo emaesaña eboiyo ke nsakiso Yeriko. Mme aku se ikibiom akebe edioomo Abọọñ emaetuak eda ke ufọọd Yọdan ke nsaad isọñ, ke ini afịd Isrel ekesañake eboiyo tutu afịd nditọ Isrel esaña eboiyo ke nsaad isọñ.
Ndin mme aku emaewuọñọ ke inyañ edi, ebiom akebe edioomo Abọọñ. Ammọ ekesʌk ededep ñkpad ke nsaad isọñ, mmọọñ Yọdan amaamaana atọ anyʌñ ayọhọ afịd mben ikọd naña akeba akpa.
Ndin emaenekke esọọñọ mme inuaatob Yeriko ke ntak nditọ Isrel. Awo ndomokeed ikiwuọhọwuọ, awo ndomokeed ikinyʌññọ idọdʌk.
Ndin Abọọñ amaabo Yọsua ate, "Sese, ami mmeyaak Yeriko usịn fiin ke ubọk, ye adidem amọ ye mbon unwana ekọñ amọ. Saña kanna abio ado akañ keed ye afịd mbon ekọñ. Nam ami ke usen itiokeed. Yak mme aku itiaba ekama adukpoñ nnʌk akukịmedọñ ke iso akebe edioomo. Ke ayọhọ usen itiaba, isaña ikanna abio ado akañ itiaba, ke ini mme aku efịtte adukpoñ. Umaukop naña ammọ efịt anyan uyio ke adukpoñ, yak afịd mbon ekọñ ebọñ ñkpo ke akpọsọñ uyio; ndin ndibene abio ado ayaaduọ, ndin udịmekọñ ye afịd awo eyaeboiyo edʌk."
Ndin Yọsua ayịn Nọn amaakoot mme aku anyʌñ abo ammọ ate, "Ndufo iben akebe edioomo Abọọñ inyʌñ inam aku itiaba ekama adukpoñ ebem anye iso." Ndin anye amaanọ mbon ekọñ uyio ate, "Itọọñọ isañ! Isaña ikanna abio, yak mbon se ikama ñkpọ ekọñ eboiyo akebe edioomo Abọọñ iso."
Ke ini mme adukpoñ ekefịtte, mbon ekọñ emaesio ñkpo, ndin ke uyio adukpoñ, ke ini ideen ekesioho akpọsọñ ñkpo, ndibene amaaduọ; ndin afịd awo emaebʌññọ edọñọ, ndin emaenyʌñ edat abio ado.
Akem mbon Filistia etịm udịmekọñ ammọ nọ ekesoobo ye Isrel, ñko naña ekọñ akaiso atara, mbon Filistia emaekan nditọ Isrel, ewot awo ñkpọ nte ikie inaañ (400) ke ikọdekọñ. Ke ini mbon ekọñ etịmmeke enyọñ itie nnaaekọñ ammọ, mme ñkpisọñ ke Isrel ebịp ebo, "Nsoo inam yak Abọọñ anam nọ mbon Filistia ikan ñnyịn ntom? Yak ikaa Silo ikiben akebe edioomo Abọọñ nọ anye adisaña ye ñnyịn inyaaña ñnyịn asio ke ubọk mme asua ñnyịn."
Ke ntoro, ibon ado emaesio ideen edọñ nnọ ekaa Silo, ekeben akebe edioomo Abọọñ Andikponñkan, anye a-atieghe ke ufọọd mme serubim. Ñko nditọ ideen Elai iba, Họfni ye Finehas, mmọdo ekeba do ye akebe edioomo Abasi.
Ke ini akebe edioomo Abọọñ akediighe itie nnaaekọñ, afịd Isrel emaesio ñkpo ekamba-ekamba tutu isọñ anyeghe. Ke adikop ñkpoyo, mbon Filistia emaebịp ebo, "Nsoo iben afịd uyom ami idi ke itie nnaaekọñ mme Hibru?"
Ke ammọ ekoppo ke akebe edioomo Abọọñ adʌk adi itie nnaaekọñ, idem amaanyeñ mbon Filistia. Ammọ emaebo, "abasi a-adi nnaaekọñ. Ñnyịn imitak! Utọ ñkpọ anyem kpaanaanam itịppeke akpa. Ñnyịn imitak! Anie awo idiifak ñnyịn isio ke ubọk mme ñkpọsọñ abasi ami? Ammọ edo mme abasi ekenọọhọ nditọ Iyib mme unọmọ ke utọ ke utọ ke anaan. Isọñ idem, ndufo mbon Filistia! Edoñño ideen, imiidooho ntoro ndufo ediido ifʌn enọọ mbon Hibru, naña ammọ ekedo inọọ ndufo. Idoñño ideen enyʌñ enwana ekọñ!"
Ke ntoro, mbon Filistia emaenwana ekọñ enyʌñ ekan nditọ Isrel, ndin afịd awo enyʌñ efeeñe enyọñọ atayad ammọ. Uwot awo amaanekke akpon; mbon ekọñ Isrel tọsịn edịb mme duob (30,000) eketak. Emaebọ akebe edioomo Abasi, ñko nditọ Elai naña iba, Họfni ye Finehas emaekpañña.
Ubọk Abọọñ amaakpon ke atu mbon Asdọd ye ñkanñkʌk amọ; anye amaaben nsobo asʌk amọ anyʌñ atọ ammọ inia. Ke ini mbon awo ke Asdọd ekekịtte se ikitịppe, ammọ emaebo, "Inaaha akebe edioomo Abasi Isrel aba ye ñnyịn mi, sia ubọk amọ asọọñ ye ñnyịn ye abasi ñnyịn Dakọn." Ke ntoro ammọ emaekoot afịd mme andikara ke Filistia enyʌñ ebịp ammọ ebo, "Nsoo ke ñnyịn ikpinam ye akebe edioomo Abasi Isrel?"
Ammọ emaebọọrọ ebo, "Yak isio akebe edioomo Abasi Isrel inyọñ Kad." Ke ntoro ammọ emaedịppe akebe edioomo Abasi Isrel esio.
Ado ke ammọ emaekedịppe anye isio, ubọk Abọọñ amaadoro abio ado ke idem, anam ammọ ediba ke ataa ñnyeñidem. Anye amaanọ mbon abio ado inia, ikpọ ye ntək. Ammọ ndin emaeben akebe edioomo Abasi ekaa Ekrọn.
Idaha esʌkkọ eben akebe edioomo Abasi esaña edʌk Ekrọn, mbon awo ke Ekrọn emaesio ñkpo ebo "Ammọ eben akebe edioomo Abasi Isrel esaña ikpere ñnyịn nọ adiwot ñnyịn ye mbon ñnyịn." Ke ntoro ammọ emaekoot afịd mme andikara ke Filistia atọ keed enyʌñ ebo, "Isio akebe edioomo Abasi Isrel ifep ke atu ñnyịn; yak anye atịmme anyọñ aka itie amọ, imiidooho anye ayaiwoot ñnyịn ye afịd ufọk ñnyịn." Sia adooho ñkpa amaasịn ñnyeñidem ke abio; ubọk Abasi amaanekke akpon ke abio.
Ke ini akebe edioomo Abọọñ amaakeba ke ñkanñkʌk Filistia ñkpọ nte afiọñ itiaba, mbon Filistia emaekoot mme aku ye mbiaidiọñ enyʌñ ebịp ammọ, "Nsoo ke ñnyịn idiinam ye akebe edioomo Abọọñ? Idọkkọ ñnyịn naña ñnyịn idiinọ anye atịmme aka itie amọ."
Ammọ emaebọọrọ ebo, "Adieke ndufo ediinam akebe edioomo abasi Isrel atịmme anyọñ, ikiiyak anye atịmme anyọñ ubọk-ubọk; idomo ke afịd usʌñ adinọ anye uwa ndudue. Ndin ndufo eyaekop nsọñidem, enyʌñ ediọọñọ ntak ubọk amọ idiidịppeke ikpọñ ndufo."
Ndin amọ emaenam ntom. Ammọ emaeben umanenañ iba etobo ke ukpadñkpọ enyʌñ ediañña nditọ ammọ ekesịn ke afe. Ammọ emaedot akebe edioomo Abọọñ ke ukpadñkpọ, enyʌñ edot akebe a-asịneke ubobod ekpu kold mme ekpu ye ubobodñkpọ ndufuud. Ndin mme enañ ado emaedọọk ekaa ke usʌñ a-akaaha Bed Semes, ammọ emaesaña ke akpọusʌñ, esaña emai; ammọ ikiwakkake ufiin me nnasia. Mme andikara ke Filistia emaekeene ammọ tutu ekewuọ adaña Bed Semes.
Idaha ntoro, nditọ Bed Semes ekesʌk edọk abakpa ke itịkke, ndin ke ammọ edịppeke anyen ekịt akebe edioomo ado ammọ emaekop inemesịd adikịt. Ukpadñkpọ ado akedʌk inwañ Yọsua ke Bed Semes, ndin do anye aketre ke mben ekamba itiad. Mme awo emaekpok eto ukpadñkpọ ado enyʌñ ekama enañ ado enam ufọfọb uwa enọ Abọọñ. Mme mbon Lifai emaedooro akebe edioomo Abọọñ ye ekamba akʌbọ ukʌb akebe se ikidọñọ mme kold enyʌñ edot ammọ ke anyọñ ekamba itiad. Ke usen ado mme mbon Bed Semes emaewa ufọfọb uwa enyʌñ enam mme uwa enọ Abọọñ
Ke ntoro ke mbon Kiriad Yerịm ekediben akebe edioomo Abọọñ. Ammọ emaeben edinịm ke ufọk Abinadab ke anyọñ abod emaenyʌñ esio Eliasa ayịn amọ ebo yak atie akpeme akebe edioomo Abọọñ ado. Akebe edioomo ado amaaba ke Kiriad Yerịm akpeene, ke afịd isua edịb.
Ndin afịd nditọ Isrel emaetịmme edem ekeene Abọọñ.
Ndin emaedọkkọ Adidem Defid ete, "Abọọñ adiọñ afịd ufọk Obed-Edom ye afịd ñkpọ se anye anie, ke ntak akebe edioomo Abasi." Ke ntoro Defid amaakaa adikiben akebe edioomo Abasi nsio ke ufọk Obed-Edom ndi ke Abio Defid ye idaara. Akedo mbon se ikibiom akebe edioomo Abọọñ emaesaña ikpadisañ itiokeed, anye awa ayaara enañ keed ye ukọkʌk ñyịn enañ keed. Defid akesịne nduọ-nduọ afọñ aboditọñ linen anyʌñ anek unek ke iso Abọọñ ye afịd adudu amọ, ke ini Defid ye afịd Isrel ekebenne akebe edioomo Abọọñ ye ñkpo idaara ye uyom adukpoñ.
Ndin Adidem Sọlọmọn amaakoot mme ñkpisọñ Isrel edi ke iso amọ ke Yeruselem, afịd mme iwuod ubon ye mme ufọk, ediben akebe edioomo Abọọñ edọọk eto Saiyọn, Abio Defid. Afịd nditọ Isrel emaedisoobo ke esịd keed ekeene Adidem Sọlọmọn ke ini usọrọ ke afiọñ Etanim, ayọhọ afiọñ itiaba.
Ke ini afịd mme ñkpisọñ ke Isrel emaekediwuọ, mme aku emaeben akebe edioomo, ndin ammọ emaeben akebe edioomo Abọọñ ye atayad mbono ye afịd ndisana ñkpọ mbana ufọk ke esịd amọ. Mme aku ye mme Lifai emaekoono afịd ñkpọ edọọk, ndin Adidem Sọlọmọn ye afịd esob Isrel e-ekediighe edisoobo ye anye ekeba ke iso akebe edioomo, esʌk ewa uwak-uwak edọñ ye mme enañ ake awo imiikikanna adiwewet me adibabat.
Mme aku ndin emaeben akebe edioomo Abọọñ ekaa itie amọ ke ataa esịd ubeed tembịd, Ata Adisana Itie, ekenịm anye ke idak mme mba serubim. Mme serubim emaetat mme mba ammọ ke anyọñ itie akebe edioomo emaenyʌñ efʌk akebe edioomo ye mme mboi edatta eben anye. Mme mboi ami emaenyọọñ tutu eda ekịt utịd ammọ ke Adisana Itie ke iso ataa esịd ubeed, ado awo ikikịtte ito anwa Adisana Itie; ndin ammọ mmọdo esʌk eba tutu mfịn ami. Ñkpọ ndomokeed ikisịneke ke akebe edioomo ikan itiadñwed iba ake Moses akesịnne ke Họreb, ke itie Abọọñ akenamma edioomo ye mbon Isrel ke ammọ emaekewuọñọ eto Iyib.
Ke ini mme aku emaekekpọñ Adisana Itie, ntọñanyọñ amaafʌk tembịd Abọọñ. Ndin mme aku ikikanna adinam utom ammọ ke ntak ntọñanyọñ, sia ubọọñ Abọọñ amaayọhọ tembịd amọ.
Abọọñ abo, "Nyọñ di, mbon unana mbuọdidem, sia ami ndo ebe ndufo. Ami ñyaimek ndufo, keed ke abio ye iba ke aduuk, ndin iben ndufo ndi Saiyọn. Ndin ami ñyainọ ndufo mme akpemeedọñ a-ami mmekke, se idiidat ndufo usʌñ ke ifiọk ye ikike. Ke mme usen ado, ke ibad ndufo amaanekke awak ke isọñ," Abọọñ atañ, "mbon awo idiibooho aba, ‘Akebe edioomo Abọọñ.’ Anye idiidʌkkọ esịd ammọ aba, ammọ idiinyʌññọ itoiyo; awo idiiyemme anye, awo idiinyʌññọ inam mfen.
Ndin akpa akaaña amaanie mme mbed ukpono anyʌñ anie adisana itie ukpono amọ ke isọñ. Emaebọp atayad; ndin ke esịd akpa ubeed emaedaaha ñkpọ udod utuenikañ, akpokoro ye adisana uyo. Ekekoot itie ado, Adisana Itie. Ke edem ayọhọ afọñ ikpeghe iba amaaba ubeed e-ekekoodo Ataa Adisana Itie, e-ekenịmme itie uwa a-kold ukama mfọp insensi ye akebe edioomo e-ekedatta kold efʌk. Atu kold mmana, esañ Erọn a-aketịppeke emịne, ye mme itiad ñwed edioomo ekedọñọ ke akebe ado. Mme serubim Ubọọñ Abasi ekedoro ke anyọñ akebe ado enyʌñ efʌk ufʌkñkpọ adifeen usio isob, ado ñnyịn idiikanna itañ ibaña afịd ñkpọ ado idahami.
Ndin emaebeere tembịd Abasi ke hefịn, ndin ke esịd tembịd ado emaekịt akebe edioomo Abasi. Ndin unwana akebkeb amaasakka, emaenyʌñ ekop ndukuunọ ye akpọsọñ uyom aduma, ye unyeñisọñ ye ekamba edịm itiad.