Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Wovon wa̱ A̱sulazuva a ɗa,
ufaru wu ugbozu,
aza a na o toniyi udammu wa̱ yi suru,
a̱ tsu tsura̱ ta̱ urevu u sa’ani.
A̱yi ɗa yaa yuwaan ica hali hali.
Agba te ɗa a̱a̱ tsura̱ ugbozu?
Te ɗa a̱a̱ tsura̱ urevu?
Ama e reve ulobonu wu ugbozu shi,
a̱a̱ tsura̱ yi o uvaɗi wa aza a wuma shi.>>
Mini ma̱ a̱ru’un ma damma ta̱, <<U ri a̱tsuma̱ a̱ va̱ shi,>>
a̱vu mala ma damma, <<U ri oɓolo na̱ mu shi.>>
<<Aa gura tsula yi na̱ zinariya shi,
waru makundatsu ma azurufa
maa gura tsupa ikebe ya̱ yi shi.
Aa gura tsula yi na̱ zinariya Ofi,
ko na̱ onis ko na̱ safaya atali e ikebe shi,
aa gura tsupa ikebe ya̱ yi shi.
Aa kurato ulobonu u zinariya ko ma̱suka̱ci
nu ulobonu wa̱ yi shi,
ko a kita’wan yi ni itana yi ikebe
i na a yuwain na̱ zinariya can shi.
A gura kurato aatali a̱ shili asa’ani
ko cu’un va aatali a na e ikanasa na̱ a̱yi shi,
adama a na ulobonu wu ugbozu
u la’a ta̱ ikebe ya atali asa’ani a safaya.
A kurato yi na aatali a tofa va Kush shi,
ko a tsula yi na̱ zinariya can shi.>>
<<Agba te ɗa a̱a̱ tsura̱ ugbozu?
Te ɗa a̱a̱ tsura̱ urevu?
O soko yi ta̱ e esu e ili i wuma suru,
a̱ ɓa̱ru yi ta̱ fo e ekere a̱ nnunu n tsu’yan.
Ukototosu nu ukwa̱ a ta dansa,
<Alabari a̱ yi a ɗa goon
tsu uwwai na atsuvu a̱ tsu.> >>
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
N godyoo wu ta̱ waru n cuwa wu ta̱ A̱sula̱ a mbara n va̱: Vu ca mu ta̱ urevu nu ucira, vu roco mu ta̱ ili i na tsu pati nuwu, vu roco tsu ta̱ ili i na yaa damatosun mogono.>>
u damma, <<Aba’un a̱ tyo a ala a̱ A̱sula̱ babu ukotu, za na urevu nu ucira za va̱ yi ɗa.
Reve gba A̱sula̱ a ca olobo a̱ na̱shi a nda urevu nu uguru wa atagada suru. Daniya tsura̱ ta̱ urevu wa alavu alavu na̱ wa alavu suru.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A̱vu A̱sulazuva a damma, <<N to rito wu,
waru n roco wu ure u na va̱a̱ kuru.
N ta cawu a̱sa̱la̱,
waru mi idana wu.
U tsu toni ta̱
na aza a na a tarai aciyele
ili i ro shi
a̱tsuma̱ e ili i na iri mejege
reve u roco le re va̱ yi.
A̱sulazuva vu roco mu re va̱ wu,
waru vu rito mu aɗa a̱ wu.
Vu toni na̱ a̱mu
o ure wa amayun a̱ wu,
waru vu rito mu.
Adama a na a̱vu ɗa A̱sula̱
za vi iwawi i va̱,
u zuwu o okolo a̱ va̱
a̱ ta̱ ya̱’a̱ wu mantsa suru.
Na̱ A̱sulazuva a uwwusa uyo’o,
u wuma u vuma,
u tsu ka̱lyuwusa̱ ta̱ mmalu ma̱ yi na amayun.
Lyawa usana suru mu uwwa aɗa
e icigi ya̱ wu i na i tsu vadala shi,
adama a na n zuwa ta̱ ucira u va̱ ya̱’a̱ wu.
Roco mu ure u na ma̱a̱ kuru,
adama a na ya̱’a̱ wu ɗa n zuwai wuma u va̱.
Roco mu n yuwan ili i na vu cigai,
adama a na a̱vu ɗa A̱sula̱ a̱ va̱.
Lyawa Ruhu vi isa’ani va̱ wu u ronoo mu aɗanga
a̱tsuma̱ o ure u na u ri mejege.
A̱sulazuva, adama a tsugbain tsa aala a̱ wu,
vu wawa wuma u va̱,
a̱tsuma̱ a̱ a̱ɓula̱ a̱ wu,
vu uta̱a̱ wuma u va̱ a̱tsuma̱ a addama.
A̱sulazuva vu roco mu re va̱ wu.
Vu rono mu aaɗanga o ure u mejege,
adama a na n’yuwatan n va̱
n ta pura n riya̱.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Adanshi a̱ wu fitila ɗa,
na tsu casu ekan
uba̱ta̱ u na n tyo yi biti.
Adanshi a̱ wu fitila ɗa,
na tsu casu ekan
uba̱ta̱ u na n tyo yi biti.
Kpa̱tu’wa̱ esu a̱ va̱
tsura̱ me ene,
ili ya asalama
a̱tsuma̱ a̱ wila̱ wa̱ wu.
Ucuɗuwu wa adanshi a̱ wu
u tsu ca ta̱ ekan,
reve u zuwa aza a na e revei ili shi,
a yuwan ugbozu.
Za ma̱za̱nga̱ ɗa vuma na
tsu toni a̱sa̱la̱ a̱za̱ e iwuya shi,
ko u toni ure wa̱ a̱za̱ o unusu shi,
ko u da̱nu oɓolo na̱ a̱za̱ o ulamu.
Amma u ta uwwusa uyo’o
u yuwan tsutoni na̱ wila̱ wa̱ A̱sulazuva,
waru a yuwusan majiyan ma̱ wila̱’a̱ usana na ayin.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
Ugbozu mapari ma ɗa,
u tsu yuwaan ta̱ vuma mapari
cine ikebe i tsu yuwusan.
Mapari ma na ugbozu
u tsu yuwaan za na ri na̱ yi,
a̱ yi ɗa ulobonu wu urevu.
She vu damma,
<< Nye i zuwai rana vu ufaru a la’ai a̱za̱ gogo?>>
Adama a na yeci i nda’a, yeci yu ugbozu u ɗa shi.
E ekere a za na a yo’onotosu A̱sula̱ ookolo, A̱sula̱ ɗa a tsu ca yi ugbozu, nu urevu, na̱ ma̱za̱nga̱. Amma e ekere a za vu unusu, A̱sula̱ a tsu ca yi ta̱ usa̱n wi izami nu uɓolotosu, a̱ tyo o ukosu a̱vu u ca za na tsu yo’onotosu A̱sula̱ ookolo. Na̱ ne suru ili ya nda ili ya̱ pere i ɗa, waru suru ndolo tsa̱ me reme mo upepu u ɗa.
Ili i na suru vu tsura̱i naa va yuwan, vu yuwain nu ucira wa̱ wu suru, adama a na babu ulinga, ko majiyan, ko urevu, ko ugbozu uba̱ta̱ wu nden ma̱ a̱kwa̱kwa̱ uba̱ta̱ u na va̱a̱ 'ya̱wa̱.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
<<Cine zuva ri alanga ni iɗa, ne ɗa re va̱ ri alanga na̱ re ɗu waru majiyan ma̱ va̱ ko’o na̱ za ɗu.
<<Majiyan ma̱ va̱ ma̱ ri una̱ta̱ na̱ za ɗu shi, re va̱ waru ta̱ ko’o na̱ a̱za̱ a̱ ɗu,>> A̱sulazuva a ɗa a dammai ne.
Koto vu reve shi? Koto vu uwwa shi? A̱sulazuva a̱yi ɗa A̱sula̱ a babu ukotu, za na yuwain kosu vu uvaɗi. U tsu kuna̱ shi waru u tsu lamba ucira shi, babu waru za na ee reve a̱ru’un o urevu wa̱ yi.
Koto vu reve shi? Koto vu uwwa shi? A̱sulazuva a̱yi ɗa A̱sula̱ a babu ukotu, za na yuwain kosu vu uvaɗi. U tsu kuna̱ shi waru u tsu lamba ucira shi, babu waru za na ee reve a̱ru’un o urevu wa̱ yi.
A̱sulazuva Zagbain ca mu ta̱ eelentsu a aza a na o ritoi, adama n reve idanshi i na maa gbamato aza a na a̱ ri ukunu. U tsu 'ya̱sa̱n mu ta̱ usana biti, u tsu 'ya̱sa̱n ta̱ atsuvu a̱ va̱ adama mu uwwa tso oojoro.
A̱tsuma̱lima̱ a ta cina aza a na a̱ cipa̱sa̱ a̱ tyo Masar izami yi ikambi, aza a na aa zuwusaa ido ucira, aza a na a zuwayi oɓolo e ikeke yi do i le ucira adama a na a̱ ri a̱bunda̱ na̱ wa akumbi e ido adama a na a̱ ri nu ucira lon. Agba a̱ bunga̱ Za va Akiza a Isra’ila shi, ko a zami ikambi uba̱ta̱ wa̱ A̱sulazuva shi. Agba suru na̱ ne, A̱sulazuva a̱ ta̱ nu ugbozu, waru u tsu ta̱wa̱a̱ ta̱ na̱ a̱tsuma̱lima̱, u tsu vadala adanshi a̱ yi shi. U ta̱ 'ya̱sa̱n nla̱ngi nu u’wa wu za vi iwuya, na aza a na aa kambusa le.
Suru ili i nda diga uba̱ta̱ wa̱ A̱sulazuva o oɓolo a̱ a̱soja a zuva suru ɗa, za va̱ a̱sa̱la̱ a sa’ani waru na̱ tapu nu ugbozu.
Ruhu va̱ A̱sulazuva ta̱ cipa̱a̱ yi, Ruhu vu ugbozu na̱ Ruhu vu urevu, Ruhu va̱ a̱sa̱la̱ nu ucira, Ruhu vu uguru na̱ za vu urevu wa̱ A̱sulazuva, waru u ta̱ da̱na̱ na̱ ma̱za̱nga̱ o wovon wa̱ A̱sulazuva. Wee ge’eto na̱ yindi ye esu shi waru waa paɗa ugana ni ili i na atsuvu a̱ yi a uwwai shi.
A̱sulazuva o to rono wu aɗanga kuci. U ta ca wu ili i na vu cigai biti a̱tsuma̱ e iɗa i na urana wa̱a̱ kula̱tosu, reve u gbamato etele a̱ wu. Vu to o’wo tsa̱ a̱a̱rumbu a na a̱a̱ tsurusa̱ mini ulobonu, tsa̱ lyusu mini ma na mini ma̱ yi ma tsu kasa shi.
A̱sulazuva, vu yuwan ta̱
ili ya̱ a̱bunda̱!
Nu ugbozu wa̱ a̱bunda̱ u ɗa vu yuwan nle.
Uvaɗi u ta̱ tapu
ni ili i na vu yuwain.
A̱sulazuva a̱ tsu zagbain ɗa,
waru u ta̱ nu ucira lon,
urevu wa̱ yi u ri na̱ a̱ tyo shi.
Vu toni mu ta̱ na̱ a̱sa̱la̱ a̱ wu,
o ukosu vu ta tara mu a̱ tyo uba̱ta̱ u tsugbain.
Vu roco tsu a na
rana wuma tsu wa’a a ɗa a̱ ri,
adama tsu da̱na̱ na̱ majiyan.
Za va̱ a̱ɓula̱ tsu yuwan ta̱ adanshi nu ugbozu
waru eelentsu a̱ yi a̱ tsu yuwan ta̱ adanshi mejege.
Vu zami ma̱za̱nga̱ ma̱ wu e ekere a̱ A̱sulazuva,
u to shitowon wu majiyan mo okolo ma̱ wu.
A̱sulazuva, vu rono mu aaɗanga a̱tsuma̱ a̱ a̱ɓula̱ a̱ wu.
Adama a na n’yuwatan n va̱ n yuwan ta̱ a̱bunda̱.
Vu roco mu ure wa̱ wu a alanga e eteshe tsa̱ra̱ n toni.
Vu roco mu ta̱ ure,
u wuma,
na̱ vu ri lo uba̱ta̱ u va̱,
n tsu shiwan ta̱ na̱ ma̱za̱nga̱ lon,
nden o ukere usa’ani wa̱ wu,
mawwa mo uyo’o u ɗa hali hali.
A̱tsuma̱ a̱ mesun a ɗa
a̱ ta̱wa̱ a yuwusan avasa
a mantsa ma na ma̱a̱ ka̱mbusa̱ le.
N to toni ne le na̱ mɓa̱nga̱ mu uyene u mini
reve n toni ne le o ure u na u ri mejege,
u na a̱ ta̱ɗa̱tsa̱ shi.
Adama a na a̱mu dada va Isra’ila ɗa,
waru Ifiramu mawun mo ufaru ma̱ va̱ ma ɗa.
<<A̱sulazuva, n reve ta̱,
a na wuma u vuma
u ri o ukere wa̱ yi shi,
vuma ɗa ri nu ucira u na
wa walato mmalu ma̱ yi shi.
<<Amma A̱sula̱ a ɗa
a yuwain uvaɗi nu ucira wa̱ yi,
za na shuwa̱i uvaɗi
o una̱ wu ugbozu wa̱ yi,
reve u polo zuva
o una̱ wu urevu wa̱ yi.
Uba̱ta̱ wu mbara u ɗa
a̱ tsu tsura̱ ugbozu shi?
A rana wuma wa̱ a̱bunda̱ a ɗa
a̱ tsura̱ urevu shi?
<<Uba̱ta̱ wa̱ A̱sula̱ a ɗa
ugbozu nu ucira u ri,
uba̱ta̱ wa̱ yi u ɗa
a̱sa̱la̱ nu urevu u ri.
Ɗaɗa Ayuba usuyi u dammai,
<<Ee, n reve ta̱ ɗe ni ili ya nda suru,
amma cine tsu ɗa vuma a̱a̱ da̱na̱
na̱ a̱ɓula̱ a̱ ma̱ka̱ka̱n ma̱ A̱sula̱?
Na̱ vuma 'ya̱wa̱ na̱ A̱sula̱
o ukobu wu uge’etosu,
u ta gura o o’wo A̱sula̱ a yuwan yi
yeci ukpaku kupa (1,000),
aza a na vuma’a waa gura
usu ko za ta̱ shi.
A̱sula̱ za vu ugbozu ɗa,
waru u ta̱ nu ucira lon.
Zane ɗa a gura yuwan
mawasan na̱ a̱yi,
a̱vu u tsura̱ ulyuwu wa aci?
O’o vaɗilima̱,
A̱sulazuva o roco wu ta̱ ɗe
ili i na i ri ulobonu.
Gogo ili i na A̱sulazuva a cigai ya̱’a̱ wu,
a̱yi ɗa vu yuwan mejege,
a̱vu vu ciga mayan me iliyali,
vu ka̱ɗa̱to vu yuwan mmalu na̱ A̱sula̱ a̱ wu.
A̱vu u damma le, <<I zuwa ugbozu e ili i na yaa yuwan, adama a na uge’etosu u na yaa yuwusan nda za vuma ɗa shi amma za va̱ A̱sulazuva ɗa. Za na ri oɓolo na̱ a̱ɗu a mantsa ma na yaa yuwusan uge’etosu.