Amós 5

Lamento e chamado ao arrependimento

1 Ouça esta palavra, ó povo de Israel, este lamento acerca de vocês:

2 "Caída está a Virgem Israel,

para nunca mais se levantar.

Abandonada na sua própria terra,

não há quem a levante".

3 Assim diz o Soberano Senhor:

"A cidade que mandar mil

para o exército ficará com cem,

e a que mandar cem ficará apenas com dez do povo de Israel".

4 Assim diz o Senhor ao povo de Israel:

"Busquem-me e terão vida;

5 não busquem Betel,

nem vão a Gilgal,

nem façam peregrinação a Berseba.

Pois Gilgal certamente irá para o exílio,

e Betel será reduzida a nada".*5.5 Hebraico: áven; referência a Bete-Áven (designação depreciativa de Betel).

6 Busquem o Senhor e terão vida;

do contrário, ele irromperá como um fogo

entre os descendentes de José,

devastará a cidade de Betel,

e não haverá ninguém ali para apagá-lo.

7 Vocês transformam o direito em amargura

e lançam a justiça por terra.

8 Aquele que fez as Plêiades e o Órion;

que faz das densas trevas alvorada,

e do dia, noite escura;

que chama as águas do mar

e as espalha sobre a face da terra;

Senhor é o seu nome.

9 Ele traz repentina destruição sobre a fortaleza,

e a destruição vem sobre a cidade fortificada.

10 Vocês odeiam aquele que defende a justiça no tribunal*5.10 Hebraico: na porta.

e detestam aquele que fala a verdade.

11 Vocês oprimem o pobre

e o forçam a pagar impostos de trigo.

Por isso, embora tenham construído

mansões de pedras lavradas, não morarão nelas;

embora tenham plantado vinhas verdejantes,

não beberão do seu vinho.

12 Pois eu sei como são numerosas as suas transgressões

e quão grandes são os seus pecados.

Vocês oprimem o justo, recebem suborno

e impedem que se faça justiça ao pobre nos tribunais.

13 Por isso, o prudente se cala em tais situações,

pois é tempo de desgraças.

14 Busquem o bem, não o mal,

para que tenham vida.

Então, o Senhor, o Deus dos Exércitos, estará com vocês,

conforme vocês afirmam.

15 Odeiem o mal e amem o bem.

Estabeleçam a justiça nos tribunais.

Talvez o Senhor, o Deus dos Exércitos,

tenha misericórdia do remanescente de José.

16 Portanto, assim diz o Senhor, o Deus dos Exércitos, o Soberano:

"Haverá lamentação em todas as praças

e gritos de angústia em todas as ruas.

Os lavradores serão convocados para chorar,

e os pranteadores, para se lamentar.

17 Haverá lamentos em todas as vinhas,

pois passarei*5.17 Ou quando eu passar. no meio de vocês",

diz o Senhor.

O dia do Senhor

18 Ai de vocês que anseiam

pelo dia do Senhor!

O que pensam vocês do dia do Senhor?

Será dia de trevas, não de luz.

19 Será como se um homem fugisse de um leão

e encontrasse um urso;

como alguém que entrasse na sua casa

e, encostando a mão na parede,

fosse picado por uma serpente.

20 Não será o dia do Senhor um dia de trevas, não de luz,

uma escuridão total, sem um raio de claridade?

21 "Eu odeio e desprezo as suas festas religiosas;

não suporto as suas assembleias solenes.

22 Mesmo que vocês me tragam holocaustos*5.22 Isto é, sacrifícios totalmente queimados. e ofertas de cereal,

não me agradarei deles.

Mesmo que me tragam as melhores ofertas de comunhão,

não darei a menor atenção a elas.

23 Afastem de mim o som*5.23 Ou a multidão. das suas canções;

não ouvirei a música das suas liras.

24 Em vez disso, corra a retidão como um rio,

e a justiça, como um ribeiro perene!

25 "Foi a mim que vocês trouxeram sacrifícios e ofertas

durante os quarenta anos no deserto, ó povo de Israel?

26 Pelo contrário, vocês carregaram o seu rei Sicute

e Quium, imagens dos deuses astrais,

que fizeram para vocês mesmos.*5.26 A Septuaginta traz levantaram o santuário de Moloque e a estrela do seu deus Renfã, ídolos que fizeram para vocês.

27 Por isso, eu os enviarei para o exílio, para além de Damasco",

diz o Senhor, cujo nome é Deus dos Exércitos.

Πρόσκληση για έγκαιρη μετάνοια

1 (Α) Ακούστε*Οι στ. 1-17 αποτελούν αριστοτεχνική διάταξη του προφητικού λόγου (σχήμα «χιαστί»), συνήθη σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς. Οι στίχοι είναι διατεταγμένοι συμμετρικά γύρω από το κεντρικό τμήμα των στ. 8-9 (Α-Β-Γ-Δ-Γ-Β-Α). Αν δεν ληφθεί υπόψιν αυτή η διάταξη, η λογική αλληλουχία των σκέψεων διακόπτεται. Γι’ αυτόν το λόγο κρίθηκε αναγκαίο ο στ. 13 να μεταφερθεί αμέσως μετά το στ. 10 και πριν τους στ. 11 και 12. Τα τμήματα που λόγω του περιεχομένου τους ανήκουν στην ίδια ενότητα, χαρακτηρίζονται με το ίδιο γράμμα (Α, Β, Γ κλπ.) αυτόν το θρήνο, που έχω να πω για σας, λαέ του Ισραήλ:

2 Έπεσε ο λαός του Ισραήλ

ωσάν νεκρή παρθένα

και δε θα σηκωθεί ξανά!

Παρατημένη κείτεται στο ίδιο της το χώμα

κι ούτ’ ένας δεν υπάρχει

να τη σηκώσει ορθή.

3 Γιατί έτσι ο Κύριος ο Θεός το έχει πει: «Στην πόλη που στέλνει στον πόλεμο χίλιους, θα επιστρέψουν πίσω εκατό. Και σ’ εκείνη που στέλνει εκατό θα γυρίσουν πίσω δέκα. Αυτό θα συμβεί σε όλον τον Ισραήλ».

4 (Β) Αυτά λέει ο Κύριος στο λαό του Ισραήλ: «Σ’ εμένα επιστρέψτε και θα ζήσετε. 5 Στον τόπο της Βαιθήλ τον ιερό να μην πηγαίνετε, γιατί η Βαιθήλ θα εξαφανιστεί. Ούτε στον ιερό τον τόπο των Γαλγάλων να πηγαίνετε, γιατί εξάπαντος τα Γάλγαλα στην αιχμαλωσία θα οδηγηθούν· και με κανένα τρόπο μην πηγαίνετε στον ιερό τον τόπο της Βέερ-Σεβά».

6 Στον Κύριο επιστρέψτε και θα ζήσετε· αλλιώς φωτιά θα πέσει ενάντια στους απογόνους του Ιωσήφ,*στους απογόνους του Ιωσήφ. Στην κυριολεξία νοούνται οι φυλές Εφραΐμ και Μανασσή, που οι γενάρχες τους ήταν γιοι του Ιωσήφ (Γεν 48:1). Κατ’ επέκτασιν νοείται όλο το βόρειο βασίλειο, δηλ. των δέκα φυλών του Ισραήλ. και της Βαιθήλ το ιερό θα καταστρέψει, κι ούτε ένας να τη σβήσει δε θα βρίσκεται.

7 (Γ) Αλίμονο σ’ εσάς που μετατρέπετε τη δικαιοσύνη σε εμπειρία πικρή για τους ανθρώπους, γιατί με δόλο τα δίκια τους καταπατείτε.

8 (Δ) Αυτός έχει τ’ αστέρια δημιουργήσει

την Πούλια και τον Ωρίωνα.

Σε φως αλλάζει το σκοτάδι

και τη μέρα σε νύχτα σκοτεινή.

Αυτός καλεί κοντά του τα νερά της θάλασσας

και τα σκορπάει πάνω στην επιφάνεια της γης.

«Κύριος» είναι τ’ όνομά του!

9 Αυτός τους ισχυρούς συντρίβει

και τα οχυρά τους καταστρέφονται.

10 (Γ) Εχθρεύεστε εκείνον που στο δικαστήριο την αδικία καυτηριάζει κι αυτόν που λέει όλη την αλήθεια απερίφραστα. 13 Φρόνιμο είναι, λοιπόν, σε τέτοιους πονηρούς καιρούς το στόμα του κανείς κλειστό να το κρατάει.*Για τη θέση του στίχου βλ. υποσ. εις στ. 1.

11,12 Ξέρω πόσο πολλές είν’ οι ασέβειές σας και τι βαριές οι αμαρτίες σας: Καταπιέζετε τον αδύνατο και τον κλέβετε, όταν του παίρνετε φόρο από το στάρι της σοδειάς του· δέχεστε δωροδοκίες και τον εμποδίζετε να βρει το δίκιο του στο δικαστήριο. Για όλα τούτα, στα όμορφα σπίτια που χτίσατε δε θα κατοικήσετε, κι απ’ τα ωραία αμπέλια που φυτέψατε δε θα πιείτε κρασί.

14 (Β) Κάντε το καλό και όχι το κακό, για να ζήσετε. Τότε ο Κύριος, ο Θεός του σύμπαντος θα είναι αληθινά μαζί σας, όπως το ισχυρίζεστε. 15 Αποστραφείτε το κακό και αγαπήστε το καλό και αποκαταστήστε τη δικαιοσύνη στο δικαστήριο. Ίσως ο Κύριος ο Θεός του σύμπαντος να σπλαχνιστεί τους επιζώντες απογόνους του Ιωσήφ.*του Ιωσήφ. Βλ. υποσ. εις στ. 6.

16 (Α) Λέει ο Κύριος, ο Θεός του σύμπαντος, ο Παντοκράτορας:

«Σε όλες τις πλατείες θρήνοι θ’ ακούγονται και σ’ όλους τους δρόμους, θα φωνάζουν "αλίμονο, αλίμονο!" Θα προσκαλούν ακόμα κι εργάτες από τους αγρούς για να θρηνούνε με τους μοιρολογητές αντάμα. 17 Σ’ όλα τ’ αμπέλια αντί για γέλια θρήνοι θ’ αντηχούν, όταν ανάμεσά σας θα διαβώ για να σας τιμωρήσω. Εγώ το λέω ο Κύριος».

Απατηλή ελπίδα

18 Αλίμονο σ’ εσάς που λαχταράτε να ’ρθεί η μέρα που θα επέμβει ο Κύριος! Τι καλό περιμένετε απ’ την ημέρα εκείνη του Κυρίου; Θα ’ναι για σας σκοτάδι κι όχι φως. 19 Θα ’ναι για σας όπως για κείνον που ξεφεύγει απ’ το λιοντάρι και πέφτει πάνω στην αρκούδα· γυρίζει σπίτι του κι ως ακουμπά το χέρι του στον τοίχο, δέχεται δαγκωματιά φιδιού. 20 Η μέρα του Κυρίου θα σας φέρει σκοτάδι κι όχι φως· θα ’ναι μια μέρα σκοτεινή, χωρίς καθόλου λάμψη ελπίδας.

Η μισητή λατρεία

21 Λέει ο Κύριος: «Μισώ, αηδιάζω τις γιορτές σας! Δε με αγγίζουν πια τα πανηγύρια σας. 22 Ναι! Όταν μου προσφέρετε τα ολοκαυτώματα και τις αναίμακτες τις προσφορές σας, μ’ εξοργίζετε· αποτροπιασμό μου προκαλούνε τα θρεφτάρια, που τα προσφέρετε θυσία κοινωνίας. 23 Πάψτε πια να με ξεκουφαίνετε με τους ύμνους σας. Τον ήχο από τις άρπες σας δεν θέλω πια να τον ακούω. 24 Αντί γι’ αυτά, ας ρεύσει σαν νερό το δίκαιο άφθονο και η δικαιοσύνη σαν χείμαρρος αστείρευτος.

25 »Σας ζήτησα εγώ ποτέ θυσίες και προσφορές αναίμακτες, λαέ του Ισραήλ, μες στα σαράντα χρόνια που σας οδηγούσα μέσ’ απ’ την έρημο;*Σας ζήτησα... έρημο; Προφανώς ο Αμώς έχει άλλη άποψη για τους χρόνους της περιπλάνησης των Ισραηλιτών στην έρημο από κείνη που αναφέρεται στο Λευιτικό (κεφ. 8 και 9) και στους Αριθμούς (κεφ. 7).26 Τώρα, όμως, επειδή λατρεύσατε τα είδωλα που φτιάξατε, το βασιλιά σας το Σακκούχ και το θεό σας τον αστρικό, τον Καιβάν,*Σακκούχ...Καιβάν. Ο Σακκούχ ήταν βαβυλωνιακός θεός του πολέμου. Ο Καιβάν ήταν αστρικός βαβυλωνιακός θεός, αντίστοιχος του ελληνικού Κρόνου. θα υποχρεωθείτε να κουβαλήσετε αυτά τα είδωλα 27 όταν εγώ σας οδηγήσω στην αιχμαλωσία πέρα απ’ τη Δαμασκό». Αυτά λέει ο Κύριος, που τ’ όνομά του είναι "του σύμπαντος Θεός".