1 HABÍA entonces en la iglesia que estaba en 13.1 cp. 11.26,27.Antioquía, profetas y 13.1 1 Co. 12.28,29. Ef. 4.11.doctores: 13.1 cp. 11.22-26.Bernabé, y Simón el que se llamaba Niger, y 13.1 Ro. 16.21.Lucio Cireneo, y Manahén, que había sido criado con 13.1 Lc. 3.1.Herodes el tetrarca, y 13.1 cp. 12.25.Saulo.
2 Ministrando pues éstos al Señor, y 13.2 Mt. 17.21.ayunando, dijo el Espíritu Santo: Apartadme á Bernabé y á Saulo para la obra 13.2 He. 5.4.para la cual los he llamado.
3 Entonces 13.3 cp. 6.6.habiendo ayunado y orado, y puesto las manos encima de ellos, despidiéronlos.
4 Y ellos, enviados así por el Espíritu Santo, descendieron á Seleucia: y de allí navegaron á 13.4 cp. 4.36.Cipro.
5 Y llegados á Salamina, anunciaban la palabra de Dios 13.5 vers. 14,46en las sinagogas de los Judíos: y tenían también 13.5 ver. 13a Juan en el ministerio.
6 Y habiendo atravesado toda la isla hasta Papho, hallaron 13.6 cp. 8.9.un hombre mago, falso profeta, Judío, llamado Barjesús;
7 El cual estaba con el 13.7 cp. 18.12.procónsul Sergio Paulo, varón prudente. Este, llamando á Bernabé y á Saulo, deseaba oír la palabra de Dios.
8 Mas les resistía Elimas el encantador (que así se interpreta su nombre), procurando apartar de la fe al procónsul.
9 Entonces Saulo, que también es Pablo, 13.9 cp. 4.8.lleno del Espíritu Santo, poniendo en él los ojos,
10 Dijo: Oh, lleno de todo engaño y de toda maldad, 13.10 Mt. 13.38.hijo del diablo, enemigo de toda justicia, ¿no cesarás de trastornar los caminos rectos del Señor?
11 Ahora pues, he aquí 13.11 1 S. 5.6.la mano del Señor es contra ti, y serás ciego, que no veas el sol 13.11 Lc. 4.13.por tiempo. Y luego cayeron en él obscuridad y tinieblas; y andando alrededor, buscaba quién le condujese por la mano.
12 Entonces el procónsul, viendo lo que había sido hecho, creyó, maravillado de la doctrina del Señor.
13 Y partidos de 13.13 vers. 5,6Papho, Pablo y sus compañeros arribaron á Perge de Pamphylia: entonces Juan, apartándose de ellos, se volvió 13.13 cp. 12.12.a Jerusalem.
14 Y ellos pasando de Perge, llegaron á Antioquía de Pisidia, y 13.14 cp. 9.20 y 17.2, etc.entrando en la sinagoga un día de sábado, sentáronse.
15 Y después de la lectura de 13.15 cp. 15.21.la ley y de 13.15 Lc. 4.17.los profetas, 13.15 Mr. 5.22.los príncipes de la sinagoga enviaron á ellos, diciendo: Varones hermanos, si tenéis 13.15 He. 13.22.alguna palabra de exhortación para el pueblo, hablad.
16 Entonces Pablo, levantándose, 13.16 cp. 12.17.hecha señal de silencio con la mano, dice: Varones Israelitas, y los que teméis á Dios, oid:
17 El Dios del pueblo de Israel 13.17 Dt. 7.6-8.escogió á nuestros padres, y ensalzó al pueblo, siendo 13.17 Ex. 1.1,7,12.ellos extranjeros en la tierra de Egipto, y 13.17 Ex. 13.14,16.con brazo levantado los sacó de ella.
18 Y por tiempo como de 13.18 Ex. 16.35.cuarenta años soportó sus costumbres en el desierto;
19 Y 13.19 Dt. 7.1.destruyendo siete naciones en la tierra de Canaán, 13.19 Jos. 14.1,2.les repartió por suerte la tierra de ellas.
20 Y 13.20 Jue. 2.16 y 3.9 y 11.26.después, como por cuatrocientos y cincuenta años, dió les jueces hasta el profeta Samuel.
21 Y entonces 13.21 1 S. 8.5.demandaron rey; y 13.21 1 S. 10.1.les dió Dios á Saúl, hijo de Cis, 13.21 1 S. 9.1,2.varón de la tribu de Benjamín, por cuarenta años.
22 Y quitado aquél, 13.22 1 S. 16.13.levantóles por rey á David, al que dió también testimonio, diciendo: 13.22 Sal. 89.20.He hallado á David, hijo de Jessé, 13.22 1 S. 13.14.varón conforme á mi corazón, el cual hará todo lo que yo quiero.
23 13.23 Mt. 1.1. De la simiente de éste, Dios, 13.23 Sal. 132.11.conforme á la promesa, levantó á Jesús por 13.23 Lc. 2.11.Salvador á Israel;
24 Predicando 13.24 Mt. 3.1.Juan delante de la faz de su venida el bautismo de arrepentimiento á todo el pueblo de Israel.
25 Mas como Juan cumpliese su carrera, dijo: 13.25 Jn. 1.20,27.¿Quién pensáis que soy? No soy yo él; mas he aquí, viene tras mí uno, cuyo calzado de los pies no soy digno de desatar.
26 Varones hermanos, hijos del linaje de Abraham, y los que entre vosotros temen á Dios, 13.26 cp. 3.26.a vosotros es enviada la palabra de esta salud.
27 Porque los que habitaban en Jerusalem, y sus príncipes, 13.27 cp. 3.17.no conociendo á éste, y las voces de los profetas 13.27 ver. 15que se leen todos los sábados, 13.27 Lc. 24.27.condenándo les, las cumplieron.
28 Y 13.28 Mt. 27.22,23. Lc. 23.22,23.sin hallar en él causa de muerte, pidieron á Pilato que le matasen.
29 Y 13.29 Jn. 19.28,30,36,37.habiendo cumplido todas las cosas que de él estaban escritas, 13.29 Lc. 23.53.quitándolo del madero, lo pusieron en el sepulcro.
30 Mas 13.30 cp. 2.24.Dios le levantó de los muertos.
31 Y 13.31 cp. 1.3.él fué visto por muchos días de los que habían subido juntamente con él de Galilea á Jerusalem, 13.31 Lc. 24.48.los cuales son sus testigos al pueblo.
32 Y nosotros también os anunciamos el evangelio de aquella 13.32 Gn. 12.3.promesa que fué hecha á los padres,
33 La cual Dios ha cumplido á los hijos de ellos, á nosotros, resucitando á Jesús: como también en el salmo segundo está escrito: 13.33 Sal. 2.7.Mi hijo eres tú, yo te he engendrado hoy.
34 Y que le levantó de los muertos para nunca más volver á corrupción, así lo dijo: 13.34 Is. 55.3.Os daré las misericordias fieles de David.
35 Por eso dice también en otro lugar: 13.35 Sal. 16.10. cp. 2.27,31No permitirás que tu Santo vea corrupción.
36 Porque á la verdad David, habiendo servido en su edad á la voluntad de Dios, durmió, y fué juntado con sus padres, y vió corrupción.
37 Mas aquel que Dios levantó, no vió corrupción.
38 Séaos pues notorio, varones hermanos, que 13.38 Lc. 24.47. 1 Jn. 2.12.por éste os es anunciada 13.38 cp. 5.31.remisión de pecados;
39 Y 13.39 Is. 53.11. Ro. 3.28 y 8.3.de todo lo que por la ley de Moisés no pudisteis ser justificados, en éste es 13.39 Ro. 2.13.justificado todo aquel que creyere.
40 Mirad, pues, que no venga sobre vosotros lo que está dicho en los profetas;
41 Mirad, 13.41 Hab. 1.5.oh menospreciadores, y entonteceos, y desvaneceos;
Porque yo obro una obra en vuestros días,
Obra que no creeréis, si alguien os la contare.
42 Y saliendo ellos de la sinagoga de los Judíos, 13.42 ver. 16los Gentiles les rogaron que el sábado siguiente les hablasen estas palabras.
43 Y despedida la congregación, muchos de los Judíos y de los religiosos prosélitos siguieron á Pablo y á Bernabé; los cuales hablándoles, les persuadían que permaneciesen en 13.43 cp. 11.23 y 14.26 y 15.40.la gracia de Dios.
44 Y el sábado siguiente se juntó casi toda la ciudad á oir la palabra de Dios.
45 Mas los Judíos, visto el gentío, 13.45 cp. 5.17.llenáronse de celo, y se oponían á lo que Pablo decía, contradiciendo y blasfemando.
46 Entonces Pablo y Bernabé, usando de libertad, dijeron: A vosotros á la verdad era menester 13.46 cp. 3.26.que se os hablase la palabra de Dios; mas 13.46 Mt. 21.43.pues que la desecháis, y os juzgáis indignos de la vida eterna, he aquí, 13.46 cp. 28.28.nos volvemos á los Gentiles.
47 Porque así nos ha mandado el Señor, diciendo:
13.47 Is. 49.6. Te he puesto para luz de los Gentiles,
Para que seas salud hasta lo postrero de la tierra.
48 Y los Gentiles oyendo esto, fueron gozosos, y glorificaban la palabra del Señor: y creyeron 13.48 Jn. 1.12. Ro. 9.23.todos los que estaban ordenados para vida eterna.
49 Y la palabra del Señor era sembrada por toda aquella provincia.
50 Mas 13.50 ver. 45. cp. 14.19.los Judíos concitaron mujeres pías y 13.50 cp. 17.12.honestas, y á los principales de la ciudad, y levantaron persecución contra Pablo y Bernabé, y los echaron de sus términos.
51 Ellos entonces 13.51 Lc. 9.5.sacudiendo en ellos el polvo de sus pies, vinieron á 13.51 cp. 14.1.Iconio.
52 Y los discípulos 13.52 Mt. 5.12.estaban llenos de gozo, y 13.52 cp. 2.4.del Espíritu Santo.
1 Nā, tērā ētahi poropiti me ētahi kaiwhakaako i Anatioka, i te hāhi i reira, ko Pānapa, ko Himiona i huaina nei ko Nikera, ko Rukiu nō Hairini, ko Manaena, he mea whakatupu ngātahi nei rāua ko Herora tetaraki, me Haora. 2 Ā, i a rātou e karakia ana ki te Ariki, e nohopuku ana, ka mea te Wairua Tapu, "Motuhia mai ki ahau a Pānapa rāua ko Haora ki te mahi i karangatia ai rāua e ahau."
3 Nā, ka mutu tā rātou nohopuku me te īnoi, ā, ka popoki iho i ō rātou ringa ki a rāua ka tonoa atu rāua kia haere.
4 Nā, ka tonoa nei rāua e te Wairua Tapu, ka haere ki Herukia; ā, rere atu ana i reira ki Kaiperu. 5 Nā, i a rāua i Harami, ka kauwhautia e rāua te kupu a te Atua i roto i ngā whare karakia o ngā Hūrai. I a rāua anō a Hoani hei kaimahi.
6 Ā, nō tō rātou putanga i te motu katoa ki Papaho, ka kitea tētahi tangata mākutu, he poropiti teka, he Hūrai, ko Paraīhu te ingoa. 7 I te tino kāwana ia, i a Herekiu Pāora; he tangata mahara a Herekiu. Ā, karangatia ana e ia a Pānapa rāua ko Haora, ā, ka whai kia rongo i te kupu a te Atua. 8 Otirā, i tautohe ki a rāua a Erima te kaimākutu, ko te whakamāoritanga hoki tēnei o tōna ingoa, i mea kia tahuri kē te tino kāwana i te whakapono. 9 Otirā, ko Haora, e huaina nei anō ko Pāora, kī tonu i te Wairua Tapu, i whakamau i ōna kanohi ki a ia, 10 ā, i mea, "E te tangata kī tonu i te tinihanga, i ngā tini mahi pokanoa, e te tama a te rēwera, hoariri o ngā mahi tika katoa, e kore ianei e mutu tāu whakaputa kē i ngā ara tika a te Ariki? 11 Nanā, āianei pā ai te ringa o te Ariki ki a koe, ka matapōtia koe, e kore e kite i te rā ā taka noa tētahi wā."
Nā, taka tonu iho ki a ia he kohu, he pōuri; ā, hāereere noa ia ki te rapu kaiārahi mōna. 12 Ā, nō te kitenga o te tino kāwana i taua meatanga, ka whakapono ia, i mīharo hoki ki te ako a te Ariki.
13 Nā, ka rere atu a Pāora rātou ko ōna hoa i Papaho, ka ū ki Pereka i Pamapuria. Ā, whakarere ana a Hoani i a rāua, hoki ana ki Hiruhārama. 14 Ko rāua ia haere atu ana i Pereka, tae tonu atu ki Anatioka i Pihiria, ā, tomo ana ki te whare karakia i te rā hāpati, noho ana. 15 Ā, ka mutu te kōrerotanga o te ture, o ngā poropiti, ka tono tāngata ngā rangatira o te whare karakia ki a rāua, ka mea, "E hoa mā, ki te mea he kupu whakaako tā kōrua ki te hunga nei, kōrerotia."
16 Nā, ka tū a Pāora ki runga, ka tāwhiri tōna ringa, ka mea: "E ngā tāngata o Īharaira, e te hunga e wehi ana ki te Atua, whakarongo mai. 17 Nā te Atua o tēnei iwi, o Īharaira i whiriwhiri ō tātou mātua, ā, whakanuia ana e ia tēnei iwi, i a rātou e noho manene ana i te whenua o Īhipa, i runga tonu anō te ringa i ārahina mai ai rātou e ia i reira. 18 Nā, me te mea e whā tekau ngā tau i whakamanawanui ai ki tō rātou āhua i te koraha. 19 Ā, ka whitu ngā iwi ka ngaro i a ia i te whenua o Kanaana, ka hoatu e ia ki a rātou tō rātou whenua hei whenua pūmau, mō ngā tau me te mea e whā rau e rima tekau.
20 "Ā muri iho i ēnei mea, ka hoatu e ia ki a rātou he kaiwhakawā, taea noatia a Hamuera poropiti. 21 Ā muri iho ka tono rātou ki tētahi kīngi; ā, hoatu ana e te Atua ki a rātou a Haora, tama a Kihi, he tangata nō te pū o Pineamine, ā, e whā tekau ngā tau. 22 Ā, ka oti ia te whakataka, ka whakaarahia ake e ia a Rāwiri hei kīngi mō rātou; i whakaaturia hoki ia e ia, i kōrerotia, ‘Kua kitea e ahau a Rāwiri tama a Hehe, he tangata e whakaaetia ana e tōku ngākau; ka meatia e ia ngā mea katoa e pai ai ahau.’ 23 He uri nō tēnei tangata tā te Atua i hōmai ai ki a Īharaira, he Kaiwhakaora, ko Īhu, hei whakarite i te mea i kōrerotia ai i mua; 24 nō mua tata anō hoki i tōna haerenga mai te kauwhautanga a Hoani i te iriiri rīpenetā, ki te iwi katoa o Īharaira. 25 Ā, ka tutuki a Hoani ki tōna tutukitanga, ka mea ia, ‘Ko wai koia ahau ki tō koutou whakaaro? Ehara rā ahau i a ia. Engari, tērā te haere mai ana tētahi i muri i ahau, ko ōna hū e kore ahau e tau hei wewete.’
26 "E ōku tuākana, e ngā tama o te kāwei o Āperahama, e te hunga i roto i a koutou e wehi ana ki te Atua, kua hōmai te kupu o tēnei ora kia whakapuakina ki a tātou. 27 Nā, ko te hunga e noho ana Hiruhārama, me ō rātou rangatira, i te mea kīhai rātou i mōhio ki a ia, ki ngā reo rānei o ngā poropiti e kōrerotia ana i ngā hāpati katoa, nā rātou i whakarite aua reo, i a rātou i tuku i a ia ki te mate. 28 Ahakoa kīhai i kitea e rātou he mea e mate ai ia, ka tohe rātou ki a Pirato kia whakamatea ia. 29 Ā, nō ka rite i a rātou ngā mea katoa i tuhituhia mōna, tangohia iho ana ia i te rākau, whakatakotoria ana ki roto ki te urupā. 30 Heoi, nā te Atua ia i whakaara ake i te hunga mate. 31 Ā, he maha ngā rā i kitea ai ia e te hunga i haere tahi i a ia i Karirī ki Hiruhārama, ko rātou nei ngā kaiwhakaatu mōna ki te iwi.
32 "Nā, he kauwhau tēnei nā māua ki a koutou i te rongopai, i kōrerotia i mua ki ngā mātua, 33 arā, kua mana tēnei i te Atua, hei mea mā ā tātou tamariki, i a ia whakaara nei i a Īhu; ko te mea hoki tēnā i tuhituhia i te rua o ngā waiata:
‘Ko tāku Tama koe;
nō nāianei koe whakatupuria ai e ahau.’
34 Ko tāna kōrero anō tēnei mōna whakaarahia nei e ia i te hunga mate, tē hoki anō ki te pirau i muri iho:
‘Ka hoatu e ahau ki a koutou ngā mea tapu,
ngā manaakitanga pono o Rāwiri.’
35 Koia hoki ia i mea ai i tētahi atu waiata,
‘E kore koe e tuku i tāu Mea Tapu kia kite i te pirau.’
36 "Ko Rāwiri hoki i mahi i tā te Atua i pai ai i tōna whakatupuranga anō, ā, moe iho, whakatakotoria ana ki ōna mātua, kite ana i te pirau. 37 Ko tēnei ia i whakaarahia ake nei e te Atua, kīhai ia i kite i te pirau.
38 "Nā, kia mōhio koutou, e ōku tuākana, nā tēnei tangata te murunga hara e kauwhautia nei ki a koutou; 39 māna hoki ngā tāngata katoa e whakapono ana, ka whakatikaia ai i ngā mea katoa, e kore nei koutou e whakatikaia i runga i tā Mohi ture. 40 Nā, kia mahara, kei pā ki a koutou te mea i kōrerotia rā e ngā poropiti:
41 ‘Titiro mai, e te hunga whakahāwea,
ka mīharo ai, ā, whakangaromia iho!
Ka mahia hoki e ahau he mahi i ō koutou rā,
he mahi e kore e whakaponohia e koutou,
ki te whakapuakina e te tangata ki a koutou!’ "
42 Nā, i a rātou e puta ana ki waho, ka tohe rātou kia kauwhautia anō aua kupu ki a rātou i tō muri iho hāpati. 43 Heoi, ka pākarukaru te huihui, he tokomaha ngā Hūrai me ngā porohiraiti karakia i aru i a Pāora rāua ko Pānapa; ā, ka kōrero rāua ki a rātou, ka ako kia mau tonu rātou ki te aroha noa o te Atua.
44 Nā, i tō muri iho hāpati ka huihui mai te pā, me te mea ko rātou katoa, ki te whakarongo ki te kupu a te Atua. 45 Nō te kitenga ia o ngā Hūrai i te huihui, ka kī rātou i te hae, ka whakakāhore ki ngā mea i kōrerotia e Pāora, ka whakateka, ka kohukohu.
46 Kātahi a Pāora rāua ko Pānapa ka kōrero māia atu, ka mea: "I takoto te tikanga kia mātua kōrerotia te kupu a te Atua ki a koutou. Nā, ka peia nei e koutou, ka whakaaro koutou e kore koutou e tau mō te ora tonu, nā, ka tahuri atu nei māua ki ngā tauiwi. 47 I pēnei hoki te ako a te Ariki ki a mātou:
‘Kua waiho koe e ahau hei mārama ki ngā tauiwi,
kia ai koe hei oranga puta noa i ngā pito o te whenua.’ "
48 Nā, i te rongonga o ngā tauiwi, ka hari, ka whakakorōria i te kupu a te Ariki; ka whakapono anō te hunga i rite mō te ora tonu.
49 Ā, pakū ana te kupu a te Ariki puta noa i taua whenua. 50 Otirā, i whakaohokia e ngā Hūrai ngā wāhine karakia, rangatira, me ngā tāngata nunui o te pā, ā, ara ana i a rātou he whakatoi mō Pāora rāua ko Pānapa, peia ana rāua i ō rātou wāhi. 51 Heoi, ruia atu ana e rāua te puehu o ō rāua waewae ki a rātou, ā, haere ana ki Ikoniuma. 52 Nā, kī tonu ngā ākonga i te hari, i te Wairua Tapu.