Publicidade

Lucas 8

Go̱ꞌo̱ tsí ni̱mbáyíí Jesús

1 Nda̱wa̱á a̱ꞌkhue̱n ni̱ka̱-rangroꞌoo Jesús mbá xúgíí xuajen rí mba̱ꞌwo̱ jamí xuajen rí laka. Ni̱ka̱-raꞌthán-raꞌee̱ ajngáa máján rí naꞌthán rí Ana̱ꞌlómaꞌthán-ñájúún xa̱bo̱. Ni̱ka̱ gajmíi̱ tsí mbá gu̱wa̱i̱jmi̱i (12) naꞌsngúu̱n. 2 Nigóó mbá tikhuun go̱ꞌo̱ tsí neꞌne-thanúu̱ ga̱jma̱á nindxu̱u̱ mangaa, tsí niguáꞌdiin gíñá ꞌguéen jamí i̱ꞌwá nandii: María̱ tsí na̱ꞌkha̱ ná Magdála̱, tsí nigájna̱á mbá juwiin gíñá ꞌguéen ná xuyuu, 3 Juána̱, a̱ꞌgui̱i Kúsa̱, tsí nañajun na̱ña̱wu̱u̱n rí ríga̱ ná guꞌwóo Eróde̱s, jamí Susána̱ mangaa, xúꞌkhue̱n mámbaꞌiin i̱ꞌwíin go̱ꞌo̱ tsí nuxna rí guáꞌdáá kajngó mu̱mbáyíi̱ Jesús ga̱jma̱á tsí naꞌsngúu̱n.

Ajngáa xkri̱da ga̱jma̱á numuu xa̱bo̱ tsí naꞌdu tsíga

4 Phú mbaꞌiin xa̱bo̱ tsí naguwá mbámbá xuajen ni̱gi̱mbúun inuu Jesús. A̱ꞌkhue̱n Jesús niꞌthúu̱n ajngáa xkri̱da ríge̱: 5 «Mbáa xa̱bo̱ nigájnuu ni̱ka̱ gáꞌdu tsíga. Awúun márí na̱ka̱-rastrige̱e̱ ne̱, mbá tikhu tsíga nifrigu ná rawuun jamba̱a̱. Ikhaa rúꞌkhue̱n ni̱sngu̱ti̱gu̱únꞌ xa̱bo̱, jamí nida̱a ne̱ ño̱ꞌo̱n niꞌpho̱. 6 Mbá tikhu tsíga nifrigu ná inuu itsí. Ído̱ nijráꞌán ne̱, nijndoo ne̱, numuu rí na̱nguá ma̱ñu̱u̱ ju̱ba̱. 7 Mbá tikhu tsíga nifrigu ná majñu̱u̱ iná tsuwan. Jamí ído̱ nijráꞌán iná tsuwan ga̱jma̱á ne̱, a̱ꞌkhue̱n nikhá-roꞌoo tsíga. 8 Jamí mbá tikhu tsíga nifrigu ná inuu ju̱ba̱rí máján. Ído̱ ndiꞌya ne̱, a̱ꞌkhue̱n nixná mbá witsu skíñú (100) tsígoo rí mbóó mátsíga niꞌdu xa̱bo̱». Ído̱ wámbo̱o̱ Jesús niꞌthán ajngáa ríge̱, a̱ꞌkhue̱n niꞌthée̱n gakhe̱: «Tsí gíꞌdoo ñaꞌwuun rí madxawuun, gadxawuu̱n».

Náá numuu kajngó Jesús naꞌsngáá ga̱jma̱á majñu̱u̱ ajngáa xkri̱da

9 Tsí naꞌsngúu̱n ni̱ra̱xíi̱ dí iyoo gáꞌthán ajngáa xkri̱da rí niꞌnii̱. 10 A̱ꞌkhue̱n ikhaa̱ niꞌthúu̱n: «Ikháanꞌlaꞌ nijanálaꞌ rí mu̱ne̱-nuwiinlaꞌ awan drígo̱o̱ Ana̱ꞌlórí i̱ndo̱ó máikhaa̱ ndaꞌyoo̱ ga̱jma̱á numuu rí xáne naꞌthán-ñájúu̱n xa̱bo̱. Xómátsí i̱ꞌwíin xa̱bo̱ rá, na̱thúu̱nlo̱ga̱jma̱á majñu̱u̱ ajngáa xkri̱da, kajngó maske mánu̱ya̱xi̱i̱, mu̱xúyáa̱ rí ríga̱, jamí maske mánu̱dxawíi̱n, ma̱xáfruꞌúu̱n rí nu̱dxawíi̱n.

Rí nandoo gáꞌthán ajngáa xkri̱da ga̱jma̱á numuu xa̱bo̱ tsí naꞌdu tsíga

11 »Ríge̱ñajuun rí nandoo gáꞌthán ajngáa xkri̱da: Rí tsíga, ikhaa ñajuun ajngáa rawuun Ana̱ꞌló. 12 Tsíga rí nifrigu ná rawuun jamba̱a̱, ikhaa rúꞌkhue̱n naꞌne xtiꞌkhúún xa̱bo̱ tsí nu̱dxawíín ajngóo Ana̱ꞌló, jamí nda̱wa̱á na̱ꞌkha̱ gixa̱a̱ gáríya̱aꞌ ne̱ ná awúun a̱kuíi̱n, kajngó ma̱xánimbúu̱n juyáa̱ Ana̱ꞌlójamí ni máma̱xájáwíi̱n. 13 Xómátsíga rí nifrigu ná inuu itsí rá, ikhaa rúꞌkhue̱n naꞌne xtiꞌkhúún xa̱bo̱ tsí gagi a̱kui̱ín nu̱dxawíín ajngóo Ana̱ꞌló. Nu̱dri̱guíi̱ ne̱, i̱ndo̱ó mánumuu rí na̱nguá gíwúu̱n ne̱ me̱jno̱. Nanimbúu̱n ne̱ mbá wátha̱ mbiꞌi, jamí ído̱ na̱ga̱nú jamínu̱inúu̱, nu̱ni̱ꞌñáa̱ ne̱. 14 Xómátsíga rí nifrigu ná majñu̱u̱ iná tsuwan rá, ikhaa rúꞌkhue̱n naꞌne xtiꞌkhúún xa̱bo̱ tsí nu̱dxawíín ajngóo Ana̱ꞌló, i̱ndo̱ó mánumuu rí mañuu máxúꞌkhue̱n nakhá-múꞌúu̱n ne̱ eꞌne rí phú naxná-gamiéjúu̱n ma̱guáꞌdáa̱ rí ríga̱ ná numbaa, xúꞌkhue̱n máphú nandúu̱n ma̱guáꞌdáa̱ mbúkha̱a̱ jamí rí muni̱i̱ mbá xúgíí inii rí na̱ni̱gúu̱nꞌ eꞌne. Ikhaa jngó nda̱a̱ rí májáan ini̱i̱. 15 Xómátsíga rí nifrigu ná ju̱ba̱rí máján rá, ikhaa rúꞌkhue̱n naꞌne xtiꞌkhúún xa̱bo̱ tsí phú máján a̱kui̱ín. Nu̱dri̱guíi̱ jamí nune̱-mbáníi̱ ajngóo Ana̱ꞌlórí nu̱dxawíi̱n. Na̱nguá i̱ni̱ꞌñáa̱ ne̱, jamí na̱nguá i̱ni̱ꞌñáa̱ rí nuni̱i̱ rí máján.

Ajngáa xkri̱da ga̱jma̱á numuu agu

16 »Asndo nimbáa xa̱bo̱ tsískáma agu rí ma̱mbiꞌi, jamí a̱ꞌkhue̱n narugoo ne̱ ga̱jma̱á mbá daan, ni mátsírkaꞌwii̱ ne̱ ná agoo xi̱yoo. A̱ꞌkhue̱n gakon, asndo i̱tha̱án tsída̱iríguii̱ ne̱ kajngó ma̱mbiꞌñúú xa̱bo̱ tsí na̱tu̱ꞌu̱ún ná guꞌwáá. 17 Numuu nimbá rí ma̱goo ma̱ri̱gá ngu̱ꞌwo̱o̱, rí ma̱ga̱nú tsiakhe̱ mbiꞌi rí ma̱kujma ne̱. Ni mánimbá rí kri̱ga̱ ngu̱ꞌwo̱o̱ ma̱xáxóo ma̱ju̱góo, rí ma̱ga̱nú tsiakhe̱ mbiꞌi rí ma̱gu̱ma-nuwiin ne̱, jamí ma̱ga̱jnúu ne̱ ná pa̱jnu.

18 »Ikhaa jngó gu̱dxawíín májánlaꞌ rí na̱tha̱nꞌlaꞌ, numuu rí jámba̱a̱ tsí gíꞌdoo má, ikhaa tsúꞌkhue̱n ma̱janáá xóó. Jamí jámba̱a̱ tsí nda̱a̱ rí gíꞌdoo rá, ma̱ga̱ta-jáꞌyúu̱ asndo rí na̱ju̱mu̱u̱ márí gíꞌdoo̱».

Tsí phú ñajuun nánée Jesús jamí tsí phú ñajúún dxíyo̱o̱

19 A̱ꞌkhue̱n ni̱ga̱nú nánée Jesús gajmíí dxíyo̱o̱ ná gíde̱e̱, jamí ra̱khóo gúyáa̱ numuu rí phú xa̱gachúún xa̱bo̱ ikhín. 20 A̱ꞌkhue̱n waꞌtháán Jesús neꞌne mbáa xa̱bo̱: «Wéje̱ nániáaꞌ gajmíí dxíya̱a̱rixa̱á. Nandúu̱n gúyaa̱». 21 XómáJesús niꞌthúún xa̱bo̱: «Xa̱bo̱ tsí nu̱dxawíín ajngáa rawuun Ana̱ꞌlójamí nune̱-mbáníí ne̱, tsúꞌkhue̱n tsí ñajuun nánéjamí tsí ñajúún dxíyo̱».

Jesús naꞌne rí ma̱wi̱ji̱i gíñá ná inuu ñañuu a̱pha̱

22 Mbá mbiꞌi Jesús niꞌthúún tsí naꞌsngúún: «Ga̱ki̱dáánlói̱mba̱ mbíꞌthóo ñañuu a̱pha̱». A̱ꞌkhue̱n nijngúu̱n gajmíi̱ tsí naꞌsngúu̱n ná awúun mbá ixe̱-rguwa rí na̱ka̱ inuu iya, jamí nigájnúu̱ nigóo̱. 23 Awúun márí nagóo̱ inuu iya, niꞌgu Jesús. A̱ꞌkhue̱n ni̱tu̱xu̱u̱mi̱ndaꞌkho gíñá ná inuu iya, jamí ni̱ka̱-rajni̱í iya ná awúun ixe̱-rguwa neꞌne gíñá, rí asndo ngamí ma̱rmáꞌán ne̱ jaguu̱n ná awúun iya.

24 A̱ꞌkhue̱n nigóo̱ gúxkaxii̱ Jesús, jamí nitháa̱n: «¡Táta̱ naꞌsngáá! ¡Ixe̱-rguwa i̱rmáꞌán jagua̱ánꞌlóná awúun iya, Táta̱!».

Ído̱ niꞌni̱i iduu Jesús, a̱ꞌkhue̱n nixná-ñájuu̱n gíñá jamí iya rí nambúxu̱u̱. Núkho̱ ni̱we̱je̱ gíñá, jamí mbá xúgíí nibáa-wíyuu ná inuu iya. 25 A̱ꞌkhue̱n niraxúu̱n tsí naꞌsngúu̱n: «Náá ni̱ka̱ rí wéje̱ a̱kia̱nꞌlaꞌ ju̱yo̱rá».

A̱ꞌkhue̱n tsí naꞌsngúu̱n phú nimíñúú jamí nimakúún, jamí ni̱ra̱xe̱-mijnée̱: «Tsáa xa̱bi̱i̱ ñajuun tsíge̱rí asndo gíñá ga̱jma̱á iya naꞌne-mbánuu rí naxná-ñájúu̱n ró».

Jesús naꞌne-thanuu xa̱bo̱ Gadára̱ tsí traꞌi̱in gíñá ꞌguéen ná xuyuu

26 A̱ꞌkhue̱n niguáꞌníi̱ ná mbañúú xa̱bo̱ Gadára̱ rí ꞌgí ná kri̱doo numbaa Galiléa̱. 27 Inu na̱gata̱a Jesús ná ixe̱-rguwa, a̱ꞌkhue̱n ni̱ꞌkha̱ gátsijnuu̱ mbáa xa̱bo̱ tsí waꞌyáa nene̱ gíñá ꞌguéen. Neꞌne guéño márí na̱nguá júwuun xtíin xa̱bo̱ tsúꞌkhue̱n, jamí na̱nguá xtáa̱ ná awúun guꞌwá, rí xtáa̱ ná mbaa rí gatiin wa̱jen. 28 Ído̱ ndiꞌyoo̱ Jesús, nindxawáskee̱, a̱ꞌkhue̱n nismáti̱go̱o̱ inuu jamí gakhe̱ niꞌthúu̱n: «Dí iyaaꞌ ga̱jma̱á nindxu̱, Jesús, tsáánꞌ ñajwaanꞌ A̱dée Ana̱ꞌlóMikhuíí ró. Na̱tha̱n-jáñaaꞌ rí ma̱xátha̱ne̱ rí ma̱mínu̱u̱».

29 Xkuaꞌnii niꞌthée̱n numuu rí Jesús inu nixná-ñájuu̱n gíñá ꞌguéen rí ma̱ga̱jnáa ná xuyuu xa̱bo̱. Phú mbaꞌa nothon mái̱to̱ꞌo̱o̱ gíñá ꞌguéen ná xuyuu xa̱bo̱ tsúꞌkhue̱n. Maske naxtoꞌwóo ñawúu̱n jamí nakhúu̱ ga̱jma̱á ñuu ajwa̱nꞌ ene̱ xa̱bo̱, xómáikhaa̱ na̱ru̱thii̱n ne̱ ga̱jma̱á tsiakhe̱, jamí gíñá ꞌguéen naꞌne rí magáyuu̱ nikhuáa ná mbaa niníí. 30 A̱ꞌkhue̱n Jesús niraxu̱u̱ xa̱bo̱ tsúꞌkhue̱n:

Dí mbiꞌyaaꞌ ró.

Xómáikhaa̱ niriꞌñee̱:

«Mbaꞌiin mi̱ndaꞌkho» mbiꞌyuꞌ.

Xkuaꞌnii niꞌthée̱n numuu rí phú mbaꞌiin mi̱ndaꞌkho gíñá ꞌguéen ni̱tu̱ꞌu̱ún ná xuyuu̱. 31 A̱ꞌkhue̱n rí gíñá ꞌguéen nithán-jáñíi̱ Jesús rí ma̱xájunguii̱nꞌ mbuyamíníi̱ ná iñá rí me̱jno̱. 32 Neꞌne rí ikhín máinu gachúún mbaꞌiin a̱ga napeꞌtso ná júba̱. A̱ꞌkhue̱n rí gíñá ꞌguéen nithán-jáñíí Jesús rí maniñúu̱ ma̱tu̱ꞌúu̱n ná xuñúú a̱ga. XómáJesús nixná ajngóo rí ma̱goo ma̱tu̱ꞌúu̱n. 33 Ído̱ nigájna̱á gíñá ꞌguéen ná xuyuu xa̱bo̱, ni̱tu̱ꞌúu̱n ná xuñúú a̱ga. A̱ꞌkhue̱n rí mbá xúgíin a̱ga niguátaan-ragáñúú ná brákoo asndo ni̱stuáꞌán-mijnée̱ ná awúun ñañuu a̱pha̱, jamí ikhín nixmátu̱ꞌúu̱n.

34 Ído̱ ndiyáá xa̱bo̱ tsí nu̱ña̱wu̱ún a̱ga rí xkuaꞌnii niríga̱, ningujwíi̱n-ragáñúu̱, nigúu̱n gúthúu̱n xa̱bo̱ tsí júwa̱ná xuajen jamí tsí júwa̱ná xanáá. 35 A̱ꞌkhue̱n niguwá xa̱bo̱ ágúyáá rí niríga̱. Ído̱ niguáꞌníi̱ inuu Jesús, a̱ꞌkhue̱n ndiyáa̱ xa̱bo̱ tsí nigájna̱á gíñá ꞌguéen ná xuyuu, jamí ꞌgíi̱ ná mijngi nakhúu Jesús. Júwuu̱n xtíñuu̱ jamí káxe̱ ju̱mu̱u̱. A̱ꞌkhue̱n phú nimíñúú xa̱bo̱ rí xkuaꞌnii ndiyáá. 36 Xómáxa̱bo̱ tsí ndiyáá xáne ni̱gu̱ma-thanáá xa̱bo̱ tsí nigájna̱á gíñá ꞌguéen ná xuyuu, ni̱rawíjngaa̱ rúꞌkhue̱n ná inúú i̱ꞌwíin xa̱bo̱. 37 A̱ꞌkhue̱n rí mbá xúgíin xa̱bo̱ tsí júwa̱ná numbaa Gadára̱ nithán-jáñíi̱ Jesús rí ma̱ga̱jnáa ná mbañúu̱, numuu rí phú namíñúu̱.

A̱ꞌkhue̱n nitsima̱a Jesús awúun ixe̱-rguwa rí ma̱thanga̱a. 38 Xómáxa̱bo̱ tsí nigájna̱á gíñá ꞌguéen ná xuyuu, naꞌthán-jáñuu Jesús rí maniñuu̱ ma̱ꞌgee̱ ga̱jma̱á nindxu̱u̱. XómáJesús niꞌthúu̱n: 39 «A̱thanga̱ánꞌ, ayu̱uꞌ guꞌwáaꞌ, jamí arathán mbá xúgíí rí neꞌne Ana̱ꞌlóga̱jma̱á numaaꞌ». A̱ꞌkhue̱n ni̱ke̱e̱ jamí niꞌthúu̱n mbá xúgíin xa̱bo̱ xuajen rí maphú mba̱a̱ rí neꞌne Jesús ga̱jma̱á numuu̱.

Na̱gu̱ma-thanáá mbáa a̱ꞌgo̱ jamí ndayáa la mbiꞌyuu a̱dée Jáiro̱

40 Ído̱ ni̱ga̱núu Jesús ná i̱mba̱ mbíꞌthá rawuun ñañuu a̱pha̱, phú gagi wa̱tri̱guíi̱ nene̱ xa̱bo̱ tsí gatiin ikhín, numuu rí mbá xúgíin xa̱bo̱ tsúꞌkhue̱n guáꞌthi̱ín rí ma̱thangaa̱. 41 A̱ꞌkhue̱n ni̱ga̱nú ikhín mbáa xa̱bo̱ tsí mbiꞌyuu Jáiro̱, tsí jayá idxu̱u̱ ná guꞌwá rí na̱gi̱mbíin xa̱bo̱ judío̱. Ikhaa tsúꞌkhue̱n nismáti̱go̱o̱ ná wéje̱ Jesús jamí niꞌthán-jáñuu̱ rí ma̱ꞌga ná guꞌwóo̱. 42 Numuu rí inu nandoo gáꞌga xu̱u̱a̱dée̱ dxáꞌgú tsí mbáwíi gíꞌdaa̱, jamí naꞌne mágu̱wa̱i̱jma̱ (12) wáa tsiguu dxáꞌgú tsúꞌkhue̱n.

Awúun márí na̱ka̱ Jesús ga̱jma̱á Jáiro̱, asndo nu̱rmatsíi̱ xa̱bo̱ tsí xa̱jayu nagóó ga̱jma̱á nindxu̱u̱. 43 Ná majñu̱ú xa̱bo̱ tsí mbaꞌiin gída̱mbáa a̱ꞌgo̱ tsí na̱ga̱díí iꞌdiuu asndo nákhí timbá gu̱wa̱i̱jma̱ (12) tsigu. Nijmuu̱ xúgíí mbúkho̱o̱ inúú xa̱bo̱ tsí nune̱ thana, jamí nimbáa tsúꞌkhue̱n táꞌngo̱o̱ gáꞌne rí ma̱ꞌni̱i a̱kuii̱n. 44 A̱ꞌkhue̱n nixuꞌma-mina̱a̱ꞌgo̱ tsúꞌkhue̱n tsu̱du̱u̱ Jesús, jamí nixkajmee̱ rawuun xtíñuu̱. Jamí núkho̱ ni̱we̱je̱ rí na̱ga̱díí iꞌdiuu̱. 45 A̱ꞌkhue̱n niraxe̱ Jesús: «Tsáa ñajuun tsí nixkajmúú ró».

Mbá xúgíi̱n nuthee̱n rí túxkajmaa̱, ikhaa jngó niꞌthán Pédro̱ gajmíí a̱ngui̱in:

Táta̱ naꞌsngáá, xa̱bo̱ tsí mbaꞌiin i̱rmajngua̱ánꞌ jamí nu̱rmatsíín. Xáne kajngó natraxe̱ tsáa ñajuun tsí nixkajmáá ró.

46 A̱ꞌkhue̱n niꞌthán Jesús:

Xtáa tsiakhe̱ mbáa tsí nixkajmúú, numuu nda̱yo̱o̱ rí ni̱gu̱ma-thanáá mbáa xa̱bo̱ neꞌne ski̱yu̱.

47 Ído̱ ndiꞌyoo a̱ꞌgo̱ rí waꞌyáá rí niꞌnii̱, a̱ꞌkhue̱n rí asndo naguaꞌaa̱n ni̱ꞌkhe̱e̱ gásmáti̱go̱o̱ inuu Jesús. A̱ꞌkhue̱n niꞌthán-jmbuu̱ inúú mbá xúgíin xa̱bo̱ náá numuu kajngó nixkajmaa̱ Jesús, jamí xáne neꞌne rí núkho̱ niꞌni̱i a̱kuii̱n. 48 A̱ꞌkhue̱n Jesús niꞌthúun a̱ꞌgo̱ tsúꞌkhue̱n: «Nána̱, niꞌni̱i a̱kia̱anꞌ numuu rí wéje̱ a̱kia̱anꞌ ná inuꞌ. Tsímáá gídxúuꞌ rá».

49 Asndo xóó máwéje̱ Jesús naꞌthán, ído̱ ni̱ga̱nú mbáa xa̱bo̱ tsí ni̱ꞌkha̱ ná guꞌwóo Jáiro̱, tsí jayá idxu̱u̱ ná guꞌwá rí na̱gi̱mbíin xa̱bo̱ judío̱. Ikhaa̱ tsúꞌkhue̱n niꞌthúun Jáiro̱: «Nijáñuu máa̱ꞌdiáaꞌ rá. Náxátha̱ne̱-gajmáá Táta̱ naꞌsngáá rá». 50 Ído̱ nidxawuun Jesús ajngáa rúꞌkhue̱n, a̱ꞌkhue̱n niꞌthúu̱n Jáiro̱: «Ma̱xámíñaaꞌ, i̱ndo̱ó mága̱nimba̱a̱xtayoꞌ, jamí ma̱ꞌni̱i a̱kui̱in a̱ꞌdiáaꞌ».

51 Ído̱ ni̱ga̱nú Jesús ná guꞌwóo Jáiro̱, tániñuu̱ rí ma̱to̱ꞌo̱o̱ nimbáa xa̱bo̱ ga̱jma̱á nindxu̱u̱, rí i̱ndo̱ó máPédro̱ ga̱jma̱á Juáán jamí Santiágo̱, xúꞌkhue̱n mániniñuu̱ rí ma̱to̱ꞌo̱o̱ tátée ga̱jma̱á nánée dxáꞌgú. 52 Mbá xúgíin xa̱bo̱ nu̱mbi̱ya̱jamí nadaa a̱kui̱ín ga̱jma̱á numuu dxáꞌgú. XómáJesús niꞌthúu̱n: «Mu̱xúmbi̱ya̱ꞌlaꞌ. Tájáñuu dxáꞌgú tsíge̱, rí naꞌguii̱ kri̱ga̱a̱». 53 Xómáxa̱bo̱ nu̱ndu̱ꞌwa̱jmaa̱ Jesús, numuu nduyáa̱ mújúu̱n márí nijáñuu dxáꞌgú.

54 A̱ꞌkhue̱n Jesús niwatuun ñawúun dxáꞌgú, jamí gakhe̱ niꞌthée̱n: «Dxáꞌgú, araxu̱unꞌ rá». 55 Jamí núkho̱ ndiyáa mbiꞌyuu dxáꞌgú, a̱ꞌkhue̱n ni̱wi̱jii̱. Jamí Jesús nixná-ñájun rí ma̱janáa̱ tháan rí mi̱khui̱i̱. 56 Phú nimakuu tátée ga̱jma̱á nánée dxáꞌgú rí xkuaꞌnii niríga̱. XómáJesús nixnángawúu̱n rí asndo nimbáa xa̱bo̱ mu̱xútháa̱n rí niríga̱.

Veja também

Publicidade
Bíblia Online Bíblia Online

Bíblia Online • Versão: 2026-06-28_14-13-17-