Família
A família é a primeira instituição criada por Deus. Ele a projetou para ser escola de amor, fé e formação de caráter. A Bíblia honra a família e nos ensina a cuidar dela.
Eu e minha casa
Eu e minha casa serviremos ao Senhor. A família que serve a Deus juntos permanece unida e fortalecida em todas as circunstâncias.
Bɛ eezɛbɔɔza náá: «Duma koŋ nɛ Ghɛŋ Yezu, tin, wɔ waabela tsik, wɔy nɛ bot ɛ mɛbyel mɔ.»
Criar os filhos
Instrui a criança no caminho em que deve andar. O lar é a primeira escola de fé e obediência.
Biyɔ bɛsɛɛg ɛ bɔn, nàsaka náá, bɔn bin kpaa elyem. Tin, ye goka ɛ́ náá, bi wyel bɛ tɔ mbɛɛ mɛlyo nɛ ɛdul ɛ bɛ mɛlɔ, dum nɛ sa Ghɛŋ di ààkwyɛl ɛ.
Biyɔ bɛsɛɛg ɛ bɔn, nàsaka náá, bɔn bin kpaa elyem. Tin, ye goka ɛ́ náá, bi wyel bɛ tɔ mbɛɛ mɛlyo nɛ ɛdul ɛ bɛ mɛlɔ, dum nɛ sa Ghɛŋ di ààkwyɛl ɛ.
Dáa bɔn di egoka nɛ ɛdi nɛ bɛbyael bɔɔ ɛ
Biyɔ bɔn, bi moo ɛ́ tɔ ɛgwakel nɛ Ghɛŋ Yezu, bi goka ɛ́ nɛ ɛlooba nɛ bɛbyael bin, etɛɛ náá, deenek ɛ́ di ɛnyɔɛpe. Ɛtiŋ ɛ mɛkɛn di ekɛ nɛ ekɛk ɛ, yɛ ɛ́ náá:
«Duwala soog nɛ nyoog,
Honrar e amar
Honra teu pai e tua mãe. A família funciona com perdão, paciência e amor incondicional entre todos os seus membros.
Duwala soog nɛ nyoog. Kwyɛla sɔ’ɔ mot dáa wɔ di ekwyɛl nyel’ɔ met ɛ.»
Mɛlyo ɛ Yezu dum nɛ tɛp ɛbel ɛ ɛba
Bhii Yezu nasilal ɛlyo bot pɛ kyee dik Ghalile ɛ, nyɛ naazɛtɔ́ pɛ kyee dik Yude, pɛ yii kyiid dii Yuldɛn. Tin, zukamwaa nɛ mot baazɛdu nyɛ. Wɔ gwaa, nyɛ zokatsik membel mɛ bɛ nazyɛ nɛ nɔɔ ɛ. É di’enek bɛdhiiti eFalizyɛ zokazyɛ pɛ daa lɛ, étɛp bɛ neelóo nyɛ pɛ ɛko, bwood nyɛ pɛ kyɛ. Bɔɔ nɛ Yezu náá: «Etsi bina ɛpemyaal náá, mot pɛɛ myɛl kɔ ɛsu ɛ etɛp mbɛs é?» Yezu ɛ́ boozɛbɔɔza nɛ nɔɔ náá: «Bi ààlaa sa di kwyala tɔ Mɛkana ɛ Zɛɛb é? "É ghɛŋ Zɛɛb nakus bɔs ɛ, nyɛ nakus ɛ moma nɛ motom." Nyɛ eebaazɛbil náá: "Étɛp tak ɛ ye di náá, motom ɛ́ waalik sɛɛg nɛ nyɛɛg, étɛp nyɛ neekɛsɛɛga bɛ nɛ myɛl. Tin, bɔɔ bɛbá aakadi ɛ́, bɛ moo mot ngɔt. É di’enek, bɛ tokapɛ bot ɛbá, bɛ aakadi ɛ́, bɛ moo mot ngɔt. Sa mot ààbɛk sa di náá, Zɛɛb eesɛɛg ɛ."»
EFalizyɛ ɛ́ boo baadji nyɛ náá: «Étɛp yé Moiiz nalɛɛ náá, motom kwyal mɛkana mɛ ɛbel ɛ ɛba, nyɛ pɛɛ myɛl ɔɔ?» Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɔɔ náá: «Moiiz namyaal náá, bi pɛɛ bɛl bin ɛ́, étɛp mɛlyel mɛ elyem bin. Etɛɛ náá, é ɛkɛn ɛ bɔs, ye nabɛ ɛ́ ààbɛ deenek. Mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, motom ɛ pɛɛ myɛl, da nyɛ ɛ́ baakɛba dhiiti moma sis, ààbɛ náá, myɛl tak eesa ɛzɔ ɔɔ, tin, motom’enɔk eesa ɛzɔ.»
Tin, bɛdjekel eezɛke nɛ Yezu náá: «Yɛ bɛ náá, etɛp ɛba goka ɛ́ nɛ ɛdi ɛ́ deenek pak moma nɛ motom ɔɔ, ye nyɔ ɛ́ náá, mot di yɛ kɔ, ààba moma.» É di’enek, Yezu eezɛke nɛ nɔɔ náá: «Bot djas ààdyeebakwyɛl mbi mɛlyo mak. Tin, yɛ ɛ́ bot ɛ di edum koŋ nɛ Zɛɛb yii nyɛy nyɛ ɛmet Zɛɛb aadjɛ ghwyil ɔ aakwaakwak yɛ. Yɛ ɛ́ nɛ bɛtɛ nɛ etɛp di elu náá, bot nàba ɛ. Yɛ ɛ́ nɛ bot ɛ nabyel náá, bɛ tok nɛ ghwyil ɛba yɔbɔ ɛ. Yɛ kabɛ bɛdhiiti bot ɔɔ, yɛ ɛ́ bɛsɔ bɔɔ bot ɛ aakwaasa náá, bɛ nàkwyɛl ɛba. Bɛdhiiti aadi ɛ́ ààba, étɛp Ɛyoŋ ɛ di tɔ gwoo ɛ. Deenek yɛ bɛ náá, mot ɛpekwyɛl ɛmyaal mɛlyo mak ɔɔ, nyɛ myaal.»
Yezu eezɛsɛɛ bɔɔ dhyeeb mɛtel
Dhiiti dwoo, bot naazɛzyɛ Yezu nɛ bɔɔ dhyeeb étɛp nyɛ needjaala bɛ Zɛɛb nɛ ɛkɛl ɛ bɛ mɛmbɔ. Wɔ gwaa, bɛdjekel bɛ zokazɛbhɛm bot ɛ tak. Dáa Yezu nabee deenek ɛ́, nyɛ ɛ́ boozɛke nɛ bɛdjekel náá: «Betka bɔɔ dhyeeb, bɛ zyɛ pɛ daa lam! Nàluka bɛ, etɛɛ náá, Ɛyoŋ ɛ di tɔ gwoo ɔ, yɛ ɛ́ yii mot di tyee bɔɔ ɔ.» Tin, nyɛ ɛ́ boozɛkɛl bɛ mɛmbɔ. Bhii nyɛ nakasilal ɛ, nyɛ boozɛnɔɔ nyel tɔ́.
Mɔɔ ngbaaz na ekum
Dáa bɛ nadi gba-gba é goŋ ɛ, dhiiti mot zokazyɛ pɛ daa Yezu, mot tak nɛ Yezu náá: «Lyoel! Mɛ goka nɛ ɛsa yaa tɛtɛ sonok étɛp mɛ neebela tsik na kɔm-kɔm?» Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Étɛp yé wɔ di edji mɛ mɛdjin dum nɛ sa di ɛnyɔɛpe ɛ? Yɛ ɛ́ Zɛɛb nyɛ ɛmet ɛ di tɛtɛ mot. Wɔ kwyɛl ɛni tɔ tsik na kɔm-kɔm ɔɔ, wɔ goka ɛ́ wɔ looba nɛ sa mɛtiŋ di elɛɛ ɛ.» Mot’enɔk eezɛdji Yezu náá: «Yaa mɛtiŋ?» Yezu ɛ́ boozɛlɛɛ nyɛ náá: «Sa wɔ ààgó mot. Sa wɔ ààsa mɛzɔ. Sa wɔ ààdjii sa mot. Sa wɔ ààlɛɛ elɛŋ e etsal dum nɛ mot. Duwala soog nɛ nyoog. Kwyɛla sɔ’ɔ mot dáa wɔ di ekwyɛl nyel’ɔ met ɛ.» Ngbaaz’enɔk eezɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Mɛtiŋ menek djas mɛ nɛ duwal yɛ. Mɛ kabaasa yé?» É di’enek, Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Wɔ kwyɛl ɛdi tɔ epiki ɔɔ, tɔ́a kɛbɔmsa esa bɔ djas, da wɔ ɛ́ nɔɔ epata tak, djɛ bɛdjel ɛ bot. Tin, wɔ waabela mɛvu tɔ gwoo. Bhii tak, da wɔ ɛ́ zyɛ, zɛdu mɛ.» Dáa ngbaaz’enɔk nagwak deenek ɛ́, kiyooo nyɛ eeliigel, sik yɛ, etɛɛ náá, ye naatek nyɛ nyel, etɛɛ náá, nyɛ nadi ɛ́ nɛ ekum ɛbuɛpe.
Bhii tak, Yezu eezɛke nɛ bɛdjekel bɛ náá: «Mɛ lɛɛ bin ɛ́ etɛp e tsɛɛtsɛ náá: Ɛkɔɔla náá, bot ɛ di nɛ mɛvu ɔ ni tɔ Ɛyoŋ ɛ di tɔ gwoo ɛ! Mɛ baalɛɛ bin ɛ náá, ɛkɔɔla náá, boo yaaga bal dhaa tɔ ba mɔɔ ɛlen ɛ dhɔɔ. Yɛ kabɛ bɛkum ɛ bot ɔɔ, ɛni ɛ lɔɔ tɔ Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb eebaadhaa-dhaŋak ɛni ɛ yaaga tɔ ɛlen ɛ dhɔɔ nɛ mɛlyel.» Dáa bɛdjekel nagwak mɛkpa menek ɛ, bɛ naadyeebadjoka. Bhii tak, bɛ ɛ́ boozɛdji Yezu náá: «Yɛ bɛ deenek ɔɔ, ɛzɛ aabela tsik na kɔm-kɔm?» Yezu zokabɔɔza nɛ nɔɔ náá: «Sa di náá, bot tok nɛ ghwyil ɛkwak ɛ, Zɛɛb ɛ́ waakwak yɛ, etɛɛ náá, ye tok nɛ sa Zɛɛb aadi ààkwak.» Wɔ gwaa, Pyɛɛd zɛke nɛ nɛ náá: «Gwaka! Bis eezebet mɛze mes nɛ etɛp bis djas étɛp ɛdu ɛ wɔ. Yesɔ efute aakadi tin yé?» Tin, Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɔɔ: «Mɛ lɛɛ bin ɛ́ etɛp e tsɛɛtsɛ náá, é ghɛŋ Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot aadi kɔ bóó mɛkoozi mɛ nɛ duma tɔ Ɛyoŋ ɛ na bes ɛ, biyɔ, bot kam nɛ bɛbá namyaal ɛdu ɛ mɛ ɔ, bi aadi ɛ́, kɔ mɛbhóó mɛ mɛkoozi kam nɛ ebá, étɛp ɛpɛ́ɛ ɛ membyak kam nɛ ebá ɛ Yisalaɛl. Bot ɛ di ebet mɛbhis mɔɔ, bɔn-nyɛɛg bɔɔ, nɛ bɛkɛl bɔɔ, zɛnɔɔ bɛsɛɛg bɔɔ nɛ bɛnyɛɛg bɔɔ, bɔn bɔɔ, zɛnɔɔ epyeeb bɔɔ étɛp’am ɔɔ, bɛ waabela bɛdhet nɛ bɛdhet kala kɔ yii. Bɛ waabela tsik na kɔm-kɔm. Tin, ye kabela ɛ́ náá, bɛtɛ nɛ bot ɛ di mos pɛ sok lɔɔg ɔ, bɛ aakaswaala ɛ́ bot ɛ ɛbhis, bot ɛ di mos bot ɛ ɛbhis ɛ lɔɔg ɔ, bɛ aakaswaala ɛ́ bot ɛ sok.»
Dika nɛ mbɛɛ lyem nɛ ghwyikwyee pak’en, pelelka pak’en dáa Zɛɛb napel bin é ze ɛ Klisto ɛ.
Tin, mɛ ɛpebaabaal nɛ biyɔ botom, mot nɛ mot goka ɛ́ nɛ ɛkwyɛl myɛl dáa nyɛ di ekwyɛl nyel’ɛ met ɛ. Yɛ ɛ́ tyee wat nɛ boa mɛba, bi goka ɛ́ nɛ ɛduwal botom bin.
Deenek, mot ɛ di eke náá: «Mɛ nɛ kwyɛl Zɛɛb» da nyɛ ɛ́ bhina mɔn-nyɛɛg ɔɔ, nyɛ ɛ́ mot etsal. Tin, mot ɛ di ààkwyɛl sɔ mot nyɛ di ebee ɔɔ, nyɛ tok nɛ ghwyil ɛkwyɛl Zɛɛb, mot nyɛ di ààbee ɔ.
Cuidar da família
Quem não cuida dos seus negou a fé. A família é responsabilidade sagrada — prover, proteger e abençoar é mandamento divino.
Yɛ bɛ náá, mot ààsa enɛm esa nɛ bot ɛ mɛbyel mɛ met ɔɔ, nɛghu bot ɛ́ bɛ nɛ bɛnɔɔ di tɔ ndjaa wat ɔɔ, nyɛ swonal ɛ́ ɛdum ɛ koŋ ɛ lɛ nɛ Zɛɛb. É di’enek, nyɛ ɛpesa ɛbiyo dhaa-dhaŋak bot ɛ di ààdum koŋ nɛ Zɛɛb ɔ.
Yɛ bɛ náá, mot ààsa enɛm esa nɛ bot ɛ mɛbyel mɛ met ɔɔ, nɛghu bot ɛ́ bɛ nɛ bɛnɔɔ di tɔ ndjaa wat ɔɔ, nyɛ swonal ɛ́ ɛdum ɛ koŋ ɛ lɛ nɛ Zɛɛb. É di’enek, nyɛ ɛpesa ɛbiyo dhaa-dhaŋak bot ɛ di ààdum koŋ nɛ Zɛɛb ɔ.
Yɛ bɛ náá, kus moma ɛ́ nɛ bɔn nɛghu bɛdha ɔɔ, ye goka ɛ́ náá, bɛ sa mɛsa mɛ di elyaal ɛdum ɛ koŋ ɛ lɔɔ nɛ Zɛɛb ɛ, pɛ daa bɛbyael bɔɔ, zɛnɔɔ bɛbhaab bɔɔ. Yɛ ɛ́ deenek ɛ́ bɛ aabulal enɛm esa ee bɛ nasa bɛ ɛ. Yenek ɛ́ sa di ɛnyɔɛpe é mis ɛ Zɛɛb ɛ.
Zyaala tɔ ndjaa mendjaala
Bɔn-nyɛɛg bam, mɛ ɛpedjaala nɛ nen nɛ din ɛ Ghɛŋ’enaka Yezu Klisto náá: Gwakelka, sa bi ààdi nɛ zyaala pak’en, dika tɔ ɛgwakel nɛ lyem wat, da bi ɛ́ di nɛ esiiza wat, zɛnɔɔ egeka wat.
Unidade familiar
A coroa dos velhos são os filhos dos filhos. O casamento, os filhos e a comunhão familiar são bênçãos de Deus.
Casamento e família
O homem deixará pai e mãe e se unirá à sua mulher. A família começa no casamento — aliança sagrada diante de Deus.
Mena bee é ghɛŋ Zɛɛb nakus bɔs ɛ, "Nyɛ nasaa ɛ́ moma nɛ motom", Ekwyala lɛɛ ɛ́ deenek. "Étɛp tak ɛ di náá, motom ɛ́ waadus pɛ daa sɛɛg nɛ nyɛɛg, étɛp ɛkɛsɛɛga nɛ myɛl. Bhii tak, bɔɔ bɛbá kadi ɛ́, bɛ moo mot ngɔt." Tin, bɛ tokapɛ bot ɛbá; bɛ moo ɛ́ mot ngɔt. Deenek, sa mot ngɔt ààbɛk sa Zɛɛb sɛɛg ɛ.»
Kwyii biyɔ, bɛmbee ɛ bot bi di ɛ, bi nɛ gu ɛdjɛ embɛɛ esonok nɛ bɔn bin, gwyata nɛ Sɛɛg’en di pɛ tɔ gwoo ɔ, nyɛ waadjɛ Sisim na Dɛɛ nɛ mot aawaab ɔ.»
Bɛwɛn bam mɛ di ekwyɛl ɔ, mena mooka mos ɛ bɔn ɛ Zɛɛb. Tin, Zɛɛb dinaa ààpalyaal mena sa mena aadika djɛmɛn ɛ. Bela náá, mena nɛ guka náá, é ghɛŋ Klisto aatuula ɛ, mena aadika ɛ́ tyee wat nɛ nɛ. Deenek, etɛɛ náá, mena waabeeka nyɛ dáa nyɛ di ɛ. Tin, bot djas di ewa kɔkɔ mbi yenek ɛbwaalel nɛ Klisto ɔ, tokapɛ si bhel mesyem. Tin, nyɛ moo ɛ́ dɛɛ, dáa Klisto nyɛ ɛmet di dɛɛ ɛ.