Fé
A fé é o fundamento da vida cristã. Sem fé é impossível agradar a Deus. Pela fé somos salvos, vivemos, vencemos o mundo e recebemos as promessas de Deus.
O que é a fé
A fé é a certeza daquilo que esperamos e a prova das coisas que não vemos. Ela é o alicerce de toda a vida espiritual.
Okiool ŋ’etsam mbuul bam wɛn ndɛ amaabɔɔ eluɔ bvi ebeta ndɛ kaã, eli otsweel b’eluɔ bvɛn k’amwɛn wɛ.
Okiool ŋ’etsam mbuul bam wɛn ndɛ amaabɔɔ eluɔ bvi ebeta ndɛ kaã, eli otsweel b’eluɔ bvɛn k’amwɛn wɛ.
Okiool ŋ’etsam mbuul bam wɛn ndɛ amaabɔɔ eluɔ bvi ebeta ndɛ kaã, eli otsweel b’eluɔ bvɛn k’amwɛn wɛ.
Kɛn okɛɛn mbuul k’ali y’okiool wɛ, ndɛ k’akoo bam k’awa Nziã esɛ wɛ. Ke ngwel wɛ, mbuul wu asyal tsotsoo a Nziã, ebvaan ndɛ akiool ndiri Nziã oli, bvool ndiri ndɛ abewa baal b’abebii ndɛ furu.
Kɛn okɛɛn mbuul k’ali y’okiool wɛ, ndɛ k’akoo bam k’awa Nziã esɛ wɛ. Ke ngwel wɛ, mbuul wu asyal tsotsoo a Nziã, ebvaan ndɛ akiool ndiri Nziã oli, bvool ndiri ndɛ abewa baal b’abebii ndɛ furu.
Kɛn okɛɛn mbuul k’ali y’okiool wɛ, ndɛ k’akoo bam k’awa Nziã esɛ wɛ. Ke ngwel wɛ, mbuul wu asyal tsotsoo a Nziã, ebvaan ndɛ akiool ndiri Nziã oli, bvool ndiri ndɛ abewa baal b’abebii ndɛ furu.
Me nkuul a okiool hɛ̃ Sala ákoo k’abɔɔ ãyam, onkyam ŋɛn ndɛ áli empi, bvool onkyam ŋɛn mvel yɛn ndɛ álekoo k’abva yam álemeebwel. Ke ngwel wɛ, ndɛ ákiool ndiri Nziã wu áwi ndɛ lɔɔ, wu obvaan m’okiool.
Kɛn a mbuul a mɛ̃ wa dzu akieel akal y’elaã m’okiool.
Kɛn a ndɛ abvool mbee, mɛ̃ k’èbesia mpaa me ndɛ wɛ.»
Bia-byɛ ekaal mviil ã bia-byɛ nkal a Yeso. Ndɛ wu odzweel bia-byɛ nkuul a okiool bvool wu asuul bɔ okal ɔ̃koo. Ke mboo yi akiool esɛ ki ásuul ke nkwel a ndɛ, ndɛ okiool epfu li m’enkulusu, k’asiɔɔl opfuru b’epfu li m’emfa okyɛ wɛ. Obɔ otsɛn bɛn meba ŋã, ndɛ obvi nsɛn me kuɔɔl ki elam ki kiri li Okwɛn e Nziã.
Salvos pela fé
Pela graça sois salvos, mediante a fé. O justo viverá pela fé — essa é a declaração central do evangelho.
Ke ngwel wɛ, byɛ me nyiĩ a Nziã ebvuul, me nkuul okiool o byɛ. Obvuul obɔ k’ofi ola byɛ wɛ, bɔ oli kab e Nziã. Bɔ k’ofa m’ɛ̃sal wɛ, kwɛn mbuul si ngɔmɔ̃ abee ntwel obɛɛl.
M’ãndɔɔ mbueel, ewal okiool onge eluɔ ki bvieel ki esa kwɛ byɛ etɛɛl ãyuo ã mbaa mbueel m’eyuɔɔl Ɔ̃biil.
M’ãndɔɔ mbueel, ewal okiool onge eluɔ ki bvieel ki esa kwɛ byɛ etɛɛl ãyuo ã mbaa mbueel m’eyuɔɔl Ɔ̃biil.
Mɛ̃ ebebuɛɛn kwɛn, m’opfel b’onduru okuun bo lweel e ndɛ, ndɛ awa byɛ mpɛn ye waan m’Ɔ̃fel a ndɛ, kwɛn byɛ ewam onse ɛ̃kwal ɛ̃ byɛ. Yɔɔl kwɛn Mãsia akal onse ɛ̃kwal ɛ̃ byɛ me nkuul a okiool! Bvool yɔɔl kwɛn byɛ elɔ ɛ̃dza bvool etuu elaã e byɛ onse dzii.
Ke ngwel wɛ, Nsia yi Ngesɛ esuo emfa ki esuul Nziã baal dzu ke nkwel a ndɛ: Eli me nkuul a okiool, eluɔ ekyam pyɛ, kɛn m’okiool, onge b’ákel ndiri: «Mbuul wu akal dzu m’okiool akal y’elaã.»
Onge bɛn Nziã osuul bia-byɛ dzu m’okiool, bia-byɛ eli onse opi ye ndɛ, me nkuul a Mfam a bia-byɛ Yeso Mãsia.
Me b’otal mbuul wɛn k’asi ɔ̃sal wɛ, ŋɛn ndɛ olɔ okiool onse Nziã wu asuul nga-ãbi dzu, okiool o ndɛ osa kwɛn Nziã asiɔɔl ndɛ onge mbuul wa dzu.
Ke ngwel wɛ, okiool b’osuul mbuul dzu, ofa onse ɔ̃kwal. Oyɛɛn hɛ̃ b’obiri mbuul k’obvuul, opal m’ɔ̃nywã.
Obobɔ, okiool oya me m’ayoo, m’ayoo ãya m’Endɔɔ e Mãsia.
Obobɔ, okiool oya me m’ayoo, m’ayoo ãya m’Endɔɔ e Mãsia.
Eyɔɔ mbuul wɛn kɛn awam onse okiool wɛ, ebee ndɛ ofiɛɛn m’ɛ̃dzoo ɛ̃ ndɛ.
Kɛn a mbuul wu eli y’enkyam ŋ’edza ndɛ, ŋ’abam nzuru a ndyam me mbyel, me ndɔɔ yɛn yi esa ndɛ k’eli ɔ̃nguo ngɔmɔ̃ y’okiool wɛ. Kwɛn ŋɛn, ndɔɔ yueel yɛn k’eli ɔ̃nguo ngɔmɔ̃ y’okiool eli obi.
Yɔɔl kwɛn Nziã wu awa kaã aluul byɛ m’opi y’esɛ onse okiool o byɛ. M’emfa okyɛ, byɛ eluul me kaã me mpɛn a Ɔ̃fel wu Ɔ̃nsensal!
Fé que vence
Esta é a vitória que venceu o mundo: a nossa fé. A fé remove montanhas e abre caminhos impossíveis.
Ke ngwel wɛ, muaan a Nziã wueel abvel ɔ̃kiri. Bvool ki ebvel ɔ̃kiri, eli okiool o bia-byɛ.
Ke ngwel wɛ, muaan a Nziã wueel abvel ɔ̃kiri. Bvool ki ebvel ɔ̃kiri, eli okiool o bia-byɛ.
Ke ngwel wɛ, muaan a Nziã wueel abvel ɔ̃kiri. Bvool ki ebvel ɔ̃kiri, eli okiool o bia-byɛ.
Yeso obveel ndɛ bubu: «Yɛ yɛɛn wɛn "okɛɛn yɛ koo"? Akoo k’asa mbueel me mbuul wa y’okiool!»
Yeso obveel ndɛ bubu: «Yɛ yɛɛn wɛn "okɛɛn yɛ koo"? Akoo k’asa mbueel me mbuul wa y’okiool!»
Yeso bu alieel ayio a ndɛ bubu: «Ekal y’okiool me Nziã!
Obɔ otsɛn bɛn, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, eluɔ kieel ki èsɔɔ byɛ onse ãbuɛɛn, ekiool wɛn byɛ emeebɔɔ kyɛ, obobɔ àwa byɛ kyɛ.
Yeso olieel ndɛ bubu: «Yi, okiool o yɛ obvuul yɛ!» Kɛn alili oŋɔ̃, ɔ̃nkwa-mviil obvi omwɛn bvool, ndɛ bu abvi Yeso oluɛɛn me nkuul.
Fé e confiança
Confia no Senhor de todo o coração. A fé não depende de circunstâncias — ela se apoia na fidelidade de Deus.
Ke ngwel wɛ, bee edzuu m’okiool, ke me mviil m’ombuul wɛ.
Ke ngwel wɛ, bee edzuu m’okiool, ke me mviil m’ombuul wɛ.
M’emfa okyɛ, okiool o byɛ k’okal sɔɔ nkal ãyal ã baal wɛ, bɔ okal sɔɔ nkal a waan e Nziã.
Mɛ̃ nkoo k’eliaal ɛ̃kiɛɛn ɛ̃ Nziã, mɛ̃ nkoo k’ekwaal otsɛn o mbueel m’ãli m’edziɔɔn, bvool ndi y’oyɛɛ bam bueel. Mɛ̃ nkoo k’ekal y’okiool b’esa kwɛn ãnkio ãmbal k’ãmboo ã mɔ̃, ãyi k’ãmboo ãnkyam. Okɛɛn mɛ̃ ke ndi ye dzii wɛ, mɛ̃ kɛn a mbuul wa ngwel ndi ndɛ.
Ekal angɔ-mwiĩ, esɛn ãnã onse okiool, ekal y’onzɔɔ̃, ekal ye mpɛn!
Pedidos pela fé
Se tiverdes fé como um grão de mostarda, nada vos será impossível. Jesus elogiou a grande fé dos que o buscaram.
Yeso obveel bɔ bubu: «Me ndɔɔ yɛn byɛ okiool oli otsi-tsiri. Taa-taa bam, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, okɛɛn byɛ eli y’okiool bɛn onge esia li mutaade, byɛ ekoo k’eyɛɛn nkio yi wɛn: "Mbal ŋã, yi ku", yɔ èmbal. Ndɔɔ yi èkwɛɛn byɛ osa k’èkal wɛ.
Yeso obveel bɔ bubu: «Me ndɔɔ yɛn byɛ okiool oli otsi-tsiri. Taa-taa bam, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, okɛɛn byɛ eli y’okiool bɛn onge esia li mutaade, byɛ ekoo k’eyɛɛn nkio yi wɛn: "Mbal ŋã, yi ku", yɔ èmbal. Ndɔɔ yi èkwɛɛn byɛ osa k’èkal wɛ.
Yeso obveel bɔ ndiri: «Taa-taa bam, m’eyɛɛn byɛ wɛn, ŋɛn byɛ eli y’okiool, bvool k’esi enkyam wɛ, byɛ k’esa kɛn a be nsi mɛ̃ m’ɔ̃ti a fig wu wɛ. Kɛn a ŋɛn byɛ hɛ̃ eyɛɛn nkio yi wɛn: "Mbal oŋɔ̃ y’atyal nzuru onse ãdza m’ɔ̃ngwa", ãndɔɔ ãbwel obobɔ.
Ãndɔɔ mbueel m’èbii byɛ m’ãbuɛɛn y’okiool, byɛ èbɔɔ mɔ̃.»
Obobɔ, Yeso olieel ndɛ bubu: «Ee ngu, Okiool o yɛ oli b’onɛn! Yɔɔl kwɛn Nziã asa yɛ b’edzii yɛ!» Kɛn a me lio alili, muaan a ndɛ obvuul.
Obobɔ, Yeso osiin mviil ã bɔ, bu alieel ndiri: «Yɔɔl kwɛn asa byɛ ãndɔɔ m’emfa ki ekiool byɛ.»
Etɔ oŋɔ̃, baal ayi ndɛ ye mbuul wu ekal wu áli bɔ nkal a ekal. Ŋ’emwɛn Yeso okiool o bɔ, ndɛ olieel mbuul ondɛ bubu: «Muaan a mɛ̃, kal ye mpɛn! Adzeel ãbi ã yɛ.»
Fé como virtude
Segue a justiça, a fé, o amor, a paz. Combati o bom combate, completei a carreira, guardei a fé.
Me b’otal yɛ, yɛ wu ɔ̃sal a Nziã, bal ãndɔɔ omɔ̃. Bii k’akal dzu, kuru nzuru me Nziã. Kal y’okiool, ye dzii, y’osɛ-mwiĩ y’efyɛ.
Me b’otal yɛ, yɛ wu ɔ̃sal a Nziã, bal ãndɔɔ omɔ̃. Bii k’akal dzu, kuru nzuru me Nziã. Kal y’okiool, ye dzii, y’osɛ-mwiĩ y’efyɛ.
Mɛ̃ nzwaan mvel yi ngesɛ, mɛ̃ nsɛɛl ntiin a mɛ̃, mɛ̃ ke ngyɔɔl okiool wɛ.
Okɛɛn bia-byɛ k’eli y’okuru o nzuru wɛ, ndɛ oli wu obvaan m’okuru o nzuru, ke ngwel wɛ ndɛ k’akoo k’abee nzuru a ndyam wɛ.
Bee ebetsam me byɛ ke nkwel a Nziã wu Tal a bia-byɛ m’okiool o byɛ b’obesal, dzii e byɛ li ebesal, y’osɛ-mwiĩ o byɛ b’ofa onse kaã li kokɔ li ebeta byɛ me Mfam a bia-byɛ Yeso Mãsia.
Andoo, m’emfa okyɛ, onse fool y’ãwua ã bee, bee ebɔɔ mpɛn me byɛ, me ndɔɔ okiool o byɛ.
M’emfa okyɛ, bɔ akal ye kaã li elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu. Elaã olɔ, Nziã wɛn k’apfuru wɛ, ŋ’ɛ̃kwel ye k’ebɛɛn ɔ̃kiri, álieel ndiri ndɛ àwa bia-byɛ lɔ.
Fé viva
A fé sem obras é morta. Peça com fé, sem duvidar. A fé nos conecta com o poder de Deus e produz frutos eternos.
Ke ngwel wɛ, emfa ngemɔ̃ kyɛn nzuru eywɛn a ɔ̃fel eli nkwa-nkwa, emfa kiki okiool oywɛn a ɛ̃sal oli ɔ̃ku-kwa.
Ke ngwel wɛ, byɛ eyɛɛ wɛn, okɛɛn okiool o byɛ obwel onse ɛ̃mbio, bɔ oburu osɛ-mwiĩ.
Ke ngwel wɛ, byɛ eyɛɛ wɛn, okɛɛn okiool o byɛ obwel onse ɛ̃mbio, bɔ oburu osɛ-mwiĩ.
Okɛɛn ngɔmɔ̃ onse byɛ oywɛn a ãyal, yɔɔl kwɛn ndɛ asɔɔ mɔ̃ ola Nziã wu àwa ndɛ mɔ̃. Ke ngwel wɛ, Nziã abewa baal bueel m’ɔ̃kwal ngɔmɔ̃, mbyel pyɛ. M’emfa okyɛ ndɛ àwa ndɛ mɔ̃. Kɛn a ndɛ ebvaan asɔɔ y’okiool, enkyam pyɛ. Ke ngwel wɛ, mbuul wu asa enkyam oli onge epoo e nzal kyɛn mfel andɛɛl bvool afa a kyɛ ngwel abwel a kyɛ ngwel. Mbuul wa m’emfa okyɛ, abee otsam wɛn ndɛ ol’obɔɔ eluɔ ola Mfam. Ke ngwel wɛ, ndɛ oli mbuul wu ɛ̃kwal mviaal, bvool wɛn afa nkwel abvool mbee.
Kɛn a ndɛ ebvaan asɔɔ y’okiool, enkyam pyɛ. Ke ngwel wɛ, mbuul wu asa enkyam oli onge epoo e nzal kyɛn mfel andɛɛl bvool afa a kyɛ ngwel abwel a kyɛ ngwel.
Obɔ otsɛn bɛn, byɛ eluul m’esɛ, onkyam ŋɛn ebvaan kwɛn me muaan lio, byɛ esam onse ãwua m’ɛ̃mbio mi emfa bwɛn emfa. Ɛ̃mbio omyɛ̃, mi ɛ̃suo okɛɛn okiool o byɛ oli bɔ-a-bɔ wuo ke bɔ-a-bɔ wɛ. Ɔɔl mpii eluɔ ki ekieel ebii, kɛn eli onse mbaa k’atal okɛɛn lɔ eli li ebvɛ-ebvɛ. Emfa kiki, okiool o byɛ b’onduru ɔɔl m’ɔ̃bvɛn, abekie bɔ m’ãmpal m’emfa bwɛn emfa, me ndɔɔ yi atal okɛɛn bɔ omoowam. Obobɔ, ŋ’ekieel emɔɔn Yeso Mãsia, Nziã akieel awa byɛ lweel, akieel awa byɛ dzuun bvool akieel awa byɛ bvɛɛ. Onkyam ŋɛn byɛ mwɛn-endɛɛl kɛn emwɛn Yeso wɛ, byɛ edzii ndɛ. Onkyam ŋɛn byɛ k’emwɛn ndɛ meba wɛ, byɛ elɔ okiool onse ndɛ. Obɔ otsɛn bɛn byɛ bam eluul m’esɛ. Esɛ okyɛ ki ye dzuun, bvool kyɛn mbuul k’akoo k’asuo kyɛ m’ãyɛɛn wɛ. Esɛ okyɛ, byɛ ebɔɔ kyɛ me ndɔɔ yɛn byɛ ebvuul. Okyɛ ebvakab ki ebɔɔ byɛ ŋ’ekiool byɛ Yeso.
Onkyam ŋɛn byɛ mwɛn-endɛɛl kɛn emwɛn Yeso wɛ, byɛ edzii ndɛ. Onkyam ŋɛn byɛ k’emwɛn ndɛ meba wɛ, byɛ elɔ okiool onse ndɛ. Obɔ otsɛn bɛn byɛ bam eluul m’esɛ. Esɛ okyɛ ki ye dzuun, bvool kyɛn mbuul k’akoo k’asuo kyɛ m’ãyɛɛn wɛ. Esɛ okyɛ, byɛ ebɔɔ kyɛ me ndɔɔ yɛn byɛ ebvuul. Okyɛ ebvakab ki ebɔɔ byɛ ŋ’ekiool byɛ Yeso.
Esɛ okyɛ, byɛ ebɔɔ kyɛ me ndɔɔ yɛn byɛ ebvuul. Okyɛ ebvakab ki ebɔɔ byɛ ŋ’ekiool byɛ Yeso.
Esɛn ãna ke nkwel a ndɛ bvool ekal ye mpɛn onse okiool. Byɛ eyɛɛ wɛn baan-ngoo a byɛ b’atsɔɔn m’ɔ̃kiri wueel abebwel onse ãmpal m’emfa kiki hɛ̃.
Promessas da fé
Quem crer terá a vida eterna. A fé abre as portas do impossível e nos dá acesso às promessas de Deus.
Ke ngwel wɛ, Nziã odzii baal b’ɔ̃kiri ngamfɛn. Obɔ otsɛn bɛn, ndɛ owi ensuu e ndɛ e Muaan ngɔmɔ̃, kwɛn mbuul ndyam wueel wu akiool ndɛ, abee odziɔɔn, kɛn a ndɛ abɔɔ elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu.
Mbuul wu olɔ okiool onse Muaan oli y’elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu, kɛn a wɛn k’alweel Muaan wɛ k’àkal y’elaã wɛ, mpuru a Nziã eli nkal a ndɛ.»
Yeso olieel bɔ ndiri: «Mɛ̃ bam ndi mampa wu elaã. Wu aya ola mɛ̃ k’ayoo nzal bam wɛ, bvool wu alɔ okiool onse mɛ̃ k’ayoo nzuaal yam wɛ.
Yeso olieel ndɛ bubu: «Mɛ̃ ndyam ndi osiool y’elaã. Mbuul wu alɔ okiool onse mɛ̃ àkal mwiĩ, onkyam ŋɛn ndɛ okwi. Mbuul wueel wu oli mwiĩ, bvool olɔ okiool o ndɛ onse mɛ̃, kieel k’akwa bam wɛ. Yɛ kiool obobɔ?»
Yeso olieel ndɛ ndiri: «Mɛ̃ k’eyɛɛn yɛ wɛn, okɛɛn yɛ kiool, yɛ àmwɛn omfam o Nziã wɛ?»
Ke ngwel wɛ, k’eli ye ndɔɔ yi ekwɛɛn Nziã osa wɛ.»
Mɛ̃ ke ndi bvool mwiĩ wɛ, wu oli mwiĩ onse mɛ̃ eli Mãsia. Elaã li ndi a mɛ̃ meba onse nzuru, mɛ̃ ndi ye lɔ me nkuul a okiool me Muaan a Nziã wu ádzii mɛ̃ bvool áwi elaã e ndɛ me ndyam me ndɔɔ a mɛ̃.
Byɛ bam bueel eli baan a Nziã me nkuul a okiool me Yeso Mãsia. Ke ngwel wɛ, byɛ bam bueel b’émeebvɔɔn mboo mɔ̃ ye Mãsia onse opongo, emeelaal ndɛ onge ekɔ.
Me b’otal bia-byɛ b’eli y’okiool, bia-byɛ ebeta kaã wɛn Nziã àsuul bia-byɛ dzu. Ɔ̃fel wu asa kwɛn bia-byɛ ekiaal ndɔɔ oyɔ ɔ̃kwal mbaa-mbaa.
Ke ngwel wɛ, mɛ̃ ngyɛɛ wɛn, ãndɔɔ omɔ̃ mbueel ã̀siɛɛn k’obvuul o mɛ̃, m’ãbuɛɛn ã byɛ y’owuaal b’ewuaal Ɔ̃fel a Yeso Mãsia.
Ke ngwel wɛ, Nziã ádzii k’asa kwɛn bɔ ayɛɛ opfel o lweel e ndɔɔ yi éli m’edziɔɔn me ndɔɔ a baal bɛn k’Ayuda wɛ. Ndɔɔ oyɔ, yɔ bu: Mãsia onse byɛ, eli kaã lɛn byɛ ekal onse lweel.