Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Yeso oboo baal buaal b’ékwi mviil
Ŋ’embal Yeso oŋɔ̃, ɛ̃nkwa-mviil mviaal ɛ̃yii ɛ̃luɛɛn a ndɛ, bvool ɛ̃yii ɛ̃biool ndiri: «Muaan a David, sio bee nyiĩ!» Ŋ’etɔ Yeso nzɔ, baal b’ɛ̃kwa-mviil o bɔ asyel tsotsoo a ndɛ, ndɛ bu afuul bɔ bubu: «Byɛ ekiool wɛn mɛ̃ nkoo k’esa obobɔ?» Bɔ akiool ndiri: «Hɛɛ̃, Mfam!» Obobɔ, Yeso osiin mviil ã bɔ, bu alieel ndiri: «Yɔɔl kwɛn asa byɛ ãndɔɔ m’emfa ki ekiool byɛ.» Ɛ̃kiri-anka oŋɔ̃, mviil ã bɔ ãdzweel nzuru. Yeso bu awi bɔ ãnkunkwa ndiri: «Mbuul ndɔɔ oyɔ oyɛɛ wɛ.» Kɛn a ŋ’epal baal obɔ onse nzɔ, bɔ atsal nsia a Yeso m’etswi e nsie kieel.
Yeso obvuul ɛ̃nkwa-mviil mviaal ke Dzeliko
Ŋ’epal Yeso y’ayio a ndɛ onse Dzeliko, embuul ki bibi eluɛɛn a ndɛ. Baal b’ɛ̃nkwa-mviil buaal abvi nsɛn me pyɛ e nkuul. Bɔ ayoo ndiri Yeso abwel, bu abvi obiool ndiri: «Muaan a David, Mfam, sio bee nyiĩ!» Embuul ebvi bɔ opɛɛn ndiri: «Esuul nkyal!» Kɛn a bɔ bvool abiool bam kokɔ ndiri: «Mfam, Muaan a David, sio bee nyiĩ!» Yeso otɛɛn bvool oti bɔ mbel, bu afuul bɔ ndiri: «Ndɔɔ mã yi edzii byɛ kwɛn mɛ̃ nsa byɛ?» Bɔ abveel ndɛ ndiri: «Mfam, yɔɔl kwɛn mviil ã bee ãdzweel nzuru!» Yeso nyiĩ a bɔ ebɔɔ, ndɛ bu anywɛn me mviil ã bɔ, ɛ̃nkiri-a-nka oŋɔ̃, bɔ abɛɛn omwɛn bvool. Bɔ bu aluɛɛn a ndɛ.
Yeso oboo ɔ̃nkwa-mviil ke Betesayida
Yeso y’ayio a ndɛ atɔ Betesayida. Oŋɔ̃, ayi ndɛ y’ɔ̃nkwa-mviil ngɔmɔ̃, bu aluɔɔn ndɛ k’abiɛɛn ndɛ. Yeso osiin ɔ̃nkwa-mviil ondɛ me kuɔɔl, opal onse ola, bu abiri ndɛ me pyɛ. Ndɛ okel ndɛ ãntɛɛ me mviil, ondɔɔl ndɛ mviɔɔl, bu afuul ndɛ ndiri: «Yɛ amwɛn eluɔ?» Ndɛ odzweel mviil, bu ayɛɛn ndiri: «Mɛ̃ emwɛn baal, mɛ̃ emwɛn bɔ onge ɛ̃ti, kɛn a bɔ abedzuu.» Yeso bvool ondɔɔl mviɔɔl nkal a mviil ã ndɛ, ŋ’edzweel ndɛ mviil, ndɛ omwɛn ngesɛ. Ndɛ obvuul, bu ayii amwɛn eluɔ bvieel kal-a-kal. Yeso obveel ndɛ nzɔ y’ãyɛɛn m’ɔ̃nywã ndiri: «Kɔɔl ola yɛ, oyɛɛ ke bvool onse bviil wɛ.»
Yeso oboo nkɛn
Ke mbee oŋɔ̃, Yeso ombal nsie yi Tiil, obwel li nsie yi Sidɔ̃ bu akɔɔl sua baã li Ngalile m’obwel me li nsie yi Ãbviil kuun. Ayi ndɛ ye mbuul ngɔmɔ̃ wu áli nkɛn bvool áli ye fool m’oyɛɛn. Aluɔɔn ndɛ k’andɔɔl ndɛ kuɔɔl. Yeso opaal mbuul ondɛ onse embuul bu ayɛn ye ndɛ me pyɛ. Ndɛ olɔ ɛ̃liɛɛn onse ãtswi ã ndɛ, otsweel ãntɛɛ bu asiin elam e ndɛ m’eliɛɛn mi epwɛɛ ndɛ ãntɛɛ. Ke mbee oŋɔ̃, ndɛ oseel mviil ke ywel, odzuru ɔ̃fiaal bvool oyɛɛn ndiri: «Efata!» Ŋ’ayɛɛn ndiri «Dzweel nzuru!» Alili oŋɔ̃, ãtswi ã mbuul ondɛ ãyɔɔl, elam e ndɛ enyiɔɔn, ndɛ bu abvi oyɛɛn ngesɛ. Yeso bu awi bɔ ãnkunkwa ndiri abee mbuul ndɔɔ oyɔ oliaal. Kwɛn ŋɛn ndɛ owi bɔ ãnkunkwa, bɔ awɛɛl mpɛn m’otsal o nsia. Bɔ ɛ̃kam ɛ̃kesa bɔ bibi bvool àkeyɛɛn ndiri: «Mbueel m’esa ndɛ ãli ngesɛ ãyal pyɛ! Ndɛ asuul okyam ankɛn abvi oyoo, bɛn k’ayɛɛn wɛ obvi oyɛɛn!»
Yeso oboo Baatime wu ɔ̃nkwa-mviil
Yeso y’ayio a ndɛ atɔ bviil li Yeliko. Ŋ’epal bɔ onse bviil olɔ y’embuul e baal bibi, ɔ̃nkwa-mviil ngɔmɔ̃ wɛn nkuũ Baatime, wu muaan a Time, áli me nsɛn nku-a-nku a nkuul, me ndɔɔ yi abelaa eluɔ. Ŋ’eyoo ndɛ ndiri wu abebwel eli Yeso wa Nadzalet, ndɛ obvi obiool bubu: «Yeso, Muaan a David, sio mɛ̃ nyiĩ!» Kɛn a baal bibi abvi ndɛ opɛɛn ndiri: «Suul nkyal!» Kɛn a ndɛ obiool bam kokɔ ndiri: «Muaan a David, sio mɛ̃ nyiĩ!» Yeso otɛɛn, bu alieel bubu: «Eta ndɛ mbel!» Baal ati ɔ̃nkwa-mviil mbel ndiri: «Sa mpɛn, tɛɛn, ndɛ oti yɛ mbel!» Obobɔ, ndɛ oti kazaka o ndɛ pfɛɛ, obiri kab, bu ayɛn ola Yeso. Yeso ofuul ndɛ bubu: «Ndɔɔ mã y’edzii yɛ kwɛn mɛ̃ nsa yɛ?» Ɔ̃nkwa-mviil obveel ndɛ bubu: «Ɔ̃tee, sa kwɛn mɛ̃ bvool mwɛn.» Yeso olieel ndɛ bubu: «Yi, okiool o yɛ obvuul yɛ!» Kɛn alili oŋɔ̃, ɔ̃nkwa-mviil obvi omwɛn bvool, ndɛ bu abvi Yeso oluɛɛn me nkuul.
Yeso obvuul ɔ̃nkwa-mviil ke Dzeliko
Ŋ’eyii Yeso tsotsoo ye Dzeliko, ɔ̃nkwa-mviil ngɔmɔ̃ ábvi nsɛn me pyɛ e nkuul, bvool ákelaa nzi ola baal. Ndɛ oyoo enkiin ki embuul ki ékebwel, bu afuul otsɛn o ndɔɔ. Baal abveel ndɛ ndiri: «Yeso wa Nadzalet mbuul wu abwel!» Ndɛ bu abiool ndiri: «Yeso, Muaan a David, sio mɛ̃ nyiĩ!» Baal b’ákedzuu ke nkwel embuul abvi ndɛ opɛɛn ndiri asuul nkyal, kɛn a ndɛ bvool obiool bam kokɔ, ndiri: «Muaan a David, sio mɛ̃ nyiĩ!» Yeso otɛɛn bvool otam kwɛn aya ye ndɛ. Ŋ’etɔ bɔ ye ndɛ tsotsoo a Yeso, ndɛ ofuul ndɛ ndiri: «Ndɔɔ mã yi edzii yɛ kwɛn mɛ̃ nsa yɛ?» Ndɛ obveel Yeso ndiri: «Mfam, mɛ̃ nzii k’emwɛn bvool!» Yeso bu alieel ndɛ ndiri: «Oŋɔ̃ mwɛn bvool! Onge b’elɔ yɛ okiool onse mɛ̃, yɛ ŋe bvuul!» Kɛn ɛ̃kiri-anka oŋɔ̃, ndɛ obɛɛn omwɛn bvool. Ndɛ obvi Yeso oluɛɛn onse otuɛɛn o Nziã. Ŋ’emwɛn baal bam bueel ndɔɔ yi ebwel, bɔ abvi Nziã olweel.
Yeso oboo mbuul wu áburu mviil ɔ̃kwa-ɔ̃kwa
Ŋ’eyii ebwel Yeso, ndɛ omwɛn mbuul wu áburu mviil ɔ̃kwa-ɔ̃kwa. Ayio a ndɛ afuul ndɛ bubu: «Rabbi, Wu ási obi nã, ndyam wuo aburu a ndɛ, kwɛn aburu ndɛ mviil ɔ̃kwa-ɔ̃kwa?» Yeso obveel bɔ ndiri: «Ke me ndɔɔ yɛn ndyam wuo aburu a ndɛ ási obi wɛ, me ndɔɔ yɛn ɛ̃sal ɛ̃ Nziã ɛ̃mɔɔn onse ndɛ. Ŋ’ebal mwiĩ kɛn, ebvaan bia-byɛ esa ɛ̃sal ɛ̃ wu otam mɛ̃. Tsia ayebva wɛn mbuul si ngɔmɔ̃ k’akoo m’osa ɔ̃sal si ngɔmɔ̃ wɛ. Ŋe ndi mɛ̃ onse ɔ̃kiri, mɛ̃ ndi mwiĩ a ɔ̃kiri.» Ke mbee a ŋ’eyɛɛn ndɛ obobɔ, ndɛ otsweel ãntɛɛ me nsie, bvool obuo pɔtɔ-pɔtɔ m’ãntɛɛ omɔ̃, okel lɔ me mviil m’ɔ̃kwa-mviil. Ndɛ olieel ɔ̃nkwa-mviil bubu: «Yi, suɔɔl osu k’edzii e Silohe.» Nkuũ oyɔ, ŋ’ayɛɛn ndiri «wu atam.» Ndɛ oyɛn okɔ, osuɔɔl osu. Ŋ’ekɔɔl ndɛ, ndɛ oyii amwɛn.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Mbuul ngɔmɔ̃ wa y’ãluu me leba osyel tsotsoo a ndɛ, obvi ãbuo ke nkwel a ndɛ, bu aluɔɔn ndɛ ndiri: «Mfam, okɛɛn yɛ dzii, sa kwɛn mɛ̃ nkal tsɛtsɛ!» Yeso onaan kuɔɔl, onywɛn me ndɛ, bu alieel ndɛ ndiri: «Mɛ̃ nzii obobɔ, kal tsɛtsɛ!» Bam kɛn alili oŋɔ̃, ndɛ oyii tsɛtsɛ. Yeso bu atam ndɛ bubu osa: «Bee mbuul si ngɔmɔ̃ oliaal, yi y’asuo nzuru a yɛ ola ngaa-a-Nziã, kwɛn ndɛ atal yɛ ngesɛ. Wa kab hɛ̃, m’emfa ki ékel Moyize onse ɔ̃kaan wu ãngel, m’emfa okyɛ, baal bueel àyɛɛ kwɛn yɛ oluu ofi.»
Etɔ oŋɔ̃, baal ayi ndɛ ye mbuul wu ekal wu áli bɔ nkal a ekal. Ŋ’emwɛn Yeso okiool o bɔ, ndɛ olieel mbuul ondɛ bubu: «Muaan a mɛ̃, kal ye mpɛn! Adzeel ãbi ã yɛ.» Ayiool b’ãngel ke kwɛ abvi bam-a-bam oyɛɛn bubu: «Ngaburu wu asiaan Nziã!» Onge bɛn Yeso otaal ãtsam m’ɛ̃kwal ɛ̃ bɔ, ndɛ olieel bɔ bubu: «Ndɔɔ mã yi eli byɛ y’ãtsam m’ãbi-ãbi? Ayɛɛn ndiri: "Adzeel ãbi ã yɛ", oyɔ k’eli ndɔɔ yi mpal m’oyɛɛn wɛ, kɛn ayɛɛn ndiri: "Tɛɛn yi", oyɔ ndɔɔ yi enduru mpal m’oyɛɛn! Ngesɛ, ebvaan byɛ eyɛɛ kwɛn Muaan a mbuul oli y’omfam b’adzeel ãbi me nsie yi.» Obobɔ, ndɛ wu Yeso olieel ekal okyɛ ndiri: «Tɛɛn, wal ekal e yɛ, bvool yi nzɔ!» Mbuul ondɛ hɛ̃ otɛɛn, bu ayɛn nzɔ.
Oŋɔ̃, éli ye mbuul ngɔmɔ̃ wu ékwi kuɔɔl. Obobɔ, afuul Yeso ndiri: «Me tsoo li saba, akoo k’aboo mbuul?» Bɔ afuul obobɔ, me ndɔɔ yi abii elyal ki afɛn ndɛ. Yeso obveel bɔ ndiri: «Nã onse byɛ wɛn okɛɛn ndɛ oli y’emɛ̃mɛɛ̃ kɛn a ngemɔ̃, ŋɛn kyɛ ebvi onse ywɛn me tsoo li saba, ndɛ k’ayesiin kyɛ, me ndɔɔ yi apaal kyɛ onse okɔ wɛ? Mbuul k’anduru emɛmɛɛ̃ m’ɔ̃bvɛn wɛ! Obɔ otsɛn bɛn, me tsoo li saba, akoo k’asa obvɛ.» Obobɔ, Yeso olieel mbuul wu ékwi kuɔɔl ondɛ ndiri: «Naan kuɔɔl e yɛ!» Ndɛ onaan kyɛ, kyɛ bu ebvaan onge kimɔ̃.
Ŋ’esa oŋɔ̃, okɔ o Simɔ̃ wu ɔ̃kaal áli bɔ, me ndɔɔ yɛn ndɛ áli ye baa. Alili oŋɔ̃, awi Yeso nsia a ndɛ. Yeso osyel tsotsoo a ndɛ, osiin ndɛ me kuɔɔl, bu atɛɛl ndɛ. Ndɛ baa bu efi, bvool bu awi bɔ bvi-odza.
Obvuul o mbuul wa y’ãluu mã leba
M’emfa okyɛ, mbuul wa y’ãluu mã leba oyi tsotsoo a Yeso, obvi ãbuo ke nkwel a ndɛ, bu aluɔɔn ndɛ bubu: «Okɛɛn yɛ dzii, yɛ koo k’asuul mɛ̃ tsɛtsɛ.» Yeso nyiĩ a ndɛ ebɔɔ yam bibi, onaan kuɔɔl, onywɛn a ndɛ, bu alieel ndɛ bubu: «Mɛ̃ nzii, oŋɔ̃ kal tsɛtsɛ!» Kɛn alili oŋɔ̃, ndɛ leba efi, bu ayii tsɛtsɛ.
Ayiaal ndɛ ekal, ki ébiri baal anã. Onge bɛn bɔ k’akoo k’atɔ ye ndɛ tiil ke mboo yi éli Yeso wɛ me ndɔɔ embuul, bɔ ayɛɛl sɛɛ e nzɔ ke ywel a mboo yi éli ndɛ, bu aswɛɛl ntal a abieel yi éli mbuul ondɛ bɔ. Ŋ’emwɛn Yeso okiool o bɔ, ndɛ olieel ekal ndiri: «Muaan a mɛ̃, adzeel ãbi ã yɛ.» Ŋ’esa oŋɔ̃, ayiool b’ãngel ke kwɛ áli me tsɛn oŋɔ̃, bɔ abvi bam-a-bam otsam ndiri: «Otsɛn omã b’eyɛɛn ndɛ obobɔ? Ndɛ asiaan Nziã! Mbuul nã wu adzeel ãbi ã baal, okɛɛn ke kɛn a Niã ndyam wɛ?» Alili oŋɔ̃, Yeso m’ɔ̃fel, otaal ãtsam ã bɔ, ndɛ bu alieel bɔ bubu: «Otsɛn omã b’etsam byɛ obobɔ? Ayɛɛn ndiri: "Adzeel ãbi ã yɛ", oyɔ k’eli ndɔɔ yi mpal m’oyɛɛn wɛ, kɛn ayɛɛn ndiri: "Tɛɛn, wal ntal a yɛ, bvool yi", oyɔ ndɔɔ yi enduru mpal m’oyɛɛn! Kɛn a mɛ̃ nzii kwɛn byɛ eyɛɛ bubu: Muaan a Mbuul oli y’okwɛn b’adzeel ãbi ã baal me nsie!» Ndɛ bu alieel ekal ndiri: «Mɛ̃ eliaal yɛ wɛn, tɛɛn, wal ntal a yɛ bvool kɔɔl nzɔ!» Enki-anka oŋɔ̃, mbuul ondɛ otɛɛn, owel ntal a ndɛ, bu apal ke nkwel a baal bam bueel. Baal bueel ongɛɛ obɔɔ, bu abvi Nziã olweel ndiri: «Bee mwɛn-éndɛɛl kɛn emwɛn ndɔɔ yi bubu wɛ!»
Mbuul wu ékwi kuɔɔl
Yeso bvool osam onse nzɔ ãbuɛɛn a Ayuda. Mbuul wu ékwi kuɔɔl áli onse oŋɔ̃. Afalisaye ákekyab Yeso me ndɔɔ yi atal owɛɛl ndɛ oboo mbuul ondɛ me tsoo e saba, kwɛn bɔ abɔɔ elyal ki afɛn ndɛ. Obobɔ, Yeso olieel mbuul wu ékwi kuɔɔl ondɛ ndiri: «Tɛɛn, ya mpɛ̃-a-mpɛ̃ a baal ŋã!» Yeso bu alieel bɔ bubu: «Ki awi nkuul yi asa me tsoo e saba emã? Osa b’obvɛ wuo osa b’obi, obvuul o mbuul wuo obam o ndɛ?» Kɛn a bɔ awuun apipi. Yeso oseel mviil otal bɔ ye mpuru, oyoo ãwua me ndɔɔ ɔ̃kwal mpɛn a bɔ. Ndɛ bu alieel mbuul ondɛ ndiri: «Naan kuɔɔl e yɛ!» Ndɛ onaan kyɛ, kyɛ bu esiool.
Yeso oboo mbuul wa y’ãluu me leba
Tsoo ngelemɔ̃, Yeso áli onse bviil ngelemɔ̃. Mbuul wa y’ãluu me leba oyi oŋɔ̃. Ŋ’emwɛn mbuul ondɛ Yeso, ndɛ obvi ãbuo mbwii me nsie ke nkwel a ndɛ, bu aluɔɔn ola ndɛ ndiri: «Mfam, okɛɛn yɛ dzii, mbaal mɛ̃ oluu ba, kwɛn mɛ̃ nkal tsɛtsɛ!» Yeso ondɔɔl ndɛ kuɔɔl, onywɛn me ndɛ, bu ayɛɛn ndɛ ndiri: «Mɛ̃ nzii obobɔ, oluu o yɛ ofi!» Bam kɛn alili oŋɔ̃, leba e ndɛ efi.
Enseel oŋɔ̃, baal ayi y’ekal ki ebiri bɔ nkal a ekal. Bɔ ákebii ãyal m’aswɛɛl mbuul ondɛ onse nzɔ, bvool asuul ndɛ ke nkwel a Yeso. Kɛn a bɔ k’ákekoo k’aswɛɛl ndɛ wɛ, nzal-a-ŋɛn embuul énduru olɔɔ. Obobɔ, bɔ anɔɔn ke ywel a sɛɛ, ayɛɛl ãnzanza, bu aswɛɛl ekal okyɛ ke nkwel a Yeso, ke mviil ã baal bueel. Ŋ’emwɛn Yeso okiool o bɔ, ndɛ olieel mbuul ondɛ bubu: «Ndoo a mɛ̃, mɛ̃ eyɛɛn yɛ wɛn, adzeel ãbi ã yɛ.»
Ayiool b’ãngel y’Afalisaye bu abvi oyɛɛn bam-a-bam bubu: «Mbuul wu ndyam nã ali? Ndɛ asiaan Nziã! Ndɛ k’ayɛɛ kwɛn wu abedzeel ãbi kɛn a Nziã ndyam wɛ?» Kɛn onge bɛn Yeso otaal ãtsam m’ɛ̃kwal ɛ̃ bɔ, ndɛ olieel bɔ bubu: «Ndɔɔ mã yi etsam byɛ obobɔ? Ayɛɛn ndiri: "Adzeel ãbi ã yɛ", oyɔ k’eli ndɔɔ yi mpal m’oyɛɛn wɛ, kɛn ayɛɛn ndiri: "Tɛɛn yi", oyɔ ndɔɔ yi enduru mpal m’oyɛɛn! Ngesɛ, ebvaan byɛ eyɛɛ kwɛn Muaan a mbuul oli y’omfam b’adzeel ãbi me nsie yi.» Obobɔ, ndɛ wu Yeso olieel mbuul ondɛ ndiri: «Tɛɛn, wal ekal e yɛ, bvool yi nzɔ!»
Bam kɛn a me lio olɔ, mbuul ondɛ hɛ̃ otɛɛn ke nkwel a baal bueel, owel ekal ki éli ndɛ bɔ nkal a kyɛ, bu ayɛn nzɔ, bvool ayi atuɛɛn Nziã me nkuul a nkuul.
Mbuul wu ékwi kuɔɔl
Me tsoo e saba ekyam, Yeso osam onse nzɔ a ãbuɛɛn, bu abvi oyiool. Mbuul ngɔmɔ̃ wu ékwi kuɔɔl ki elam áli oŋɔ̃. Ayiool b’ãngel y’Afalisaye ákekyab Yeso, me ndɔɔ yi atal owɛɛl ndɛ oboo mbuul ondɛ me tsoo e saba, kwɛn bɔ abɔɔ elyal ki afɛn ndɛ. Onge bɛn Yeso áyɛɛ ãtsam mi ɛ̃kwal ɛ̃ bɔ, ndɛ olieel mbuul wu ékwi kuɔɔl ondɛ ndiri: «Tɛɛn ke nkwel a baal bueel.» Ndɛ otɛɛn, bu asyel nkwel. Yeso bu afuul bɔ ndiri: «Mɛ̃ mfuul byɛ bubu: Me tsoo e saba, ãngel ã bia-byɛ ãtam bia-byɛ emã osa, obi wuo obvɛ? Ebvaan ebvuul elaã e mbuul wuo ebam ndɛ?» Yeso otal bɔ bam bueel, ke mbee oŋɔ̃ ndɛ olieel mbuul wu ékwi kuɔɔl ndiri: «Naan kuɔɔl e yɛ!» Ndɛ osi obobɔ, kuɔɔl e ndɛ bu ebvaan.
Yeso obvuul ɔ̃nkyal a mfam a ambwel-mbwel wa Lom
Ŋ’eman Yeso ãndɔɔ mam mbueel oyɛɛn ye baal b’ákeyoo ndɛ, ndɛ oyɛn Kapelanahum. Okɔ, éli ye mbiri a ambwel-mbwel ngɔmɔ̃ wa Lom. Ndɛ áli y’ɔ̃nkyal ngɔmɔ̃ wu ékedzii ndɛ bibi. Ɔ̃nkyal ondɛ áli y’ãluu mɛn emeesiil k’ambaal ampie. Ŋ’eyoo mbiri a ambwel-mbwel ondɛ nsia a Yeso, ndɛ oyuɔɔl akuul-kuul b’Ayuda ke kwɛ, me ndɔɔ yi ayeluɔɔn Yeso kwɛn ndɛ ayebvuul ɔ̃nkyal a ndɛ. Ŋ’etɔ bɔ ola Yeso, bɔ abvi ndɛ obuɛɛn bibi, bu ayɛɛn ndɛ bubu: «Mbuul wu obvaan kwɛn yɛ wuaal a ndɛ! Ke ngwel wɛ, ndɛ odzii baal a bia-byɛ, bu atuu bia-byɛ nzɔ a ãbuɛɛn.» Obobɔ, Yeso oyɛn ye bɔ.
Ŋ’etɔ bɔ tsotsoo a nzɔ, mbiri a ambwel-mbwel oyuɔɔl andoo a ndɛ ayeyɛɛn Yeso bubu: «Mfam, bee nzuru a yɛ yam mpal otuaal, mɛ̃ ke mvaan wɛ kwɛn yɛ sam onse nzɔ a mɛ̃. Obɔ otsɛn bɛn, mɛ̃ emwɛn kwɛn mɛ̃ ke mvaan m’oya ola yɛ myam wɛ. Yɛɛn kɛn a ndɔɔ ngamɔ̃, ɔ̃nkyal a mɛ̃ olɔ obvuul! Ke ngwel wɛ, mɛ̃ ebelweel amfam ba ke ywel a mɛ̃. Kɛn a mɛ̃ hɛ̃ ndi y’ambwel-mbwel ba ke nsɛn a mɛ̃ b’ayoo mɛ̃. Mɛ̃ ongyɛɛn ngɔmɔ̃ wɛn: "Yi!", ndɛ oyɛn. Mɛ̃ eyɛɛn wukyɛ wɛn: "Ya!", ndɛ hɛ̃ oyi. Bvool okɛɛn mɛ̃ ntam ɔ̃sal a mɛ̃ wɛn: "Sa bubu!", ndɛ hɛ̃ osi obobɔ.»
Ŋ’eyoo Yeso ãyɛɛn omɔ̃, ndɛ okam bam bibi, okɔɔl, bu ayɛɛn ye baal b’ákeluɛɛn a ndɛ bubu: «Mɛ̃ ngyɛɛn byɛ wɛn, onkyam ola baal b’Isalayel, mɛ̃ kɛn amwɛn okiool bo bubu wɛ!» Ŋ’ebvool baal obɔ nzɔ a mbiri a ambwel-mbwel, bɔ ayebɔɔ ɔ̃nkyal o ndɛ oyii nzuru kɛɛ-kɛɛ.
Ŋ’esa oŋɔ̃, éli y’ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wɛn ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi áwi elyam ki émeesa ye ndɛ mvel kuun ye mpuɔ̃. Ndɛ ákekal kɛn ɔ̃nguo ebva, bvool k’ákekoo k’asiool dzu si m’etsi-tsiri wɛ. Ŋ’emwɛn Yeso ɔ̃kaal ondɛ, ndɛ oti ndɛ mbel, bvool oyɛɛn ndɛ ndiri: «Ngu, oluu o yɛ ŋ’ofi!» Obobɔ, ndɛ ondɔɔl ndɛ mviɔɔl. Kɛn a me lio olɔ, ɔ̃kaal ondɛ osiool dzu, bu abvi Nziã olweel.
Yeso bvool oboo mbuul me tsoo li saba
Me tsoo li saba, Yeso oyi odza ola mfam a Afalisaye ngɔmɔ̃. Baal b’áli oŋɔ̃ ákeliɔɔl ndɛ ãyal pyɛ. Ŋ’esa oŋɔ̃, mbuul ngɔmɔ̃ wu áli y’ãluu m’ebebiin nzuru áli ke nkwel a ndɛ. Yeso ofuul ayiool b’ãngel y’Afalisaye bubu: «Me tsoo li saba, ãngel ã bia-byɛ ãwa nkuul wuo ãluo k’aboo mbuul?» Kɛn a bɔ k’abveel ndɛ ndɔɔ wɛ. Obobɔ, Yeso osiin mbuul wa y’ãluu ondɛ, oboo ndɛ, bu ayɛɛn ndɛ ndiri ayi nzɔ.
Yeso obvuul baal kuun ba y’ãluu me leba
Me lio li ékeyi Yeso Yelusalem, ndɛ obwel mpɛ̃-a-mpɛ̃ a Samali ye Ngalile. Ŋ’eyii esam ndɛ onse ola ngɔmɔ̃, baal kuun b’áli y’ãluu me leba, ayi me ndɔɔ yi ayemwɛɛn ye ndɛ. Kɛn a bɔ atɛɛn lela. Bɔ abvi oluɔɔn bibi ndiri: «Mfam Yeso, sio bee nyiĩ!» Ŋ’emwɛn Yeso bɔ, ndɛ olieel bɔ ndiri: «Eyi eyesuo nzuru ol’angaa-a-Nziã.» Me lio li eyii eyi bɔ okɔ, bɔ ayii tsɛtsɛ. Ŋ’emwɛn ngɔmɔ̃ onse bɔ kwɛn ndɛ obvuul, ndɛ okɔɔl bam kɛn a me nkuul-a-nkuul, aya alweel Nziã bam kokɔ. Ŋ’etɔ ndɛ, ndɛ obvi ãbuo mbwii me nsie ke nkwel a Yeso, bu abveel ndɛ ãtuɛɛn. Ndɛ áli Ɔ̃samalia. Obobɔ, Yeso ofuul ndiri: «B’abvuul, ke kuun ali wɛ? Ke bakyɛ b’ange-bva, kwɛn ali? Wu oyebvool, me ndɔɔ yi ayebveel Nziã ãtuɛɛn, kɛn ɔ̃nzii wu?» Ke mbee oŋɔ̃, Yeso olieel ndɛ ndiri: «Tɛɛn, yi! Okiool o ye obvuul yɛ.»
Obvuul o nga-elyam
Ke mbee oŋɔ̃, éli ye pfuun li Ayuda, Yeso bu ayɛn Yelusalem. Ŋ’esa oŋɔ̃, ke Yelusalem okɔ, éli y’edzii ngemɔ̃ ki ata m’ɔ̃nywã wu Ebele me Betedzata, tsotsoo a ɔ̃nywã wu emɛmɛɛ̃. Kyɛ éli m’ãpfoo ãtaan. Ke nsɛn edzoo obvɛ, éli y’embuul bibi ki anga-ãluu: Ɛ̃nkwa-mviil, anga-elyam, y’ekal. [Bɔ ákekiaal kwɛn ãdza ãndziool nzuru. Ke ngwel wɛ, m’ãlio mãkyɛ ãnzwel ã Mfam ngãmɔ̃ ãkesool onse edzii bvool ãkenziool ãdza. Nga-ãluu wu ɛ̃kwel wu ákesool onse ãdza m’ãnziool nzuru ákebvuul, oluu o ndɛ okal k’omã.] Oŋɔ̃ éli ye mbuul ngɔmɔ̃ wɛn oluu ómoosa mvel ãku-ãtyel ye mpuɔ̃. Yeso omwɛn ndɛ bɔ. Onge bɛn ndɛ oyɛɛ kwɛn mbuul ondɛ amaayiil oŋɔ̃, ndɛ ofuul ndɛ ndiri: «Yɛ dzii k’akal nzuru kɛɛ-kɛɛ?» Nga-ãluu obveel ndiri: «Taal, mɛ̃ ke ndi ye mbuul wu atyal mɛ̃ onse edzii wɛ, ŋ’enziool ãdza nzuru. Ŋe ngyii esyal mɛ̃, oŋɔ̃ mbuul ɔ̃kyam osool ɛ̃kwel ɛ̃ mɛ̃.» Yeso bu alieel ndɛ ndiri: «Tɛɛn, wal ekal e yɛ, bvool dzuu!» Kɛn ɛ̃kiri-anka, mbuul ondɛ oyii nzuru kɛɛ-kɛɛ. Ndɛ owel ekal e ndɛ, bu abvi odzuu. Ŋ’esa oŋɔ̃, tsoo olɔ éli li saba.
Ndɛ obvool Kana ke Ngalile, ke mboo yi ékaal ndɛ ãdza mbal ã bvine.
Ke Kapelanahum, éli y’ɔ̃sal a ngafuru wu ɔ̃nɛn wɛn muaan áli y’ãluu. Ŋ’eyoo ndɛ ndiri Yeso ombal Yude oyi Ngalile, ndɛ oyeluɔɔn ndɛ kwɛn ndɛ ayeboo ndɛ muaan wɛn aleyii akɔɔ y’epfu. Yeso olieel ndɛ ndiri: «Okɛɛn byɛ k’emwɛn eliĩ y’emwã wɛ, byɛ k’ekiool wɛ!» Ɔ̃sal a ngafuru obveel ndɛ ndiri: «Mfam, ya ola mɛ̃ ye k’ekwa mɛ̃ muaan!» Yeso olieel ndɛ ndiri: «Yi, muaan a yɛ oli mwiĩ. Ndɛ okiool b’elieel Yeso ndɛ, bu ayɛn.» Ŋ’eyii ebvool ndɛ ola, asal a ndɛ ayemwɛɛn ye ndɛ, bu alieel ndɛ ndiri: «Muaan a yɛ oli mwiĩ!» Ndɛ ofuul bɔ ndiri: «Lio emã li eyoo ndɛ nzuru ngesɛ?» Bɔ abveel ndɛ ndiri: «Al’eli ãtsio me lio li ɛ̃kwel ŋ’emeebɔɔn tal, ŋ’efi ndɛ bal.» Tal bu ayeyɛɛ kwɛn eli bam me lio olɔ, li eyɛɛn Yeso ndiri: «Muaan a yɛ oli mwiĩ!» Ndɛ bu ayii ɔ̃kiool, ndɛ ye nzɔ a ndɛ yueel. Okyɛ eliĩ ki bviaal ki ési Yeso, ŋ’embal ndɛ Yude oyi Ngalile.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Ŋ’esa oŋɔ̃, éli y’ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wu áli y’ãluu m’ékepal ndɛ ãkel. Ãluu omɔ̃ ál’ãmaayiil ye ndɛ mvel kuun ye yuaal. Ndɛ oyi ke mbee a Yeso, onywɛn me nswɛ a ekɔ e ndɛ. Ke ngwel wɛ, ndɛ ákeyɛɛn ndyam-a-ndyam ndiri: «Okɛɛn mɛ̃ nywɛn kɛn a m’ekɔ e ndɛ, mɛ̃ olɔ mvuul!» Yeso atal mbee, omwɛn ndɛ, bu alieel ndɛ ndiri: «Muaan a mɛ̃, kal ye mpɛn! Okiool o yɛ obvuul yɛ.» Kɛn a me lio alili, ɔ̃kaal ondɛ obvuul.
Ŋ’esa oŋɔ̃, ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wu áli y’oluu b’ékepal ãkel fa mvel kuun ye yuaal áli oŋɔ̃. Ndɛ ál’amaamwɛn mpal bibi ol’aboo. Ndɛ ál’alemaatsal nzi e ndɛ yueel, kɛn a ndɛ k’ábɔɔ o ngesɛ wɛ, nzuru a ndɛ ékeswɛɛn kɛn oswɛɛn. Ŋ’eyoo ndɛ baal ata ɔ̃sam a Yeso, ndɛ oyɛn onse embuul ãmbee-mbee ã Yeso, bu asiin ekɔ e ndɛ. Ke ngwel wɛ, ndɛ ákeyɛɛn ndiri: «Okɛɛn mɛ̃ nsiin si-ekal ekɔ e ndɛ, mɛ̃ olɔ mvuul!» Kɛn ɛ̃kiri-anka oŋɔ̃, ndɛ ãkel ãtɛɛn, bu amwɛn kwɛn onse nzuru a ndɛ ndɛ obvuul m’oluu o ndɛ.
Onse oŋɔ̃, éli y’ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wu áli y’ãluu m’ékepal ãkel. Ãluu omɔ̃ ál’ãmaãyiil ye ndɛ mvel kuun ye yuaal. Ndɛ ál’amaatsal nzi yueel, me ndɔɔ yi ákeyi nzuru oboo ol’aboo. Kɛn a mbuul wu ákoo m’otɛɛl b’ãkel omɔ̃ k’áli wɛ. Ndɛ oyi ke mbee a Yeso, bvool onywɛn me nswɛɛ a ekɔ e ndɛ. Kɛn a me lio alili, ndɛ ãkel omɔ̃ ãtɛɛn. Yeso ofuul baal ndiri: «Wu onywɛn me mɛ̃ nã?» Baal bam bueel atwɛn ndiri bɔ k’anywɛn me ndɛ wɛ. Piɛɛl bu alieel Yeso ndiri: «Mfam, embuul mpii edzii yɛ bvool ebeywɛn yɛ!» Kɛn a Yeso obveel ndɛ ndiri: «Taa-taa bam, mbuul onywɛn me mɛ̃. Ke ngwel wɛ, mpɛn ngamɔ̃ epal onse mɛ̃.»
Ɔ̃kaal ondɛ omwɛn kwɛn amaayɛɛ ndɔɔ yi esi ndɛ. Y’etiɔɔl lam lueel, ndɛ oyebva ãbuo ke nkwel a Yeso. Ndɛ bu alieel Yeso ke nkwel a baal bam bueel otsɛn b’enywɛn ndɛ me ndɛ, y’emfa ki ebvuul ndɛ kɛn a me lio alili. Yeso olieel ndɛ ndiri: «Muaan a mɛ̃, okiool o yɛ obvuul yɛ, yi ngesɛ!»
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Yeso oboo ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ bvool oseel nsam ɔ̃kaal ngamɔ̃
Ŋ’ékeliaal Yeso bɔ ãndɔɔ omɔ̃, pfa, mfam ngɔmɔ̃ oyi. Ndɛ obvi ãbuo ke nkwel a ndɛ, bu alieel ndɛ ndiri: «Muaan a mɛ̃ wu ɔ̃kaal otsuul mwĩi alili ŋã. Oŋɔ̃ ya, ndɔɔl ndɛ mviɔɔl, kwɛn ndɛ abvuul.» Yeso otɛɛn, bu aluɛɛn a ndɛ y’ayio a ndɛ wu Yeso.
Ŋ’etɔ Yeso ke nzɔ a mfam ondɛ, ndɛ omwɛn baal b’ákefel ãnsiɛɛn ke ndwɔɔ ye b’ákesa nkyal. Ndɛ olieel bɔ ndiri: «Epal, ke ngwel wɛ nsam a ɔ̃kaal k’akwi wɛ, ndɛ twal alaal.» Kɛn a bɔ abvi ndɛ osyob. Ŋ’apaal baal nkwel-a-nzi, Yeso osam onse nzɔ, osiin nsam ɔ̃kaal me kuɔɔl, ndɛ bu asiool.
Mbuul ngɔmɔ̃ onse amfam a nzɔ a ãbuɛɛn a Ayuda oyi. Nkuũ a ndɛ Dzayilos. Ŋ’emwɛn ndɛ Yeso, ndɛ oyetyal nzuru ke ntaã e ndɛ, bu aluɔɔn ndɛ y’ɔ̃tɛɛ̃ ndiri: «Mɛ̃ nsam a ɔ̃kaal abekɔɔ y’epfu. Ya kwɛn yɛ ndɔɔl ndɛ kuɔɔl, kwɛn ndɛ abvuul bvool akal m’omwiĩ!» Yeso oyɛn ye ndɛ. Embuul e baal ékenɔɔn a ndɛ bvool ékeywɛn ndɛ ngwel-a-ngwel.
Ŋ’etɔ bɔ nzɔ a mfam nzɔ a ãbuɛɛn a Ayuda, Yeso omwɛn baal onse akɔɔ-kɔɔ, bɔ ákelel bvool ákekuaal ɛ̃sɔɔl bibi. Ndɛ osam onse nzɔ, bu alieel bɔ bubu: «Ndɔɔ mã yi eli byɛ onse akɔɔ-kɔɔ bvool onse elel? Muaan k’akwi wɛ, ndɛ twal alaal.» Kɛn a bɔ abvi ndɛ osɔɔl. Kɛn a ndɛ opaal bɔ bueel onse nzɔ, osiil tal ye ngoo a muaan y’ayio ange-atyel, bu asam onse mboo yi éli muaan. Ndɛ osiin ndɛ me kuɔɔl y’ãyɛɛn m’ɔ̃nywã ndiri: «Talita kumi!» Ŋ’ayɛɛn ndiri: «Nsam-ɔ̃kaal, mɛ̃ ngyɛɛn yɛ wɛn siool!» Kɛn a mɛ̃ alili oŋɔ̃, nsam-ɔ̃kaal etɛɛn, bu ebvi odzuu. Muaan ondɛ áli me mvel kuun ye yuaal. Baal bueel ongɛɛ bo kokɔ bu obɔɔ.
Yeso bvool olweel bubu: «Obobɔ, mɛ̃ baal ba nonɔ̃ ba y’anã emvɛɛl bɔ? Bɔ onge anã ali? Tal! Bɔ ali onge baan b’abvi nsɛn ke taan me ndɔɔ yi asa ɛ̃taan, ayɛɛn bam-a-bam ndiri:
"Bee esio byɛ mpaa, byɛ k’ekɛn wɛ!
Bee eyam byɛ ãnziĩ m’ãwua, byɛ hɛ̃ k’elel wɛ!"
Ke ngwel wɛ, Dzaã oyewa baal opongo. Ndɛ obee k’adza, obee k’anywã, byɛ etɔ m’oliaal wɛn: "Ndɛ oli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi!" Muaan a mbuul oyi, adza, anywã, byɛ bvool etɔ m’oliaal wɛn: "Etal mbuul wu! Ndɛ ɔ̃sal kɛn odza, kɛn onywã! Ndɛ oli ndoo a baal b’awal mpal ye baal b’ãbi!" Kɛn ãyal ã Nziã ãmɔɔn onse baal bam bueel b’akiool mɔ̃.»
Yeso omwɛɛn y’ɔ̃kaal nga-ãbi
Ɔ̃falisaye ngɔmɔ̃ oti Yeso mbel me ndɔɔ yi ayedza ola ndɛ. Yeso osam onse nzɔ a ndɛ, bvool owel mboo m’odza. Ŋ’esa oŋɔ̃, onse ola obɔ éli y’ɔ̃kaal nga-ãbi ngɔmɔ̃. Ŋ’eyoo ndɛ ndiri Yeso obvi nsɛn ke misa onse nzɔ a Ɔ̃falisaye ondɛ, ndɛ owel ɔ̃langa ngɔmɔ̃ wu alebat wu aluul m’ãnasi.
Obobɔ, mbuul ngɔmɔ̃ wɛn nkuũ Yayilus oyi ola ndɛ. Ndɛ áli mfam a nzɔ a ãbuɛɛn. Ndɛ obvi ãbuo ke nkwel a Yeso, bvool oluɔɔn kwɛn ndɛ wu Yeso ayi nzɔ a ndɛ, ke ngwel wɛ ɔ̃ndɛɛl a ndɛ muaan ngɔmɔ̃ wu ɔ̃kaal, wu áli me mvel nku-a-nku a kuun ye yuaal, ákekɔɔ ye lepfu.
Ŋ’ékeyi Yeso okɔ, ɔ̃bɔbɔ a baal ádzii ndɛ, bvool mbuul bwɛn a mbuul ákeywɛn ndɛ.
Kɛn a ŋ’ékeyɛɛn Yeso oŋɔ̃, mbuul ngɔmɔ̃ ofi nzɔ a Yayilus, oyewa ndɛ nsia ndiri: «Muaan a yɛ mpii amaakwa, bee kɛn a Ɔ̃tee mpal yi ngwel obetuaal!» Ŋ’eyoo Yeso obobɔ, ndɛ olieel ndɛ ndiri: «Oyɛɛ ke kal ye buɔ wɛ, kal kɛn a y’okiool, muaan a yɛ àbvuul!»
Ŋ’etɔ Yeso ke nzɔ a ndɛ wu Yayilus, ndɛ k’akiool kwɛn mbuul si ngɔmɔ̃ asam onse nzɔ ye ndɛ wɛ. Wu ekiool ndɛ k’asam kɛn a Piɛɛl, ye Dzaã, ye Dzak, ye tal bwɛn a ngoo a muaan. Baal bam bueel ákebool elel ki kokɔ, bvool áluul m’ãwua me ndɔɔ a muaan. Yeso bu ayɛɛn bɔ ndiri: «Ebee obelel! Ndɛ k’akwi wɛ, ndɛ kɛn a twal alaal.» Kɛn a baal abvi ndɛ osyob, ke ngwel wɛ bɔ ayɛɛ kwɛn muaan amaakwa. Kɛn a Yeso osiin kuɔɔl e muaan, bvool oyɛɛn bam kokɔ ndiri: «Muaan, siool!» Kɛn a me lio alili, ndɛ ɔ̃fiaal okɔɔl, bu atɛɛn ɔ̃kiri. Yeso bu atam kwɛn awa ndɛ bvi-odza. Tal ye ngoo a ndɛ ɛ̃kam ɛ̃bɔɔ bɔ. Kɛn a Yeso oluo bɔ k’ata mbuul si ngɔmɔ̃ ɔ̃sam a ndɔɔ yi ebwel.
Epfu e Ladzaal
Éli y’ɔ̃bieel ngɔmɔ̃ wɛn nkuũ Ladzaal ke Betani, ola o Mali ye Maate wu muaan-goo a ndɛ wu Mali. Mali wu ákel Yeso ãnasi me ntaã, bvool ákiɔɔn yɔ me mfu e ndɛ. Wu áli y’ãluu, éli Ladzaal wu muaan-ngoo a ndɛ. Ankyel ange-buaal ayuɔɔl mbuul oyeliaal Yeso ndiri: «Mfam, nga-ndoo a yɛ oli y’ãluu.» Ŋ’eyoo Yeso obobɔ, ndɛ olieel bubu: «Ãluu omɔ̃ k’ãbiri ndɛ k’epfu wɛ, mɔ̃ ãli me ndɔɔ a lweel e Nziã, kwɛn me nkuul a mɔ̃, alweel Muaan a Nziã.» Ŋ’esa oŋɔ̃, Yeso ákedzii Maate, ye muaan-ngoo a ndɛ, ye Ladzaal. Ŋ’eyoo ndɛ ndiri Ladzaal áli y’ãluu, ndɛ kɛn okal ãtsoo mbuaal ke mboo yi éli ndɛ. Ndɛ bu alieel ayio a ndɛ bubu: «Bia-byɛ ebvool Yude.» Ayio alieel ndɛ bubu: «Rabbi, lyal Ayuda akebii yɛ wu abam m’ãnkɔɔn okɔ, bɛn yɛ bu abii k’akɔɔl okɔ!» Yeso obveel bɔ bubu: «Tsoo ke m’ãlio kuun ye mbuaal eli wɛ? Okɛɛn mbuul odzuu ŋ’ebal mwiĩ, ndɛ k’abɛɛl tsa wɛ, ke ngwel wɛ ndɛ amwɛn mwiĩ a ɔ̃kiri wu. Kɛn okɛɛn mbuul adzuu me tsia, ndɛ abɛɛl tsa, ke ngwel wɛ mwiĩ k’ali onse ndɛ wɛ.» Ke mbee a ŋ’eyɛɛn Yeso obobɔ, ndɛ olweel bubu: «Ladzaal wu ndoo a bia-byɛ olaal twal, kɛn a mɛ̃ èyeseel ndɛ.» Ayio alieel ndɛ bubu: «Mfam, okɛɛn ndɛ alaal twal, ndɛ àbvuul.» Yeso ákeyɛɛn me ndɔɔ epfu e Ladzaal, kɛn a bɔ áketsam ndiri ndɛ ákeyɛɛn me ndɔɔ a twal li ãtsoo mbueel. Yeso bu alieel bɔ kal-a-kal ndiri: «Ladzaal amaakwa.
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Yeso otɛɛl mfel
Ke mbee oŋɔ̃, Yeso osam onse ebɛɛ, ayio a ndɛ aluɛɛn a ndɛ. Enseel oŋɔ̃, mfel ndyam wa kokɔ obvi opob me nzal, m’emfa kyɛn epoo ebvi ebɛɛ oluul m’ãdza. Kɛn a Yeso áli me twal. Ayio asyel tsotsoo a ndɛ, aseel ndɛ ndiri: «Mfam, Mfam, syool, bvuul bee, bee ol’ekwi!» Yeso olieel bɔ ndiri: «Otsɛn omã b’eli byɛ ye buɔ, baal b’okiool otsi-tsiri!» Ndɛ bu atɛɛn apɛɛn mfel y’ãdza. Ɔ̃lii wa kokɔ bu abvi. Ayio ɛ̃kam ɛ̃si, bu abvi ofuul bam-a-bam ndiri: «Wu mbuul wa bwɛn-a-bwɛn? Onkyam mfel ayoo ndɛ, ãdza hɛ̃ ãyoo ndɛ!»
Ŋ’eyii ekwal bviil, ayio asyel tsotsoo a Yeso, bu alieel ndɛ ndiri: «Ŋã eli ɔ̃baan wa kɛɛ-kɛɛ, tal hɛ̃ emeeyel. Bveel baal ba, kwɛn bɔ ayi onse ãla me ndɔɔ yi ayesuun bvi-odza.» Kɛn a Yeso obveel bɔ bubu: «Bɔ k’ali ye kɔɔ li ayi okɔ wɛ, ewa bɔ bvi-odza byam!» Bɔ bu abveel ndɛ ndiri: «Bee ŋã eli kɛn a y’amampa ataan y’answi buaal.» Yeso olieel bɔ ndiri: «Eya mɛ̃ ye bɔ ŋã.» Ndɛ bu atam baal k’abva nsɛn nkal a bviĩ. Ndɛ owel amampa ange-ataan y’answi ange-buaal, oseel mviil ke ywel, otuɛɛn Nziã me ndɔɔ a bɔ. Ndɛ otsiil amampa, owi ayio, ayio bu akab baal bɔ. Baal bueel adzi ayool. Bɔ abiri etswel-etswel bvi esiil. Bvɛ eluul etsaka kuun ye bviaal (12). Baal b’ádzi áli abɔɔl nku-a-nku amiil ataan (5.000), oŋɔ̃ ŋɛn k’atsiɔ akaal ye baan b’atsi-atsi wɛ.
Ŋ’eyii etsa bviil, Yeso oyii aya ol’ayio, adzuu nkal ãdza.
Yeso bvool oliil ɔ̃bɔbɔ a baal
Yeso oti ayio a ndɛ mbel, bu alieel bɔ bubu: «Mɛ̃ ndi ye nyiĩ me ndɔɔ a baal ba, ke ngwel wɛ eyii ãtsoo ãtyel m’eli bɔ ye mɛ̃, mɛn bɔ ki adza pyɛ. Mɛ̃ ke nzii k’ebveel bɔ me nzal wɛ, owɛɛl bɔ ayebva leel me nkuul.» Ayio afuul ndɛ bubu: «Nkal ɔ̃baan wa kɛɛ-kɛɛ wu, amampa abo-bool b’eliil ɔ̃bɔbɔ a baal wu, kwɛn eyebɔɔ?» Yeso ofuul bɔ bubu: «Byɛ amampa kwɛ eli a bɔ?» Bɔ abveel bubu: «Nsiaan, y’ebe-baan bvi answi ke kwɛ.» Obobɔ, Yeso otam baal ndiri abva nsɛn me nsie. Ndɛ owel amampa ange-nsiaan y’answi, obveel Nziã ãtuɛɛn me ndɔɔ a bɔ, otsiil amampa, owi ayio a ndɛ, bɔ bu akab baal bueel bɔ. Baal bueel adzi ayool. Obobɔ, abiri etswel bvi esiil. Bvɛ eluul etsaka nsiaan. Baal b’ádzi áli nku-a-kuu amiil anã (4.000), oŋɔ̃ ŋɛn k’atsiɔ akaal ye baan b’atsi-atsi wɛ.
Yeso ye mpal e Nzɔ a Nziã
Ŋ’etɔ Yeso y’ayio a ndɛ ke Kapelanahum, baal b’awal mpal e Nzɔ a Nziã ayefuul Piɛɛl ndiri: «Mfam a byɛ ŋ’abefuru mpal e Nzɔ a Nziã?» Ndɛ obveel bɔ ndiri: «Hɛɛ̃!» Ŋ’esam ndɛ onse nzɔ, Yeso abvuru oyɛɛn nkwel, ofuul ndɛ bubu: «Simɔ̃, yɛ tsam bwɛn? B’afuru mpal wuo nzi ol’akwɛn b’ɔ̃kiri anã? Baan a bɔ wuo anzii?» Piɛɛl obveel ndiri: «Anzii.» Obobɔ, Yeso olieel ndɛ bubu: «Okɛɛn obobɔ, ŋɛn baan a bɔ k’afuru yɔ wɛ. Kɛn a me ndɔɔ yɛn ebee bɔ ɛ̃kwal obiil, yi nzal, tyal ndab m’ãdza. Nswi wu ɛ̃kwel wu èdzuru yɛ, dzweel ɔ̃nywã a ndɛ, yɛ àmwɛn nzi yi ãbvieel. Wal yɔ, wa bɔ me ndɔɔ a bia-yɛ.»
Ɔ̃ti a fig wu oywɛn a nsia
M’epal, ŋ’eyii ebvool ndɛ bviil, ndɛ nzal ewel. Ndɛ omwɛn ɔ̃ti a fig nku-a-nku a nkuul. Ndɛ osyel tsotsoo a ndɛ, omwɛn kɛn a ãsɔɔ ãtu. Ndɛ bu alieel ɔ̃ti ondɛ bubu: «Yɛ kieel k’abeburu esia lam wɛ!» Ɛ̃kiri-a-nka oŋɔ̃, ɔ̃ti okɛɛ. Ŋ’emwɛn ayio obobɔ, bɔ akam bibi. Bɔ afuul Yeso ndiri: «Ɔ̃ti a fig wu okɛɛ kɛn ɛ̃kiri-a-nka ŋã, bwɛn a bwɛn?» Yeso obveel bɔ ndiri: «Taa-taa bam, m’eyɛɛn byɛ wɛn, ŋɛn byɛ eli y’okiool, bvool k’esi enkyam wɛ, byɛ k’esa kɛn a be nsi mɛ̃ m’ɔ̃ti a fig wu wɛ. Kɛn a ŋɛn byɛ hɛ̃ eyɛɛn nkio yi wɛn: "Mbal oŋɔ̃ y’atyal nzuru onse ãdza m’ɔ̃ngwa", ãndɔɔ ãbwel obobɔ. Ãndɔɔ mbueel m’èbii byɛ m’ãbuɛɛn y’okiool, byɛ èbɔɔ mɔ̃.»
Tal kwɛn mfel wa kokɔ obvi opob, epoo eyenziool ebɛɛ, kyɛ eyii eluul m’ãdza. Kɛn a ndɛ, ndɛ álaal twal ke mbee ebɛɛ, ásoo ɔ̃tswɛ nkal esoo. Ayio aseel ndɛ ndiri: «Ɔ̃tee, bia-byɛ olɔ ekwi! K’esa yɛ ãwua wɛ?» Yeso ayesiool, oyiaan mfel bvool oyɛɛn ãdza ndiri: «Ɔ̃lii! Wuun-pi!» Obobɔ, mfel ofi, ɔ̃li bu abvi ndyam piɛɛl! Yeso olieel bɔ bubu: «M’emã byɛ eli ɛ̃bu-buɔ? Byɛ kɛn okiool pyɛ?» Kɛn ayio buɔ bo bibi osiin bɔ, bu abvi oyɛɛn bam-a-bam ndiri: «Wu mbuul nã ali, wɛn okyam mfel ayoo ndɛ! Ãdza hɛ̃ ãyoo ndɛ!»
Onge bɛn tal alemeyel ayio a Yeso ayi ola ndɛ, me ndɔɔ yi aliaal ndɛ bubu: «Tal emeyel bvool bia-byɛ ŋã eli k’ɔ̃baan. Bveel baal ba ayi onse ãŋaan y’ãla mã nku-a-ku, me ndɔɔ yi asuun bvi-odza.» Kɛn a Yeso obveel bɔ bubu: «Byam ewa bɔ bvi-odza!» Bɔ afuul ndɛ bubu: «Yɛ dzii kwɛn bee eyesuun bvi-odza bvi nzi yi ãbvieel ɛ̃nkam mviaal (200), me ndɔɔ yi eliil bɔ?» Yeso olieel bɔ bubu: «Byɛ amampa kwɛ eli a bɔ? Eyetal.» Bɔ ayetal, ke mbee oŋɔ̃ bɔ alieel ndɛ ndiri: «Bee eli y’amampa ataan y’atswi buaal.» Obobɔ, Yeso otam ndiri amviaal baal bueel nsɛn nkal bviĩ bvi ebee m’ãnkel m’ãnkel. Baal bu abvi ãnsɛn m’ãnkel m’ɔ̃kam (100), ye m’ãku-ãtaan (50). Yeso owel amampa ange-ataan y’atswi ange buaal. Ndɛ oseel mviil ke ywel bvool otuɛɛn Nziã. Ndɛ otsiil amampa, bu awi ayio kwɛn bɔ akab baal. Ndɛ hɛ̃ okab atswi ange-buaal me baal bueel. Mbuul bwɛn a mbuul odzi oyool. Ayio abiri etswel bvi amampa ye bvi atswi bvi esiil, onse ãnsia kuun ye mbuaal. Baal b’ádzi amampa áli abɔɔl amiin ataan (5.000).
Ndɛ omwɛn kwɛn ayio a ndɛ áli ye fool m’odzoo o nkɛɛ, nzal-a-ŋɛn mfel ákebveel bɔ mbee. Ŋ’eyii etsa bviil, ndɛ oyii aya sua bɔ m’odzuu nkal ãdza bvool oyii abii k’anduru bɔ. Ŋ’emwɛn bɔ ndɛ adzuu nkal ãdza, bɔ abvi otsam ndiri ɔ̃kwii, bɔ bu abvi ɛ̃sɔɔl okuaal. Ke ngwel wɛ, bueel ákemwɛn ndɛ bvool embangɛɛ ébɔɔ bɔ. Kɛn alili oŋɔ̃, ndɛ olieel bɔ bubu: «Ekal ye mpɛn, eli mɛ̃! Ebee buɔ oyoo!» Ke mbee oŋɔ̃, ndɛ osam onse ebɛɛ ye bɔ, mfel bu afi. Ayio ongɛɛ osi.
Yeso oliil baal amiil anã (4.000)
M’ãtsoo omɔ̃, onge bɛn embuul e baal bibi bvool éywɛn a bvi-adza, Yeso oti ayio a ndɛ mbel, bu alieel bɔ bubu: «Mɛ̃ ndi y’ãwua ã baal ba, ke ngwel wɛ emeesa ãtsoo ãtyel m’eli bɔ ye mɛ̃, kɛn a bɔ ki adza pyɛ. Ŋɛn mɛ̃ mveel bɔ ãnzɔ me nzal, bɔ ol’akab me nkuul, ke ngwel wɛ bibi onse bɔ afi lala.» Ayio abveel ndɛ bubu: «Bvi-odza bvi eliil bɔ ayool, kwɛn ebɔɔ bvɛ onse ɔ̃baan wa kɛɛ-kɛɛ bubu?» Yeso ofuul bɔ bubu: «Byɛ amampa kwɛ eli a bɔ?» Bɔ abveel bubu: «Nsiaan.» Obobɔ, Yeso otam baal ndiri abva nsɛn me nsie. Ndɛ owel amampa ange-nsiaan, obveel Nziã ãtuɛɛn, otsiil bɔ, bu awi ayio a ndɛ, kwɛn bɔ akab baal bɔ. Bɔ bu asi obobɔ. Bɔ áli hɛ̃ y’ebe-baan bvi atswi ke kwɛ. Yeso obveel Nziã ãtuɛɛn me ndɔɔ answi obɔ, bu alieel ayio ndiri akab baal bɔ hɛ̃. Bɔ adzi ayool. Ayio abiri etsaka nsiaan tɔ m’etswel bvi esiil. Ŋ’esa oŋɔ̃, baal áli nku-a-ku amiil anã (4.000). Ke mbee oŋɔ̃, Yeso obveel bɔ.
Ɔ̃ti wa fig wɛn k’aburu nsia wɛ
Ela esiool, me lio li eyii epal bɔ onse Betani, Yeso eyoo nzal. Ndɛ otaal ɔ̃ti wa fig lala y’ãsɔɔ̃. Ndɛ bu ayɛn ayetal owɛɛl ndɛ oli ye nsia, kɛn a ŋ’etɔ ndɛ tsotsoo ɔ̃ti, ndɛ omwɛn kɛn ãsɔɔ̃, ke ngwel wɛ, k’éli ɔ̃bvu wu afig wɛ. Obobɔ Yeso olieel ɔ̃ti wa fig bubu: «Mbuul bvool wu abedza nsia e yɛ pyɛ!» Ayio a ndɛ ayoo ãyɛɛn omɔ̃.
Yeso y’ɔ̃ti a fig wu okɛɛ
Epal-e-pal, ŋ’eyii ebwel ayio m’olɔ, bɔ amwɛn ɔ̃ti wa fig amakɛɛ fa ɛ̃dza ɛ̃ ndɛ. Piɛɛl oyeel ãndɔɔ m’ãbwel, bu alieel Yeso ndiri: «Ɔ̃tee, tal ɔ̃ti wa fig wu ebwel yɛ enkɛɛ wu amaakɛɛ ndyam wueel!» Yeso bu alieel ayio a ndɛ bubu: «Ekal y’okiool me Nziã! Taa-taa bam, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, ŋɛn mbuul olieel nkio yi ndiri: "Mbal oŋɔ̃, yi y’atyal nzuru onse ãdza m’ɔ̃ngwa", bvool okɛɛn ndɛ k’asi enkyam onse ɔ̃kwal a ndɛ wɛ, kɛn a ndɛ okiool ndiri m’eyɛɛn ndɛ, àsa mɔ̃, àsa mɔ̃ hɛ̃ me ndɔɔ a ndɛ. Obɔ otsɛn bɛn, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, eluɔ kieel ki èsɔɔ byɛ onse ãbuɛɛn, ekiool wɛn byɛ emeebɔɔ kyɛ, obobɔ àwa byɛ kyɛ. Bvool okɛɛn byɛ eli tɛ me ndɔɔ yi ebuɛɛn, okɛɛn byɛ eli ye ndɔɔ ye mbuul, edzeel ndɛ, me ndɔɔ yɛn Tal a byɛ wu oli ke ywel adzeel obi b’esi byɛ hɛ̃. [
Ayio a Yeso b’ɛ̃kwel
Tsoo ngelemɔ̃, Yeso áketee nku-a-nku a nzal yi Dzenasalet. Baal bibi ákeywɛn bakyɛ tsotsoo a ndɛ, me ndɔɔ yi ayoo Endɔɔ e Nziã. Ndɛ omwɛn ãbvuaal mbuaal k’esiɛɛn e nzal oyɔ. Aswal b’answi apal onse mɔ̃, bu ayii asuɔɔl ãkii ã bɔ. Ndɛ osam onse bvuaal ngɔmɔ̃, b’óli bo Simɔ̃. Ndɛ bu alieel ndɛ wu Simɔ̃ ndiri: «Siaal bvuaal muaan lela y’ekwel.» Yeso obvi nsɛn onse bvuaal, bu abvi baal otee.
Ŋ’eman ndɛ oyɛɛn, ndɛ olieel Simɔ̃ bubu: «Syal ke mboo yi ye dzio, bvool etyal ãkii ã byɛ, m’oswal b’answi.» Simɔ̃ obveel bubu: «Taal, bee emwɛn fool m’oswal tsatsa, ki ebɔɔ pyɛ. Kɛn onge bɛn yɛ lieel mɛ̃ wɛn ntyal ãkii, mɛ̃ hɛ̃ ètyal mɔ̃.» Ŋ’etyel bɔ ãkii, bɔ abɔɔ answi bam bibi. Ãkii ã bɔ ãyii ãsɔɔ okɔɔl. Bɔ apyel anga-ndoo a bɔ b’áli onse bvuaal bokyɛ, kwɛn bɔ ayewuaal a bɔ. Bɔ ayi, abvɔɔn ye bakyɛ, bu aluul ãbvuaal m’answi bam bibi. Ãbvuaal ãluul mam tɔ, bvool bu ãyii ãbii odziin.
Ŋ’emwɛn Simɔ̃ Piɛɛl ãndɔɔ omɔ̃, ndɛ obvi ãbuo ke nkwel a Yeso, bu ayɛɛn bubu: «Mfam, syal lela ye mɛ̃, ke ngwel wɛ mɛ̃ ndi mbuul ãbi.» Taa-taa bam, Simɔ̃ Piɛɛl ye baal bueel b’áli ye ndɛ ebangɛɛ ébɔɔ bɔ, me ndɔɔ olɔɔ b’answi b’ébɔɔ bɔ. Andoo a ndɛ b’áli onse bvuaal bokyɛ: Dzak ye Dzaã, b’áli baan a Dzebede hɛ̃, akam bibi. Obobɔ, Yeso olieel Simɔ̃ bubu: «Bee buɔ obal, ke ngwel wɛ bɛɛn nonɔ̃ ŋã, yɛ yii baal aswal.» Ke mbee oŋɔ̃, bɔ asiɛɛn ãbvuaal, asiil eluɔ bvieel, bu aluɛɛn a Yeso.
Yeso otɛɛl mfel
Tsoo ngelemɔ̃, Yeso osam onse ebɛɛ y’ayio a ndɛ. Ndɛ olieel bɔ bubu: «Ebwel ongwel a nzal!» Bɔ bu ayɛn. Me lio li eyii etsiil bɔ, Yeso olaal twal. Enseel oŋɔ̃, mfel ndyam wa kokɔ obvi opob me nzal. Ebɛɛ ebɛɛn oluul m’ãdza, bvool esiil etsi-tsiri kwɛn bɔ adziin.
Ayio asyel tsotsoo a Yeso, aseel ndɛ ndiri: «Mfam, Mfam, siool, bia-byɛ olɔ ekwii!» Ndɛ osiool, opɛɛn mfel y’epoo, ndiri: «Ebva mfyɛ!» Obobɔ, mfel ofi, empoo hɛ̃ efi, ɔ̃lii bu abvi. Ndɛ bu alieel ayio ndiri: «Okiool o byɛ abɔ?» Buɔ obɔɔ bɔ, ɛ̃kam hɛ̃ ɛ̃si bɔ. Bɔ bu abvi ofuul bam-a-bam ndiri: «Wu mbuul wa bwɛn-a-bwɛn? Ndɛ apɛɛn mfel yi ãdza! Ãdza ãyoo ndɛ, mfel hɛ̃ oyoo ndɛ!»
Yeso otɛɛl mfel
Tsoo ngelemɔ̃, Yeso osam onse ebɛɛ y’ayio a ndɛ. Ndɛ olieel bɔ bubu: «Ebwel ongwel a nzal!» Bɔ bu ayɛn. Me lio li eyii etsiil bɔ, Yeso olaal twal. Enseel oŋɔ̃, mfel ndyam wa kokɔ obvi opob me nzal. Ebɛɛ ebɛɛn oluul m’ãdza, bvool esiil etsi-tsiri kwɛn bɔ adziin.
Ayio asyel tsotsoo a Yeso, aseel ndɛ ndiri: «Mfam, Mfam, siool, bia-byɛ olɔ ekwii!» Ndɛ osiool, opɛɛn mfel y’epoo, ndiri: «Ebva mfyɛ!» Obobɔ, mfel ofi, empoo hɛ̃ efi, ɔ̃lii bu abvi. Ndɛ bu alieel ayio ndiri: «Okiool o byɛ abɔ?» Buɔ obɔɔ bɔ, ɛ̃kam hɛ̃ ɛ̃si bɔ. Bɔ bu abvi ofuul bam-a-bam ndiri: «Wu mbuul wa bwɛn-a-bwɛn? Ndɛ apɛɛn mfel yi ãdza! Ãdza ãyoo ndɛ, mfel hɛ̃ oyoo ndɛ!»
Yeso obvuul mbuul wu áli y’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi
Yeso y’ayio a ndɛ atɔ ongwel a nzal k’ɔ̃kiri wu eli bviil li Ngelesa, wu oli nsɔɔ̃-a-nsɔɔ̃ a nsie yi Ngalile.
Ŋ’eyii ekwal bviil, antam ange-kuun ye buaal asyel tsotsoo a ndɛ, bvool alieel ndɛ ndiri: «Bveel baal ba, kwɛn bɔ ayi onse ãla y’ãŋaan m’ãli m’opal ba, me ndɔɔ yi ayebii bvi-odza, y’ãmboo m’ala twal. Ke ngwel wɛ, bia-byɛ ŋã eli nkal ɔ̃baan.» Kɛn a Yeso obveel bɔ bubu: «Ewa bɔ bvi-odza byam!» Bɔ abveel ndɛ ndiri: «Bee eli kɛn a y’amampa ataan y’answi buaal. Bee eyesuun bvi-odza, me ndɔɔ yi eliil olɔɔ o baal ba bueel?» Nzal-a-ŋɛn, onse baal b’áli oŋɔ̃, abɔɔl áli nku-a-nku amiil ataan. Yeso bu alieel ayio a ndɛ ndiri: «Emviaal baal nsɛn m’ãnkel m’ãnkel, nkel ngamɔ̃ baal sua ãku-ãtaan.» Antam asi obobɔ, bu amvieel baal bam bueel nsɛn. Yeso bu awel amampa ange-ataan y’answi ange-buaal. Ndɛ oseel mviil ke ywel, obuɛɛn kwɛn Nziã andɔɔl bɔ kuɔɔl. Ndɛ otsiil bɔ, bu awi ayio bɔ, me ndɔɔ yi akab baal bɔ. Baal bam bueel bu adzi ayool. Bɔ abiri etswel-etswel bvi ésiil m’etsaka kuun ye bviaal.
Bal ke Kana
Ke mbee ãtsoo mbuaal, éli ye bal k’ola bo Kana, ke Ngalile. Ngoo a Yeso áli oŋɔ̃. Áti Yeso hɛ̃ mbel ke bal olɔ, y’ayio a ndɛ. Onge bɛn mbal ã bvine ãywɛn, ngoo a Yeso olieel ndɛ ndiri: «Bɔ k’abekal ye mbal wɛ.» Kɛn a Yeso obveel ndɛ ndiri: «Ngu, ndɔɔ mã mpɛ̃-a-mpɛ̃ a bia-yɛ? Lio e mɛ̃ kɛn ekoo wɛ.» Ngoo a Yeso olieel asal ndiri: «Esa mbueel m’ètam ndɛ byɛ osa.» Oŋɔ̃, éli y’ãmbuu ãsɛɛn m’ábuo m’ãnkɔɔn, m’ékesa Ayuda ɛ̃kiri mi osuɔɔl o nzuru. Mbuu bwɛn a mbuu éli m’alitele onse ab’ɔ̃nkam (100). Yeso olieel asal ndiri: «Eluul ãmbuu mã m’ãdza. Bɔ aluul mɔ̃ ãpal mpu.» Ndɛ bu alieel bɔ ndiri: «Oŋɔ̃ etob ãdza omɔ̃, ebiri mɔ̃ ola mfam a pfuun.» Bɔ abiri mɔ̃. Mfam a pfuun ombio ãdza m’ãkɔɔl mbal ã bvine. Ndɛ k’áyɛɛ mboo yi éfi mɔ̃ wɛ, kɛn asal b’átob ãdza áyɛɛ. Ndɛ oti ɔ̃baal mbel, bu alieel ndɛ ndiri: «Mbuul wueel abewa baal mbal m’ãnduru obvie ɛ̃kwel, baal mɔ̃ ãbɔɔ, ndɛ fi abewa m’ãnkuaal-a-nkuaal. Bɛn yɛ bu kwee m’ãnduru obvie tiil meba!» Okyɛ emvieel ki ɛ̃kwel ki ési Yeso ke Kana ke nsie yi Ngalile. Ndɛ osuo omfam o ndɛ, ayio bu alɔ okiool onse ndɛ.
Ndɛ ákeyɛɛn obobɔ me ndɔɔ yi akie ɔ̃kwal a Filipe, ke ngwel wɛ ndɛ ndyam ál’ayɛɛ b’ékeesa ndɛ. Filipe obveel ndɛ ndiri: «Onkyam ŋ’esuun amampa ba nzi yi ãbvieel ɛ̃nkam mviaal (200), bɔ olɔ k’akoo kwɛn mbuul bwɛn a mbuul abɔɔ etsu-tswel wɛ.» Andele wu muaan-ngoo a Simɔ̃ Piɛɛl, ngɔmɔ̃ onse ayio a ndɛ, olieel ndɛ bubu: «Nsam a bɔɔl ngɔmɔ̃ oli y’amampa ataan ba ɔɔdze y’answi buaal. Bɔ ol’akoo m’ɔ̃bɔbɔ a baal wu?» Yeso olieel bubu: «Emviaal baal nsɛn.» Bviĩ éli bvam bibi ke mboo oyɔ. Bɔ bu abvi nsɛn, abɔɔl nku-a-nku amiil ataan. Yeso owel amampa, obveel Nziã ãtuɛɛn, bu akab baal b’áli oŋɔ̃. Ndɛ hɛ̃ okab bɔ answi, m’emfa ki édzii baal. Ŋ’eyool baal, Yeso olieel ayio a ndɛ ndiri: «Etwal etswel bvi esiil, kwɛn eluɔ si-ngemɔ ebee nkel oyi.» Bɔ atwel bvɛ, bu aluul etsaka kuun ye bviaal m’etswel bvi amampa ataan ba ɔɔdze, b’ésiil baal b’ádzi.
Ke mbee a ŋɛn ayio al’amaadzoo nkɛɛ akilometele ataan wuo asɛɛn, bɔ ataal Yeso abedzuu nkal ãdza, bvool abesyal tsotsoo ebɛɛ: Bɔ ayoo buɔ. Kɛn a ndɛ olieel bɔ ndiri: «Eli mɛ̃, ebee buɔ oyoo!» Ŋ’eyii ebii k’eswɛɛl bɔ ndɛ onse ebɛɛ, kyɛ esiɛɛn ke mboo yi ékeyi bɔ.
Yeso opal ol’ayio a ndɛ nsiaan
Ke mbee oŋɔ̃, Yeso osuo nzuru bvool ol’ayio, nku-a-nku a baã li Tibeliade. Tal emfa ki ésuo ndɛ nzuru. Simɔ̃ Piɛɛl, ye Toma wu abeta hɛ̃ me Didime, ye Natanahel wu ola bo Kanaan ke nsie yi Ngalile, ye baan a Dzebede, y’ayio a Yeso buaal akyam, ábvɔɔn. Simɔ̃ Piɛɛl olieel bɔ bubu: «Mɛ̃ ŋ’eyeswal answi». Bɔ alieel ndɛ ndiri: «Bee hɛ̃ eyi ye yɛ.» Bɔ ayɛn, bu asam onse ebɛɛ, kɛn a bɔ ki abɔɔ me tsia ondɛ pyɛ. Ŋ’etsi bviil, Yeso otɛɛn k’ekwel. Kɛn ayio k’áyɛɛ ndiri éli ndɛ wɛ. Yeso bu afuul bɔ ndiri: «Baan, byɛ eli ye ki-odza?» Bɔ abveel ndɛ ndiri: «Hɛɛ̃-hɛ̃!» Ndɛ olieel bɔ bubu: «Etyal okii me kuɔɔl ki elam ki ebɛɛ, byɛ èbɔɔ answi.» Bɔ bu atyel okii, kɛn a bɔ k’abekoo k’adzuru bɔ wɛ, nzal-a-ŋɛn answi ánduru olɔɔ. Ɔ̃yio wu ékedzii Yeso bu alieel Piɛɛl bubu: «Eli Mfam!» Ŋ’eyoo Piɛɛl ndiri eli Mfam, ndɛ olaal ekɔ ki abendɔɔl ke ywel ɔ̃kuru, ke ngwel wɛ ndɛ ámbaal kyɛ me ndɔɔ yi aswal. Ayio bakyɛ ayi y’ebɛɛ, bu abvi okii b’óli tɔ m’answi odzuru. Bɔ k’áli lala y’ekwel wɛ, ametele sua ɔ̃nkam (100). Ŋ’epal bɔ ekwel, bɔ amwɛn mampa y’ãkal ã mbaa, mɛn ándɔɔl nswi nkal a mɔ̃. Yeso olieel bɔ bubu: «Eya y’answi ke kwɛ b’ebɔɔ byɛ.» Simɔ̃ Piɛɛl osam onse ebɛɛ, bu adzuru okii k’ekwel. Bɔ óli tɔ m’answi b’anɛn sua ɔ̃nkam y’ãku-ãtaan y’atyel (153). Onkyam ŋɛn answi áli bam bibi, okii k’okɔɔl wɛ.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Yeso obvuul ɔ̃sal a mbiri a ambwel-mbwel wa Lom
Ŋ’ékesam Yeso onse ola bo Kapelanahum, mbiri a mbwel-mbwel ɔ̃nkam ngɔ̃mɔ̃ wa Lom osyel tsotsoo a ndɛ, bu aluɔɔn ndɛ bubu: «Mfam, ɔ̃sal a mɛ̃ oli bɔ ke nzɔ m’oluu b’emfaan, bvool amwɛn mpal yam bibi.» Yeso obveel ndɛ ndiri: «Mɛ̃, mɛ̃ èyebvuul ndɛ.» Mbiri a mbwel-mbwel obveel ndɛ bubu: «Mfam, mɛ̃ ke mbvaan wɛ kwɛn yɛ sam onse nzɔ a mɛ̃. Yɛɛn kɛn a ndɔɔ ngamɔ̃, ɔ̃sal a mɛ̃ àbvuul! Ke ngwel wɛ, mɛ̃ ebelweel amfam ba ke ywel a mɛ̃. Kɛn a mɛ̃ hɛ̃ ndi y’ambwel-mbwel ba ke nsɛn a mɛ̃ b’ayoo mɛ̃. Mɛ̃ ongyɛɛn ngɔmɔ̃ wɛn: "Yi!", ndɛ oyɛn. Mɛ̃ ongyɛɛn wukyɛ wɛn: "Ya!", ndɛ hɛ̃ oyi. Bvool okɛɛn mɛ̃ ntam ɔ̃sal a mɛ̃ wɛn: "Sa bubu!", ndɛ hɛ̃ osi obobɔ.» Ŋ’eyoo Yeso ãyɛɛn ã mbuul ondɛ, ndɛ okam, bu ayɛɛn ye baal b’ákeluɛɛn a ndɛ bubu: «Taa-taa bam, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, ola mbuul si ngɔmɔ̃ k’Isalayel, mɛ̃ kɛn amwɛn okiool bo bubu wɛ. Mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, baal bibi akieel afa etswi ki epal tal ye ki edziin lɔ. Bɔ akieel ayewal ãmboo, me ndɔɔ yi adza y’Abalayam, y’Isak ye Dzakab onse Okwɛn o ywel. Kɛn akieel atyal baan b’Okwɛn onse empeel li onkwel-a-nzi. Oyɔ mboo yi elel y’otiɛɛn o miin.» Ke mbee oŋɔ̃, Yeso olieel mbiri a mbwel-mbwel ondɛ ndiri: «Yi ngesɛ, ki esɔɔ yɛ y’okiool, Nziã owi yɛ kyɛ!» Me lio alili, ɔ̃sal a ndɛ oyii nzuru kɛɛ-kɛɛ.
Yeso obvuul baal buaal b’áluul m’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi
Yeso otɔ ongwel a nzal k’ɔ̃kiri wu eli bviil li Ngelasa. Baal buaal b’áluul m’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi apal onse ãmpiɛɛn, ayemwɛɛn ye ndɛ. Baal obɔ áli ye kyal li bibi, m’emfa kyɛn k’éli ye mbuul wɛn al’okoo k’abwel me nkuul oyɔ wɛ. Bɔ bu abvi ɛ̃sɔɔl okuaal bubu: «Muaan a Nziã, yɛ ye bee ndɔɔ mã? Yɛ bee mpal yi otuaal ye k’ekoo lio li ètsiil Nziã ãndɔɔ ã baal?»
Ŋ’esa oŋɔ̃, éli y’ɔ̃kel wu anguru wu ákedza m’opal obɔ. Ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi ɛ̃lɛɛn Yeso ndiri: «Okɛɛn yɛ dzii k’atswɛɛl bee, meyuɔɔl bee onse ɔ̃kel wu anguru wu!» Yeso bu alieel myɛ̃ ndiri: «Eyesam!» Myɛ̃ ɛ̃pal bu ɛ̃yesam onse anguru. Obobɔ, anguru bam bueel akuul nzuru nkal a nkio, ayeyiool onse nzal, bu adziin onse ãdza. Baal b’ákekiaal anguru obɔ abal. Bɔ ayɛn ayetsal nsia a ãndɔɔ mbueel m’ã́bwel onse bviil, bvel-bvel m’ãbwel me baal b’áluul m’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi. Obobɔ, baal a bviil bueel ayemwɛɛn ye Yeso. Ŋ’emwɛn bɔ ndɛ, bɔ aluɔɔn ndɛ k’apal onse nsie a bɔ.
Yeso oboo nkɛn
Ŋ’eyii eyi bɔ, ayi a Yeso mbuul wu áluul m’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi wu ákesa kwɛn ndɛ k’ákeyɛɛn wɛ. Ŋ’etswɛɛl Yeso ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi, mbuul ondɛ obvi oyɛɛn. Baal akam bvool ayɛɛn ndiri: «Ndɔɔ yi bubu, lɔɔ-okal kɛn emwɛn yɔ m’Isalayɛl wɛ!»
Yeso atswɛɛl ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi m’Ɔ̃fel a Nziã
Obobɔ, abiri Yeso mbuul ngɔmɔ̃ wu ékwi mviil bvool áli nkɛn, me ndɔɔ yɛn ndɛ áli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi. Yeso oboo ndɛ, obobɔ ndɛ obvi oyɛɛn bvool obvi omwɛn.
Okiool b’ɔ̃kaal wa Kanaan
Yeso ombal oŋɔ̃, bu ayɛn ke nsie yi éli bviil li Tiil ye li Sidɔ̃. Ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wu-ɔ̃fi Kanaan wu akal ke nsie oyɔ obvi obiool ndiri: «Mfam, Muaan a David, sio mɛ̃ nyiĩ! Ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi abetuaal muaan a mɛ̃ wu ɔ̃kaal mpal yam bibi.» Kɛn a Yeso k’abveel ndɛ ndɔɔ si ngamɔ̃ wɛ. Ayio a ndɛ asyel tsotsoo a ndɛ me ndɔɔ yi aliaal ndɛ bubu: «Tswɛɛl ndɛ, ke ngwel wɛ ndɛ abekuaal ɛ̃sɔɔl ke mbee a bia-byɛ.» Yeso obveel bɔ bubu: «Áyuɔɔl mɛ̃ kɛn ol’emɛ̃mɛɛ̃ bvi nzɔ a Isalayel bvi édziɔɔn.» Kɛn ɔ̃kaal ondɛ oyebva ãbuo ke nkwel a Yeso y’ãyɛɛn m’ɔ̃nywã ndiri: «Mfam, wuaal a mɛ̃!» Yeso obveel ndɛ bubu: «K’eli ngesɛ wɛ k’awal bvi-odza e baan, atyal bvɛ ola baan b’amva.» Ɔ̃kaal obveel Yeso bubu: «Mfam, yɛɛ y’ɔ̃dzoo. Ke baan b’amva mpii abedza ãmpiɛɛl m’eluɔ m’ãtswal ke nsɛn amisa b’amfam a bɔ.» Obobɔ, Yeso olieel ndɛ bubu: «Ee ngu, Okiool o yɛ oli b’onɛn! Yɔɔl kwɛn Nziã asa yɛ b’edzii yɛ!» Kɛn a me lio alili, muaan a ndɛ obvuul.
Yeso obvuul muaan ngɔmɔ̃ wu ákekwa esiɔ̃
Ŋ’etɔ bɔ tsotsoo embuul e baal, bɔɔl ngɔmɔ̃ oyebva ãbuo ke nkwel a Yeso. Ndɛ olieel Yeso ndiri: «Mfam, me sio mɛ̃ muaan wu bɔɔl wu nyiĩ! Ke ngwel wɛ, ndɛ abekwa esiɔ̃ bvool abemwɛn fool lam bibi. Ãlio bibi, ndɛ abebva onse mbaa y’onse ãdza. Mɛ̃ mbiri ndɛ ola ayio a yɛ, kɛn a bɔ aboo ndɛ okwɛɛn.» Yeso bu ayɛɛn ndiri: «Byɛ eli yam e baal b’abi bvool eywɛn a okiool! Mɛ̃ èkal ye byɛ tiil mpwanki? Mɛ̃ ekuru ɔ̃kwal wu ekal ye byɛ tiil lio emã? Eya mɛ̃ ye ndɛ ŋã!» Yeso ongal ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi, ndɛ bu apal onse muaan. Kɛn a me lio olɔ, muaan ondɛ obvuul.
Ŋ’esa oŋɔ̃, onse nzɔ a bɔ yi ãbuɛɛn, éli ye mbuul ngɔmɔ̃ wu áli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi. Ɔ̃fel ondɛ obiool ndiri: «Yeso wa Nadzalet, yɛ ye bee ndɔɔ mã? Yɛ bee yi obweel? Mɛ̃ ngyɛɛ ngesɛ wɛn yɛ nã li: yɛ li mbuul wu Ɔ̃nsensal wu eyuɔɔl Nziã.» Yeso bu ayɛɛn ndɛ bam kokɔ ndiri: «Kuru onywã a yɛ bvool pal onse mbuul wu!» Ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi bu onziool mbuul ondɛ me nsie bvool bu apal onse ndɛ m’okuaal b’ɔ̃sɔɔl wa kokɔ.
Yeso oboo mbuul wa y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi
Yeso y’ayio a ndɛ atɔ ongwel a baã k’etswi e nsie ki Afi-ngeledza. Kɛn a ŋ’epal Yeso onse ebɛɛ, mbuul ngɔmɔ̃ opal onse ãmpiɛɛn, oyemwɛɛn ye ndɛ. Mbuul ondɛ áli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi. Ndɛ ákekal onse ãmpiɛɛn, mbuul si ngɔmɔ̃ k’ákekoo bvool k’akuru ndɛ wɛ, onkyam m’ãmpaa. Ke ngwel wɛ, nsa bibi, ákelɔ ndɛ ãndaa me mviil, bvool ákekuru ndɛ ãmpaa. Kɛn a ndɛ áketsiil ãmpaa, bvool ákebwɔɔl ãndaa. Mbuul si ɔ̃mɔ̃ wa ye mpɛn yi akuaal ndɛ k’áli wɛ. Tsia mwiĩ, ndɛ ákekal onse ãmpiɛɛn bvool onse ãnkio, akuaal ɛ̃sɔɔl bvool atɛn nzuru ãbwɔɔ m’ãnkɔɔn. Ndɛ otaal Yeso lala, otsuu ntiin, bu ayebva ãbuo ke nkwel a ndɛ. Ndɛ obiool me nkii yi kokɔ ndiri: «Yeso, Muaan a Nziã-a-Mpuu, yɛ ye mɛ̃ emã? Mɛ̃ mbuɛɛn yɛ me nkuũ a Nziã, bee mɛ̃ mpal otuaal!» Ndɛ oyɛɛn obobɔ, me ndɔɔ yɛn Yeso ákeliaal ndiri: «Pal onse mbuul wu, yɛ wu ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi!» Yeso ofuul mbuul ondɛ ndiri: «Nkuũ a yɛ nã?» Ndɛ obveel ndiri: «Nkuũ a mɛ̃ "Boo-boo", ke ngwel wɛ bee ɔ̃bɔbɔ eli.» Ndɛ olɛɛn Yeso bam y’ɔ̃tɛɛ̃ wueel ndiri abee bɔ onse ɔ̃kiri ondɛ otswɛɛl. Ŋ’esa oŋɔ̃, éli y’ekel li anguru li bibi li ékedza tsotsoo a nkio. Ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi omyɛ̃ ɛ̃lɛɛn Yeso ndiri: «Yuɔɔl bee onse anguru ba, kwɛn bee eyesam onse bɔ!» Yeso bu awi myɛ̃ nkuul. Obobɔ, ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi ɛ̃pal onse mbuul ondɛ, bu ɛ̃yesam onse anguru. Ekel li anguru ekuul nzuru ke ywel a nkio, eyeyiool onse baã, bu edziin. Anguru obɔ áli onse ab’amiil buaal (2.000). Baal b’ákekiaal anguru obɔ abal, bu ayetsal nsia onse bviil y’ãŋaan. Obobɔ, baal ayetal m’ãbwel.
Kɛn a byɛ, byɛ ebeyiool ndiri okɛɛn mbuul olieel tal wuo ngoo a ndɛ ndiri: "Mɛ̃ al’olɔ mbɔɔ eluɔ ki ewa yɛ m’owuaal a yɛ. Kɛn a kyɛ ki ewa mɛ̃ Nziã kab." M’emfa okyɛ, byɛ ŋ’ewa ndɛ nkuul yi abee k’asa ndɔɔ me ndɔɔ a tal wuo ngoo a ndɛ. Byɛ oŋɔ̃ ŋ’ebembaal Endɔɔ e Nziã me ndɔɔ a onkɔɔ b’eyiool byɛ, bvool byɛ ebesa ãndɔɔ ãkyam bibi m’emfa okyɛ.»
Eluɔ ki esuul mbuul ye mbiin ke mviil ã Nziã
Ke mbee oŋɔ̃, Yeso bvool oti embuul e baal mbel, bu ayɛɛn ndiri: «Byɛ bueel eyoo mɛ̃ bvool ekwaal otsɛn ngesɛ: Eluɔ ki efa nzi esam onse mwiĩ a mbuul k’esuul ndɛ ye mbiin ke nkwel a Nziã wɛ. Kɛn a ki epal onse mbuul, ki esuul mbuul ye mbiin ke nkwel a Nziã. [
Okiool b’ɔ̃kaal wɛn k’ɔ̃yuda wɛ
Yeso ombal oŋɔ̃ oyɛn ke nsie yi Tiil. Ndɛ osam onse nzɔ ngamɔ̃ bvool k’adzii kwɛn baal ayɛɛ ndiri ndɛ oli oŋɔ̃ wɛ, kɛn a ndɛ k’akoo k’akal m’edziɔɔn wɛ. Alili oŋɔ̃, ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wɛn muaan wu ɔ̃kaal áli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi oyoo nsia a ndɛ. Ndɛ oyetyal nzuru ke ntaã e ndɛ. Ɔ̃kaal o ndɛ k’áli ɔ̃yuda wɛ, áburu ndɛ ke Fenidzi, k’ɔ̃kiri wa Sili. Ndɛ oluɔɔn Yeso k’atswɛɛl ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi onse muaan a ndɛ. Kɛn a Yeso olieel ndɛ bubu: «Yɔɔl ŋ’ekwel kɛn baan adza ayool, ke ngwel wɛ, k’eli ngesɛ wɛ k’awal bvi odza e baan atyal ola baan b’amva.» Kɛn ɔ̃kaal ondɛ obveel ndɛ bubu: «Mfam, amva ke nsɛn a misa mpii abedza ãmpiɛɛl m’etsuaal baan.» Obobɔ Yeso olieel ndɛ bubu: «Me ndɔɔ yɛn yɛ bveel obobɔ, kɔɔl nzɔ, ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi amaapal onse muaan a yɛ.» Ŋ’ekɔɔl ɔ̃kaal ondɛ nzɔ, ndɛ oyebɔɔ muaan a ndɛ bɔ nkal a ntal, ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi amaapal onse ndɛ.
Mbuul ngɔmɔ̃ onse baal obveel ndɛ bubu: «Ɔ̃tee, mɛ̃ ngya yɛ muaan a mɛ̃ wu bɔɔl, ke ngwel wɛ ndɛ oli y’ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi wu asuul ndɛ k’ayɛɛn wɛ. Mboo mbi pyɛ, ɔ̃fel ondɛ asiin ndɛ, ndɛ osab ndɛ me nsie, oŋɔ̃ ndɛ ãfel ãyii ãpal onse ɔ̃nywã, obvi miin odza, bvool nzuru ewɛɛn mpɛn-mpɛn. Mɛ̃ nsɔɔ ayio a yɛ k’atswɛɛl ɔ̃fel ondɛ, kɛn a bɔ k’akoo wɛ.» Yeso bu alieel bɔ bubu: «Byɛ baal ba lio li, byɛ eywɛn okiool! Mɛ̃ ye byɛ tiil mpwanki èkal? Mɛ̃ èkuru ɔ̃kwal me ndɔɔ a byɛ tiil lio emã? Eya mɛ̃ ye muaan.» Ayi ndɛ ye muaan. Ŋ’emwɛn ndɛ Yeso, kɛn alili ɔŋɔ̃, ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi onziool ndɛ kokɔ, ndɛ obvi me nsie, bu ayii akɛɛn, ãfel ãpal onse ɔ̃nwyã. Yeso bu afuul tal a ndɛ bubu: «Bɛɛn mpwa-nki ki ebesa ndɛ bubu?» Tal obveel bubu: «Fa obwee o ndɛ. Ãlio bibi, ɔ̃fel ondɛ abetsɛɛn ndɛ onse mbaa wuo onse ãdza me ndɔɔ yi abam ndɛ. Kɛn a yɛ okɛɛn koo k’asa k’emã, oŋɔ̃ sio bee nyiĩ bvool wuaal a bee!» Yeso obveel ndɛ bubu: «Yɛ yɛɛn wɛn "okɛɛn yɛ koo"? Akoo k’asa mbueel me mbuul wa y’okiool!» Kɛn a me lio olɔ, tal a muaan obiool ndiri: «Mɛ̃ nkiool, wuaal a mɛ̃, me ndɔɔ yɛn mɛ̃ ngywɛn a okiool!»
Ŋ’emwɛn Yeso k’eyii ebvɔɔn embuul tsotsoo a bɔ, ndɛ oyɛɛn ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi bubu: «Ɔ̃fel wu asuul mbuul nkɛn, mɛ̃ mbuul wu ntam yɛ wɛn, pal onse muaan wu bvool bee bam onse ndɛ obekɔɔl!» Ɔfel bu apal onse muaan, akuaal ɛ̃sɔɔl bvool anziool ndɛ bam kokɔ. Muaan oyii onge wu okwi m’emfa kyɛn baal bibi abvi oyɛɛn ndiri: «Ndɛ ŋ’akwi.» Kɛn a Yeso osiin ndɛ me kuɔɔl otɛɛl ndɛ, ndɛ bu atɛɛn tɛ.
Yeso oboo anga-ãluu bibi
Yeso ombal nzɔ a ãbuɛɛn, oyɛn nzɔ a Simɔ̃. Ŋ’esa oŋɔ̃, okɔ o ndɛ wu Simɔ̃ wu ɔ̃kaal áli ye baa li bibi. Baal b’áli oŋɔ̃ aluɔɔn ola Yeso ndiri aboo ndɛ. Yeso bu apfɔɔn nkal a ndɛ, bvool bu ayɛɛn ye baa ye nkoo yueel, ndɛ baa bu efi. Ndɛ bu abvi osal me ndɔɔ a bɔ kɛn a me lio olɔ.
Ŋ’epal Yeso onse ebɛɛ, mbuul ngɔmɔ̃ wu áli onse bviil olɔ oyemwɛɛn ye ndɛ. Mbuul ondɛ áli y’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi. Etel émeeyiil ki éyii ebekal ndɛ kɛn odzuũ, bvool k’ákekal hɛ̃ onse nzɔ wɛ, ndɛ ákekal kɛn onse ãmpiɛɛn. Ŋ’emwɛn ndɛ Yeso, ndɛ obvi ãbuo ke nkwel a ndɛ, bvool obvi ɛ̃sɔɔl okuaal ndiri: «Yeso, Muaan a Nziã-a-Mpuu, yɛ ye mɛ̃ ndɔɔ mã? Mɛ̃ nduɔɔn yɛ, bee mɛ̃ mpal otuaal!» Ndɛ oyɛɛn obobɔ me ndɔɔ yɛn Yeso átam ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi k’apal onse ndɛ. Ãlio bibi, ɔ̃fel ondɛ ákesiin ndɛ. Obobɔ, baal ákekuru ndɛ mviɔɔl ye mviil m’ãmpaa, me ndɔɔ yɛn ndɛ abee obal. Kɛn a ndɛ áketsiil mɔ̃, bvool ɔ̃fel ondɛ ákebiri ndɛ onse ɔ̃baan.
Yeso ofuul mbuul ondɛ ndiri: «Nkuũ a yɛ nã?» Ndɛ obveel ndiri: «Nkuũ a mɛ̃ "Booboo".» Ndɛ oyɛɛn obobɔ, me ndɔɔ yɛn ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi ɛ̃́li bibi onse ndɛ. Ɛ̃fel omyɛ̃ ɛ̃lɛɛn Yeso ndiri: «Mebee bee onse ywɛn e mbaa oyuɔɔl ndoo!»
Ŋ’esa oŋɔ̃, éli y’ɔ̃kel wu anguru wu ákedza tsotsoo oŋɔ̃, ke ywel a nkio. Ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi ɛ̃lɛɛn Yeso ndiri: «Meyɔɔl bee emesam onse anguru ba!» Yeso bu awi myɛ̃ nkuul yi ayesam onse anguru. Myɛ̃ bu ɛ̃pal onse mbuul ondɛ, ɛ̃yesam onse anguru. Obobɔ, anguru bam bueel akuul nzuru nkal a nkio, ayeyiool onse nzal, bu adziin onse yɔ.
Ŋ’emwɛn baal b’ákebuaal anguru emfa ki ebwel ãndɔɔ omɔ̃, bɔ buɔ obɔɔ, bu abal. Bɔ ayɛn ayetsal nsia oyɔ onse bviil li Ngelesa y’ãla mã nku-a-nku a lɔ. Baal bu ayi ayetal ãndɔɔ m’ãbwel. Ŋ’etɔ bɔ tsotsoo a Yeso, bɔ ayebɔɔ mbuul wu epal ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi onse ndɛ abvi nsɛn ke nkwel a ndɛ wu Yeso, alaal ekɔ, amaabvool bam m’ombuul o ndɛ. Baal buɔ bu obɔɔ.
Taa-taa bam, mɛ̃ eyɛɛn byɛ kwɛn onse ŋã, eli ye baal bakyɛ bɛn k’àkwa wɛ, ye k’emwɛn bɔ Okwɛn o Nziã.»
Yeso oswɛɛl emfa
Ke mbee ãtsoo ke mpuɔ̃ abwɛn m’eyɛɛn Yeso ãndɔɔ omɔ̃, ndɛ onɔɔn nkal a nkio ye Piɛɛl, ye Dzaã ye Dzak, me ndɔɔ yi abuɛɛn. Ŋ’eyii ebuɛɛn ndɛ, osu o ndɛ oswɛɛl emfa, ekɔ e ndɛ hɛ̃ eyii kyam fuu bvool ebvi onyɛɛn. Pfa! Baal buaal abvi ombwɔɔ ye ndɛ. Éli Moyize y’Eli. Bɔ ákenyɛɛn me mbaa yi efi ola Nziã. Ɔ̃sam wu éketa bɔ ye ndɛ átal dzwɛ li ékeyi ndɛ okwa ke Yelusalem, m’ombɛɛl b’ɔ̃sal.
Piɛɛl ye b’áli ye ndɛ ayiool me twal lam bɔɔ. Ŋ’esiool bɔ, bɔ amwɛn Yeso ye baal ange-buaal onse mbaa yi efi ola Nziã. Me lio lɛn Moyize y’Eli ayii asiil Yeso, Piɛɛl olieel ndɛ bubu: «Mfam, okal ŋã y’obvie! Etuu asɛɛ atyel: ngɔmɔ̃ wa yɛ, ngɔmɔ̃ wa Moyize, ngɔmɔ̃ wu Eli.» Kɛn a Piɛɛl k’ábɔɔ b’ékeyɛɛn ndyam otsɛn wɛ.
Onse baal obɔ, mbuul ngɔmɔ̃ obiool bubu: «Ɔ̃tee, mɛ̃ mbuɛɛn yɛ, mewuaal a mɛ̃ muaan wu bɔɔl wu! Mɛ̃ ndɛ ɔ̃kyam pyɛ! Lio bwɛn a lio, ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi abesiin ndɛ. Oŋɔ̃, me lio olɔ, muaan obvi ɛ̃sɔɔl ota, obvi okwa swii-swii, bvool ãfel ãbvi opal k’ɔ̃nywã. Ɔ̃fel ondɛ abepeel ndɛ kɛn a ke mbee a ŋ’emeetuaal ndɛ muaan mpal yam bibi. Mɛ̃ nduɔɔn ayio a yɛ m’otswɛɛl b’ɔ̃fel ondɛ, bɔ k’akoo wɛ.» Yeso bu ayɛɛn ndiri: «Byɛ baal b’abi! Byɛ eywɛn a okiool! Mɛ̃ èkal ye byɛ tiil mpuanki? Mɛ̃ èkuru ɔ̃kwal wu ekal ye byɛ tiil lio emã?» Ke mbee oŋɔ̃, ndɛ olieel mbuul ondɛ bubu: «Oŋɔ̃ ya ye muaan!» Ŋ’etɔ muaan tsotsoo a Yeso, ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi odzweel muaan me nsie, bvool onziool ndɛ bam kokɔ. Kɛn a Yeso oyɛɛn ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi, obvuul muaan, bvool obveel ndɛ ola tal. Baal bam bueel ongɛɛ obɔɔ me ndɔɔ a waan e Nziã li enɛn.
Yeso bvool owi nsia yi èkwa ndɛ
Onge bɛn mbuul bwɛn a mbuul ákekam me ndɔɔ ãndɔɔ mam mbueel m’ékesa Yeso, ndɛ olieel ayio a ndɛ bubu:
Yeso atswɛɛl ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi me waan e Nziã
Tsoo ngelemɔ̃, Yeso átswɛɛl ɔ̃fel wu ɔ̃bi-ɔ̃bi wu ákesuul mbuul ngɔmɔ̃ nkɛn. Ŋ’epal ɔ̃fel onse nkɛn ondɛ, mbuul ondɛ obvi oyɛɛn, embuul ki éli oŋɔ̃ ekam bibi.
Ngɔmɔ̃ onse bɔ opfel ɔ̃sal a ngaa-a-Nziã wu ɔ̃nɛn epwel, ndɛ bu atsɔɔ ndɛ tswi li elam. Kɛn a Yeso oyɛɛn bubu: «Eyɔɔl, ekoo!» Ndɛ onywɛn a tswi e mbuul ondɛ, bu aboo lɔ.
Ŋ’ekɔɔl ayio a Dzaã, Yeso obvi oyɛɛn ye baal b’áli oŋɔ̃ me ndɔɔ a ndɛ wu Dzaã. Ndɛ ofuul bɔ ndiri: «Wu eyetal byɛ nkal ɔ̃baan nã? Mbuul wɛn onge ɔ̃mbɛɛl wa tyob-tyob wu enziool mfel? Okɛɛn k’obobɔ wɛ, byɛ nã eyetal? Mbuul ngɔmɔ̃ wu olaal ekɔ bvi ɔ̃bvɛn? Hɛɛ̃-hɛ̃! Ke ngwel wɛ, baal b’abelaal ekɔ bvi ɔ̃bvɛn, bvool b’ali y’opfel, bɔ abekal onse ãnzɔ m’akwɛn! Wu eyetal byɛ nã? Ɔ̃liaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã? Hɛɛ̃, taa-taa! Mɛ̃ ngyɛɛn byɛ wɛn, ndɛ bam onduru ɔ̃liaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã! Ke ngwel wɛ, Dzaã oli mbuul wɛn ákel onse Ɔ̃nkaan a Nziã me ndɔɔ a ndɛ ndiri:
"Tal, mɛ̃ èyuɔɔl ntam a mɛ̃ atsɔɔn nkwel a yɛ,
me ndɔɔ yi afaal yɛ ɔ̃siɔɔn."»
Yeso olweel bubu: «Mɛ̃ ngyɛɛn byɛ wɛn k’eli ye mbuul ngɔmɔ̃ wu áburu me nsie yi wu ánduru Dzaã wɛ. Kɛn a onse Okwɛn o Nziã meba ŋã, mbuul wu obvool mbee wu ondruru ndɛ.» Baal bam bueel ye baal b’awal mpal ayoo ãtee ã Dzaã, bɔ akiool kwɛn Nziã oli dzu, bvool ayewal opongo o Dzaã. Kɛn Afalisaye y’ayiool b’ãngel abee k’awal opongo o Dzaã. M’emfa okyɛ, bɔ abee ãndɔɔ m’ékedzii Nziã bɔ osa.