Pensamentos
A Bíblia ensina que somos fruto dos nossos pensamentos. Por isso, Deus nos chama a renovar a mente, pensar em coisas nobres e guardar o coração com toda diligência.
Pensar no que é bom
Paulo nos exorta a pensar no que é verdadeiro, honesto, justo, puro, amável e de boa fama. A mente renovada é o caminho da transformação.
Deenek, bɔn-nyɛɛg bam, waka lyem tɔ sa djas di enyɔ ɛ, nɛ sa djas di egoka nɛ ɛkwyɛlaa ɛ. Bi goka ɛ́ nɛ ɛwa lyem tɔ sa djas di tsɛɛtsɛ ɛ, sa di egoka nɛ duu ɛ, sa djas di piki ɛ, sa djas di dɛɛ ɛ. Deenek, bi goka ɛ́ nɛ ɛwa esiiza bin tɔ esa djas di egoka nɛ ɛduwalaa nɛghu ɛwaaa lyem ɛ.
Sa bi ààbaŋa mɛfulu mɛ bot ɛ bɔs’ak. Tin, betka náá, Zɛɛb nyɛ ɛmet swoola esiiza bin, etɛɛ náá, bi needi bot ɛ na bes. É di’enek ɛ, bi aagu ɛkwosak ɛ Zɛɛb: yɛ ɛ́ sa di enyɔ ɛ, sa nyɛ di emyaala nɛ yɛ ɛ, sa di ààbɛ nɛ ɛtɔn ɛ.
Tin, dum nɛ tɛp tak, dika ghwyɛ étɛp mɛsa, bi goka ɛ́ nɛ ɛdi ndjem. Deenek, waka ɛbwaalel ɛ len djas tɔ enɛm nɛ embɛɛ ee bi aabela é ghɛŋ Yezu Klisto aatuula ɛ.
Yɛ ɛ́ Zɛɛb ɛ di nɛ ghwyil ɛsa esonok tɔ lena dum nɛ mɛbwala mɛ di esa mɛsa tɔ lena ɛ, dhaa yii mena di ewaab ɛ nɛghu yii mena di esiiza ɛ. Betka náá, duu di nɛ Zɛɛb kɔm-kɔm sii nɛ kɔm dum nɛ sa nyɛ lyaal tɔ zɛɛga mendjaala mɛ é ze ɛ Yezu Klisto ɛ! Amɛn.
Guardar a mente
A Palavra de Deus discerne os pensamentos e intenções do coração. Guardar a mente é proteger a alma das armadilhas do pecado.
Mɛkpa mɛ Zɛɛb ɛ́ nɛ tsik, yɛ ɛ́ nɛ ghwyil. Yɛ ɛ́ wol-wol dhaa pɛl. Mɛkpa mɛ Zɛɛb nɛ ni tɔ ɛsuk ɛ elyem, tɔ mɛtii mɛ nyel, kɛkum tɔ mɛsyel mɛ egwyes. Ye nɛ pɛ́ɛ mɛkwosak nɛ esiiza e elyem.
Os caminhos de Deus são mais altos
Os pensamentos de Deus são infinitamente superiores aos nossos. Devemos entregar nossos pensamentos a Ele e confiar em sua sabedoria.
Pensamento e conduta
Do coração procedem os males. A Bíblia nos adverte a não se preocupar excessivamente e a ter pensamentos sóbrios e disciplinados.
Bhii tak, nyɛ eebaazɛke náá: «Yɛ ɛ́ sa di ewyis tɔ mot ɛ di esa náá mot di nɛ edhuud. Etɛɛ náá, embee egeka dus ɛ́ tɔ lyem mot. Yɛ ɛ́ esiiza ɛ di lwom bot náá, bɛ sa ɛpam, djii nɛ ɛgó ɛ bot, ɛsa ɛ ɛzɔ, dɔɔb epata, mbee lyem, mɛkɔŋ, ɛwa lyem tɔp tɔ mɛzɔ, ɛwyeeb ɛ esa e baa, ebyas, ɛbet, mɛlyet. Esesɛɛ binek djas, egeka tak dus ɛ́ tɔ elyem e bot. Yɛ ɛ́ di esa náá, mot di nɛ edhuud é mis ɛ Zɛɛb.»
«Yɛ ɛ́ étɛp tak ɛ mɛ di elɛɛ nɛ nen náá: Nàbemka ba kɔ ɛsu ɛ tsik’en dum nɛ tɛp edee bi aadɛ ɛ, ààkoobɛ-bɛaak mɛnyel men dum nɛ ekaad bi aabɔt ɛ. Etɛɛ náá, tsik eedhaa edee, nyel eedhaa ekaad nɛ mɛtaŋ. Etsal é?
É sok bi di edjaala ɛ, sa mot ààbasal ɛkpa ɛ wat esok nɛ esok gwyes dáa bot ɛ di ààbɛ bot ɛ mbyak eYuda ɔ. Bɔɔ gek ɛ́ náá, Zɛɛb ɛ́ waagwak bɛ, etɛɛ náá, bɛ nɛ bil mɛkpa ɛbuɛpe tɔ mendjaala mɔɔ.
É ghɛŋ tak, bot eezɛsɛɛga é di tak. Mɛbu mɛ bot bɛdhet nɛ bɛdhet ɛkɛɛ ɛ yɛ aasa náá, bɛdhiiti nyalel pak’ɔɔ. Tin, Yezu eezɛke nɛ bɛdjekel bɛ náá: «Ɛsok nɛ esonok djas, ye goka ɛ́ náá, bi kyee leviid eFalizyɛ. Ye kwyɛl ɛlyaal ɛ́, mɛfulu mɔɔ yii mɛdjhaaz pɛ ɛko bhimis pɛ si. Esesɛɛ djas di syela ɛ, yɛ waawyis é gwyɛ, etɛp ee nadi tɔ sɔ ɛ, yɛ waaguaa nɛ bot djas. Étɛp tak ɛ di náá, etɛp djas bi aadi elii tɔ ghooghom ɛ, yɛ aadi egék é gwyɛ mwos dwoo. Sa bi nadi enyiiŋela tɔ ɛlɔ pɛ tɔ dhɛŋ ɛ, yɛ aadi ɛ́ moo tuudaa kɔ emii e mendjaa.»
«Biyɔ bɛsɔ bam, mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, nàkaabka sa di egó epuud, bhii tak, ye kadi ɛ́ ààsa dhiiti sonok. Mɛ pookolyaal bin sa bot di egoka nɛ ɛkaab dhaa nyel ɛ. Bi goka nɛ kaab ɛ́ Zɛɛb, mot di náá, bhis ɛsyee, nyɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛkɛmwas bin tɔ du na kɔm-kɔm ɔ. Nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ náá, yɛ ɛ́ nyɛy ɛ bi di egoka nɛ ɛkaab! Bot djas nɛ gu náá, bɔɔ enen etɛn dyeebabɔmsaa ɛ́ nɛ efalanga ebá. Kabela náá, ye tok nɛ sa Zɛɛb aadjisa é mis mɛ. Deenek, bhoo elo bin ɛ́ elaŋa, sa mot ààdi nɛ bwoo, etɛɛ náá, é mis ɛ Zɛɛb, bi ɛ́ nɛ boo mɛtaŋ, dhaa bɔɔ enen!»
«Mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, mot aamyam popoopwon é mis mɛ bot djas náá, nyɛ ɛ́ djekel’am ɔ, Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot pe ɛ́ waamyam nyɛ é mis mɛ efofop ɛ Zɛɛb. Tin, mot ɛ kɛla popoopwon é mis mɛ bot djas náá, nyɛ tok djekel’am ɔɔ, mam pe, mɛ waakɛla nyɛ é mis mɛ efofop ɛ Zɛɛb. Yɛ bɛ náá, dhiiti mot eelóo mbee ɛkpa nɛ Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot ɔɔ, mot tak ɛ́ nɛ ghwyil ɛbela ɛpelak. Yɛ kabɛ náá, mot eebyasal Sisim na Dɛɛ ɔɔ, yenɔk aanàkwaabela ɛpelak.
É sok bɛ aatɔ́ nɛ nen tɔ mendjaa mɛ mendjaala mɛ eYuda nɛ pɛ daa ekukuma nɛ bɛmɛkoozi ɛ, sa mot ààbem ba dum nɛ dáa bi aataŋal nɛ mɛkpa mɛ bi aalóo ɛ. Etɛɛ náá, é di’enek wat Sisim na Dɛɛ waalyo bin dáa bi di egoka nɛ ɛtaŋal ɛ.»
Mot ngɔt tɔ ɛdhuu ɛ bot ɛ nadi tin ɔ zokazɛke nɛ Yezu náá: «Lyoel! Lɛɛa nɛ mɔn-nyaagam náá, bis kaa esa ee sɛɛg’es nalik ɛ.» Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Mɔɔ sɔ’am, ɛzɛ nɛɛg mɛ tetɛp dum nɛ etɛp bin, dɔɔ nɛ étɛp ɛkaa esa ee sɛɛg’en nalik bin nɛ yɛ ɛ?» Bhii tak nyɛ eezɛke nɛ nɔɔ náá: «Bi ɛ́ kobaka nɛ dɔɔb mɛvu, etɛɛ náá, tsik mot tok étɛp mɛvu, ye nakoozodi náá, mot tak ɛ́ kum mot.»
Tin, nyɛ ɛ́ boozɛlɛɛ bɛ kana yak: «Dhiiti kum mot nadi ɛ́ nɛ mɛdhik mɛ nadi esa náá, nyɛ gó bhek ɛbuɛpe ɛ. Nyɛ moo tin esiiza, nyɛy náá: "Mɛ sa dáa, etɛɛ náá, mɛ tok nɛ bɛtɛ nɛ edi étɛp mɛ neekwom edee mɛ gó tɔ pyeeb’am ɛ?" Bhii tak nyɛ eezɛke náá: "Beea dáa mɛ aasa ɛ: mɛ waawaaz etaa bam, da mɛ ɛ́ lóo etaa na bɔk-bɔk. Tin, da mɛ ɛ́ wa embɛɛ mɛbhek mam nɛ mɛvu mam djas." Bhii tak, mɛ kake nɛ nyel’am ɛ náá: "Mɔɔ sɔ’am, ye di deenek, wɔ moo ɛ́ nɛ mɛvu ɛbuɛpe aadjala étɛp membu ɛbuɛpe ɛ. Wɔ ɛ́ nɛ ghwyil ɛkawala. Dɛa edee nɛ mɛdii, dia tɔ mɛmyaala." Tin, Zɛɛb zokazɛke nɛ nɛ: "Wɔy mot di ààbɛ nɛ lyem’aak! É pum’ak mos, mɛ ɛpenɔɔ mengwyil mɔ. É di’enek, esesɛɛ ee wɔ kwom ɛ, ɛzɛ aakabe yɛ?"» Yezu eebaazɛke náá: «Yɛ aadi ɛ́ deenek, dum nɛ bot ɛ di esaa mɛvu mɛ mɛnyel mɔɔ met, ghuna é mis ɛ Zɛɛb, bɛ kadi ɛ́, ààbɛ bɛkum ɛ bot.»
Yezu eezɛke bhii tak nɛ bɛdjekel bɛ náá: «Yɛ ɛ́ étɛp tak ɛ mɛ di elɛɛ nɛ nen náá: Nàbemka ba kɔ ɛsu ɛ tsik’en dum nɛ tɛp edee bi aadɛ ɛ, ààkoobɛ-bɛaak mɛnyel men dum nɛ ekaad bi aabɔt ɛ. Etɛɛ náá, tsik eedhaa edee, nyel eedhaa ekaad nɛ mɛtaŋ. Beeka enen ee di djóoaa kɔlbo ɔ, bɛ ààbɛ epyeeb, ààbɔ́k edee ee di ewum tɔ epyeeb ɛ. Bɛ tok nɛ edi ɛkwom edee tɔ bhwaa nɛ kɔ etaa, dhi Zɛɛb di edjɛ bɛ edee! Biyɔ, bi eedhaa enen nɛ boo mɛtaŋ! Yɛ bɛ náá, bi ɛpebem ba ɔɔ, ɛzɛ pak’en di nɛ ghwyil ɛbil ba ɛlu ɛ wat kɔ mɛlu mɛ tsik’ɛ?
Yɛ bɛ náá, bi tok nɛ ghwyil ɛkwak ɛsa ba sa dem ɔɔ, haaa étɛp yé bi di ebem ba kɔ ɛsu ɛ yii kalik’enek? Pookogwyákeka dáa mɛzɛm di ewyee tɔ mɛdhik ɛ. Bɛ ààsa mɛsa, bɛ ààlat ekaad. Tin, ye goka ɛ́, mɛ lɛɛ bin náá, ye nakoozobɛ mɛkoozi Salomɔŋ mot nadi nɛ boo duu ɔ, nyɛ nabɛ ɛ́ ààbɛ nɛ mbɛɛ kaad nadi enyɔ dhaa zɛm wat tɔ kɔkɔ mɛzɛm menek. Kwyii Zɛɛb di ebét eka ee di tɔ dik mos, da djɛmɛn yɛ ɛ́ nɔŋaa, dikaa tɔ du ɛ, tin, haaa gwyata nɛ biyɔ, Zɛɛb tok nɛ ghwyil ɛsa deenek nɛ nen é! Biyɔ, bot ɛ di náá, bi tok nɛ boo ɛmyaal nɛ nɛ ɔ! Nàdhekeka mɛnyel men étɛp ɛsesaa ngwyis edee nɛ mɛdii mɛ bi aadɛ ɛ. Yɛ ɛ́ bot ɛ membyak mɛ sis di kɔ ɛko ɛ bɔs’ak ɔ, di ebwos esa binek mɛlu djas. Guka náá, Sɛɛg’en nɛ gu egwyes bin. Pookosaaka sok Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb. Bhii tak, nyɛ waadjɛ bin esa djas bi di nɛ gwyes tak ɛ.»
«Wɔy, mɔɔ ɛsaa ɛ Zɛɛb, nàbem ba, etɛɛ náá, Sɛɛg’en kwyɛl ɛ́, nyɛ djɛ bin Ɛyoŋ ɛ lɛ. Bɔmsaka ekum bin. Da bi ɛ́ kaa epata e tak nɛ bɛdjel ɛ bot. Saka mengwyɛ mɛ epata ee di ààgwyɛ ɛ. Kwomka ekum bin pɛ daa Zɛɛb pɛ yɛ aadi ààdiib ɛ. Penek, bot ɛ djii aanàkwaani kɛdjii yɛ, bɛsɛs aanàkwaagɔɔ yɛ. Saka deenek, etɛɛ náá, é di mot di ekwom ekum bɛ ɔ, lyem’ɛ di ɛ́ tin.»
«Dika ghwyɛ nɛ bhɛtɛ é kuu nɛ elama tuuba. Dika dáa bot ɛ mɛsa di ebwood kukuma yɔbɔ, étɛp náá, é sok nyɛ aabula pɛ ɛbyoŋ ɛ ɛba, da nyɛ ɛ́ diig ɛbɛ ɛ ndjaŋ ɛ, bi neeleedii nyɛ yɛ ɛ. Mɛnyɔ nɛ bot ɛ mɛsa aadi ndjem é ghɛŋ kukuma yɔbɔ aatuula ɛ. Tsɛɛtsɛ nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, kukuma nyɛ ɛmet ɛ́ waabɔt ekaad e mɛsa mɛ, da bhii tak nyɛ ɛ́ dil bɛ kɔ mesa, da nyɛ ɛ́ djɛ bɛ edee. Nyɛ bula kuku ɛgha ɛ pum ɔɔ, nɛghu ebhaa mɛlem ɔɔ, da nyɛ ɛ́ bela bɛ ghwyɛ ɔ, mɛnyɔ nɛ nɔɔ ɛbuɛpe!
Gwakeka sa mɛ di elɛɛ ɛ: Yɛ bɛ náá, nakuma ndjaŋ ɛpedi ɛ́ di egu ɛwala ɛ mot djii aazyɛ zɛdjii tɔ ndjaŋ’ɛ ɔɔ, pe nyɛ aanàkwaabet nyɛ náá, nyɛ zɛni tɔ ndjaŋ’ɛ. Biyɔ pe, dika ghwyɛ, etɛɛ náá, Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot aatuula ɛ́ é ɛwala bi aadi ààbwood nyɛ ɛ.»
Tin, Pyɛɛd eezɛdji nyɛ náá: «Ghɛŋ, wɔ lɛɛ kana yak ɛ́, étɛp bisɔ bɛmet ohoo, étɛp bot djas?» Wɔ gwaa, Ghɛŋ zɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Ɛzɛ di mot-mɛsa na sosoob nɛ etsoŋ? Yɛ ɛ́ mot di náá, kukuma yɛ eedjɛ nyɛ ze náá, nyɛ baal ndjaŋ’ɛ, da nyɛ ɛ́ djɛ bɛdhiiti bot ɛ mɛsa yɔbɔ edee é tɛtɛ ɛwala. Mɛnyɔ nɛ mot-mɛsa menɔk, mot kukuma yɛ bula zɛbela nyɛ, nyɛy esa mɛsa mɛ menek ɔ. Tsɛɛtsɛ nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, kukuma yenɔk ɛ́ waadjɛ mot-mɛsa menɔk esa bɛ djas, nyɛ baal. Tin, mot-mɛsa menɔk ɛ kake náá: "Kukuma aanàkwaaleebula." Nyɛ kadi eduma boa nɛ botom ɛ di esa mɛsa tin é nyel nɛ mɛbin, da nyɛ di edɛ edee nɛ ɛkuka mɛnyok ɔɔ, tin, kukuma yɛ aabula ɛ́, é dwoo mot-mɛsa menɔk aadi epel náá, nyɛ aanàkwaazyɛ ɛ, é ɛwala mot-mɛsa di ààgu ɛ. Tin, nyɛ waasɔ mot-mɛsa menɔk, da nyɛ ɛ́ lyaal nyɛ kyet bɛ di esa nɛ bot ɛ di ààdi sosoob nɛ Zɛɛb ɔ.
Mot-mɛsa di egu sa lyem kukuma yɛ di ekwyɛl, da nyɛ ɛ́ kadi ɛ́, ààsa yɛ ɔɔ, nyɛ waabiaa nɛ ghwyɛs ɛbuɛpe. Yɛ bɛ náá, mot-mɛsa ààgu ɛkwosak ɛ kukuma yɛ, da nyɛ ɛ́ di ekɛ ɛbiyoɛpe ɔɔ, yɛ mɛbin aadi ɛ́, ba bim. Mot ɛ djɛaa bɛtɛ nɛ esa ɔɔ, nyɛ waawaab ɛ́ ɛbuɛpe. Bɛ kwom esa ɛbuɛpe pɛ daa mot ɔɔ, bɛ aabaazowaab nyɛ ɛ́ ɛbuɛpe kɛdhaa.»
«Mɛ nazyɛ ɛ, zɛwa du kɔ bɔs. Mɛ kwyɛl ɛ́ náá, du tak kadi tuuba! Ye goka ɛ́ náá, mɛ duwa kɔkɔ mbi ɛduwa Zɛɛb sis. Mɛ ɛpebwood ɛduwa Zɛɛb tak nɛ lyem pɛ ɛko, lyem’am ɛ́ pɛ ɛko kɛkum dwoo ɛduwa Zɛɛb ɛlenek aasael ɛ.
Bi gek ɛ́ náá, mɛ nazyɛ kɔ bɔs ɛ́, étɛp egwyem tɔ bot é? Ààbɛ, mɛ nabɛ ɛ́ ààzyɛ zɛwa egwyem nɛ ɛgwakel tɔ bot. Mɛ nazyɛ ɛ́ zɛkus ɛghuub nɛ ɛzɛbɛk ɛ bot. Kana dwoo pan mos’ak, bot ɛtɛn di tɔ mɛbyel mɛ wat ɔ waabɛka. Bot ɛlɛl ɛ́ waabhina bot ɛbá, bot ɛbá ɛ́ waabhina bak bɛlɛl. Sɛɛg ɛ́ waabhina mɔn’ɛ mɔɔ motom, mɔn tak bhina sɛɛg. Nyɛɛg ɛ́ waabhina mɔn’ɛ mɔɔ moma, mɔn tak bhina nyɛɛg. Bhɛɛbel moma ɛ́ waabhina nakɔla, nakɔla bhina bhɛɛbel moma.»
Yezu nadi ebaake nɛ mɛdhuu mɛ bot náá: «É sok bi dyeebabee eguud ekɛghɛɛ pɛ ɛbil ɛ dwoo ɛ, é di tak wat, bi dyeebake ɛ́ náá: "Bhi ɛ́ waanee." Yɛ aabataswaala ɛ́ nee. Yɛ kabɛ, é sok bi di ebee pup ekɛghɛɛ pɛ kyɛ bɔs ɛ, bi dyeebake ɛ́ náá: "Gwyes ɛ́ waakas mos ɛbuɛpe." Yɛ aabataswaala ɛ́ deenek. Bot ɛ mɛdjhaaz pɛ ɛko, bhimis pɛ si, bi ɛ́ nɛ ghwyil ɛsiiza ɛnyɔɛpe endem ee di kɔ bɔs ɛ, nɛ tɔ gwoo ɛ. Haaa étɛp yé bi di ààgu sa ɛwala ɛ mena dika’aak di ekwyɛl ɛlɛɛ ɛ?»
«Étɛp yé biyɔ bɛmet di ààgu ɛpɛ́ɛ náá: "Yak ɛ́ mbɛɛ sonok"? Yɛ bɛ náá, wɔ ɛpekɛtaŋal bi nɛ mot ɔɔ, bi nɛ mot tak ɛ́ di edjaad ze wat, étɛp ɛtɔ́ pɛ bɛ aakɛpɛ́ɛ bin ɔɔ, sa mɛghaaz bi lel ɛgwakel é di bi dinaa é ze’enek. Deenek wɔ waalu náá, mot bi nɛ nɛ di nɛ tɛp ɔ nàdul wɔ sok bhwoob bɛtetɛp, da bɛtetɛp ɛ́ kɛdjɛ wɔ é mɛmbɔ mɛ esodja, da wɔ ɛ́ waaa é mbok. Mɛ lɛɛ wɔ ɛ́ náá, wɔ aanàkwaawyis tin, wɔ di ààtuud dɔɔ nɛ falanga ɛsik ɔ.»
Kɔ ɛsu ɛ enɛm nɛ embɛɛ ee Zɛɛb nadjɛ mɛ ɛ, mɛ lɛɛ nɛ nen ɛ́ náá: Sa bi ààdi nɛ ɛghɛɛa nyel kɛdhaa. Ye goka ɛ́ náá, mot nɛ mot gu mbi mot nyɛ di ɛ, dum nɛ yɛ ɛkɛɛ yii ɛdum ɛ koŋ nɛ Zɛɛb nyɛ bela ɛ.
Bɔn-nyɛɛg bam, mɛ ɛpedjaala nɛ nen nɛ din ɛ Ghɛŋ’enaka Yezu Klisto náá: Gwakelka, sa bi ààdi nɛ zyaala pak’en, dika tɔ ɛgwakel nɛ lyem wat, da bi ɛ́ di nɛ esiiza wat, zɛnɔɔ egeka wat.
Yɛ kabɛ mot ɔɔ, ɛzɛ di egu egeka e lyem mot, yɛ di ààbɛ sisim mot nyɛy nyɛ ɛmet ɔɔ. Yɛ ɛ́ tyee wat nɛ Zɛɛb, ɛzɛ di egu egeka e Zɛɛb, yɛ di ààbɛ Sisim Zɛɛb nyɛy nyɛ ɛmet ɔɔ.
Tin, sa mot ààkɔɔ nyel’ɛ: Mot ngɔt tɔ len ɛ di nɛ egeka náá, nyɛ ɛ́ tsoŋ mot é mis mɛ bot ɛ bɔs’ak ɔɔ, ye goka ɛ́ nyɛ di mot mɛlyet é mis mɔɔ, étɛp nyɛ neebela tɛtɛ etsoŋ.