Amós 5

Busquem o Senhor e viverão

1 Ouvi esta palavra, que levanto como uma lamentação sobre vós, ó casa de Israel.

2 A virgem de Israel caiu,

e não mais tornará a levantar-se;

desamparada está na sua terra,

não há quem a levante.

3 Porque assim diz o Senhor Deus:

A cidade da qual saem mil

conservará cem,

e aquela da qual saem cem

conservará dez,

para a casa de Israel.

4 Porque assim diz o Senhor à casa de Israel:

Buscai-me, e vivei.

5 Mas não busqueis a Betel,

nem venhais a Gilgal,

nem passeis a Berseba,

porque Gilgal certamente

será levada ao cativeiro,

e Betel será desfeita em nada.

6 Buscai ao Senhor, e vivei,

para que ele não irrompa

na casa de José como um fogo,

e a consuma,

e não haja em Betel

quem o apague.

7 Vós que converteis o juízo

em alosna,

e deitais por terra a justiça,

8 Procurai o que faz o Sete-Estrelo

e o Órion

e torna a sombra da noite

em manhã,

e faz escurecer o dia

como a noite,

que chama as águas do mar,

e as derrama sobre a terra;

o Senhor é o seu nome.

9 O que promove súbita destruição

contra o forte;

de modo que venha a destruição

contra a fortaleza.

10 Odeiam na porta

ao que os repreende,

e abominam ao que fala

sinceramente.

11 Portanto, visto que pisais o pobre

e dele exigis um tributo de trigo,

edificastes casas

de pedras lavradas,

mas nelas não habitareis;

vinhas desejáveis plantastes,

mas não bebereis do seu vinho.

12 Porque sei que são muitas

as vossas transgressões

e graves os vossos pecados;

afligis o justo, tomais resgate,

e rejeitais os necessitados

na porta.

13 Portanto, o que for prudente

guardará silêncio naquele tempo,

porque o tempo será mau.

14 Buscai o bem, e não o mal,

para que vivais;

e assim o Senhor,

o Deus dos Exércitos,

estará convosco,

como dizeis.

15 Odiai o mal, e amai o bem,

e estabelecei na porta o juízo.

Talvez o Senhor Deus dos Exércitos

tenha piedade do remanescente

de José.

16 Portanto, assim diz o Senhor, o Deus dos Exércitos, o Senhor:

Em todas as ruas haverá pranto,

e em todas as estradas

dirão: Ai! Ai!

E ao lavrador chamarão

para choro,

e para pranto

os que souberem prantear.

17 E em todas as vinhas

haverá pranto;

porque passarei pelo meio de ti,

diz o Senhor.

O Dia do Eterno

18 Ai daqueles que desejam

o dia do Senhor!

Para que quereis vós

este dia do Senhor?

Será de trevas e não de luz.

19 É como se um homem fugisse

de diante do leão,

e se encontrasse com ele o urso;

ou como se entrando numa casa,

a sua mão encostasse à parede,

e fosse mordido por uma cobra.

20 Não será, pois,

o dia do Senhor

trevas e não luz,

e escuridão,

sem que haja resplendor?

O Senhor exige justiça, e não sacrifícios

21 Odeio, desprezo

as vossas festas,

e as vossas assembleias solenes

não me exalarão bom cheiro.

22 E ainda que me ofereçais

holocaustos, ofertas de alimentos,

não me agradarei delas;

nem atentarei

para as ofertas pacíficas

de vossos animais gordos.

23 Afasta de mim o estrépito

dos teus cânticos;

porque não ouvirei as melodias

das tuas violas.

24 Corra, porém, o juízo

como as águas,

e a justiça como o ribeiro

impetuoso.

25 Oferecestes-me vós sacrifícios e oblações no deserto por quarenta anos, ó casa de Israel? 26 Antes levastes a tenda de vosso Moloque, e a estátua das vossas imagens, a estrela do vosso deus, que fizestes para vós mesmos. 27 Portanto vos levarei cativos, para além de Damasco, diz o Senhor, cujo nome é o Deus dos Exércitos.

Πρόσκληση για έγκαιρη μετάνοια

1 (Α) Ακούστε*Οι στ. 1-17 αποτελούν αριστοτεχνική διάταξη του προφητικού λόγου (σχήμα «χιαστί»), συνήθη σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς. Οι στίχοι είναι διατεταγμένοι συμμετρικά γύρω από το κεντρικό τμήμα των στ. 8-9 (Α-Β-Γ-Δ-Γ-Β-Α). Αν δεν ληφθεί υπόψιν αυτή η διάταξη, η λογική αλληλουχία των σκέψεων διακόπτεται. Γι’ αυτόν το λόγο κρίθηκε αναγκαίο ο στ. 13 να μεταφερθεί αμέσως μετά το στ. 10 και πριν τους στ. 11 και 12. Τα τμήματα που λόγω του περιεχομένου τους ανήκουν στην ίδια ενότητα, χαρακτηρίζονται με το ίδιο γράμμα (Α, Β, Γ κλπ.) αυτόν το θρήνο, που έχω να πω για σας, λαέ του Ισραήλ:

2 Έπεσε ο λαός του Ισραήλ

ωσάν νεκρή παρθένα

και δε θα σηκωθεί ξανά!

Παρατημένη κείτεται στο ίδιο της το χώμα

κι ούτ’ ένας δεν υπάρχει

να τη σηκώσει ορθή.

3 Γιατί έτσι ο Κύριος ο Θεός το έχει πει: «Στην πόλη που στέλνει στον πόλεμο χίλιους, θα επιστρέψουν πίσω εκατό. Και σ’ εκείνη που στέλνει εκατό θα γυρίσουν πίσω δέκα. Αυτό θα συμβεί σε όλον τον Ισραήλ».

4 (Β) Αυτά λέει ο Κύριος στο λαό του Ισραήλ: «Σ’ εμένα επιστρέψτε και θα ζήσετε. 5 Στον τόπο της Βαιθήλ τον ιερό να μην πηγαίνετε, γιατί η Βαιθήλ θα εξαφανιστεί. Ούτε στον ιερό τον τόπο των Γαλγάλων να πηγαίνετε, γιατί εξάπαντος τα Γάλγαλα στην αιχμαλωσία θα οδηγηθούν· και με κανένα τρόπο μην πηγαίνετε στον ιερό τον τόπο της Βέερ-Σεβά».

6 Στον Κύριο επιστρέψτε και θα ζήσετε· αλλιώς φωτιά θα πέσει ενάντια στους απογόνους του Ιωσήφ,*στους απογόνους του Ιωσήφ. Στην κυριολεξία νοούνται οι φυλές Εφραΐμ και Μανασσή, που οι γενάρχες τους ήταν γιοι του Ιωσήφ (Γεν 48:1). Κατ’ επέκτασιν νοείται όλο το βόρειο βασίλειο, δηλ. των δέκα φυλών του Ισραήλ. και της Βαιθήλ το ιερό θα καταστρέψει, κι ούτε ένας να τη σβήσει δε θα βρίσκεται.

7 (Γ) Αλίμονο σ’ εσάς που μετατρέπετε τη δικαιοσύνη σε εμπειρία πικρή για τους ανθρώπους, γιατί με δόλο τα δίκια τους καταπατείτε.

8 (Δ) Αυτός έχει τ’ αστέρια δημιουργήσει

την Πούλια και τον Ωρίωνα.

Σε φως αλλάζει το σκοτάδι

και τη μέρα σε νύχτα σκοτεινή.

Αυτός καλεί κοντά του τα νερά της θάλασσας

και τα σκορπάει πάνω στην επιφάνεια της γης.

«Κύριος» είναι τ’ όνομά του!

9 Αυτός τους ισχυρούς συντρίβει

και τα οχυρά τους καταστρέφονται.

10 (Γ) Εχθρεύεστε εκείνον που στο δικαστήριο την αδικία καυτηριάζει κι αυτόν που λέει όλη την αλήθεια απερίφραστα. 13 Φρόνιμο είναι, λοιπόν, σε τέτοιους πονηρούς καιρούς το στόμα του κανείς κλειστό να το κρατάει.*Για τη θέση του στίχου βλ. υποσ. εις στ. 1.

11,12 Ξέρω πόσο πολλές είν’ οι ασέβειές σας και τι βαριές οι αμαρτίες σας: Καταπιέζετε τον αδύνατο και τον κλέβετε, όταν του παίρνετε φόρο από το στάρι της σοδειάς του· δέχεστε δωροδοκίες και τον εμποδίζετε να βρει το δίκιο του στο δικαστήριο. Για όλα τούτα, στα όμορφα σπίτια που χτίσατε δε θα κατοικήσετε, κι απ’ τα ωραία αμπέλια που φυτέψατε δε θα πιείτε κρασί.

14 (Β) Κάντε το καλό και όχι το κακό, για να ζήσετε. Τότε ο Κύριος, ο Θεός του σύμπαντος θα είναι αληθινά μαζί σας, όπως το ισχυρίζεστε. 15 Αποστραφείτε το κακό και αγαπήστε το καλό και αποκαταστήστε τη δικαιοσύνη στο δικαστήριο. Ίσως ο Κύριος ο Θεός του σύμπαντος να σπλαχνιστεί τους επιζώντες απογόνους του Ιωσήφ.*του Ιωσήφ. Βλ. υποσ. εις στ. 6.

16 (Α) Λέει ο Κύριος, ο Θεός του σύμπαντος, ο Παντοκράτορας:

«Σε όλες τις πλατείες θρήνοι θ’ ακούγονται και σ’ όλους τους δρόμους, θα φωνάζουν "αλίμονο, αλίμονο!" Θα προσκαλούν ακόμα κι εργάτες από τους αγρούς για να θρηνούνε με τους μοιρολογητές αντάμα. 17 Σ’ όλα τ’ αμπέλια αντί για γέλια θρήνοι θ’ αντηχούν, όταν ανάμεσά σας θα διαβώ για να σας τιμωρήσω. Εγώ το λέω ο Κύριος».

Απατηλή ελπίδα

18 Αλίμονο σ’ εσάς που λαχταράτε να ’ρθεί η μέρα που θα επέμβει ο Κύριος! Τι καλό περιμένετε απ’ την ημέρα εκείνη του Κυρίου; Θα ’ναι για σας σκοτάδι κι όχι φως. 19 Θα ’ναι για σας όπως για κείνον που ξεφεύγει απ’ το λιοντάρι και πέφτει πάνω στην αρκούδα· γυρίζει σπίτι του κι ως ακουμπά το χέρι του στον τοίχο, δέχεται δαγκωματιά φιδιού. 20 Η μέρα του Κυρίου θα σας φέρει σκοτάδι κι όχι φως· θα ’ναι μια μέρα σκοτεινή, χωρίς καθόλου λάμψη ελπίδας.

Η μισητή λατρεία

21 Λέει ο Κύριος: «Μισώ, αηδιάζω τις γιορτές σας! Δε με αγγίζουν πια τα πανηγύρια σας. 22 Ναι! Όταν μου προσφέρετε τα ολοκαυτώματα και τις αναίμακτες τις προσφορές σας, μ’ εξοργίζετε· αποτροπιασμό μου προκαλούνε τα θρεφτάρια, που τα προσφέρετε θυσία κοινωνίας. 23 Πάψτε πια να με ξεκουφαίνετε με τους ύμνους σας. Τον ήχο από τις άρπες σας δεν θέλω πια να τον ακούω. 24 Αντί γι’ αυτά, ας ρεύσει σαν νερό το δίκαιο άφθονο και η δικαιοσύνη σαν χείμαρρος αστείρευτος.

25 »Σας ζήτησα εγώ ποτέ θυσίες και προσφορές αναίμακτες, λαέ του Ισραήλ, μες στα σαράντα χρόνια που σας οδηγούσα μέσ’ απ’ την έρημο;*Σας ζήτησα... έρημο; Προφανώς ο Αμώς έχει άλλη άποψη για τους χρόνους της περιπλάνησης των Ισραηλιτών στην έρημο από κείνη που αναφέρεται στο Λευιτικό (κεφ. 8 και 9) και στους Αριθμούς (κεφ. 7).26 Τώρα, όμως, επειδή λατρεύσατε τα είδωλα που φτιάξατε, το βασιλιά σας το Σακκούχ και το θεό σας τον αστρικό, τον Καιβάν,*Σακκούχ...Καιβάν. Ο Σακκούχ ήταν βαβυλωνιακός θεός του πολέμου. Ο Καιβάν ήταν αστρικός βαβυλωνιακός θεός, αντίστοιχος του ελληνικού Κρόνου. θα υποχρεωθείτε να κουβαλήσετε αυτά τα είδωλα 27 όταν εγώ σας οδηγήσω στην αιχμαλωσία πέρα απ’ τη Δαμασκό». Αυτά λέει ο Κύριος, που τ’ όνομά του είναι "του σύμπαντος Θεός".