1 Maccabees 3

1 Seu filho Judas, cognominado Macabeu, ficou em seu lugar.

2 Todos os seus irmãos o auxiliaram, bem como todos os que se tinham unido a seu pai, aceitando generosamente a promessa de combater por Israel.

3 Aumentou a glória do povo; revestiu-se da couraça, como um gigante, cingiu-se com as armas da guerra e empenhou-se nos combates, protegendo seu exército com a espada.

4 Assemelhava-se nas suas ações a um leão, e parecia um leãozinho, que ruge na caçada.

5 Perseguiu e rebuscou com cuidado os traidores e lançou ao fogo os que perseguiam seu povo.

6 Os maus recuaram diante dele transidos de medo, tremeram os que praticaram o mal e a salvação do povo firmou-se em suas mãos.

7 Seus feitos exasperaram os reis, mas alegraram Jacó, e sua memória permaneceu eternamente abençoada.

8 Percorreu as cidades de Judá, ex­pul­sando os ímpios, desviando assim de Israel a cólera divina.

9 Seu nome foi pronunciado até as extremidades da terra, e ele conseguiu a adesão daqueles que estavam a ponto de perecer.

10 Aconteceu que Apolônio convocou os gentios e, de Samaria, partiu com um grande exército para combater Israel.

11 Soube-o Judas, saiu-lhe ao encontro, venceu-o e o matou. Muitos caíram aos seus golpes e os restantes puseram-se em fuga.

12 Apoderou-se dos espólios, tomou a espada de Apolônio e desde então usava-a sempre nos combates.

13 Seron, general do exército sírio, veio a saber que Judas cercara-se de soldados fiéis convocados e que ele os levara ao combate.

14 "Vou tornar-me célebre – disse ele –, e cobrir-me de glória no reino. Vencerei Judas e suas tropas que se opõem às ordens do rei."

15 Armou-se ele para a guerra. Um poderoso exército de ímpios marchou com ele, para reforçar e tomar vingança dos filhos de Israel.

16 Avançaram até a muralha de Bet-Horon e Judas, seguido de poucos homens, foi-lhe ao encontro.

17 Mas, à vista do exército que vinha contra eles, os companheiros de Judas disseram-lhe: "Como poderemos enfrentar tamanho exército, se somos tão poucos, tanto mais que nos sentimos fracos, porque hoje nada temos comido?".

18 "É fácil – respondeu Judas – a um punhado de gente fazer-se respeitar por muitos. Para o Deus do céu não há diferença entre a salvação de uma multidão e a de um punhado de homens,

19 porque a vitória no combate não depende do número, mas da força que desce do céu.

20 Essa gente vem contra nós, com insolência e orgulho, para nos aniquilar, juntamente com nossas mulheres e nossos filhos, e para nos despojar.

21 Nós, porém, lutamos por nossas vidas e nossas leis.

22 O próprio Deus os esmagará aos nossos olhos. Não os temais."

23 E logo que cessara de falar, arrojou-se Judas com rapidez sobre os inimigos. Seron diante dele foi derrotado com seu exército.

24 Judas o perseguiu na descida de Bet-Horon até a planície. Morreram cerca de oitocentos sírios e os restantes fugiram para a terra dos filisteus.

25 E foi assim que se espalhou o terror de Judas e seus irmãos, e todos os povos das vizinhanças encheram-se de consternação.

26 Sua fama chegou aos ouvidos do rei. E todas as nações comentaram os feitos heroicos de Judas.

27 Quando o rei Antíoco soube dessas novas, encolerizou-se terrivelmente e reuniu todas as forças do reino, formando um exército poderosíssimo.

28 Abriu o tesouro e deu ao exército o soldo de um ano com a ordem de estarem prontos para qualquer eventualidade.

29 No entanto, viu que lhe faltava dinheiro no tesouro e que os tributos do território eram deficientes em vista das perturbações e da maldade que havia provocado, suprimindo em toda a parte as instituições em vigor desde outrora.

30 Temeu, portanto, não poder pagar as despesas, como fizera já uma ou duas vezes, e outorgar as liberalidades, que distribuía em certo tempo com mão generosa, porque excedia em liberalidade a todos os reis, seus predecessores.

31 Profundamente consternado, resol­veu ir à Pérsia cobrar os tributos dessas regiões e recolher muito dinheiro.

32 Deixou Lísias, pessoa de relevo, de linhagem real, para dirigir os negócios do reino, desde o rio Eufrates até as fronteiras do Egito,

33 e ocupar-se, até sua volta, de seu filho Antíoco.

34 Deixou-lhe a metade do exército do reino, com os elefantes e deu-lhe as instruções referentes à execução de seus planos, especialmente no que dizia respeito aos habitantes da Judeia e de Jerusalém.

35 Devia enviar um exército contra eles para destruir e aniquilar o poderio de Is­rael e o que restara de Jerusalém, e apagar desses lugares até a sua lembrança.

36 Depois, devia estabelecer em todos os seus confins estrangeiros, aos quais distribuiria as terras por meio de sorte.

37 O rei tomou a outra metade do exército, partiu de Antioquia, a capital de seu reino, no ano cento e quarenta e sete. Passou o Eufrates e atravessou as terras do planalto.

38 Lísias escolheu Ptolomeu, filho de Dorímenes, Nicanor e Górgias, valorosos generais e familiares do rei.

39 Enviou com estes quarenta mil soldados de infantaria e sete mil cavaleiros, para invadirem e devastarem o país de Judá, conforme a ordem do rei.

40 Postos a caminho com todas essas tropas, chegaram à planície perto de Emaús e penetraram nela.

41 Quando os mercadores ouviram falar deles, tomaram grande quantidade de prata e ouro e se dirigiram com peias ao campo para comprar os filhos de Israel como escravos. Exércitos da Síria, bem como do estrangeiro, vieram juntar-se a eles.

42 Judas e seus irmãos viram que a situação era grave e que as forças inimigas acampavam dentro de suas fronteiras. Sabendo também como o rei havia ordenado de tratar o povo para destruí-lo e exterminá-lo,

43 disseram uns aos outros: "Levantemos nossa pátria de seu abatimento e lutemos por nosso povo e por nosso lugar santo!".

44 Convocaram então toda a gente, a fim de se prepararem para a luta, de rezarem, de implorarem piedade e misericórdia de Deus.

45 Porquanto, Jerusalém estava desabitada e deserta: não havia um só de seus filhos que nela entrasse ou dela saísse. Seu santuário estava profanado, soldados estrangeiros ocupavam a fortaleza, gentios faziam ali sua habitação. Toda a alegria havia desaparecido de Jacó, e a flauta e a harpa estavam abandonadas.

46 Os israelitas se concentraram, pois, e se dirigiram a Masfa, defronte de Jerusalém, porque tinham tido outrora em Masfa, um local de oração.

47 Jejuaram naquele dia, vestiram-se com sacos, cobriram a cabeça com cinza e rasgaram suas vestes.

48 Abriram o Livro da Lei, para ler nele o que os gentios perguntavam às representações de seus falsos deuses.

49 Trouxeram os ornamentos sacerdotais, as primícias e os dízimos, e mandaram vir os nazarenos que tinham cumprido o tempo de seu voto.

50 Em seguida, sua voz se elevou com força ao céu: "O que faremos desta gente e para onde a levaremos?

51 Vosso santuário está profanado e manchado, vossos sacerdotes estão em luto e na humilhação.

52 As nações se coligaram para nos aniquilar e vós sabeis o que elas tramam contra nós.

53 Como resistir dian­te deles, se vós não vierdes em nosso auxílio?".

54 Então, eles soaram as trombetas e levantaram um grande clamor.

55 Depois disso, Judas nomeou chefes para grupos de mil, cem, cinquenta e dez homens.

56 E disse aos que acabavam de construir uma casa, de tomar mulher, plantar uma vinha, ou que tinham medo, que voltassem cada qual para sua casa, conforme a Lei.

57 Os israelitas se puseram então a caminho e vieram acampar ao sul de Emaús.

58 "Preparai-vos – disse-lhes Judas –, sede corajosos e estai prontos desde a manhã para o combate a essas nações que estão unidas para nos arruinar, a nós e tudo o que possuímos de sagrado.

59 Porquanto é preferível morrer no combate do que ver nosso povo perseguido e profanado nosso santuário.

60 Que se faça somente a vontade de Deus!"

Ιούδας ο Μακκαβαίος (3:1–9:22)

1 Ο Ιούδας, που επονομαζόταν Μακκαβαίος, γιος του Ματταθία, έγινε αρχηγός στη θέση του πατέρα του. 2 Τ’ αδέρφια του και οι σύντροφοι του πατέρα του τον υποστήριξαν και ήταν όλοι τους ευτυχείς που πολεμούσαν υπέρ του Ισραήλ.

3 Δόξα μεγάλη έφερε ο Ιούδας στο λαό του!

Φόρεσε θώρακα σαν γίγαντας,

ζώστηκε τις πολεμικές του εξαρτύσεις

και έκανε πολέμους,

προστάτης του στρατού του με το ξίφος του.

4 Όμοιος λιοντάρι με τα κατορθώματά του,

όμοιος με λιονταρόπουλο,

που για το θήραμα βρυχάται.

5 Βρήκε και καταδίωξε τους ασεβείς,

φωτιά έβαλε σ’ όλους εκείνους

που το λαό αναστάτωναν.

6 Ζαρώσαν όλοι απ’ το φόβο τους γι’ αυτόν,

ταράχτηκαν οι ασεβείς κι όλοι οι άνομοι.

Χάρη στα κατορθώματα του Ιούδα

οι Ιουδαίοι σώθηκαν.

7 Πολλούς πίκρανε βασιλιάδες,

μα στους Ισραηλίτες έδωσε με τις πράξεις του χαρά!

Αιώνια τον θυμούνταν, τον εξυμνούσαν

και τον καλοτύχιζαν.

8 Τις πόλεις του Ιούδα περιδιάβηκε

κι εξόντωσε τους ασεβείς που ζούσανε σ’ αυτές.

Έτσι απέτρεψε απ’ τους Ισραηλίτες

την οργή του Θεού.

9 Γύρω του μάζεψε όλους όσους τους απειλούσε η καταστροφή.

Και έφτασε η φήμη του μέχρι τα πέρατα της γης.

Ο Ιούδας νικάει τον Απολλώνιο και τον Σήρωνα

10 Ο Απολλώνιος*Απολλώνιος. Κατά τον Ιουδαίο ιστορικό Ιώσηπο, ήταν ο στρατιωτικός διοικητής της Σαμάρειας. συγκέντρωσε εθνικούς στρατιώτες και ισχυρά στρατεύματα από τη Σαμάρεια, για να πολεμήσει εναντίον των Ισραηλιτών. 11 Όταν το έμαθε ο Ιούδας, βγήκε να τον αντιμετωπίσει. Του επιτέθηκε και τον σκότωσε. Πολλοί επίσης έπεσαν στη μάχη και οι υπόλοιποι τράπηκαν σε φυγή. 12 Όταν λεηλάτησαν τα πτώματα, ο Ιούδας πήρε το ξίφος του Απολλώνιου και πολεμούσε μ’ αυτό σ’ όλη του τη ζωή.

13 Όταν ο Σήρων, αρχηγός των συριακών δυνάμεων έμαθε ότι ο Ιούδας συγκέντρωσε πολυάριθμο στρατό από πιστούς Ιουδαίους έτοιμους να βγουν εναντίον του σε πόλεμο, 14 είπε: «Τώρα η φήμη μου θ’ απλωθεί παντού και θα δοξαστώ στο βασίλειό μου πολεμώντας τον Ιούδα και τους ανθρώπους του, που περιφρονούν τη διαταγή του βασιλιά». 15 Ετοιμάστηκε λοιπόν να κάνει εκστρατεία. Μαζί του ενώθηκε ισχυρή δύναμη απίστων ειδωλολατρών, για να τον βοηθήσουν να εκδικηθεί τους Ισραηλίτες. 16 Όταν έφτασαν στον ανήφορο που οδηγεί στη Βαιθωρών, βγήκε ο Ιούδας με μικρή δύναμη να αντιμετωπίσει το Σήρωνα. 17 Καθώς όμως είδαν όλο εκείνο το στράτευμα να έρχεται εναντίον τους, οι άντρες του Ιούδα του είπαν: «Πώς είναι δυνατόν εμείς οι λίγοι να πολεμήσουμε εναντίον αυτού του ισχυρού στρατού; Εδώ κοντεύουμε να λιποθυμήσουμε από την πείνα». 18 Ο Ιούδας τους απάντησε: «Είναι εύκολο πράγμα οι πολλοί να πέσουν στα χέρια των λίγων· για το Θεό του ουρανού είναι το ίδιο να εξασφαλίζει σωτηρία και με πολλούς και με λίγους. 19 Γιατί η νίκη στον πόλεμο δεν εξαρτάται από τη μεγάλη δύναμη αλλά από τη δύναμη που έρχεται απ’ τον ουρανό. 20 Αυτοί έρχονται εναντίον μας γεμάτοι υπερηφάνεια και αδικία για να καταστρέψουν εμάς, τις γυναίκες μας και τα παιδιά μας και για να μας πάρουν σαν λάφυρα. 21 Εμείς όμως πολεμάμε για τη ζωή μας και τους νόμους μας 22 κι ο Κύριος θα τους εξαφανίσει από μπροστά μας· φτάνει εσείς να μην τους φοβόσαστε». 23 Όταν τελείωσε τα λόγια του ο Ιούδας, έκανε αμέσως αιφνιδιαστική επίθεση και κατατρόπωσε το Σήρωνα και το στρατό του. 24 Οι άντρες του τους καταδίωξαν στον κατήφορο που οδηγεί από τη Βαιθωρών στην πεδιάδα. Οκτακόσιοι απ’ αυτούς σκοτώθηκαν και οι υπόλοιποι έφυγαν στη χώρα των Φιλισταίων. 25 Έτσι, όλα τα γύρω έθνη άρχισαν να φοβούνται τον Ιούδα και τους αδερφούς του. 26 Η φήμη του Ιούδα έφτασε μέχρι το βασιλιά Αντίοχο, και όλα τα έθνη μιλούσαν για τις μάχες που είχε δώσει.

Ο βασιλιάς αναθέτει στο Λυσία να εξοντώσει τους Ιουδαίους

27 Όταν ο βασιλιάς Αντίοχος έμαθε τι είχε συμβεί, οργίστηκε φοβερά κι έστειλε και συγκέντρωσε όλες τις δυνάμεις του κράτους του και συγκρότησε έναν πανίσχυρο στρατό. 28 Άνοιξε το θησαυροφυλάκιό του κι έδωσε στους στρατιώτες του μισθούς για ένα χρόνο και τους διέταξε να είναι έτοιμοι για όπου τους χρειαστεί. 29 Αντιλήφθηκε όμως ότι τα θησαυροφυλάκια είχαν αδειάσει, ενώ οι φόροι της χώρας ήταν μηδαμινοί εξαιτίας του διχασμού και των ζημιών που είχαν προκληθεί επειδή είχαν παραβιαστεί οι νόμοι που ίσχυαν από τους προηγούμενους βασιλιάδες. 30 Φοβήθηκε λοιπόν μήπως δε μπορούσε ν’ αντιμετωπίσει τις δαπάνες ή να δώσει δώρα, όπως είχε δώσει προηγουμένως απλόχερα μια δυο φορές, έτσι ώστε να ξεπερνάει σε γενναιοδωρία τούς πριν απ’ αυτόν βασιλιάδες. 31 Βρισκόταν σε μεγάλο αδιέξοδο και γι’ αυτό αποφάσισε να πάει στην Περσία για να εισπράξει τους φόρους από τις εκεί επαρχίες. Έτσι θα συγκέντρωνε πολύ χρήμα. 32 Στη θέση του άφησε το Λυσία, άνθρωπο ευγενή, που ανήκε στη βασιλική οικογένεια, να επιβλέπει τις υποθέσεις του βασιλείου στην περιοχή από τον ποταμό Ευφράτη μέχρι τα σύνορα της Αιγύπτου, 33 και ν’ ανατρέφει το γιο του τον Αντίοχο,*τον Αντίοχο. Δηλ. τον κατοπινό Αντίοχο Ε΄ τον Ευπάτορα. μέχρις ότου ο ίδιος επιστρέψει. 34 Ακόμα του έδωσε το μισό στρατό και τους ελέφαντες· του έδωσε εντολές τι να κάνει μ’ αυτούς που κατοικούσαν στην Ιουδαία και στην Ιερουσαλήμ: 35 Τον διάταζε να στείλει εναντίον τους στρατό για να καταστρέψει και να εξαφανίσει κάθε ίχνος τους από τη γη, 36 να φέρει ξένους να κατοικήσουν σ’ όλη τη χώρα τους και να μοιράσει τη γη τους με κλήρο. 37 Ο βασιλιάς ο ίδιος πήρε τον άλλο μισό στρατό και ξεκίνησε από την Αντιόχεια, την πρωτεύουσα, το έτος 147. Διάβηκε τον Ευφράτη και διάβαινε μέσα από τις ορεινές χώρες.*Το έτος 147, δηλ. το 165 π.Χ. – Οι ορεινές χώρες είναι τα υψίπεδα του σημερινού Ιράν.

Ο Λυσίας στέλνει στην Ιουδαία το Γοργία και το Νικάνορα

38 Ο Λυσίας διάλεξε τον Πτολεμαίο, γιο του Δορυμένους, το Νικάνορα και το Γοργία, άντρες δυνατούς, από τους "φίλους του βασιλιά". 39 Μ’ αυτούς έστειλε σαράντα χιλιάδες άντρες πεζούς και εφτά χιλιάδες καβαλάρηδες, για να έρθουν στη χώρα του Ιούδα και να την καταστρέψουν, σύμφωνα με τη διαταγή του βασιλιά. 40 Ξεκίνησαν, λοιπόν, αυτοί με όλο το στρατό τους και ήρθαν και στρατοπέδευσαν κοντά στην Αμμαούς, στην πεδινή περιοχή. 41 Όταν οι έμποροι της περιοχής έμαθαν γι’ αυτόν τον τεράστιο στρατό, πήραν άφθονο ασήμι και χρυσάφι, ακόμα κι αλυσίδες και ήρθαν στο στρατόπεδο να αγοράσουν αιχμαλώτους Ισραηλίτες για δούλους. Μαζί τους ήρθε και στρατιωτική δύναμη από την Ιδουμαία*Ιδουμαία. Το πιθανό κείμενο. Το πρωτότυπο έχει «τη Συρία». Η Ιδουμαία ως τμήμα της αρχαίας Εδώμ, εκτεινόταν μέχρι τα νότια της Ιουδαίας. και τη Φιλισταία.

Οι Ισραηλίτες προετοιμάζονται για τη μάχη

42 Ο Ιούδας και τ’ αδέρφια του κατάλαβαν ότι η κατάσταση γινόταν όλο και πιο κρίσιμη, γιατί ξένες δυνάμεις άρχισαν να συγκεντρώνονται στα σύνορά τους· κατάλαβαν επίσης καλά πως ο βασιλιάς ήταν αυτός που είχε διατάξει να καταστρέψουν το λαό τους και να τους εξοντώσουν ολοκληρωτικά. 43 Είπαν, λοιπόν, μεταξύ τους: «Εμπρός να αποκαταστήσουμε το γόητρο του λαού μας! Να πολεμήσουμε για το λαό μας και για τους ιερούς τόπους μας». 44 Έτσι συγκεντρώθηκαν όλοι για να ετοιμαστούν για πόλεμο και να προσευχηθούν για να ζητήσουν το έλεος και την ευσπλαχνία του Θεού.

45 Άδεια σαν έρημος είναι η Ιερουσαλήμ,

κανείς απ’ τους κατοίκους της

σ’ αυτήν δεν μπαινοβγαίνει.

Καταπατήθηκε ο ναός,

ξένοι περιδιαβάζουν την ακρόπολη,

που κατοικία έχει γίνει των εθνών.

Κάθε χαρά έχει χαθεί απ’ τους Ισραηλίτες·

σταμάτησαν ν’ ακούγονται η άρπα κι ο αυλός.

46 Οι Ιουδαίοι συγκεντρώθηκαν και ήρθαν στη Μασσηφά, απέναντι απ’ την Ιερουσαλήμ, γιατί η Μασσηφά ήταν παλιά τόπος προσευχής των Ισραηλιτών. 47 Εκείνη την ημέρα νήστεψαν και φόρεσαν πένθιμες ποδιές, έβαλαν στάχτη στα κεφάλια τους και ξέσκιζαν τα ρούχα τους. 48 Έπειτα άνοιξαν το βιβλίο του νόμου για να το συμβουλευτούν, όπως τα έθνη ζητούσαν οδηγία από τα ομοιώματα των ειδώλων τους. 49 Έφεραν τις στολές των ιερέων, τα πρωτογεννήματα και τις δεκάτες· ξεσήκωσαν όσους Ναζηραίους είχαν συμπληρώσει τις ημέρες της αφιέρωσής τους 50 και προσευχήθηκαν με θέρμη στο Θεό και είπαν: «Τι να κάνουμε, Κύριε, μ’ αυτούς και πού να τους μεταφέρουμε; 51 Ο ναός σου έχει καταπατηθεί κι έχει βεβηλωθεί και οι ιερείς σου υποφέρουν κι εξευτελίζονται. 52 Τα έθνη έχουν συνασπισθεί εναντίον μας για να μας εξοντώσουν. Εσύ γνωρίζεις τι σκέπτονται εναντίον μας. 53 Πώς θα μπορέσουμε να τους αντιμετωπίσουμε αν εσύ, Κύριε, δε μας βοηθήσεις;» 54 Τότε σάλπισαν με τις σάλπιγγες κι αλάλαξαν δυνατά.

55 Ύστερα ο Ιούδας τοποθέτησε αρχηγούς στο λαό, χιλίαρχους, εκατόνταρχους, πεντηκόνταρχους και δέκαρχους. 56 Και πρόσταξε, όσοι έχτιζαν σπίτια, όσοι ήταν αρραβωνιασμένοι, όσοι φύτευαν αμπέλια και όσοι φοβούνταν, να γυρίσουν καθένας σπίτι του, όπως όριζε ο νόμος. 57 Έπειτα ο στρατός μετακινήθηκε και στρατοπέδευσε νότια της Αμμαούς. 58 Τότε ο Ιούδας τους είπε: «Ζωστείτε τα όπλα σας, πάρτε θάρρος και ετοιμαστείτε, ώστε το πρωί να πολεμήσουμε αυτά τα έθνη που έχουν συνασπιστεί εναντίον μας, για να εξαφανίσουν εμάς και τα ιερά μας. 59 Είναι προτιμότερο να σκοτωθούμε στον πόλεμο παρά να δούμε την καταστροφή του έθνους μας και των ιερών τόπων μας. 60 Ας πράξουμε κατά πώς θέλει ο Θεός».