Daniel 3

1 La reĝo Nebukadnecar faris oran statuon, kiu havis la alton de sesdek ulnoj kaj la larĝon de ses ulnoj; kaj li starigis ĝin en la valo Dura en la lando Babela. 2 Kaj la reĝo Nebukadnecar sendis al la satrapoj, regionestroj, militestroj, ĉefaj juĝistoj, urbestroj, leĝistoj, oficistoj, kaj potenculoj de la lando, ke ili venu al la solena malkovro de la statuo, kiun starigis la reĝo Nebukadnecar. 3 Tiam kunvenis la satrapoj, regionestroj, militestroj, ĉefaj juĝistoj, urbestroj, leĝistoj, oficistoj, kaj potenculoj de la lando, al la solena malkovro de la statuo, kiun la reĝo Nebukadnecar starigis; kaj ili stariĝis antaŭ la statuo, kiun Nebukadnecar starigis. 4 Kaj heroldo laŭte proklamis: Estas sciigate al vi, ho popoloj, gentoj, kaj lingvoj: 5 kiam vi aŭdos la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, sakfajfilo, kaj diversaj muzikaj instrumentoj, tiam faligu vin kaj adorkliniĝu al la ora statuo, kiun starigis la reĝo Nebukadnecar. 6 Kiu ne faligos sin kaj ne adorkliniĝos, tiu tuj estos ĵetita en ardantan fornon. 7 Tial, kiam ĉiuj popoloj ekaŭdis la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, kaj diversaj muzikaj instrumentoj, ili faligis sin kaj adorkliniĝis al la ora statuo, kiun starigis la reĝo Nebukadnecar. 8 En tiu tempo tuj aliris kelkaj Ĥaldeoj kaj akuzis la Judojn. 9 Ili ekparolis, kaj diris al la reĝo Nebukadnecar: Ho reĝo, vivu eterne! 10 Vi, ho reĝo, ordonis, ke ĉiu homo, kiu aŭdos la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, sakfajfilo, kaj diversaj muzikaj instrumentoj, faligu sin kaj adorkliniĝu al la ora statuo; 11 kaj kiu ne faligos sin kaj ne adorkliniĝos, tiu estu ĵetita en ardantan fornon. 12 Ekzistas tamen viroj Judaj, kiujn vi starigis super la aferoj de la lando Babela, Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego; kaj tiuj homoj ne obeas vian ordonon, ho reĝo, ne servas al viaj dioj, kaj ne adorkliniĝas al la ora statuo, kiun vi starigis. 13 Tiam Nebukadnecar en kolero kaj furiozo ordonis venigi Ŝadraĥon, Meŝaĥon, kaj Abed-Negon; kaj oni tuj venigis tiujn virojn al la reĝo. 14 Nebukadnecar ekparolis, kaj diris al ili: Ĉu intence vi, ho Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego, ne servas al miaj dioj, kaj ne adorkliniĝas al la ora statuo, kiun mi starigis? 15 De nun, kiam vi ekaŭdos la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, sakfajfilo, kaj diversaj muzikaj instrumentoj, estu pretaj tuj faligi vin kaj adorkliniĝi al la statuo, kiun mi faris; se vi ne adorkliniĝos, tiam vi tuj estos ĵetitaj en ardantan fornon; kaj tiam kia dio savos vin el miaj manoj? 16 Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego respondis kaj diris al la reĝo: Ho Nebukadnecar, ne estas al ni malfacile respondi al vi pri tio. 17 Ni havas Dion, al kiu ni servas; Li povas savi nin el la ardanta forno kaj ankaŭ savi nin el via mano, ho reĝo. 18 Kaj se Li eĉ tion ne faros, vi tamen sciu, ho reĝo, ke al viaj dioj ni ne servos, kaj al la ora statuo, kiun vi starigis, ni ne adorkliniĝos. 19 Tiam Nebukadnecar pleniĝis de furiozo, kaj la aspekto de lia vizaĝo ŝanĝiĝis pro kolero kontraŭ Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego; kaj li ordonis ardigi la fornon sepoble pli forte, ol oni faradis ordinare. 20 Kaj al la plej fortaj militistoj el sia militistaro li ordonis ligi Ŝadraĥon, Meŝaĥon, kaj Abed-Negon, kaj ĵeti ilin en la ardantan fornon. 21 Tiam oni ligis tiujn virojn en ilia suba kaj supra vesto, en iliaj kapkovroj kaj aliaj vestoj, kaj oni ĵetis ilin en la ardantan fornon. 22 Kaj ĉar la ordono de la reĝo estis severa kaj la forno estis ardigita treege, tial tiujn homojn, kiuj ĵetis Ŝadraĥon, Meĥaĥon, kaj Abed-Negon, mortigis la flamo de la fajro. 23 Kaj tiuj tri viroj, Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego, falis ligitaj en la ardantan fornon. 24 Tiam la reĝo Nebukadnecar ekmiregis, kaj en teruro li leviĝis, ekparolis, kaj diris al siaj konsilistoj: Ĉu ne tri virojn ni ĵetis ligitajn en la fajron? Ili respondis al la reĝo: Tiel estas, ho reĝo. 25 Sed li parolis plue, kaj diris: Jen mi vidas kvar virojn, ne ligitajn, kiuj iras meze de la fajro kaj estas sendifektaj; kaj la kvara aspektas kvazaŭ filo de la dioj. 26 Kaj Nebukadnecar aliris al la aperturo de la ardanta forno, ekparolis, kaj diris: Ho Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego, servantoj de Dio la Plejalta! eliru, kaj aliru. Tiam Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego eliris el meze de la fajro. 27 Kaj la satrapoj, regionestroj, militestroj, kaj konsilistoj de la reĝo kunvenis, kaj pririgardis tiujn virojn, super kies korpoj la fajro havis nenian forton, tiel, ke eĉ haro sur ilia kapo ne bruldifektiĝis, iliaj vestoj ne ŝanĝiĝis, kaj eĉ odoron de fajro oni ne sentis sur ili. 28 Nebukadnecar ekparolis, kaj diris: Benata estu Dio de Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego, kiu sendis Sian anĝelon, kaj savis Siajn servantojn pro tio, ke ili fidis je Li, ne obeis la ordonon de la reĝo, kaj oferis siajn korpojn, por ne servi kaj adorkliniĝi al alia dio, krom sia Dio. 29 Nun mi donas ordonon: Se iu el ia popolo, gento, aŭ lingvo eldiros blasfemon kontraŭ Dio de Ŝadraĥ, Meŝaĥ, kaj Abed-Nego, tiu estos hakita en pecojn kaj lia domo estos ruinigita; ĉar ne ekzistas alia dio, kiu povus savi tiamaniere. 30 Kaj la reĝo denove tre altigis Ŝadraĥon, Meŝaĥon, kaj Abed-Negon en la lando Babela.

Te Whakahau kia Koropiko ki te Whakapakoko Kōura

1 I hangā e Kīngi Nepukaneha he whakapakoko kōura, ko tōna roa e ono tekau whatīanga, ā, ko tōna whānui e ono whatīanga; ā, whakatūria ana e ia ki te mānia o Rura i te kāwanatanga o Papurōna. 2 Kātahi a Kīngi Nepukaneha ka tono tāngata ki te huihui i ngā ariki, i ngā kāwana, i ngā rangatira, i ngā kaiwhakawā, i ngā kaitiaki taonga, i ngā kaiwhakatakoto whakaaro, i ērā atu rangatira, i ngā kāwana katoa o ngā kāwanatanga, kia haere mai ki te tāinga o te kawa o te whakapakoko i whakatūria e Kīngi Nepukaneha. 3 Kātahi ngā ariki, ngā kāwana, ngā rangatira, ngā kaiwhakawā, ngā kaitiaki taonga, ngā kaiwhakatakoto whakaaro, ērā atu rangatira, me ngā kāwana katoa o ngā kāwanatanga ka huihui ki te tāinga o te kawa o te whakapakoko kua whakatūria nei e Kīngi Nepukaneha. Nā, tū ana rātou ki te aronga o te whakapakoko kua whakatūria nei e Nepukaneha.

4 Kātahi ka nui atu te karanga a te kaikaranga, "He whakahau tēnei ki a koutou, e ngā tāngata, e ngā iwi, e ngā reo; 5 ā te wā e rongo ai koutou i te tangi o te koronete, o te pūtōrino, o te hāpa, o te hakaputa, o te hātere, o te taratimere, o ngā mea tangi katoa, me takoto koutou, me koropiko ki te whakapakoko kōura kua whakatūria nei e Kīngi Nepukaneha. 6 Nā, ki te kāhore tētahi e takoto, e koropiko, ka makā ia i taua hāora anō ki waenganui o te oumu he mura rawa nei te ngiha."

7 Nā reira, i taua wā, i te rongonga o te iwi katoa i te tangi o te koronete, o te pūtōrino, o te hāpa, o te hakaputa, o te hātere, o ngā mea tangi katoa, takoto tonu iho ngā tāngata katoa, ngā iwi, ngā reo, koropiko ana ki te whakapakoko kōura kua tū nei i a Kīngi Nepukaneha.

Ka Whakapaea ngā Hoa e Toru mō te Whakahoihoi

8 Heoi, i taua wā ka haere mai ētahi Karari, ka whakahē ki ngā Hūrai. 9 I kōrero rātou, i mea ki a Kīngi Nepukaneha, "E te kīngi, kia ora tonu koe. 10 I whakatakotoria e koe he ture, e te kīngi, nā, ko ngā tāngata katoa e rongo ana i te tangi o te koronete, o te pūtōrino, o te hāpa, o te hakaputa, o te hātere, o te taratimere, o ngā mea tangi katoa, kia takoto, kia koropiko ki te whakapakoko kōura; 11 ā, ki te kāhore tētahi e takoto, e koropiko, kia makā ia ki te oumu he mura rawa te ngiha. 12 Tēnei ētahi Hūrai, he hunga i whakaritea e koe hei kaitirotiro mō ngā mea o te kāwanatanga o Papurōna: ko Hataraka, ko Mehaka, ko Apereneko. Kīhai ēnei tāngata i whakaaro ki a koe, e te kīngi; kāhore rātou e mahi ki ōu atua, kāhore e koropiko ki te whakapakoko kōura ka oti nei te whakatū e koe."

13 Kātahi a Nepukaneha i runga i tōna riri me te weriweri ka whakahau kia mauria mai a Hataraka, a Mehaka, a Apereneko. Kātahi ka kawea mai e rātou aua tāngata ki te aroaro o te kīngi. 14 I kōrero a Nepukaneha, i mea ki a rātou, "He mea āta whakaaro rānei, e Hataraka, e Mehaka, e Apereneko, e kore nei koutou e mahi ki ōku atua, e kore nei e koropiko ki te whakapakoko kōura kua tū nei i ahau? 15 Nā, ki te hihiko koutou i te wā e rongo ai koutou i te tangi o te koronete, o te pūtōrino, o te hāpa, o te hakaputa, o te hātere, o te taratimere o ngā mea tangi katoa, ā, ka takoto ka koropiko, ki te whakapakoko i hangā e ahau, he pai. Tēnā ki te kāhore koutou e koropiko, ka makā koutou i taua hāora ki te oumu he mura rawa tōna ngiha; ā, ko wai te atua hei whakaora i a koutou i roto i ōku ringa?"

16 I whakahoki a Hataraka a Mehaka, a Apereneko, i mea ki te kīngi, "E Nepukaneha, kāhore ā mātou māharahara ki te whakahoki kupu ki a koe mō tēnei mea. 17 Ki te pēnātia, e taea anō e tō mātou Atua, e karakiatia nei e mātou, te whakaora i a mātou i roto i te oumu he mura rawa nei te ngiha, inā, ka whakaorangia anō mātou e ia i tōu ringa, e te kīngi. 18 Otiia ka kore, kia mōhio koe, e te kīngi, e kore mātou e mahi ki ōu atua, e kore anō e koropiko ki te whakapakoko kōura kua tū nā i a koe."

Ka Whiua ngā Taitama ki roto i te Ahi

19 Kī tonu i reira a Nepukaneha i te riri, rerekē ana te āhua o tōna mata ki a Hataraka, ki a Mehaka, ki a Apereneko. Kōrero ana ia, whakahau ana kia whitu ngā whakanekehanga ake o te hana o te oumu i tō mua hana. 20 I whakahau anō ia i ngā tāngata kaha rawa o tāna ope kia herea a Hataraka, a Mehaka, a Apereneko, kia makā ki roto ki te oumu he mura rawa nei te ngiha. 21 Kātahi ka herea ngā tāngata nei i roto tonu i ō rātou tarau, i ō rātou koti, i ō rātou koroka me ērā atu ō rātou kākahu, ā, ka makā ki roto ki te oumu he mura rawa nei tōna ngiha. 22 Nā reira, i te akiaki rawa o te whakahau a te kīngi, i te nui rawa hoki o te hana o te ahi, mate iho i te mura o te ahi ngā tāngata nāna i kawe a Hataraka, a Mehaka, a Apereneko. 23 Nā, ka taka ngā tāngata tokotoru nei, a Hataraka, a Mehaka, a Apereneko, he mea here, ki waenganui o te oumu he mura rawa nei tōna ngiha.

24 Ko te tino mīharotanga o Nepukaneha, hohoro tonu tōna whakatika, kei te kōrero, kei te mea ki āna kaiwhakatakoto whakaaro, "He teka ianei tokotoru ngā tāngata i makā e tātou, he mea here, ki waenganui o te ahi?"

Ka whakahoki rātou, ka mea ki te kīngi, "He tika anō, e te kīngi."

25 Ka whakahoki ia, ka mea, "Nanā, tokowhā ngā tāngata e kitea nei e ahau, kāhore he here, e hāereere ana i waenganui o te ahi, kāhore hoki e ahatia; nā, ko te āhua o te tuawhā kei tō te Tama a te Atua."

Ka Wetekina, ka Hāpaitia ngā Tāne e Toru

26 Kātahi ka whakatata a Nepukaneha ki te waha o te oumu he mura rawa nei te ngiha, kei te kōrero, kei te mea, "E Hataraka, e Mehaka, e Apereneko, e ngā pononga a te Atua, a te Runga Rawa, puta mai, haere mai hoki."

Kātahi a Hataraka rātou ko Mehaka, ko Apereneko ka puta mai i waenganui o te ahi. 27 Nā, ko te huihuinga o ngā ariki, o ngā kāwana, o ngā rangatira, o ngā kaiwhakatakoto whakaaro a te kīngi, ka kite rātou i ēnei tāngata, kīhai nei te ahi i whai kaha ki ō rātou tinana, kīhai anō ngā makawe o ō rātou māhunga i hunua, kīhai anō ō rātou koti i puta kē, kīhai anō te haunga ahi i rere i runga i a rātou.

28 Ka kōrero a Nepukaneha, ka mea, "Kia whakapaingia te Atua o Hataraka, o Mehaka, o Apereneko, nāna nei i unga mai tāna anahera, ā, whakaorangia ana e ia āna pononga i whakawhirinaki nei ki a ia, i whakaputa kē nei i te kupu a te kīngi, ā, tukua ana e rātou ō rātou tinana, he mea kei mahi rātou, kei koropiko ki tētahi atu atua, engari ki tō rātou Atua anake. 29 Nā, ko tāku ture tēnei e whakatakoto nei, nā, ko ngā tāngata, ko te iwi, ko te reo, he kupu kino nei tāna mō te Atua o Hataraka, o Mehaka, o Apereneko, ka haehaea rātou, ā, ka meinga ō rātou whare hei pūranga paru. Nō te mea kāhore atu he atua he rite tāna whakaora ki tā tēnei."

30 Kātahi ka whakanekehia ake anō a Hataraka, a Mehaka, a Apereneko e te kīngi i te kāwanatanga o Papurōna.