1 Ā, nō ka taka mai te rā o te Petekoha, e noho tahi ana rātou katoa i te wāhi kotahi. 2 Nā, puta whakarere mai ana he haruru nui nō te rangi, ānō he hau nui e keri ana, ā, kī katoa te whare i noho ai rātou. 3 Heoi, puta mai ana ki a rātou ētahi arero he mea manganga, ānō he ahi, ā, tau iho ana ki runga ki tēnei, ki tēnei o rātou. 4 Nā, kī katoa rātou i te Wairua Tapu, ā, ka tīmata te kōrero rerekē ana ngā reo, rite tonu ki tā te Wairua i hoatu ai ki a rātou kia kōrerotia.
5 I Hiruhārama anō e noho ana ētahi Hūrai, he hunga whakaaro, nō ngā iwi katoa i raro o te rangi. 6 Nā, i te wā i rangona ai taua haruru, ka whakarāpopoto te mano, ka pororaru, nō te mea ka rangona e tērā, e tērā, tōna reo e kōrerotia ana e rātou. 7 Nā, ka oho rātou katoa, ka mīharo, ka mea, "Nā, ehara ianei ēnei katoa e kōrero nei i te hunga nō Karirī? 8 He aha tātou ka rongo nei, ia tangata, ia tangata, i ō tātou reo o tō tātou whānautanga? 9 Ko te hunga o Patia, o Meria, o Erama, ko ngā mea e noho ana i Mehopotamia, i Hūria, i Kaparokia, i Ponoto, i Āhia, 10 i Perikia, i Pamapuria, i Īhipa, i ngā wāhi o Ripia e pātata ana ki Hairini, me ngā manuhiri o Rōma, ngā Hūrai, ngā porohiraiti, 11 ngā Kariti, ngā Ārapi, e rongo ana tātou i a rātou e whakapuaki ana i ngā mahi tohu a te Atua, nō tātou anō ngā reo." 12 Ā, mīharo katoa ana rātou, pōhēhē ana, ka mea tētahi ki tētahi, "He aha tēnei?"
13 Ko ētahi i tāwai, i mea, "E kī ana rātou i te wāina hou!"
14 Otirā, ka whakatika a Pita me te tekau mā tahi, ka hikitia tōna reo, ka whai kupu ki a rātou, "E ngā tāngata o Hūria, me koutou katoa e noho nei i Hiruhārama, kia mōhio koutou ki tēnei, kia whai taringa mai ki āku kupu. 15 Kāhore hoki o ēnei haurangi me tā koutou e whakaaro nei, ko te toru noa hoki tēnei o ngā hāora o te rā. 16 Engari, ko te mea tēnei i kōrerotia e Hoera poropiti:
17 ‘Ā tēnei ake kei ngā rā whakamutunga, e ai tā te Atua,
ka ringihia e ahau tōku Wairua ki ngā kikokiko katoa;
ka poropiti hoki ā koutou tama, ā koutou tamāhine,
ka moemoeā hoki ō koutou kaumātua.
18 Āe, ka ringihia anō e ahau tōku Wairua i aua rā,
ki āku pononga tāne, ki āku pononga wāhine;
ā, ka poropiti rātou.
19 Ka whakakitea anō e ahau ngā mea whakamīharo i te rangi i runga,
me ngā tohu ki te whenua i raro;
he toto, he kāpura, he paowa pongere.
20 Ko te rā ka huri hei pōuri,
ko te marama hoki hei toto,
i mua o te putanga mai o te rā o te Ariki,
taua rā nui whakaharahara, rongonui.
21 Nā, ko reira ora ai te hunga katoa
e karanga ana ki te ingoa o te Ariki.’
22 "E ngā tāngata o Īharaira, kia rongo koutou ki ēnei kupu; Ko Īhu o Nahareta, he tangata i tino whaitohungia e te Atua ki a koutou i runga i ngā merekara, i ngā mea whakamīharo, i ngā tohu i mea ai te Atua kia mahia e ia i waenganui o koutou, e mōhio ana anō rā koutou. 23 Ko tēnei tangata i tukua atu, he mea i āta whakaaroa, ā, i mōhiotia noatia ake e te Atua, tangohia ana e koutou, whakamatea iho, he mea rīpeka nā te ringa o ngā tāngata kino. 24 Nā te Atua ia i whakaara ake, nāna i wewete ngā mamae o te mate; nō te mea e kore ia e taea te pupuri e taua mate. 25 Ko tā Rāwiri kōrero hoki tēnei mōna:
‘I kite ahau i te Ariki i mua i tōku aroaro i ngā rā katoa;
kei tōku ringa matau nei ia,
e kore ai ahau e whakakorikoria.
26 Koia i koa ai tōku ngākau,
i whakamanamana ai tōku arero;
i takoto tūmanako ai anō ōku kikokiko.
27 Nō te mea e kore e waiho e koe tōku wairua i te rēinga,
e kore anō e tukua tāu Mea Tapu kia kite i te pirau.
28 Kua whakakitea e koe ki ahau ngā huarahi o te ora;
ka meinga e koe kia kī tonu tōku koa i tōu aroaro.’
29 "E ōku tēina, e tika ana kia aronui he kupu ki a koutou mō te tupuna nei mō Rāwiri, arā kua mate ia, kua tanumia, kei a tātou anō tōna urupā, ā, taea noatia tēnei rā. 30 I te mea he poropiti ia, ā, i mōhio kua oati te Atua i te oati ki a ia, ka whakaputaina ake tētahi, he hua nō tōna hope, hei noho ki runga ki tōna torōna. 31 Ā, i tāna kite wawe i tēnei, kōrerotia ana e ia te aranga o te Karaiti, arā:
‘Kīhai tōna wairua i waiho i te rēinga,
kīhai anō tōna kikokiko i kite i te pirau.’
32 "Kua whakaarahia ake tēnei Īhu e te Atua: ko mātou katoa ngā kaiwhakaatu. 33 Ā, ka oti nei ia te whakanui e te ringa matau o te Atua, ā, ka hōmai nei ki a ia e te Matua te Wairua Tapu i kōrerotia rā i mua, nā, kua ringihia mai e ia tēnei, e kite nei, e rongo nei koutou. 34 Kāhore hoki a Rāwiri i kake ki te rangi; heoi, e mea ana ia:
‘I mea te Ariki ki tōku Ariki,
"Hei tōku matau koe noho ai,
35 kia meinga rā anō e ahau ōu hoariri hei tūranga waewae mōu." ’
36 "Nō reira rā, kia mātau pū te whare katoa o Īharaira, kua meinga e te Atua hei Ariki, hei Karaiti, taua Īhu i rīpekatia nā e koutou."
37 Nō rātou ka rongo, ka werowero i roto i ō rātou ngākau, ka mea ki a Pita rātou ko ērā atu āpōtoro, "E ngā tuākana, me aha mātou?"
38 Nā, ko te meatanga a Pita ki a rātou, "Rīpenetā, kia iriiria, tēnā tangata, tēnā tangata o koutou i runga i te ingoa o Īhu Karaiti, hei murunga hara; ā, ka riro i a koutou te mea hōmai, arā te Wairua Tapu. 39 Ki a koutou hoki, ki ā koutou tamariki, te kupu hōmai, ki te hunga katoa anō o tawhiti, ki ngā mea e karangatia e te Ariki, e tō tātou Atua, ki a ia."
40 He maha atu anō ngā kupu i kōrero ai, i kauwhau ai ia, i mea ai, "Me whakaora koutou i a koutou i tēnei whakatupuranga parori kē." 41 Nā, ko ngā mea tonu i tango i tāna kupu i iriiria, me te mea e toru mano ngā wairua i honoa mai ki a rātou i taua rā. 42 Ā, i ū tonu rātou ki te whakaakoranga a ngā āpōtoro, ki te kotahitanga, ki te whawhati taro, ā, ki te īnoi.
43 Tau iho ana te wehi ki ngā wairua katoa; he maha hoki ngā mea whakamīharo me ngā tohu i meinga e ngā āpōtoro. 44 I noho tahi anō te hunga whakapono katoa, i huihuia anō hoki ā rātou mea katoa; 45 i hokona atu hoki ā rātou rawa me ngā taonga, tuwhaina ana mā te katoa, rite tonu, ki te mate o tēnei, o tēnei. 46 Haere tonu ana hoki rātou i tēnei rā, i tēnei rā ki te temepara, kotahi tonu anō te whakaaro; whawhati taro ana i ō rātou kāinga, kai ana i ā rātou kai i runga i te koa, i te ngākau tapatahi; 47 e whakamoemiti ana ki te Atua, e paingia ana hoki e te iwi katoa. Ā, honoa mai ana e te Ariki ki a rātou i tēnā rā, i tēnā rā, i tēnā rā, te hunga e whakaorangia ana.
1 Y COMO se cumplieron 2.1 Lv. 23.15.los días de Pentecostés, 2.1 ver. 46. cp. 1.14.estaban todos unánimes juntos;
2 Y de repente vino un estruendo del cielo 2.2 cp. 4.31.como de un viento recio que corría, el cual hinchió toda la casa donde estaban sentados;
3 Y se les aparecieron lenguas repartidas, como de 2.3 Mt. 3.11.fuego, que se asentó sobre cada uno de ellos.
4 Y 2.4 cp. 4.31 y 13.52.fueron todos llenos del Espíritu Santo, y comenzaron 2.4 Mr. 16.17. cp. 10.46 y 19.6. 1 Co. 12.10,28,30.a hablar en otras lenguas, como el Espíritu les daba que hablasen.
5 Moraban entonces en Jerusalem Judíos, varones religiosos, de todas las naciones debajo del cielo.
6 Y hecho este estruendo, juntóse la multitud; y estaban confusos, porque cada uno les oía hablar su propia lengua.
7 Y estaban atónitos y maravillados, diciendo: He aquí ¿no son 2.7 Mr. 14.70. cp. 1.11Galileos todos estos que hablan?
8 ¿Cómo, pues, les oímos nosotros hablar cada uno en nuestra lengua en que somos nacidos?
9 Partos y Medos, y Elamitas, y los que habitamos en Mesopotamia, en Judea y en Capadocia, en el Ponto y en Asia,
10 En Phrygia y Pamphylia, en Egipto y en las partes de Africa que está de la otra parte de Cirene, y Romanos extranjeros, tanto Judíos como 2.10 Mt. 23.15.convertidos,
11 Cretenses y Arabes, les oímos hablar en nuestras lenguas las maravillas de Dios.
12 Y estaban todos atónitos y perplejos, diciendo los unos á los otros: ¿Qué quiere ser esto?
13 Mas otros burlándose, decían: Que están llenos de mosto.
14 Entonces Pedro, poniéndose en pie con los once, alzó su voz, y hablóles diciendo: Varones Judíos, y todos los que habitáis en Jerusalem, esto os sea notorio, y oid mis palabras.
15 Porque éstos no están borrachos, como vosotros pensáis, siendo la hora tercia del día;
16 Mas esto es lo que fué dicho por el profeta Joel:
17 Y será en los postreros días, 2.17 Jl. 2.28-32.dice Dios,
Derramaré de mi Espíritu 2.17 cp. 10.45.sobre toda carne,
Y vuestros hijos y 2.17 cp. 21.9.vuestras hijas profetizarán;
Y vuestros mancebos verán visiones,
Y vuestros viejos soñarán sueños:
18 Y de cierto sobre mis siervos y sobre mis siervas en aquellos días
Derramaré de mi Espíritu, 2.18 cp. 11.28 y 21.4,9,10.y profetizarán.
19 Y daré prodigios arriba en el cielo,
Y señales abajo en la tierra,
Sangre y fuego y vapor de humo:
20 2.20 Mt. 24.29. El sol se volverá en tinieblas,
Y la luna en sangre,
Antes que venga el día del Señor,
Grande y manifiesto;
21 Y será que todo aquel 2.21 Ro. 10.13.que invocare el nombre del Señor, será salvo.
22 Varones Israelitas, oid estas palabras: 2.22 Lc. 24.19.Jesús Nazareno, varón aprobado de Dios entre vosotros 2.22 Jn. 3.2.en maravillas y prodigios y señales, que Dios hizo por él en medio de vosotros, como también vosotros sabéis;
23 A éste, 2.23 Lc. 22.22. cp. 3.18 y 4.28entregado por determinado consejo y providencia de Dios, 2.23 cp. 5.30.prendisteis y matasteis por manos de los inicuos, crucificándole;
24 Al cual Dios levantó, 2.24 ver. 32sueltos los dolores de la muerte, por cuanto era imposible ser detenido de ella.
25 Porque David dice de él:
2.25 Sal. 16.8-11. Veía al Señor siempre delante de mí:
Porque está á mi diestra, no seré conmovido.
26 Por lo cual mi corazón se alegró, y gozóse mi lengua;
Y aun mi carne descansará en esperanza;
27 2.27 cp. 13.35. Que no dejarás mi alma en el infierno,
Ni darás á tu Santo que vea corrupción.
28 Hicísteme notorios los caminos de la vida;
Me henchirás de gozo con tu presencia.
29 Varones hermanos, se os puede libremente decir del patriarca David, que murió, y fué sepultado, y 2.29 Neh. 3.16.su sepulcro está con nosotros hasta del día de hoy.
30 Empero siendo profeta, y sabiendo que con juramento le había Dios jurado 2.30 Sal. 132.11. Ro. 1.3.que del fruto de su lomo, cuanto á la carne, levantaría al Cristo que se sentaría sobre su trono;
31 Viéndolo antes, habló de la resurrección de Cristo, 2.31 ver. 27que su alma no fué dejada en el 2.31 Sepulcro.infierno, ni su carne vió corrupción.
32 A este Jesús 2.32 ver. 24. cp. 3.15,26 y 4.10,33 y 5.30 y 10.40 y 13.30,33,34 y 17.31. Ro. 4.24. 1 Co. 6.14 y 15.15. 2 Co. 4.14. Ga. 1.1. Ef. 1.20. Col. 2.12. 1 Ts. 1.10. 2 Ti. 2.8. He. 13.20. 1 P. 1.21.resucitó Dios, de lo cual todos nosotros somos 2.32 Lc. 24.48.testigos.
33 Así que, levantado por la diestra de Dios, y 2.33 cp. 1.4.recibiendo del Padre la promesa del Espíritu Santo, ha derramado esto que vosotros veis y oís.
34 Porque David no subió á los cielos; empero él dice:
2.34 Sal. 110.1. Dijo el Señor á mi Señor:
Siéntate á mi diestra,
35 Hasta que ponga á tus enemigos por estrado de tus pies.
36 Sepa pues ciertísimamente toda la casa de Israel, que á éste Jesús que vosotros crucificasteis, Dios ha hecho 2.36 Lc. 2.11.Señor y Cristo.
37 Entonces oído esto, 2.37 Lc. 3.10.fueron compungidos de corazón, y dijeron á Pedro y á los otros apóstoles: Varones hermanos, ¿qué haremos?
38 Y Pedro les dice: 2.38 Lc. 24.47. cp. 3.19 y 20.21Arrepentíos, y 2.38 cp. 8.15,16 y 22.16.bautícese cada uno de vosotros en el nombre de Jesucristo 2.38 Mt. 26.28.para perdón de los pecados; y recibiréis 2.38 cp. 10.45.el don del Espíritu Santo.
39 Porque para vosotros es la promesa, y 2.39 Is. 54.13. Jl. 2.28.para vuestros hijos, y para todos los que están 2.39 Ef. 2.13,17.lejos; para cuantos el Señor nuestro Dios llamare.
40 Y con otras muchas palabras testificaba y exhortaba, diciendo: Sed salvos de esta perversa generación.
41 Así que, los que recibieron su palabra, fueron bautizados: y fueron añadidas á ellos aquel día 2.41 cp. 4.4.como tres mil personas.
42 Y perseveraban 2.42 cp. 1.14 y 6.4.en la doctrina de los apóstoles, y en la comunión, y en 2.42 Lc. 22.19.el partimiento del pan, y en las oraciones.
43 2.43 cp. 5.5,11. Y toda persona tenía temor: y muchas maravillas y señales eran hechas por los apóstoles.
44 Y todos los que creían 2.44 cp. 4.32.estaban juntos; y tenían todas las cosas comunes;
45 Y 2.45 cp. 4.34.vendían las posesiones, y las haciendas, y repartíanlas á todos, como cada uno había menester.
46 Y perseverando unánimes cada día 2.46 Lc. 24.53. cp. 3.1 y 5.20,21,25,42en el templo, 2.46 ver. 42y partiendo el pan en las casas, comían juntos con 2.46 Jn. 16.22.alegría y con sencillez de corazón,
47 2.47 Lc. 24.53. Alabando á Dios, y teniendo gracia con todo el pueblo. Y 2.47 cp. 5.14 y 11.24.el Señor añadía cada día á la iglesia los que habían de ser salvos.