Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
"Ta ma bayɔ akesia kowoso bawola lɛlakaa, diɛkaana nkpaa nnyɔ ku anɛɛkpa anaasĩ, lɛblɛfɛ dibla kɔkpaa kunwii ku anɛɛkpa atiɛ, di lɛtaka kafɔɔ dibla kɔkpaa kunwii ku anɛɛkpa atiɛ. Baayɔ koto sɛɛle nwaa batĩi kayi ku kamɛ, baaloso koto sɛɛle batika di katĩita nwu atokosi bakyisa. Baabla koto sɛɛle nkɔnii nna bakaasa di nkpaa nna nwu kasekɔ. Nkɔnii nnyɔ diwɛ di kakyɛ kanwii di nkɔnii nnyɔ kafɔɔ diwɛ di kakyɛ nyɔɔfa. Baayɔ akesia kowoso bawola sewoso kyɔlɔlɔɔ, baayɔ koto sɛɛle batĩi sĩ. Baayɔ sewoso kyɔlɔlɔɔ nwu nkpo batũ di akɔnii nwu nkpo kamɛ di lɛlakaa nwu suoto di kakyɛ biala. Sewoso nwu nkpo sisiɛ di nkɔnii nwu nkpo kamɛ di lɛlakaa nwu suoto, batandiki sĩ. Nse lɛyɔ afiofa lefosi nwu nkpo kamakpana ntika ni di afuɔ nkyɛ nnyɔ nwu suoto lɛta fɔ yi, faayɔ fankpee di lɛlakaa nwu kamɛ.
"Faata ma bayɔ koto sɛɛle nwaa babla lɛlakaa nwu katĩita lɛba le kamayɔ mbla ni lekoto otikiti nta ma ni, lɛkaana dibla nkpaa nnyɔ ku anɛɛkpa anaasĩ, lɛɛblɛfɛ kafɔɔ dibla nkpaa nnyɔ ku anɛɛkpa atiɛ. Baayɔ koto sɛɛle babla bakerubim banyɔ batika di katĩita nwu suoto disi le ku disi le. Bla kerub nwu onwii diisi le onwii kafɔɔ diisi le, kafɔɔ koto sɛɛle ko babayɔ mambla ni bakerubim nwu nkpo banyɔ kakya di katĩita nwu suoto. Bakerubim nwu nkpo bamunikĩisa anu bakyɔɔ bawo, baatakatɛsa afoko lɛma bakyɔɔ osi, di kunyii lɛma kutĩi katĩita nwu nkpo, anu lɛma kafɔɔ ntoonyu katĩita nwu. Faayɔ afuɔ nkyɛ nnyɔ nwu nkpo kamata fɔ ni di afiofa lefosi nwu ntika ni fakpee di lɛlakaa nwu nkpo kamɛ, faayɔ katĩita nwu nkpo fatĩi kanya.
Bakerubim nwu nintika ni di kanya ninii lɛlakaa nwu osi obo kamadiki suoto ntuo fɔ. Nfa kamatɔkɔ fɔ kufiofa nii ko kumuu fabayɔ fanta ni Israel batii nɛ.
Ninfɛ di Besalel layɔ akesia kowoso aawola kanya ninii lɛlakaa nwu nkpo nɛ. Lɛkaana labla nkpaa ntiɛ anɛɛkpa anaasĩ. Lɛblɛfɛ labla nkpaa nnyɔ anɛɛkpa atiɛ, lɛtaka kafɔɔ labla nkpaa nnyɔ anɛɛkpa atiɛ.
Ninfɛ di SAATE nwu latɔkɔ Mose alɛ, "Sesee lɛkpaayo klekle nwu, lɛkpaayo le mansi ni di kɔwɛntɛ kasale dii kasale suoto. Faayɔ Kanya ninii lɛlakaa nwu fase kaamɛ, faayɔ leyo kamɛ dibula nwu fasaka fatĩi ni.
Ninfɛ aayɔ afuɔ nkyɛ nnyɔ nwu di kufiofa nwu latika ni aakpee di kanya ninii lɛlakaa nwu kamɛ nɛ. Ni aayɔ sewoso nwu babayɔ mantɔɔkɛnkɛ ni lɛlakaa nwu aatũ nɛ, ni aayɔ katĩita nika kafɔɔ aatĩi nɛ. Ninfɛ aayɔ Lɛlakaa nwu nkpo aalaase di Lɛkpaayo nwu kamɛ, ni aayɔ leyo kamɛ dibula nwu nkpo aasaka aatĩi kanya ninii lɛlakaa nwu nkpo fɛ mmle okle di SAATE nwu lakpee nwɔ ni kufiofa nɛ.
Nioso obe wɔ di batii nwu ladie ni di kasiɛkɔ lɛma alɛ bɔɔlaawaalɛ ni Yordan okle, olebatatɛ ba nintuka ni kanya ninii lɛlakaa nwu lafe baale ma katũ. Obe nwu kamɛ Yordan ntooyii di ofiɛlɛbee kamɛ. Kafɔɔ nfanwu, nfanwu di olebatatɛ ba niatuka ni lɛlakaa nwu ladu ni Yordan okle di nkpaa lɛma lakpanko ni ntu nwu kotoko, ntu be nikobiɛ ninkye ni katoo ladiɛ ofe. Ntu lapɛ lɛboo diabla ditii obo kplɛ late fanfa, di okpoo onwii bɔɔlɛɛ ni Adam di Saretan ɔlɔɔkɔ. Obe wɔ di ntu be nikobiɛ ninfe ni kala nimbuo ni di Araba Lekpo (Mmba Lekpo) latɛ diabudi. Nioso batii nwu lawaalɛ baasifi Yeriko kakyɛ nyɔɔfa. Olebatatɛ ba niatuka ni SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa layila kpinkpĩ di kasɔ kosole suoto di Yordan ntɛɛntɛɛ, ni di Israel batii bamuu lafe dialaase di obe wɔ di kale nwu kamuu laloo ni ɔwaalɛ fɛɛ di kasɔ kosole nwu suoto.
Ni di olebatatɛ nwu nintuka ni SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa ladie di okle nwu kamɛ nɛ. Baase ose nkpaa lɛma di kasɔ kosole suoto yi, ni di Yordan okle ntu lakple diasifi lɛba nimi, diayii fɛ mmle diate ni saa.
Obe nwu baasɛɛ Yeriko n-yoko kpinkpĩ ta Israel batii oso. Kuonwii ditadie aafe kayi, kuonwii kafɔɔ ditabuo kaamɛ.
Ninfɛ di SAATE nwu latɔkɔ Yosua alɛ, "Nyu, ntɔɔyɔ Yeriko, baka nɔɔ ku basuɔtɔ bakpɛtɛ nɔɔ lekpee di nnɛɛ lɛfɔ. Bikyɛ bikyi okpoo nwu ninwii ku basuɔtɔ bakpɛtɛ bamuu. Bibla nkpo ayi akuɔ. Ta olebatatɛ bakuɛnsĩ baklee akunumuu akya akyukyoo, di kanya ninii lɛlakaa nwu sitũ. Di dii kuɛnsinle suoto, bikyi okpoo nwu sikuɛnsĩ, di olebatatɛ nwu batɔɔfɛ akyukyoo nwu. Nse bienu ma bɛɛfɛ dikyukyoo diɛklɛ yi, faata batii nwu bamuu bafaa osie kanya; nse okpoo nwu oyoyiɛ ntoobiɛ, di Israel batii bakata babuo, osuɔtɔ biala abuo nwu kamɛ."
Nioso Nun obisuɔtɔbi Yosua lalɛɛ olebatatɛ nwu aatɔkɔ ma alɛ, "Bikɛnkɛ SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa nwu di olebatatɛ bakuɛnsĩ baklee akyukyoo nwu di lɛlakaa nwu sitũ." Ni aatɔkɔ batii nwu alɛ, "Bikyɛ sitũ! Bikyɛ bikyi okpoo nwu, di akpɛsaa bakleetɛ bale SAATE nwu lɛlakaa katũ."
Obe wɔ di akyukyoo kanya ladie ni, batii nwu layiisa kudu, di dikyukyoo kanya didiki ku batii nwu kudu diyiisa osie kanya yi, oyoyiɛ nwu labiɛ; nioso osuɔtɔ biala labuo nwu kamɛ, ni baafũ okpoo nwu nɛ.
Filisti batii ladiki bakpɛtɛ lɛma baalaakyakako Israel, di kakpɛ nwu kanya lawɛ ni osie, Filisti batii lalenkee Israel. Baalo Israel batii fɛle nkpe nna di kakpɛ nwu kamɛ. Obe wɔ di bakpɛtɛ nwu lakple baawa ni kasiɛkɔ lɛma, Israel banɔɔfo lakaalɛ alɛ, "Obe oso di SAATE nwu lɛta beelenkee wo miɛ di Filisti batii anu? Bita budieko SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa nwu di Silo, alɛ diatikanko wo, nindiki wo kafɔɔ di balo loo nnɛɛ."
Nioso bakpɛtɛ nwu lakpee batii baakyɛ Silo, ni baalaakplesa SAATE wɔ Ninlenke ni, oole ni sɛka di kerubim obo, kanya ninii lɛlakaa nwu baawako nɛ. Eli babisuɔtɔbi banyɔ nwu, Hofni ku Finehas kafɔɔ lawɛ ninfa ku Yaa kanya ninii lɛlakaa nwu.
Obe wɔ di SAATE nwu kanya ninii lɛkaa lababuo ni kasiɛkɔ nwu, Israel batii bamuu layiisa kudu osie kanya diata alɛ kasɔ latũkũ. Filisti batii lanu kudu nwu, ni baakaalɛ alɛ, "Obe ninle kudu ko mmle dudu di Hebri batii kasiɛkɔ nwu?"
Obe wɔ baanu ni alɛ SAATE nwu kanya ninii lɛkaa nintɔɔwa ni kasikɔ nwu yi, Filisti batii layɛkɛ. Ni baabuɛ alɛ, "Afiɔ ntɔɔwa kasiɛkɔ nwu, nfɛ busi di ɔlaa! Lɛsaa le mmle okle diiwa diidii. Buyɔɔsa! Owe nimadiki wo di afiɔ kplɛ ya mmle nnɛɛ? Nnya ninle afiɔ ya niapɛ ni Egipte batii ku sifiɛ kpile ateate di ɔfaafuu nwu kamɛ nɛ. Filisti batii biwɛ osie! Bile basuɔtɔ, nse diele nkpo bibale balanle minta Hebri batii, fɛ mmle batoodile bɛɛta ye nii. Bile basuɔtɔ, biɛkpɛ!"
Nioso Filisti batii lakpɛ, ni baalenkee Israel batii nɛ, otii biala latoso aasifi lɛkpaayo nɔɔ. Mba baalo ni latɛ baapɔ; Israel bakpɛtɛ ba ninkyɛ ni ninkpaa nkpe afosi-atiɛ baalo. Filisti batii lafũ Yaa lɛlakaa nwu, Eli babisuɔtɔbi banyɔ nwu, Hofni ku Finehas kafɔɔ lakpi.
SAATE nwu letoko nanfi lawɛ osie di Asdod batii ku batii ba niasiɛ ni di ɔlɔɔkɔ lɛma suoto. Aata difu lapɛ ma, ni aata kawɔɔ ku adiesaa lawa ma di suoto nɛ. Di Asdod batii lanya ni lɛsaa le nikɔwa nii, ni baabuɛ alɛ, "Diɛkaatɛ Israel batii afiɔ lɛlakaa nwu n-yila di ɔkyɛ loo. Diekye letoko nanfi nɔɔ nkpe osie di awo ku afiɔ loo Dagon suoto." Nioso baalɛɛ Filisti batii batunletɛ bamuu baasiisa baakaalɛ ma alɛ, "Obe bubablako Israel afiɔ lɛlakaa nwu?"
Ni baadiki kanya alɛ, "Bita bakyisa Israel afiɔ lɛlakaa nwu basifiko Gat." Nioso baakyisa Israel Yaa nwu lɛlakaa baasifiko nfa.
Kafɔɔ baakyisa ni baasifiko ni nfa, SAATE nwu letoko nanfi lawa di Gat okpoo nwu suoto, aata difu kplɛ labuo nwu kaamɛ. Aata adiesaa ladidie batii nwu di okpoo nwu, babisɔ ku banɔɔfo akyuu lɛma anyɔ. Nkpo oso baayɔ Yaa lɛlakaa nwu baasifiko Ekron.
Di Yaa lɛlakaa nwu latoobuo ni Ekron, Ekron batii lafaa baabuɛ alɛ, "Batɔɔyɔ Israel afiɔ lɛlakaa bɛɛwako ɔkyɛ loo alɛ abalo wo ku batii loo." Nioso baalɛɛ Filisti batii batunletɛ bamuu baasiisa baatɔkɔ ma alɛ, "Biyɔ Israel afiɔ lɛlakaa nwu bisifiko; bita ni disifi kayilakɔ nini nimu, se diele nkpo dibalo wo ku batii loo." Diekye kukpi ntooyii okpoo kplɛ nwu ku lɛyɛkɛ. Yaa letoko nanfi latɛ diawɛ osie niinwu suoto.
Obe wɔ di SAATE nwu lɛlakaa lawɛ ni di Filisti batii kasɔ awɛntɛ akuɛnsĩ yi, ni di Filisti batii lalɛɛ olebatatɛ ku babɔmpɛtɛ baatɔkɔ alɛ, "Be bubablako SAATE nwu lɛlakaa? Bitɔkɔ wo mmle bubakplesa ni munsifiko ni kayilakɔ nini."
Ni baadiki kanya alɛ, "Nse biokplesa Israel afiɔ lɛlakaa nwu yi, bitankplesa ni biasifiko difukuti. Kafɔɔ dikpeni biɛkyɛnko nwɔ lɛpɔɔ okpi asaaɔta. Ni babakya ye sifiɛ, mintofo kafɔɔ lɛsaa le oso di letoko nanfi nɔɔ diitekete ni di suoto lee."
Nioso baabla nle mmle. Baayɔ banankyue nwu banyɔ baanii di keke suoto ni baakpee abi nwu di leyo lɛma nɛ. Baayɔ SAATE nwu lɛlakaa baatika di keke nwu ku kalɛkɛɛ ka di koto sɛɛle nfusu ku koto sɛɛle adiesaa atembi ya baabla ni lasiɛ ni kaamɛ. Ninfɛ di banankyue nwu lakata baakyɛ tinini baakyɔɔ anu Bet Semes, baatoowi di osuku. Batakɛ baafe oletanɛɛkyɛ ee ɔmɛntukyɛ. Filisti batii batunletɛ nwu latikanko ma baalaadu bia Bet Semes kɔmɛ.
Di obe nwu kamɛ Bet Semes batii latoofee akpaa lɛma di ɔtaata nwu, obe wɔ baatakatɛsa ni anu katoo, baanya ni lɛlakaa nwu yi, baanya suoto lɛyɔɔ ninfa. Keke nwu lakyɛ aawa Yosua, Bet Semes otii nwu kofe, aabayila ninfa di difuɔ kplɛ ninwii ɔlɔɔkɔ. Ni di batii nwu labɛbɛɛ keke nwu sewoso, baayɔ banankyue nwu baata oleɔta fɛ ofiɛ asaaɔta baata SAATE nwu nɛ. Ninfɛ di Lewi batii latekete SAATE nwu lɛlakaa ku kalɛkɛɛ nwu di koto sɛɛle asaa nwu lasiɛ ni kaamɛ baase kaasɔ, ni baakɛnkɛ nya baatika di difuɔ kplɛ nwu suoto nɛ. Di dii nwu nkpo, Bet Semes batii lata ofiɛ asaaɔta oleɔta baata SAATE nwu.
Nioso Kiriat Yearim batii lakyɛ baalaayɔ SAATE nwu lɛlakaa. Ni baayɔ ni baasifiko Abinadab leyo di lekpenkpe osi, ni baakleklesa obisuɔtɔbi nɔɔ Eleasar suoto alɛ atoonyu SAATE nwu lɛlakaa nɛ.
Diale obe kpinwu, omuu labla alɛɛ afosi-anyɔ di lɛlakaa nwu lawɛ ni di Kiriat Yearim. Ni di Israel batii bamuu lawi baalɛɛ SAATE nwu nɛ.
Ninfɛ baatɔkɔ Ɔka Dawid alɛ, "SAATE nwu ntɔɔta lɛtɔtrɔ Obed-Edom leyo batii ku lɛsaa biala le ninkpe nwɔ nii, ta Yaa lɛlakaa nwu oso." Nioso Dawid lasoo aakyɛ aalaayɔ Yaa lɛlakaa nwu di Obed-Edom leyo aakatako aawako Dawid Okpoo Kplɛ nwu ku suoto lɛyɔɔ. Obe wɔ di mba niatuka ni SAATE nwu lɛlakaa ladiki ni akpakyɛlɛ akuɔ, ni di Dawid layɔ nankyue-suɔtɔ ku lɛnankyuebi le ninsi ni lɛla aata oleɔta nɛ. Dawid lakpee simu akpeele fɛnɛnɛɛ aatootũ di SAATE nwu lɛlakaa anu ku osie nɔɔ omuu, di obe wɔ di nnwɔɔ ku Israel leyo nimuu lawako ni SAATE nwu lɛlakaa ku kudú ku akyukyoo sɛlɔ.
Ninfɛ di Solomon lalɛɛ Israel banɔɔfo, ana nwu amuu batunletɛ ku Israel batii ayo kamɛ kanyabayilatɛ di anu nɔɔ di Yerusalem, alɛ balaayɔ SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa di Dawid Okpoo kplɛ Sion bawako nɛ. Nioso Israel batii bamuu labasi di Ɔka Solomon nfũ di Etanim Dii olebee kamɛ di kɔwɛntɛ kuɛsinle kamɛ.
Obe wɔ di Israel banɔɔfo bamuu labuo nii, olebatatɛ nwu lakɛnkɛ lɛlakaa nwu, ni baayɔ SAATE nwu lɛlakaa ku Lɛkpaayo le Mansi ni ku asaa klekle amuu di kamɛ nini baawako nɛ. Olebatatɛ ku Lewi batii niatuka nya. Ni di Ɔka Solomon ku Israel batii bamuu ba niamasi ni di ɔkyɛ nɔɔ labayila di lɛlakaa nwu anu, baatɔɔta ole ku bafoso ku banankyue kpinwu ba batafuo ni nsũ ɔtɛ ee baaka nii.
Ninfɛ di olebatatɛ nwu layɔ SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa baawako di olekatakɔ kamɛ, kakleklekɔ nwu, niale ni Kakleklekɔ kaamɛ Kakleklekɔ di kayilakɔ nini, ni baayɔ ni baase di bakerubim afoko kalɔ nɛ. Bakerubim nwu lafukuti afoko lɛma baatĩi lɛlakaa lɛba nwu, diata lɛlakaa nwu ku sewoso se mantuka nini oyududu. Sewoso se mmle latɛ siakaana alɛ baatɔɔnya sɛnya nisĩ mankyeko Kakleklekɔ, kamɛ Kakleklekɔ sitũ. Kafɔɔ batatɔɔnya sĩ di Kakleklekɔ nwu kayi lɛkyɛ; siate ninfa dialaadu obe wɔ baakpana ni sɛlaa se mmle. Lɛsalɛsaa ditasiɛ di lɛlakaa nwu kamɛ diediki afuɔ nkyɛ nnyɔ be baakpana ni afiofa lefosi ya di Mose layɔ aakpee ni kaamɛ di Horeb Kobokote osi, nfũ di SAATE nwu lanii ni kanya ku Israel batii di obe wɔ baadie ni di Egipte kasɔ.
Obe wɔ di olebatatɛ nwu ladie ni di Kakleklekɔ nwu yi, ni di alokonkyɛ layii SAATE nwu olekatakɔ nɛ. Nkpo oso olebatatɛ nwu ditasinfuo ɔkpɛ lɛma ɔbla ta alokonkyɛ nwu oso, diekye SAATE nwu lɛkpa layii olekatakɔ nɔɔ nwu kamɛ.
SAATE nwu lebuɛ alɛ, "Batii ba ninaa ni onukwale bipɛbikple biwa, diekye ɔsa lee nle. Kamadiki ye- onwii nkyeko okpoo, banyɔ kafɔɔ nkyeko kafaabi- ninkpaa ye n-wako Sion. N-se ntɔɔta ye batunletɛ ba niekye ni otu nii omu kamɛ, mba nimaleko ye ni katũ ku lɛsaatofo ku lɛsɔnu. Di obe nwu nkpo kamɛ, nse bitɔɔpɔ biɛkpɛ di lɛpɔ kamɛ nwaa di kasɔ nwu suoto," SAATE nwu niebuɛ alɛ, "batii dilɔbasimbuɛ alɛ, ‘SAATE nwu kanya ninii lɛlakaa nwu.’ Dilɔbawa di asibu lɛma kamɛ ee banyuma ni diidii; dilɔbayu ee babla lɛbamba.