Casamento
O casamento é aliança sagrada instituída por Deus. Ele une marido e mulher em uma só carne — pacto de amor, fidelidade e companheirismo que reflete o amor de Cristo pela Igreja.
Fundamento divino
Não é bom que o homem esteja só. Deus criou o casamento como aliança de companheirismo, amor e fecundidade.
Fidelidade conjugal
O que Deus ajuntou não separe o homem. O casamento deve ser honrado e o leito matrimonial preservado sem impureza.
Nɔ, bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ nɔ bɛ mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo məmùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Bii chʉʼ nə tíi mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ wo ndə ɔ nə bɔ́ŋ bɔŋ lʉ̀ hə ndəŋ ŋgwunə-mbi nə chìi bɔŋ, bɔ̂ŋ bɛ woləŋ ghɔŋ woke fe? Nyii bɔŋleʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Nɔ, bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋ ŋkwê-i, gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, bɔ̂ŋ bəbûu bu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ.’ Nɔ, bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ nɔ bɛ mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo məmùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
Nyii bɔŋleʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Nɔ, bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋ ŋkwê-i, gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, bɔ̂ŋ bəbûu bu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ.’ Nɔ, bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ nɔ bɛ mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo məmùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
"Bə nɔ nə ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Wo ndə ɔ fyúhə vi-i lɔŋ, ɔ nɔ kie ndə məkɔ́ ŋwɔʼnə tʉ ɔŋ ndə mədʉ̀ʼ mbɔ ghɔŋ ɔŋ nɔʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ.’ Bɔŋ nɔʼ m̈ɔ shyíi bii mbɔ wotəmiyɔŋ ndə ɔ wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ vi-i yaʼkɛŋ bʉʼka nu-bəsəŋ-kə, nɔʼ chìi mbɔ ɔ̈ gháa bəsəŋ. Bɔŋ wo ndə ɔ leʼ lʉ̀ woke ndə ɔ nɔʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ, nɔʼ gháa bəsəŋ ghɔ.
"Bii nɔʼ kə yʉ́ mbɔ bə nɔ nə ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Kə a mə gháa bəsəŋ fɛ.’ Bɔŋ nɔʼ m̈ɔ shyíi bii mbɔ kaʼ wo lɛ́nə woke nə shʉ bəsəŋ təmə ɔ nɔʼ gháa bəsəŋ ghɔŋ ɔŋ mu fyii-ɔ.
Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mushi nɔ nə bɛ́ŋ mbɔ bəkɔ woləŋ kɔ́ ŋwɔʼnə tʉ vi-i ndə mədʉ̀ʼ mbɔ ghɔŋ ɔŋ nɔʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ, ndə məjə̀ŋ ɔŋ ɔ̈ gɛ̀ nə wi."
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Nɔ kə bɛ bʉʼka məshʉ́əhə-fyii ndə bii kə shʉ́əhə fyiihə-ii ndə i chìi Mushi buŋ nyɔ̀ʼ mbyu ŋkahə-ɔ̄ŋ tʉ bii. Bɔŋ lʉ̀ hə ndəŋ ŋgwunə-mbi, ‘Nyii nɔ nə chìi bɔŋ ndə woləŋ ghɔŋ woke.’ ‘Nɔ, bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋ ŋkwê-i, gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, mbʉ b̈ʉə bəbûu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ.’ Bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ bəbûu bu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo mə mùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
Bɔŋ kaʼ woke leʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ ləŋ-ɛŋ gɛ̀ lʉ̀ woləŋ kədɔŋ, təmə ɔ nɔʼ gháa bəsəŋ."
B̈ʉə bənchəŋ kɔ́ kuŋhə ndə lɔŋ, woke ghɔŋ woləŋ nɔ kie ndə mə-kə́-gìe shʉəŋ tʉ ŋwɔŋtə-ʉə bʉʼka Nyii bu chʉ̀ə ŋkwɛ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gháa bəsəŋ ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ njaa lɔŋ kə́ gháa bəsəŋ.
B̈ʉə bənchəŋ kɔ́ kuŋhə ndə lɔŋ, woke ghɔŋ woləŋ nɔ kie ndə mə-kə́-gìe shʉəŋ tʉ ŋwɔŋtə-ʉə bʉʼka Nyii bu chʉ̀ə ŋkwɛ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gháa bəsəŋ ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ njaa lɔŋ kə́ gháa bəsəŋ.
B̈ʉə bənchəŋ kɔ́ kuŋhə ndə lɔŋ, woke ghɔŋ woləŋ nɔ kie ndə mə-kə́-gìe shʉəŋ tʉ ŋwɔŋtə-ʉə bʉʼka Nyii bu chʉ̀ə ŋkwɛ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gháa bəsəŋ ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ njaa lɔŋ kə́ gháa bəsəŋ.
Amor como Cristo
Maridos, amai vossas mulheres como Cristo amou a igreja. O amor conjugal reflete o evangelho em ação.
Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, haʼ ndə Klai kə kʉ̀ʉ chɔshi tə kwú yie-ɔ. Ɔ nɔ nə chìi ɔ, mbɔ ɔ bɛ ŋkʉʉ, ndə ɔ kə sʉ̀ ɔ nə muu ndə ɔ fí ndə bɛ ŋgieNyiikə.
Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, haʼ ndə Klai kə kʉ̀ʉ chɔshi tə kwú yie-ɔ. Ɔ nɔ nə chìi ɔ, mbɔ ɔ bɛ ŋkʉʉ, ndə ɔ kə sʉ̀ ɔ nə muu ndə ɔ fí ndə bɛ ŋgieNyiikə. Jiso nɔ chìi yɔ̄ŋ-yə mbɔ chɔshi chʉʼ bʉ̀ʉ shʉ-ɔ, təmə kie kwɔtəkə mbʉə-ɔ ghɔŋbə shʉ núʼtə fɛ, byuunɔ ntɛ-kənu ndə maa-yɔ̄ŋ fɛ, mbɔ ɔ chʉʼ bɛ ŋkʉʉ təmə bə mə kie nukə ndə məgìe kətʉ-ɔ fɛ.
Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, haʼ ndə Klai kə kʉ̀ʉ chɔshi tə kwú yie-ɔ. Ɔ nɔ nə chìi ɔ, mbɔ ɔ bɛ ŋkʉʉ, ndə ɔ kə sʉ̀ ɔ nə muu ndə ɔ fí ndə bɛ ŋgieNyiikə. Jiso nɔ chìi yɔ̄ŋ-yə mbɔ chɔshi chʉʼ bʉ̀ʉ shʉ-ɔ, təmə kie kwɔtəkə mbʉə-ɔ ghɔŋbə shʉ núʼtə fɛ, byuunɔ ntɛ-kənu ndə maa-yɔ̄ŋ fɛ, mbɔ ɔ chʉʼ bɛ ŋkʉʉ təmə bə mə kie nukə ndə məgìe kətʉ-ɔ fɛ. Nɔ bɛ haʼ nɔ, bələŋ nɔ kie ndə məkʉ̀ʉ bəke-bʉə haʼ ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ mbʉəhə-ʉə. Wo ndə ɔ kʉ̀ʉ vi-i, nɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ. Bʉʼka wo kaa ghɔ ndə ɔ bàa mbɔʼ-mbʉə-e fɛ, ɔ̃ nɔ yúʼ ɔ bɔŋleʼ lɛ́nə ɔŋ haʼ ndə Klai chìi tʉ chɔshi. Bʉʼka bʉʼʉ bənchəŋ nɔ bɛ yəŋ-mbʉə-bə-i.
Nɔ bɛ haʼ nɔ, bələŋ nɔ kie ndə məkʉ̀ʉ bəke-bʉə haʼ ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ mbʉəhə-ʉə. Wo ndə ɔ kʉ̀ʉ vi-i, nɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ.
Nɔ bɛ haʼ nɔ, bələŋ nɔ kie ndə məkʉ̀ʉ bəke-bʉə haʼ ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ mbʉəhə-ʉə. Wo ndə ɔ kʉ̀ʉ vi-i, nɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ. Bʉʼka wo kaa ghɔ ndə ɔ bàa mbɔʼ-mbʉə-e fɛ, ɔ̃ nɔ yúʼ ɔ bɔŋleʼ lɛ́nə ɔŋ haʼ ndə Klai chìi tʉ chɔshi. Bʉʼka bʉʼʉ bənchəŋ nɔ bɛ yəŋ-mbʉə-bə-i.
Bəke, b̈ii ké ŋwɔŋ-yii tʉ bələŋ-bii, fi nə bii tʉʼ nʉ̀ʉ sê bəshʉ Tiekətʉ. Bʉʼka woləŋ nɔ tʉʼ gìe kətʉ vi-i, haʼ ndə Klai tʉʼ gìe kətʉ chɔshi, ndə i bɛ mbʉə-e, mbəŋ-ɛŋ kə́ bɛ Ŋkwaa-ɛ. Nduɔ ndə chɔshi tʉʼ yʉ́ kəghɔ-Klai nɔ, bəke ghɔ nɔ kie ndə məké ŋwɔŋtə-ʉə tʉ bələŋ-bʉə ndə nubə inchəŋ.
Bəke, b̈ii ké ŋwɔŋ-yii tʉ bələŋ-bii, fi nə bii tʉʼ nʉ̀ʉ sê bəshʉ Tiekətʉ. Bʉʼka woləŋ nɔ tʉʼ gìe kətʉ vi-i, haʼ ndə Klai tʉʼ gìe kətʉ chɔshi, ndə i bɛ mbʉə-e, mbəŋ-ɛŋ kə́ bɛ Ŋkwaa-ɛ.
Bəke, b̈ii ké ŋwɔŋ-yii tʉ bələŋ-bii, fi nə bii tʉʼ nʉ̀ʉ sê bəshʉ Tiekətʉ. Bʉʼka woləŋ nɔ tʉʼ gìe kətʉ vi-i, haʼ ndə Klai tʉʼ gìe kətʉ chɔshi, ndə i bɛ mbʉə-e, mbəŋ-ɛŋ kə́ bɛ Ŋkwaa-ɛ. Nduɔ ndə chɔshi tʉʼ yʉ́ kəghɔ-Klai nɔ, bəke ghɔ nɔ kie ndə məké ŋwɔŋtə-ʉə tʉ bələŋ-bʉə ndə nubə inchəŋ.
Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, haʼ ndə Klai kə kʉ̀ʉ chɔshi tə kwú yie-ɔ. Ɔ nɔ nə chìi ɔ, mbɔ ɔ bɛ ŋkʉʉ, ndə ɔ kə sʉ̀ ɔ nə muu ndə ɔ fí ndə bɛ ŋgieNyiikə. Jiso nɔ chìi yɔ̄ŋ-yə mbɔ chɔshi chʉʼ bʉ̀ʉ shʉ-ɔ, təmə kie kwɔtəkə mbʉə-ɔ ghɔŋbə shʉ núʼtə fɛ, byuunɔ ntɛ-kənu ndə maa-yɔ̄ŋ fɛ, mbɔ ɔ chʉʼ bɛ ŋkʉʉ təmə bə mə kie nukə ndə məgìe kətʉ-ɔ fɛ. Nɔ bɛ haʼ nɔ, bələŋ nɔ kie ndə məkʉ̀ʉ bəke-bʉə haʼ ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ mbʉəhə-ʉə. Wo ndə ɔ kʉ̀ʉ vi-i, nɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ. Bʉʼka wo kaa ghɔ ndə ɔ bàa mbɔʼ-mbʉə-e fɛ, ɔ̃ nɔ yúʼ ɔ bɔŋleʼ lɛ́nə ɔŋ haʼ ndə Klai chìi tʉ chɔshi. Bʉʼka bʉʼʉ bənchəŋ nɔ bɛ yəŋ-mbʉə-bə-i.
"Bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋbə ŋkwê-i gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, mbʉ b̈ʉə bəbûu chʉʼ bɛ mbyu mbʉə imɔʼ." Ŋguu shʉ́əshʉ́ə nɔ ghɔ ndə bə kɛ̀ʼ ndə yəŋkə-ɔ̄ŋ, mɔ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ i nɔ bɛ te Klai ghɔŋbə chɔshi. Buŋ ndə nɔ, ẅotəmiyɔŋ mu bii kʉ̀ʉ vi-i ndə ɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ, mbʉ woke-ghɔ̄ nɔ kie ndə məbú ləŋ-ɛŋ.
"Bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋbə ŋkwê-i gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, mbʉ b̈ʉə bəbûu chʉʼ bɛ mbyu mbʉə imɔʼ."
Buŋ ndə nɔ, ẅotəmiyɔŋ mu bii kʉ̀ʉ vi-i ndə ɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ, mbʉ woke-ghɔ̄ nɔ kie ndə məbú ləŋ-ɛŋ.
Buŋ ndə nɔ, ẅotəmiyɔŋ mu bii kʉ̀ʉ vi-i ndə ɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ, mbʉ woke-ghɔ̄ nɔ kie ndə məbú ləŋ-ɛŋ.
Bɔŋ kə bə mə yʉ́ bəsəŋ, ntɛ-kənu nyàatəŋwɔŋ təmiyɔŋ leʼnə ntɔmə mu bii fɛ, ndə i kʉ̀ʼnə ndə məbɛ mu bʉə-Nyii fɛ.
Submissão e respeito
Mulheres, sujeitem-se aos próprios maridos. Maridos, convivam com as esposas com conhecimento e honra.
Bəke, b̈ii ke ŋwɔŋ-yii tʉ bələŋ-bii, ndə ntɛ ndə i kʉ̀ʼnə tʉ Tiekətʉ. Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, təmə kə́ chyʉ́nə tʉ bɔŋ fɛ.
Bɔŋ fɔŋ-kənu ndə məbìʼ ndəŋ nubə-ɔ̄ŋ, b̈ii mɔ̀ʼ ŋkʉ̂ʉ mbʉə-bii ndə ĩ kɔ́ʼ nubə inchəŋ ndə mə-kɛŋ-dùʼ nə ŋgiekə imɔʼ. Tə fyiighʉ́ənə ndə i gwè hə kəghɔ-Klai sɔ́ʼ mu fyiihə-ii bʉʼka Nyii nɔʼ kɛŋ tíi bii ndə mbʉə imɔʼ ndə məkie fyiighʉ́ənə-ɔ̄ŋ, b̈ii bɔŋleʼ kə́ kɔ́ ndɔ tʉ Nyii.
Ŋgie-Klai-bə nɔ kie ndə məbɛ mu fyii-bii jyujyu, b̈ii kə́ dàhə bɔŋleʼ tʉ́ʼtə ŋwɔŋtə-ii nə ntɛ-mukətʉ-súunə-hə inchəŋ. B̈ii kə́ yùɔ lyuutə mu Ŋwɔʼnə təLyuu, lyuutə ndə i tʉʼ lə̀ʼtə Nyii bɔŋleʼ yùɔ ibɛʼ-yə lyuutə ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, b̈ii kə́ yùɔ tʉ Nyii nə ndɔ mu fyiihə-ii. Nukə təmiyɔŋ ndə bii tʉʼ fɔ̀ʼ byuunɔ kə́ gìe, bii nɔ kie ndə məfɔ̀ʼ yie-Jiso Tiekətʉ, ndə bii tʉʼ kɔ́ ndɔ tʉ Nyii mbʉ Tie tíŋ hə bɔ̌ŋ ɔŋ.
Bɔŋ fɔŋ-kənu ndə məbìʼ ndəŋ nubə-ɔ̄ŋ, b̈ii mɔ̀ʼ ŋkʉ̂ʉ mbʉə-bii ndə ĩ kɔ́ʼ nubə inchəŋ ndə mə-kɛŋ-dùʼ nə ŋgiekə imɔʼ.
Nɔ, ndʉʉghɔfii, b̈ii yí nu-kəwʉʉnəmbi-bə ndə i bɛ mu mbʉə-bii nə bəsəŋ, nu-nyàatəŋwɔŋ-bə, ntɔ-bəsəŋ-mə, ntɔmə ndə məchìi bʉ̂ʼʉ leʼnə ntɔmə ndə məkie tətɛʼ bii ndə i bɛ nə məgháa bənyii.
Nɔ bɛ haʼ nɔ ghɔ, bələŋ, bii kie ndə mədùʼ biibə bəke-bii nə ndaa bʉʼka mbɔ bɔ̂ŋ nɔ lʉ́ʉtə chàa bii. B̈ii kɔ́ kuŋhə tʉ bɔŋ, bʉʼka bii bɔŋ bu yi kie kɔ-Nyii-kə mɔ̀ʼ ndə ĩ gwè nə məchímbi. B̈ii fɔ̀ʼ yɔ̄ŋ-yə mbɔ məghaaNyii-yii mə byùutə fɛ.
Nɔ bɛ haʼ nɔ ghɔ, bələŋ, bii kie ndə mədùʼ biibə bəke-bii nə ndaa bʉʼka mbɔ bɔ̂ŋ nɔ lʉ́ʉtə chàa bii. B̈ii kɔ́ kuŋhə tʉ bɔŋ, bʉʼka bii bɔŋ bu yi kie kɔ-Nyii-kə mɔ̀ʼ ndə ĩ gwè nə məchímbi. B̈ii fɔ̀ʼ yɔ̄ŋ-yə mbɔ məghaaNyii-yii mə byùutə fɛ.
Pureza no casamento
Não adulterarás. A impureza sexual destrói alianças e famílias. Deus chama à santidade no matrimônio.
Bɔŋ bʉʼka ntɔ-bəsəŋ-mə, ẅoləŋ təmiyɔŋ kie yi-yə vi, woke təmiyɔŋ kie yi-yə ləŋ.
Ẅoləŋ chí ghɔŋ vi-i ndə ntɛ ndə tʉʉ-i bu bʉ̀ʉ, woke kie ndə məchìi haʼ nɔ tʉ ləŋ-ɛŋ. Bʉʼka kie woke kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie ləŋ-ɛŋ. Kə bɛ haʼ nɔ, kie woləŋ kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie vi-i.
Ẅoləŋ chí ghɔŋ vi-i ndə ntɛ ndə tʉʉ-i bu bʉ̀ʉ, woke kie ndə məchìi haʼ nɔ tʉ ləŋ-ɛŋ. Bʉʼka kie woke kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie ləŋ-ɛŋ. Kə bɛ haʼ nɔ, kie woləŋ kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie vi-i. Kə bii mə tɛ́ŋ məkɔ́ mbʉəhə-ii tʉ ŋwɔŋtə-ii fɛ, yaʼkɛŋ mbɔ bii nɔʼ fəŋ dùʼ sê shyʉ̀ʉ gyʉʉ mbɔ ï bɛ ndə kʉʉkə məniʼ, mbɔ b̈ii kɔ́ ŋwɔŋ-yii ndə məgháaNyii. B̈ii bɔŋ bʉ̀nə fúu ŋwɔŋ-yii mbɔ Sata mə mùutə bii fɛ bʉʼka bii mə yá ŋwɔŋ-yii fɛ.
Ẅoləŋ chí ghɔŋ vi-i ndə ntɛ ndə tʉʉ-i bu bʉ̀ʉ, woke kie ndə məchìi haʼ nɔ tʉ ləŋ-ɛŋ. Bʉʼka kie woke kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie ləŋ-ɛŋ. Kə bɛ haʼ nɔ, kie woləŋ kie mbʉə-e fɛ, nɔ bɔŋ kie vi-i. Kə bii mə tɛ́ŋ məkɔ́ mbʉəhə-ii tʉ ŋwɔŋtə-ii fɛ, yaʼkɛŋ mbɔ bii nɔʼ fəŋ dùʼ sê shyʉ̀ʉ gyʉʉ mbɔ ï bɛ ndə kʉʉkə məniʼ, mbɔ b̈ii kɔ́ ŋwɔŋ-yii ndə məgháaNyii. B̈ii bɔŋ bʉ̀nə fúu ŋwɔŋ-yii mbɔ Sata mə mùutə bii fɛ bʉʼka bii mə yá ŋwɔŋ-yii fɛ.
Tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə nɔʼ kie lɔŋ fɛ, ghɔŋbə bəkwuʼ bəke, mɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ mbɔ i nɔ bʉ̀ʉ daa mbɔ bɔ̂ŋ káa nə wʉə haʼ ndə mɔ káa nə wɔŋ nɔ. Bɔŋ kaʼ bɔ̂ŋ yá ŋwɔŋ-yʉə kəŋkaa, b̈ɔ̂ŋ kʉ́ʉ lɔŋ. Bʉʼka i nɔ bʉ̀ʉ daa ndə məkie lɔŋ hə ndə mədùʼ kə́ kwú nə ntɔmə.
Tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kie lɔŋ, mɔ nɔ kie ŋkahə ndə məkɔ́ tʉ bii ndə bɛ yɔŋ-yə fɛ, i nɔ gwè hə kəghɔ-Tiekətʉ. Woke kie ndə məmɛ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ ləŋ-ɛŋ fɛ. Kaʼ ɔ bɔŋ mɛ̀ʼtə ɔŋ, ɔ̈ káa haʼ nɔ, təmə leʼ kie lɔŋ fɛ, byuunɔ ɔ̈ bʉ̀nə gɛ̀ lìʼ ntuu ghɔŋ ləŋ-ɛŋ, woləŋ mə wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ vi-i fɛ.
Bʉʼka w̃oke ndə ɔ tʉʼ fàa Nyii nɔ chìi ləŋ-ɛŋ ndə ɔ gòʼ təmə kə́ fàa Nyii fɛ, ɔ bɛ tʉ́ʉnə, woləŋ ndə ɔ tʉʼ fàa Nyii kə́ chìi vi-i ndə ɔ gòʼ təmə kə́ fàa Nyii fɛ, ɔ bɛ tʉ́ʉnə. Kaʼ byuunɔ, vâa-bʉə mə bɛ tʉ́ʉnə fɛ, bɔŋ nduɔ bɔ̂ŋ nɔ bɛ tʉ́ʉnə.
Mɔ nɔ kʉ̀ʉ mbɔ b̈ii fyúhə fyiihə-ii ndəŋ ndəŋnəkə. Wo ndə ɔ gòʼ təmə kie lɔŋ fɛ bəkɔ ɔ kɔ́ fyii-i ndəŋ fɔʼɔ-Tiekətʉ, kə́ kwɔ̀ʼtə ndə məchìi tʉʉ-Tiekətʉ bʉ̀ʉ. Bɔŋ w̃o ndə ɔ kie lɔŋ nɔ kɔ́ fyii-i ndəŋ nu-kəwʉʉnəmbi-bə-ɔ̄ŋ, ndə məchìi tʉʉ-vi-i bʉ̀ʉ, nɔ i chìi ndaahə-i bɛ i wɔ̀ʼnə. Bɔŋ w̃oke ndə ɔ gòʼ təmə leʼ kie lɔŋ fɛ byuunɔ gòʼ təmə kínə woləŋ fɛ, nɔ lə̀ŋnə ndə nu-Tiekətʉ-bə, ntɛ ndə bəkɔ ɔ bɛ ŋkʉʉ ndəŋ ŋkwê mbʉə-e ghɔŋbə mu kəlyʉʉhə-i. Bɔŋ w̃oke ndə ɔ nɔʼ kie lɔŋ, nɔ lə̀ŋnə te nu-kəwʉʉnəmbi-bə, ndə ntɛ ndə bəkɔ ɔ chìi tʉʉ-ləŋ-ɛŋ bʉ̀ʉ.
W̃oke nɔ kɔ́ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ ghɔŋ woləŋ haʼ ndʉʉ ndə ɔ bíe mbi. Bɔŋ kaʼ ləŋ-ɛŋ kwú, fia nɔ bɛ ighʉ́ʉnə tʉ ɔŋ ndə məlʉ̀ woləŋ kədɔŋ ndə ɔ kʉ̀ʉ, kə́ bɛ haʼ wo ndə ɔ tʉʼ fàa Tiekətʉ.
Nduɔ, te nubə ndə bii kə bíʼtə mu ŋwɔʼnə-yii, i nɔ bʉ̀ʉ mbɔ woləŋ məchí ghɔŋ woke fɛ. Bɔŋ bʉʼka ntɔ-bəsəŋ-mə, ẅoləŋ təmiyɔŋ kie yi-yə vi, woke təmiyɔŋ kie yi-yə ləŋ.
Nyʉ́ʉ bəsəŋ. Bʉ̂ʼʉbɛʼ təmiyɔŋ ndə woməsʉʉ tʉʼ chìi, nɔ bɛ mbʉə-ɔ njəŋmbi bɔŋ ŋ̃ghaa bəsəŋ nɔ chìi bʉ̂ʼʉ tʉ yii-yə ŋwɔŋ. Byuunɔ bii kínə mbɔ mbʉəhə-ii bɛ njaafɛ̀ʼndɛŋNyii ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ chí muŋgɔ ndə bii kie kəghɔ-Nyii fe? Kie bii kie ŋwɔŋ-yii fɛ, bʉʼka bə nɔ kə nyúɔ bii nyúɔ nə chuɔŋ. Nɔ, b̈ii lə̀ʼtə Nyii nə mbʉəhə-ii.
Bii nɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Fɔyubə nɔ bɛ tʉ tɔbə, tɔbə kə́ bɛ tʉ fɔyubə." Nɔ bɛ shʉəŋ, bɔŋ yɔŋbɛʼ nɔ, Nyii chìi ibûu inchəŋ mì. Kə bii mə lʉ̀ mbʉəhə-ii ndə bəsəŋ fɛ, i bɔŋ nɔ bɛ tʉ Tiekətʉ, Tiekətʉ kə́ lɛ́nə mbʉə. Nyii bu bʉ̀nə kóʼhə bʉʼʉ ghɔ haʼ nə ntɛ kəghʉəʼ ndə ɔ kə bʉ̀nə kóʼhə Tiekətʉ nə yɔŋ.
Bii kínə mbɔ bʉə buuŋbʉə kie yʉʉ mu Sɔ́ʼ-Nyii fɛ fe? Kə bii mə fə́ʼhə ŋwɔŋ-yii fɛ, təkɔmə bəŋghaa-bəsəŋ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gháa bənyii kədɔŋ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ kie lɔŋ kə́ gháa bəsəŋ byuunɔ bələŋ ndə bɔ̂ŋ bɛ bəsɔkʉʉ byuunɔ bələŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí ghɔŋbə bələŋ, təkɔmə bəlʉʼʉ, təkɔmə bʉəməntɔ, təkɔmə bəmbuuməndʉʼ, təkɔmə bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ bʉ́əhə yie-bəbɛʼbʉə, təkɔmə bʉə-ŋkwo, bɔ̂ŋ kʉʉ nə kie yʉʉ mu Sɔ́ʼ-Nyii fɛ.
Ŋkʉ̂ʉ nɔ bɛ məyá-fyii leʼnə buuŋjyu, ŋkʉ̂ʉ kyinə bàabʉʉ fɛ byuunɔ bʉ́ʼ fyii fɛ, i kaa ŋaʼtəkə fɛ byuunɔ məmɔ̀ʼ tʉ-vyii-wo-kə fɛ. I kyinə lyʉ̀ʉ haʼ ndəŋ yi-yə fɛ, i kyinə chʉʼ yùhə ndə məbàa tʉʉ fɛ, byuunɔ bə́ʼtə tyʉbə ndə mɔ̀ʼmbɛ mɔ̀ʼ fɛ, ŋkʉ̂ʉ kyinə chʉ́əʼtə te nu-bʉəbʉə-kə ndə ibɛʼ-yə wo chìi fɛ, ĩ bɔŋ nɔ chʉ́əʼtə te shʉəŋ. Ŋ̃kʉʉ nɔ bɔ̀ŋtə nubə inchəŋ, bɛ́ŋ nubə inchəŋ, kə́ kie fyii shʉ́əshʉ́ə ndəŋ nubə inchəŋ bɔŋleʼ yá fyii ndəŋ nubə inchəŋ.
Bə nɔ̂ʼ gyʉ̀əhə Klai mɛ? Bə kə kwɛ̀ŋ Bɔɔ yi, bʉʼka bii mɛ? Byuunɔ, bə kə kɔ́ muu tʉ bii yie-e Bɔɔ mɛ? Mɔ nɔ kɔ́ ndɔ tʉ Nyii mbɔ mɔ kə kɔ́ muu tʉ wo hə mu bii fɛ, yaʼkɛŋ Kilisɛbu ghɔŋ Gayo. Bʉʼka wo mu bii mə yi ghɔ̀ŋ mbɔ bə nɔ kə kɔ́ muu tʉ bii ndə məgwè hə bɔ̌ŋ mɔ. Mɔ nɔ kwɛ́nə ghɔ mbɔ mɔ nɔ kə kɔ́ muu tʉ Sitifana ghɔŋbə nchinjaa-ɛ. Mɔ bɔŋleʼ laa ibɛʼ-yə wo ndə mɔ kə kɔ́ muu tʉ ɔŋ fɛ. Bʉʼka Klai kə tə́ŋ mɔ mbɔ m̈ɔ gwè kə́ kɔ́ muu fɛ, bɔŋ mbɔ m̈ɔ kə́ lɔ̀ʼ ntəŋjyujyu, kaa bə nə ŋgie-mukətʉ-súunə-bʉəməsʉʉ-bə fɛ, byuunɔ təmə tyʉntɔɔnə-Klai-kə bu bɛ́ ghʉəʼkə-i.
Bə nɔʼ kɛŋ leʼ fʉ̀ʼtə shʉəŋ mbɔ bəsəŋ la bɛ mu bii, ntɛ bəsəŋ ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə kə́ fàa Nyii fɛ buŋ bɛ́ŋ fɛ. Bə nɔ ghɔ̀ŋ mbɔ wobɛʼ mu bii la nɔʼ chí nə vi tie-e. Bii bɔŋ lʉ̀ bə ndə nu-tʉʉ-gʉənə-kə! Bii kie ndə mə-kə́-gwíagwía fe? B̈ii fyúhə wo ndə ɔ chìi yɔ̄ŋ-yə ntɛ-kənu mu bii.
Sabedoria conjugal
Acha esposa, acha o bem. Bebe água da tua própria cisterna. A fidelidade conjugal é fonte de bênção permanente.
Bíblia e casamento
Deus abomina o divórcio. A aliança matrimonial é reflexo da aliança de Deus com seu povo — sagrada e eterna.
Kə bii mə fúu nuɔ ndə məbɛ fɔkə imɔʼ biibə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə nɔʼ bɛ́ŋ Nyii fɛ. Bəkɔ mə bɛ ndyʉndyʉ fúu nuɔ ghɔŋbə nuʼ bʉəbʉə təka? Byuunɔ, bəkɔ mbi súunə yúnə ghɔŋbə njəŋkə təka?
Nyii nɔ kʉ̀ʉ mbɔ bii bɛ ŋkʉʉ, bii kɛŋ bìa ŋwɔŋ-yii ndə ntɛ-bəsəŋ-hə inchəŋ. Ɔ nɔ kʉ̀ʉ mbɔ ẅo bii təmiyɔŋ kínə ntɛ ndə ɔ kie ndə mətʉ́ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ bɛ ŋkʉʉ bɔŋleʼ kie kuŋhə chɔ. Ɔ kie ndə məkie ntɔmə fyii-ɔ yɔ́ŋyɔ́ŋ ndə məchí ghɔŋ ibɛʼ-yə wo ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ təmə kínə Nyii fɛ.
B̈ii láa mbɔ wo mə tyú bʉ̂ʼʉ tʉ wo nə bʉ̂ʼʉ fɛ, bɔŋ b̈ii kə́ kɔ̀ɔtə ndə mə-kə́-fɔ̀ʼ bʉʉ tʉ ŋwɔŋtə-ii bɔŋleʼ fɔ̀ʼ tʉ bʉə bənchəŋ.
tʉ bəŋghaa-bəsəŋ, tʉ bələŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí ghɔŋbə bələŋ, tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chìi vyii fʉəhə, tʉ bʉə chʉ̀ə kəlɛɛŋ, tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ nú gwù nə mbii byuunɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chìi nubɛʼkə təmiyɔŋ ndə i gòʼ təmə tòʼ ghɔŋbə nu-shʉəŋ-bə ndə bə tʉʼ dàhə fɛ.
Nɔ, ntəŋbəshʉ mu chɔshi nɔ kie ndə bɛ wo ndə bə mə yá nukə kətʉ-ɔ bʉəbʉə fɛ bɔŋleʼ bɛ wo ndə ɔ kie mbyu woke imɔʼ. Ɔ nɔ kie ndə məbɛ wo ndə ɔ tʉʼ kwɔ̀ʼtə nukə jyujyu buŋ fɔ̀ʼ bɔŋleʼ kə́ bɛ wo ndə ɔ̃ yá ŋwɔŋ-ɛŋ. Ɔ nɔ kie ndə məbɛ wo ndə b̃ə kɔ́ kuŋhə tʉ ɔŋ, bɛ wo ndə ɔ̃ chʉ́əʼtə tʉ bʉə-mətòʼ bɔŋleʼ bɛ wo ndə bəkɔ ɔ dàhə.
Ŋgyʉə mu chɔshi nɔ kie ndə məkie mbyu woke imɔʼ, kə́ lɛ́nə vâa-bʉə ghɔŋbə nchinjaa-yʉə jyujyu.
I nɔ bɛ mbɔ ntəŋbəshʉ kie ndə məkie mɔ̀ʼmbɛ mu məchimbi-ɔ fɛ, ɔ nɔ kie ndə məbɛ ləŋ woke imɔʼ, vâa-bi kie ndə məbɛ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ bɛ́ŋ Nyii təmə bə kə́ dʉ̀ʼ ghɔkə chu-bɔŋ mbɔ bɔ̂ŋ bɛ nə nyaahə byuunɔ kə́ kwɛ̀ŋhə fɛ.
Exemplos bíblicos
O Cântico dos Cânticos celebra o amor conjugal. A Bíblia honra o casamento em toda a sua beleza e profundidade.
Juízo e restauração
O Senhor é testemunha do pacto conjugal. Casamentos quebrados podem ser restaurados pelo poder e graça de Deus.
Vɛʼ-ghɔ̄, wokebɛʼ nɔ kə bɛ ghɔ ndə yie-e kə bɛ Ana kə́ bɛ yʉkəŋgieNyii bɔŋ-kə́-leʼ bɛ vaa-Fanuɛl, lɔ̀ hə kəlɔŋ-Asha. Tʉ Ana nɔʼ kɛŋ shʉ̀tə dùɔŋ, ɔ nɔ kə kie ləŋ-ɛŋ, ghɔŋ ɔŋ chí ŋgʉʼhə təkwiitia, ɔ kwú.
"Kaʼ wo kɔ̀ʼnə a kəyəŋ lɔŋ-ɔŋ, kə a mə gɛ̀ dùʼ ndəŋ yəŋkwɛʼtəŋkə fɛ. Ndʉʉbɛʼ ɔ kɔ̀ʼnə ibɛʼ-yə wo ndə ɔ chàa a.
"Wotəmiyɔŋ ndə ɔ wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ vi-i lʉ̀ yi-kədɔŋ-yə nɔʼ gháa bəsəŋ bɔŋ woləŋ ndə ɔ leʼ lʉ̀ woke ndə ɔ nɔʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ ləŋ-ɛŋ nɔʼ gháa bəsəŋ ghɔ.
Bʉə nɔ nə kə́ yú, kə́ nú, kə́ gɛ̀ lɔŋ, bɔŋ bə kə́ leʼ kɔ́ lɔŋ tə gɛ̀ dàa ndəŋ chîkə ndə Nua kə ŋíi chɔ mu kəbuukwɛʼtəŋ. Fɔŋ muu gwè yítə bɔŋ bənchəŋ.
Jiso lɔ̀ tə́nə gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Naa, bʉə-bīŋ ndə bɔ̂ŋ tʉ́ʼ nukə kətʉ-a le ba? Wo fyú hə mu bɔŋ ndə məchʉ̀ə ŋkwɛ-a bʉəbʉə fe?" Ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mbyu wo fɛ, Tiekətʉ." Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Mbəŋ-ɔŋ ghɔ mə chʉ̀ə ŋkwɛ-a bʉəbʉə fɛ, gɛ̀, lʉ̀ hə nduɔ gɛ̀ nə shʉbə kə a mə leʼnə bìʼ chìi bʉ̂ʼʉ fɛ."]
Wotəmiyɔŋ ndə ɔ nɔʼ mɛ̀ʼtə fɔbə nə njaahə-i byuunɔ bəliŋ-bi bələŋ leʼnə bəke byuunɔ tie-e byuunɔ ŋkwê-i byuunɔ vâa-bi byuunɔ tɔ̂bə-i, bʉʼka mɔ, bu bʉ̀nə kie tə chàa vɛʼ ghyʉʉ bɔŋleʼ kie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ.
kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Chicha, Mushi nɔ nə ghɔ̀ŋ mbɔ kaʼ wo kwú təmə kie vâa fɛ, liŋ-iŋ nɔ kie mə-yaʼ-lʉ̀ mbʉ woke bí vâa chɔ yie-mbʉ-ŋkwu-liŋ-iŋ.
Bʉʼka kʉ̂ʉ yi bɛ ndʉʉ ndə bʉə bu yi bʉ̀nə kóʼ nɔ, bɔ̂ŋ kʉʉ yi kə́ gɛ̀ lɔŋ fɛ, təmə bɔ̂ŋ bɔŋ kʉʉ yi leʼ kə́ kɔ́ vâa lɔŋ fɛ, bɔ̂ŋ bɔŋ bu yi leʼ bɛ nə bʉəntəŋNyii ndə bɔ̂ŋ bɛ yuo.
Bʉʼka nubə ndə i kóʼ hə mu fyii-wo nɔ bɛ bəŋkwɔʼtə bʉəbʉə, məyí wo, məgháa bəsəŋ, bəsəŋ ntɛntɛhə, lʉʼbə, mənú gwù nə mbii leʼnə məbʉ́əhə-yie bəbɛʼbʉə.
Ñubə ndə mbʉə-woməsʉʉ tʉʼ kʉ́ʉ, nɔ dʉ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ ntaa ndəŋ fia tʉ ɔŋ, bəsəŋ ntɛntɛhə, nu-nyàatəŋwɔŋ-bə leʼnə ŋkwɔʼtə-bəsəŋ, məgháa bənyii, məfʉ́ʉ fê, bàa, bəfyuʼ, túunə bəfyuʼ, tʉʉbʉə, məshʉ́nə mbi, ŋkʉʉŋkʉʉ, məfúu nuɔ bʉəbʉə məbàabʉʉ, ndʉʼbúumə, mətʉ́ʼ kie-bəsəŋ-tə leʼnə ntɛ-bənu-hə ndə yɔ̄ŋ-yə. Mɔ nɔ tʉʼ shyùu tyunəkə-ii haʼ ndə mɔ nɔʼ kə fəŋ shyùu hə bəshʉ mbɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ kie ntɛ məchimbi-ɔ̄, Nyii mə kə́ sɔ́ʼ bɔŋ fɛ.
Ndə fʉʼkənu, woke ndə ɔ nɔʼ kie woləŋ, nuʼ-Mushi nɔʼ kɔ́ʼ ɔ tʉ́ʼ ghɔŋ ləŋ-ɛŋ, haʼ ndʉʉ ndə ləŋ-ɛŋ bíe mbi, kaʼ ɔ kwú, mbʉ nuʼ ndə i kə yá ɔ kɔ́ʼ tʉ́ʼ tʉ ɔŋ le, kùunə. Ndə ŋgie-shʉəŋ-kə, bə bu tíi ɔ nə ŋgaa bəsəŋ kaʼ ɔ lɔ́ŋ tʉ woləŋ kədɔŋ, ləŋ-ɛŋ kə́ bíe mbi. Bɔŋ kaʼ ləŋ-ɛŋ kwú mbʉ nuʼ-Mushi ndə i kə kɔ́ʼ ɔ tʉ́ʼ, kùunə, kaʼ ɔ gɛ̀ lɔ́ŋ tʉ woləŋ kədɔŋ ɔ mə leʼ bɛ ŋgaa bəsəŋ fɛ.
Mɔ bɔŋ kie nukə te bii ndə mɔ gòʼ təmə kʉ̀ʉ fɛ bʉʼka bii nɔ mɛ̀ʼtə woke ndə bə tíi ɔ nə Jesebɛ ndə ɔ tíi ŋwɔŋ-ɛŋ nə yʉkəŋgieNyii kə́ dàhə bɔŋleʼ fə́ʼhə vâafɔʼɔ-bɔŋ ndə mə-kə́-gháa bəsəŋ leʼ yú fɔbə ndə bə nɔʼ fɛ̀ʼ bənyii nə yɔŋ.
Bɔ̂ŋ kə leʼ shìe liɛŋtə-ʉə ndə məyítə bʉə byuunɔ mə fʉ́ʉ fê byuunɔ mə gháa bəsəŋ byuunɔ lʉʼbə fɛ.
Bʉʼka ɔ̃ nɔ chʉ̀ə ŋkwɛ nə shʉəŋ, i bɔŋleʼ kə́ bɛ ndyʉndyʉ,
Ɔ nɔʼ chʉ̀ə ŋkwɛ bʉəbʉə tʉ fɔŋ sɔkʉʉ
ndə ɔ nɔʼ bʉ́əhə chisêkə nə məgháa bəsəŋ.
Ɔ nɔʼ tyú bʉ̂ʼʉ tʉ ɔŋ ndə ɔ kə chìi ndə məyítə vâafɔʼɔ-bi."