Humildade
A humildade é o caminho da honra verdadeira. Deus resiste aos soberbos, mas dá graça aos humildes. Jesus lavou os pés dos discípulos e nos ensinou que o maior é aquele que serve.
Humilhar-se diante de Deus
Humilhai-vos diante do Senhor e Ele vos exaltará. Quem se humilha será exaltado, e quem se exalta será humilhado.
B̈ii shúʼhə ŋwɔŋ-yii sê bəshʉ Tiekətʉ, ɔ bu kóʼhə a ghɔʼ.
B̈ii shúʼhə ŋwɔŋ-yii sê ndʉʉmɛ, tɔʼɔ fɔŋ kəghʉəʼ Nyii, mbɔ ɔ chʉʼ yi chɔ̀ʼhə bii ghɔʼ ndə yi-yə ndʉʉ ndə i kʉ̀ʼnə tʉ ɔŋ.
Humildade como virtude
Considerai os outros como superiores a vós mesmos. Revesti-vos de humildade, mansidão e paciência no trato uns com os outros.
Kə bii mə kə́ fɔ̀ʼ nukə lɛ́nə bɛ haʼ ŋwɔŋ-yii fɛ byuunɔ ndə mə-kə́-dʉ̀ʼ ŋwɔŋ njʉnjʉ fɛ. B̈ii lʉ̀ ŋwɔŋ-yii sê, nyíɛ bəbɛʼbʉə b̈ɔ̂ŋ gʉ́ə shʉ-bii chàa ŋwɔŋ-yii.
Tə Nyii, Tie-yʉʼʉ məgʉ́ə bɛ yi-yə təmə liʼ-i ghɔ fɛ. Ï bɛ haʼ nɔ.
Bii nɔ bɛ bʉə-Nyii ndə ɔ kʉ̀ʉ bii bɔŋleʼ séʼ bii ndə məbɛ yi-yə bʉə. Nɔ ndʉʉmɛ, bii nɔ kie ndə məmɔ̀ʼ nubə-ɔ̄ŋ mbʉə bii tʉvyiikə, nuʼ jyujyu, məlʉ̀ ŋwɔŋ sê, mbuɔnəbə, məyá fyii bɔŋleʼ bɛ́ŋ wotəmiyɔŋ ndə ntɛhə ndə ɔ bɛ.
B̈ii lʉ̀ ŋwɔŋ-yii sê ndə ntɛhə inchəŋ ghɔŋbə buɔnəbə, bɔŋleʼ kə́ yá fyii, kə́ bɛ́ŋ wotəmiyɔŋ ndə ntɛhə ndə ɔ bɛ ndə mədʉ̀ʼ ŋkʉ̂ʉ-a tʉ ɔŋ.
Bʉʼka mbɔ bə nɔ nə tíi bii mbɔ tʉkə-ii lʉ́ʉ bii, bəliŋ-bɔŋ. Nɔ haʼ nduɔ mbɔ ndə tʉkə-ii nɔʼ lʉ́ʉ bii nɔ, kə bii məlʉ̀ yɔ̄ŋ-yə ndə mə-kə́-chìi nu-bʉəbʉə-bə ndə i bʉ̀ʉ tʉ bii fɛ. Bɔŋ b̈ii lʉ̀ ŋkʉ̂ʉ kwáa ŋwɔŋtə-ii nə yɔŋ.
Ndə məlìʼ, b̈ii bənchəŋ nɔ kie ndə məkie ntɛ ŋkwɔʼtə imɔʼ, kie tʉvyiikə, kie ŋkʉ̂ʉ tʉ ŋwɔŋtə-ii ndə bəliŋ, kie buuŋjyu bɔŋleʼ lʉ̀ ŋwɔŋ-yii sê tʉ bəbɛʼbʉə.
Kə bii mə shʉ̀tə ŋwɔŋtə-ii bə ndə məbʉ̀ʉ haʼ njəŋmbi, ndə mə-kə́-shʉ̀tə tʉkə-i daa byuunɔ nə ghʉəʼ-kwii-chuɔŋ-chyʉʉchyʉʉ-bə byuunɔ mbʉətə ndyihə fɛ. Bɔŋ məbʉ̀ʉ yii nɔ kie ndə məgwè bə mu mbʉə-bii ndə bɛ məbʉ̀ʉ ndə shʉ-i mə nə kwùhə fɛ ndə ĩ gwè hə ndə mbuɔnəbə ghɔŋbə fyii yùtə ndə i chyʉ́ʉ shʉ-Nyii daa.
O exemplo de Jesus
Aprendei de mim, que sou manso e humilde de coração. O maior entre vós seja o que serve — esse é o caminho do Reino.
B̈ii lʉ̀ ŋwɔŋ-yii sê bəshʉ mɔ leʼnə nukə ndə mɔ tʉʼ dàhə, yétə kəghɔ-mɔ, bʉʼka mɔ nɔ búɔnə bɔŋleʼ lʉ̀ ŋwɔŋ-ɔŋ sê, mu fyiihə-ii bu kɛŋ yùtə, bʉʼka mədahə-ɔŋ shʉ́ə fɛ, bɛʼkə-ɔŋ bɔŋleʼ yùhə."
Nɔ, ndʉʉ ndə a tʉʼ kɔ́ tʉ bʉə-mbʉʼ, a kie ndə mə-kə́-lɔ̀ʼ fɛ, ndə bʉə làhə shʉ chìi mu njaagháaNyii ghɔŋbə tɔʼnə fiatə, mbɔ bəbɛʼbʉə chʉʼ kə́ chʉ̀ʉ bɔŋ. Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ mbɔ bɔ̂ŋ nɔʼ kie kɛŋbə-ʉə.
Ɔ dùʼ sê tíi mbʉ vâafɔʼɔ njuɔ bûu nə wuŋ, ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Kaʼ wotəmiyɔŋ kə́ kʉ́ʉ bɛ fəŋ, ɔ nɔ kie ndə məbɛ ndyiʼtəkə mu bʉə bənchəŋ, bɔŋleʼ bɛ vaafɔ̀ʼ tʉ bʉə bənchəŋ."
Ndʉʉmɛ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Wotəmiyɔŋ ndə ɔ lʉ̀ vaambuɔ nə yɔ̄ŋ-yə kɔ́ mbʉə-ɔ yie-mɔ, nɔ lʉ̀ mɔ, bɔŋ wotəmiyɔŋ ndə ɔ leʼ lʉ̀ mɔ, nɔ lʉ̀ wo ndə ɔ tə́ŋ mɔ. Bʉʼka wotəmiyɔŋ ndə ɔ bɛ ndyiʼtə-wo-kə mu bii bənchəŋ nɔ bɛ fɔŋ wokwɛʼtəŋ."
Humildade verdadeira
O que se exige de ti? Praticar a justiça, amar a misericórdia e andar humildemente com teu Deus.
Bəke, b̈ii ke ŋwɔŋ-yii tʉ bələŋ-bii, ndə ntɛ ndə i kʉ̀ʼnə tʉ Tiekətʉ. Bələŋ, b̈ii kʉ̀ʉ bəke-bii, təmə kə́ chyʉ́nə tʉ bɔŋ fɛ.
B̈ii dùʼ nə ŋgiekə imɔʼ bii bəbɛʼbʉə. Kə bii mə kə́ dʉ̀ʼ ŋwɔŋ-yii fɛ, b̈ii bɔŋ yúnə bii bəbʉə njʉnjʉ, kə bii məlʉ̀ ŋwɔŋ-yii mbɔ bii kínə inchəŋ fɛ.
Nyii nɔ séʼ bʉə ndə wʉʉnəmbikə lʉ̀ bɔŋ ndə fɔ-njəŋtə-bə, kə́ jɛ́ŋhə bɔŋ buŋ bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ fɔ-njʉnjʉ-bə ndə məchìi bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ fɔkə, bɔ̂ŋ bɛ njʉnjʉ. Nɔ, woməsʉʉ kaa ghɔ ndə bəkɔ ɔ kwɛ̀ŋ fyii-i bəshʉ-Nyii fɛ.
Bɛ nda mu bii ndə ɔ kie mukətʉ-súunə bɔŋleʼ kə́ kínə nukə? Ɔ̈ fɔ̀ʼ ndə mədʉ̀ʼ nuʼ jyujyu-i bɔŋleʼ lʉ̀ ŋwɔŋ-ɛŋ sê ndə mədʉ̀ʼ mukətʉ súunə-i.