Mateus 27

Juda gɛ̀ lʉ́ʉ

1 Mbi kʉ̂ʉ sɛŋ fíi, bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii bənchəŋ ghɔŋbə bəntəŋbəshʉ mbʉ bʉə shyʉ̀ʉ gyʉʉ ndə məyí Jiso. 2 Bɔ̂ŋ kɔ́ʼ ɔ, lʉ̀ ɔ gɛ̀ nə nɔŋ, gɛ̀ chɔ̀ʼhə ɔŋ kɔ́ kəghɔ-Bale ndə ɔ kə bɛ gɔməna.

3 Ndʉʉ ndə Juda, wo ndə ɔ kə fɛ̀ŋ Jiso, nyíɛ ndə bə kə chɔ̀ʼhə ɔŋ kɔ́ mbɔ b̈ə yí, ɔ kwɛ́nə ŋkwɔʼtə-i, bʉ̀nə lʉ̀ mbʉ kyʉə ndə i kə bɛ vâa-bətəŋ siliba wuŋ tia, bʉ̀nə gɛ̀ kɔ́ tʉ mbʉ bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii ghɔŋbə mbʉ bəntəŋbəshʉ, 4 ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔʼ chìi bʉ̂ʼʉ ndə məfɛ̀ŋ wo ndə ghɔkə-i bɛ ighʉ́ʉnə."

Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Maa-yɔ̄ŋ kie ka ndə məchìi tʉ baʼa? I nyíɛ aŋ." 5 Ɔ kʉ̂ʉ mɛ̀ʼ mbʉ kyʉə mu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii, lɔ̀ gɛ̀ lʉ́ʉ. 6 Bɔŋ mbʉ bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii, kʉ̂ʉ lʉ̀ mbʉ kyʉə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Nuʼ bɛ́ŋ mbɔ b̈ə mɔ̀ʼ mu baŋ Nyii fɛ, bʉʼka nɔ bɛ kyʉə kəfɔbʉə." 7 Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ shyʉ̀ʉ gyʉʉ lʉ̀ mbʉ kyʉə gɛ̀ nyúɔ tɔ-wo-bɔ́ŋ-təkyʉʉ-kə nə yɔŋ ndə mə-kə́-tyúu bəntoʼŋgwe chɔ. 8 Nɔ, mbʉ kətɔ̂-ghɔ̄, bə nɔ tʉʼ tíi nə Tɔ-Kəfɔbʉə-kə tə gwè dàa laa-ɔ̄ nɔ. 9 Ndʉʉmɛ, i chìi nukə ndə Jelimia yʉkəŋgieNyii nɔʼ kə gìe i fyú shʉəŋ ndə ɔ kə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bɔ̂ŋ lʉ̀ mbyu-kyʉə-hə wuŋ tia ndə bə kə chìi nə təŋbɛʼkə ndə bə tíi nə siliba, chuɔŋ ndə bʉə-Isilɛ nɔʼ kə shʉ̀tə ndə mənyúɔ tʉkə-i nə yɔŋ, 10 gɛ̀ nyúɔ tɔ-wo-bɔ́ŋ-təkyʉʉ-kə nə yɔŋ, haʼ ndə Tiekətʉ kə ghɔ̀ŋ tʉ mɔ."

Bə yúotə Jiso bəshʉ Bale

11 Jiso kʉ̂ʉ tə́nə bəshʉ mbʉ gɔməna, mbʉ gɔməna bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "A bɛ mbʉ Fɔŋ-bʉə-Juu mɛ?"

Jiso bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Nɔ bɛ ndə a ghɔ̀ŋ."

12 Bɔŋ ndʉʉ ndə bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii ghɔŋbə bəntəŋbəshʉ mbʉ bʉə kə mɔ̀ʼ nukə kətʉ-ɔ, təmə ɔ bə̀ŋhə ŋgiekə tʉ bɔŋ fɛ. 13 Ndʉʉmɛ, Bale ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "A tʉʼ yʉ́ ntyʉʉ bənu ndə bɔ̂ŋ gìe kətʉ-a fe?" 14 Bɔŋ təmə ɔ bə̀ŋhə nukə tʉ ɔŋ fɛ, laa tə laa mbyu kəŋgie imɔʼ, nɔ, i chìi chu-mbʉ-gɔməna kɛŋ chíe.

15 Nɔ nə kə́ bɛ ndəŋ chî-nchəŋtə-Yíɛʼsii-kə nɔ, mbʉ gɔməna fyúhə mbyu wo-imɔʼ chaŋ ndə mbʉ nuɔ-bʉə kʉ̀ʉ mbɔ ɔ fyúhə. 16 Ndʉʉ-ghɔ̄, bɔ̂ŋ nɔ kə kie wobɛʼ mu njaa-chaŋ, ndə bə kə kínə ɔŋ bənchəŋ ndə bʉ̂ʼʉ-e, yie-e kə́ bɛ Balaba*27:16 Bəbɛʼbəŋwɔʼnə kəŋgie-Gili nɔ mɔ̀ʼJiso Balaba. . 17 Nɔ, ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə chə̀ŋtə, Bale bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii kʉ̀ʉ mbɔ m̈ɔ fyúhə nda kɔ́ tʉ bii, Balaba mɛ, kə Jiso ndə bə tíi ɔ nə Wo ndə Nyii Kùŋ Tə́ŋ?" 18 Bʉʼka ɔ nɔ nə kínə mbɔ bə nɔ nə chɔ̀ʼhə Jiso kɔ́ kəghɔ-ɔ bʉʼka məbàabʉʉ. 19 Ndə məbìʼ chɔ, ndʉʉ ndə ɔ kə dùʼ ndəŋ kʉə-kwɛ̀-fɛʼɛ-kə, vi-i tə́ŋ ntəŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kə a mə kɔ́ ghɔkə-a ndə nu-wo-ɔ̄-kə ndə ɔ bɛ ndyʉndyʉ nɔ fɛ, bʉʼka mɔ nɔʼ nyíɛ ŋgʉəʼ laa mu njəŋ yɔ́ŋyɔ́ŋ bʉʼka ɔ." 20 Nɔ, bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii ghɔŋbə bəntəŋbəshʉ kɔ́ buŋ mbʉ nuɔ-bʉə, mbɔ b̈ɔ̂ŋ téʼ b̈ə fyúhə Balaba kɔ́ tʉ bɔŋ, yí Jiso. 21 Mbʉ gɔməna bìʼ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii kʉ̀ʉ mbɔ m̈ɔ fyúhə nda mu bʉə-bɔ̄ŋ bəbûu nɔ kɔ́ tʉ bii la?" Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Balaba."

22 Bale bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Nduɔ, m̈ɔ bɛ təka nə Jiso ndə bə kə́ tíi ɔ nə Wo ndə Nyii Kùŋ Tə́ŋ?" Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "B̈ə kwɛ̀ŋ ɔŋ yí!"

23 Ɔ bíʼtə mbɔ, "Bʉʼka ka, bɛ ntɛ bʉ̂ʼʉ ka ndə ɔ chìi?" Bɔ̂ŋ bìʼ tíitə nə ghʉəʼkə mbɔ, "B̈ə kwɛ̀ŋ ɔŋ yí!"

24 Bale kʉ̂ʉ nyíɛ mbɔ ɔ leʼ kie nubɛʼkə ndə məchìi fɛ, ɔ nyíɛ mbɔ ntɔŋntɔŋ nɔʼ tʉʼ fyú sê, ɔ lʉ̀ muu sʉ̀ ghɔkə-i chɔ bəshʉ mbʉ nuɔ-bʉə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ghɔkə-ɔŋ nɔ bɛ ighʉ́ʉnə te fɔbʉə-wo-ɔ̄-kə, i nyíɛ bə bii."

25 Mbʉ bʉə bənchəŋ bə̀ŋhə mbɔ, "F̈ɔbʉəkə-i bɛ kətʉ-baʼa, baʼabə vâa-baʼa."

26 Ndʉʉmɛ, ɔ fyúhə Balaba kɔ́ tʉ bɔŋ. Kʉ̂ʉ téʼ, bə gwúu Jiso nə ŋgwɔŋhə, ɔ chɔ̀ʼhə ɔŋ kɔ́ mbɔ b̈ə gɛ̀ kwɛ̀ŋ ɔŋ yí.

Bəsɔge dʉ̀ʉhə Jiso

27 Ndʉʉmɛ, bəsɔge mbʉ gɔməna lʉ̀ Jiso, gɛ̀ nə nɔŋ ntoʼ ndə mbʉ gɔməna kə́ chí chɔ, bɔ̂ŋ chə̀ŋtə mbʉ nuɔ bəsɔge bənchəŋ bəshʉ ɔ. 28 Bɔ̂ŋ shùɔ ndyihə-i, mɔ̀ʼ ndyi kəmbuu buuŋ mbʉə-ɔ. 29 Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ túŋ bɛnə nə ŋkinəŋkia, bìa kətʉ-ɔ, bə́ʼ vaakətyʉ kɔ́ kəghɔ-ɔ kwiimɔʼnə, ndʉʉmɛ bɔ̂ŋ kwíʼtə bəshʉ ɔ, dʉ̀ʉhə ɔŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "C̈hichi báa b̈ə yóʼ bənchəŋ, Fɔŋ-bʉə-Juu!" 30 Bɔ̂ŋ tyùtə ntɛmə ndəŋ ɔŋ, fí mbʉ vaakətyʉ kəghɔ-ɔ gwúu tʉkə-i chɔ. 31 Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ dʉ̀ʉhə ɔŋ liʼ, shùɔ mbʉ ndyi-bəfɔŋ-hə, mɔ̀ʼ yi-yə ndyihə mbʉə-ɔ, lʉ̀ ɔ gɛ̀ nə nɔŋ ndə məgɛ̀ kwɛ̀ŋ ɔŋ yí.

Bə kwɛ̀ŋ Jiso yí

32 Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ fyú kə́ gɛ̀, bɔ̂ŋ nyíɛ wobɛʼ ndə ɔ lɔ̀ hə Silɛŋ, yie-e kə́ bɛ Samu. Bɔ̂ŋ kwɛ̀ŋhə ɔŋ ɔ bɛ̀ʼ tyʉntɔɔnə-Jiso-kə. 33 Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ gɛ̀ dàa kəyəŋbɛʼ bə kə́ tíi nə Gogota (ndə i bɛ mbɔ, "Yəŋ-kəGhʉəʼ-kəTʉ-Wo-kə"). 34 Bɔ̂ŋ kɔ́ ndʉʼmə tʉ ɔŋ ndə mənú, bə fìnə nə kechʉʼ, bɔŋ ndʉʉ ndə ɔ yúotə, təmə bɛ́ŋ ndə mənú fɛ. 35 Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kə kwɛ̀ŋ ɔŋ, bɔ̂ŋ mɔ̀ʼ njoʼ ndə məgyʉ̀ə ndyihə-i kətʉ-bɔŋ. 36 Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ dùʼ sê kə́ chyìi ɔ chɔ. 37 Kweghɔʼ kətʉ-ɔ, bɔ̂ŋ nyɔ̀ʼ nubə te ɔ ndə i ghɔ̀ŋ mbɔ, "Nɔ bɛ Jiso nɔ, mbʉ Fɔŋ-bʉə-Juu."

38 Bə nɔ nə kwɛ̀ŋ ɔŋ ghɔŋbə bəlʉʼʉ shùɔ wo bəbûu mɔʼɔ, mbyu wo-imɔʼ kwiimɔʼnə, ibɛʼ-yə kwiiŋkwie. 39 Bʉə ndə bɔ̂ŋ nə kə́ tíŋtə sêfia kə́ chɛ̀ŋtə ɔŋ bɔŋleʼ ŋɛ̀hə tʉbə-ʉə, 40 ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mbəŋ-aŋ ndə a ghɔ̀ŋ mbɔ a bu kùu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii, bʉ̀nə bɔŋ ndəŋ chîbə itia, kwáa ŋwɔŋ-aŋ! Kaʼ bɛ mbɔ a bɛ VaaNyii, shíʼ hə ndəŋ mbʉ kətyʉntɔɔnə."

41 Bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii ghɔŋbə bʉə dàhə nuʼ-Mushi leʼnə bəntəŋbəshʉ kə́ leʼ dʉ̀ʉhə ɔŋ, kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, 42 "Ɔ nɔ kə́ kwáa bəbɛʼbʉə, təmə bɔŋ mə kwáa ŋwɔŋ-ɛŋ fɛ. Ɔ nɔ bɛ Fɔŋ-bʉə-Isilɛ, ɔ̈ shíʼ nduɔ ndəŋ mbʉ kətyʉntɔɔnə, baʼa chʉʼ bɛ́ŋ ɔŋ. 43 Ɔ nɔ mɔ̀ʼfyii-i ndəŋ Nyii, mbʉ N̈yii kwáa ɔ nduɔ lɛ, kaʼ bɛ mbɔ ɔ kʉ̀ʉ ɔ, bʉʼka ɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Mɔ nɔ bɛ VaaNyii.’ " 44 Mbʉ bəlʉʼʉ shùɔ wo ndə bə kə kwɛ̀ŋ ɔŋ ghɔŋ bɔŋ mɔʼɔ, kə́ leʼ chɛ̀ŋtə ɔŋ haʼ ghɔ nɔ.

Kwu-Jiso

45 Lʉ̀ hə ndʉʉbeʼ, njəŋkə gwù mu lɔʼɔ-ghɔ̄ inchəŋ tə gɛ̀ dàa ndəŋ bəchî itia. 46 Kʉ̂ʉ bɛ ndəŋ bəchî itia ndʉʉnəchî, Jiso tíi nə gyʉʉ dədə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɛli, Ɛli, lema sabatani?" ndə i bɛ mbɔ, "Nyii-ɔŋ, Nyii-ɔŋ, a mɛ̀ʼtə mɔ mbuka?"

47 Bəbɛʼbʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ tə́ŋtə mbʉə ɔ kʉ̂ʉ yʉ́, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Wo-ɔ̄ nɔ tʉʼ tíi Ɛlaja." 48 Wobɛʼ mu bɔŋ nyʉ́ʉ gɛ̀ chùo kɔŋ-búɔnə-kə mu ndʉʼ-chyʉ́ʉtə-mə, fùɔ kətʉ kətyʉ, kɔ́ tʉ ɔŋ mbɔ ɔ̈ nú. 49 Bɔŋ bəbɛʼbʉə ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii tə́nə b̈ʉʼʉ nyíɛ ndə Ɛlaja bu gwè kwáa ɔ."

50 Ndʉʉmɛ, Jiso bìʼ tíi nə gyʉʉ dədə yìhə ndyiʼtə-bəyihə-kə-i. 51 Ndyi ndə bə kə chyúu kyʉ̀hə mu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii nə yɔŋ, jɔ̀ʼnə fyú viabə ibûu, lʉ̀ hə kweghɔʼ gɛ̀ dàa sê. Chisêkə ŋɛ̀nə, ŋgoʼhə sáatə. 52 Sětə ŋɔ́ʼnə, bʉə-Nyii ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə bʉ̀nə kóʼ, 53 bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ fyútə mu sětə-ʉə, Jiso kʉ̂ʉ bʉ̀nə kóʼ, bɔ̂ŋ gɛ̀ mu Jɛlosalɛŋ, kəyəŋkwɛʼtəŋ ndə i bɛ ŋkʉʉ dʉ̀ʼ ŋwɔŋtə-ʉə tʉ bʉə buŋmbi.

54 Wokwɛʼtəŋ-bəsɔge-ghyʉʉ ghɔŋbə bʉə ndə ɔ kə bɛ ghɔŋ bɔŋ mɔʼɔ, kə́ chyìi Jiso, kʉ̂ʉ nyíɛ ndə chisêkə ŋʉ̀ʼnə ghɔŋbə nukə ndə i kə fyú, faa-kwu-kə yá bɔŋ, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ndə shʉəŋ, wo-ɔ̄ nɔ kə bɛ VaaNyii!"

55 Buŋmbi bəke nɔ kə bɛ chɔ, tə́nə dɔdɔ kə́ dùhə lɛ́nə, ndə bɔ̂ŋ kə lɔ̀ hə bɔ̌ŋ Jiso mu Galili, kə́ fɔ̀ʼ tʉ ɔŋ, 56 mu bɔŋ nɔ nə bɛ Mɛli Matalina leʼnə Mɛli ŋkwê-Jɛŋ ghɔŋ Jɔsɛ leʼnə ŋkwê vâa-Sabɛdi.

Bə tyúu Jiso

57 Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉbuumbi, wo-kəfʉʼbɛʼ gwè ndə ɔ lɔ̀ hə Alimatia, yie-e kə́ bɛ Jɔsɛ, ndə ɔ kə bɛ vaafɔ̀ʼ-Jiso ghɔ. 58 Ɔ gɛ̀ tʉ Bale bíʼtə ŋkwu-Jiso-kə. Ndʉʉmɛ, Bale bʉ́ mbɔ b̈ə la kɔ́ tʉ ɔŋ. 59 Jɔsɛ lʉ̀ mbʉ kəŋkwu-i lʉ́əŋtə mu ndyi kəfyuʼ chɛŋ ndə i bɛ fefe, 60 gɛ̀ mɔ̀ʼ mu yi-yə sě fefe ndə ɔ nɔʼ kə kɔ́ŋ mu ŋgoʼ. Ɔ bɔŋleʼ tʉ́ʉhə ŋkwê ŋgoʼkwɛʼtəŋ gɛ̀ chíe mbʉ chu-sě nə yɔŋ, lɔ̀ gɛ̀ nə wi. 61 Mɛli Matalina nɔ nə bɛ chɔ ghɔŋbə ibɛʼ-yə Mɛli dùʼ bə̀ŋhə mbʉ sě.

Bʉə kə́ chyìi mbʉ sě

62 Mbi kʉ̂ʉ sɛŋ fíi ndə bɛ Chîlɔʼkə, bətiefɛ̀ʼndɛŋNyii ghɔŋbə bʉə-Falasi chə̀ŋtə bəshʉ Bale 63 kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tie-yaʼ, baʼa nɔ bíe kwɛ́nə nukə ndə mbʉ wo-chʉ̀ə-kəlɛɛŋhə-ghɔ̄ kə́ gìe vɛʼ ndə ɔ kə bíe kəwʉʉnəmbi mbɔ, ‘Mɔ kʉ̂ʉ kwú chîbə tíŋ itia nɔ, mɔ bʉ̀nə kóʼ.’ 64 Bʉ́, b̈ə kə́ chyìi mbʉ sě, tə chîbə mì itia, byuunɔ təmə vâafɔʼɔ-bi bu gwè lʉ́ʼ ŋkwukə-i, gìe tʉ bʉə mbɔ, ‘Ɔ nɔʼ bʉ̀nə kóʼ hə ndəŋ kwu,’ i kə lìʼtə nɔ, ndyiʼtə-kəlɛɛŋ-kə shʉ́ə chàa fəŋ."

65 Bale ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii nɔ kie bəsɔge ndə bɔ̂ŋ chyìi yəŋbə, b̈ii lʉ̀ bɔŋ gɛ̀ téʼ b̈ɔ̂ŋ kə́ chyìi mbʉ kəyəŋ ndə ntɛ ndə bəkɔ bii chyìi." 66 Bɔ̂ŋ lɔ̀ gɛ̀ mɔ̀ʼ cheʼkə-ʉə ndəŋ mbʉ sě ndə məchíe bʉə chɔ, bɔŋleʼ tʉ́ʼ nchyii chɔ ndə mə-kə́-lɛ́nə.