Provérbios 24

1 Kei hae koe ki te hunga kino,

kaua hoki e hiahia hei hoa mō rātou.

2 Ko tā tō rātou ngākau hoki e whakaaro ai, he tūkino,

ko tā ō rātou ngutu e kōrero ai, he whanokē.

3 Mā te whakaaro nui ka hangā ai te whare,

ā, mā te mātauranga ka ū ai.

4 Mā te mōhio hoki ka kī ai ngā rūma

i ngā taonga utu nui katoa, i ngā mea āhuareka.

5 He kaha te tangata whakaaro nui;

āe, e whakanuia ana e te tangata mōhio te kaha.

6 Nā, kia pai te ngārahu ina anga koe ki te whawhai;

kei te tokomaha hoki o ngā kaiwhakatakoto whakaaro te ora.

7 He tiketike rawa te whakaaro nui mō te wairangi;

e kore e kuihi tōna māngai i te kūwaha.

8 Ko te tangata e whakaaro ana ki te kino,

ka kīia he whanokē.

9 He hara te whakaaro wairangi;

he mea whakarihariha anō ki te tangata te tangata whakahī.

10 Ki te ngoikore koe i te rā o te hē,

he iti tōu kaha.

11 Whakaorangia te hunga e kawea atu ana ki te mate,

ā, puritia mai hoki e koe te hunga e meatia ana kia whakamatea.

12 Ki te mea koe, "Nanā, kīhai tēnei i mōhiotia e mātou";

kāhore ianei te kaipāuna ngākau i te whakaaro ki tērā?

Ā, ko te kaitiaki o tōu wairua, kāhore rānei ia e mōhio,

e kore rānei e hōmai e ia ki te tangata kia rite ki tāna mahi?

13 Kainga, e tāku tama, te honi, he pai hoki;

me te honikoma, he mea reka hoki ki tōu māngai.

14 Ka mōhio ai koe ki te whakaaro nui, he mea ki tōu wairua;

ki te kitea e koe, he tukunga iho anō tōna, e kore hoki tāu i tūmanako ai e hātepea.

15 Kaua, e te tangata kino, e whanga ki te nohoanga o te tangata tika;

kei tūkino koe ki tōna takotoranga.

16 E hinga ana hoki te tangata tika, e whitu hinganga, ka ara ake anō;

ka whakatakā ia te hunga kino e te hē.

17 Kaua e harakoa ki te hinga tōu hoariri,

kaua hoki tōu ngākau e hari ina taka ia;

18 kei kite a Ihowā, ā, ka hē ki tāna titiro,

ā, ka tahuri atu tōna riri i a ia.

19 Kei mamae koe, he mea mō ngā kaimahi i te kino,

kei hae hoki ki te hunga kino.

20 Kāhore hoki he mutunga pai ki te tangata kino;

ka keto hoki te rama a te hunga kino.

21 E tāku tama, e wehi ki a Ihowā, ki te kīngi hoki;

ā, kaua e whakauru noa atu ki te hunga e mea ana ki te whakaputa kē.

22 Nō te mea ka puta tata te aituā mō rātou;

ā, ko wai ka mōhio ki te whakangaromanga ō rāua tokorua?

Ētahi atu Whakatauki Whakaaronui

23 He whakatauki anō hoki ēnei nā te hunga whakaaro nui:

Ehara i te mea pai kia whakaaro ki te kanohi tāngata ina whakawā.

24 Ko te tangata e mea ana ki te tangata kino, "He tika koe,"

ka kanga ngā iwi ki a ia, ka whakarihariha ngā tauiwi ki a ia.

25 Otiia ka koa ngā ngākau o te hunga e rīria ai tōna hē,

ka tau iho anō hoki te manaaki pai ki runga ki a rātou.

26 Ka kihia e ia ngā ngutu e whakahoki ana

i ngā kupu tika.

27 Meinga kia takoto pai tāu mahi i waho,

kia rite hoki hei meatanga māu i te māra;

muri iho ka hanga i tōu whare.

28 Kaua koe e tū hei kaiwhakaatu hē mō tōu hoa, i te mea kāhore he take;

ā, kaua e tinihanga ki ōu ngutu.

29 Kaua e kī, "Ka meatia anō e ahau ki a ia tāna i mea ai ki ahau;

ka rite ki tā te tangata mahi tāku e whakahoki ai ki a ia."

30 I haere ahau i te taha o te māra a te māngere,

i te taha hoki o te māra wāina a te tangata kāhore ōna mahara;

31 nā, kua tupuria katoatia e te tātarāmoa,

kapi tonu te mata o te māra i te ongaonga,

ā, ko tō reira taiepa kōhatu kua oti te wāhi.

32 Kātahi ahau ka titiro, ka āta whakaaroaro;

ka kite ahau, ā, ka hopu mai hei ako mōku.

33 Kia iti ake nei te wāhi e parangia ai, kia iti ake nei te moe,

kia iti ake te kōtuituitanga o ngā ringa ka moe ai.

34 Ka pērā te haerenga mai o tōu mūhore ānō he kaipāhua;

o tōu rawakore hoki ānō he tangata mau patu.

1 אַל־תְּ֭קַנֵּא בְּאַנְשֵׁ֣י רָעָ֑ה וְאַל־תתאו לִהְי֥וֹת אִתָּֽם׃ 2 כִּי־שֹׁ֭ד יֶהְגֶּ֣ה לִבָּ֑ם וְ֝עָמָ֗ל שִׂפְתֵיהֶ֥ם תְּדַבֵּֽרְנָה׃ 3 בְּ֭חָכְמָה יִבָּ֣נֶה בָּ֑יִת וּ֝בִתְבוּנָ֗ה יִתְכּוֹנָֽן׃ 4 וּ֭בְדַעַת חֲדָרִ֣ים יִמָּלְא֑וּ כָּל־ה֖וֹן יָקָ֣ר וְנָעִֽים׃ 5 גֶּֽבֶר־חָכָ֥ם בַּע֑וֹז וְאִֽישׁ־דַּ֝֗עַת מְאַמֶּץ־כֹּֽחַ׃ 6 כִּ֣י בְ֭תַחְבֻּלוֹת תַּעֲשֶׂה־לְּךָ֣ מִלְחָמָ֑ה וּ֝תְשׁוּעָ֗ה בְּרֹ֣ב יוֹעֵֽץ׃ 7 רָאמ֣וֹת לֶֽאֱוִ֣יל חָכְמ֑וֹת בַּ֝שַּׁ֗עַר לֹ֣א יִפְתַּח־פִּֽיהוּ׃ 8 מְחַשֵּׁ֥ב לְהָרֵ֑עַ ל֝֗וֹ בַּֽעַל־מְזִמּ֥וֹת יִקְרָֽאוּ׃ 9 זִמַּ֣ת אִוֶּ֣לֶת חַטָּ֑את וְתוֹעֲבַ֖ת לְאָדָ֣ם לֵֽץ׃ 10 הִ֭תְרַפִּיתָ בְּי֥וֹם צָרָ֗ה צַ֣ר כֹּחֶֽכָה׃ 11 הַ֭צֵּל לְקֻחִ֣ים לַמָּ֑וֶת וּמָטִ֥ים לַ֝הֶ֗רֶג אִם־תַּחְשֽׂוֹךְ׃ 12 כִּֽי־תֹאמַ֗ר הֵן֮ לֹא־יָדַ֪עְנ֫וּ זֶ֥ה הֲֽלֹא־תֹ֘כֵ֤ן לִבּ֨וֹת ׀ הֽוּא־יָבִ֗ין וְנֹצֵ֣ר נַ֭פְשְׁךָ ה֣וּא יֵדָ֑ע וְהֵשִׁ֖יב לְאָדָ֣ם כְּפָעֳלֽוֹ׃ 13 אֱכָל־בְּנִ֣י דְבַ֣שׁ כִּי־ט֑וֹב וְנֹ֥פֶת מָ֝ת֗וֹק עַל־חִכֶּֽךָ׃ 14 כֵּ֤ן ׀ דְּעֶ֥ה חָכְמָ֗ה לְנַ֫פְשֶׁ֥ךָ אִם־מָ֭צָאתָ וְיֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃ פ 15 אַל־תֶּאֱרֹ֣ב רָ֭שָׁע לִנְוֵ֣ה צַדִּ֑יק אַֽל־תְּשַׁדֵּ֥ד רִבְצוֹ׃ 16 כִּ֤י שֶׁ֨בַע ׀ יִפּ֣וֹל צַדִּ֣יק וָקָ֑ם וּ֝רְשָׁעִ֗ים יִכָּשְׁל֥וּ בְרָעָֽה׃ 17 בִּנְפֹ֣ל אויביך אַל־תִּשְׂמָ֑ח וּ֝בִכָּשְׁל֗וֹ אַל־יָגֵ֥ל לִבֶּֽךָ׃ 18 פֶּן־יִרְאֶ֣ה יְ֭הוָה וְרַ֣ע בְּעֵינָ֑יו וְהֵשִׁ֖יב מֵעָלָ֣יו אַפּֽוֹ׃ 19 אַל־תִּתְחַ֥ר בַּמְּרֵעִ֑ים אַל־תְּ֝קַנֵּ֗א בָּרְשָׁעִֽים׃ 20 כִּ֤י ׀ לֹֽא־תִהְיֶ֣ה אַחֲרִ֣ית לָרָ֑ע נֵ֖ר רְשָׁעִ֣ים יִדְעָֽךְ׃ 21 יְרָֽא־אֶת־יְהוָ֣ה בְּנִ֣י וָמֶ֑לֶךְ עִם־שׁ֝וֹנִ֗ים אַל־תִּתְעָרָֽב׃ 22 כִּֽי־פִ֭תְאֹם יָק֣וּם אֵידָ֑ם וּפִ֥יד שְׁ֝נֵיהֶ֗ם מִ֣י יוֹדֵֽעַ׃ ס 23 גַּם־אֵ֥לֶּה לַֽחֲכָמִ֑ים הַֽכֵּר־פָּנִ֖ים בְּמִשְׁפָּ֣ט בַּל־טֽוֹב׃ 24 אֹ֤מֵ֨ר ׀ לְרָשָׁע֮ צַדִּ֪יק אָ֥תָּה יִקְּבֻ֥הוּ עַמִּ֑ים יִזְעָמ֥וּהוּ לְאֻמִּֽים׃ 25 וְלַמּוֹכִיחִ֥ים יִנְעָ֑ם וַֽ֝עֲלֵיהֶ֗ם תָּב֥וֹא בִרְכַּת־טֽוֹב׃ 26 שְׂפָתַ֥יִם יִשָּׁ֑ק מֵ֝שִׁ֗יב דְּבָרִ֥ים נְכֹחִֽים׃ 27 הָ֘כֵ֤ן בַּח֨וּץ ׀ מְלַאכְתֶּ֗ךָ וְעַתְּדָ֣הּ בַּשָּׂדֶ֣ה לָ֑ךְ אַ֝חַ֗ר וּבָנִ֥יתָ בֵיתֶֽךָ׃ פ 28 אַל־תְּהִ֣י עֵד־חִנָּ֣ם בְּרֵעֶ֑ךָ וַ֝הֲפִתִּ֗יתָ בִּשְׂפָתֶֽיךָ׃ 29 אַל־תֹּאמַ֗ר כַּאֲשֶׁ֣ר עָֽשָׂה־לִ֭י כֵּ֤ן אֶֽעֱשֶׂה־לּ֑וֹ אָשִׁ֖יב לָאִ֣ישׁ כְּפָעֳלֽוֹ׃ 30 עַל־שְׂדֵ֣ה אִישׁ־עָצֵ֣ל עָבַ֑רְתִּי וְעַל־כֶּ֝֗רֶם אָדָ֥ם חֲסַר־לֵֽב׃ 31 וְהִנֵּ֨ה עָ֘לָ֤ה כֻלּ֨וֹ ׀ קִמְּשֹׂנִ֗ים כָּסּ֣וּ פָנָ֣יו חֲרֻלִּ֑ים וְגֶ֖דֶר אֲבָנָ֣יו נֶהֱרָֽסָה׃ 32 וָֽאֶחֱזֶ֣ה אָ֭נֹכִֽי אָשִׁ֣ית לִבִּ֑י רָ֝אִ֗יתִי לָקַ֥חְתִּי מוּסָֽר׃ 33 מְעַ֣ט שֵׁ֭נוֹת מְעַ֣ט תְּנוּמ֑וֹת מְעַ֓ט ׀ חִבֻּ֖ק יָדַ֣יִם לִשְׁכָּֽב׃ 34 וּבָֽא־מִתְהַלֵּ֥ךְ רֵישֶׁ֑ךָ וּ֝מַחְסֹרֶ֗יךָ כְּאִ֣ישׁ מָגֵֽן׃ פ