1 Como a mosca morta produz mau cheiro
e estraga o perfume,
assim um pouco de insensatez
pesa mais que a sabedoria e a honra.
2 O coração do sábio se inclina para a direita,
mas o coração do tolo, para a esquerda.
3 Mesmo quando o tolo anda pelo caminho,
falta-lhe bom senso
e mostra a todos o tolo que é.
4 Se a ira de quem governa se levantar contra você,
não abandone o seu posto;
a tranquilidade dissipa grandes erros.
5 Há outro mal que vi debaixo do sol,
o tipo de erro cometido por um governante:
6 os tolos são postos em cargos elevados,
enquanto os ricos ocupam cargos inferiores.
7 Vi servos andando a cavalo,
e príncipes andando a pé, como servos.
8 Quem cava um poço pode cair nele,
e quem derruba um muro pode ser picado por uma cobra.
9 Quem arranca pedras pode se ferir com elas,
e quem racha lenha pode se expor ao perigo.
10 Se o machado está cego
e a sua lâmina não foi afiada,
é preciso golpear com mais força;
o proveito da sabedoria, porém, é que ela traz êxito.
11 Se a cobra morder antes de ser encantada,
não há ganho para o encantador.
12 As palavras do sábio são agradáveis,
mas os lábios do insensato o devoram.
13 No início, as suas palavras são mera insensatez,
mas, no final, são loucura perversa —
14 o tolo fala sem parar!
Ninguém sabe o que está por vir;
quem poderá dizer a outrem o que lhe acontecerá depois?
15 O trabalho do tolo o deixa tão exausto
que ele nem consegue achar o caminho que leva à cidade.
16 Pobre da terra cujo rei é jovem demais10.16 Ou servo.
e cujos líderes fazem banquetes logo de manhã.
17 Bem-aventurada a terra cujo rei é de origem nobre
e cujos líderes comem no devido tempo
para recuperar as forças, não para embriagar-se.
18 Por causa da preguiça o telhado se enverga,
e por causa das mãos indolentes a casa tem goteiras.
19 O banquete é feito para divertir,
o vinho torna a vida alegre,
e o dinheiro é a resposta para tudo.
20 Nem em pensamento insulte o rei!
Nem mesmo do seu leito amaldiçoe o rico!
Porque uma ave do céu poderá levar as suas palavras,
e seres alados poderão divulgar o que você disser.
1 Μία μικρή μύγα μέσα στο αρωματικό λάδι το αλλοιώνει και το κάνει να βρωμάει. Έτσι και μια μικρή ανοησία βαραίνει περισσότερο απ’ τη σοφία και τη δόξα.
2 Ένας σοφός ακολουθεί φυσιολογικά το σωστό· ο ανόητος όμως κάνει το αντίθετο. 3 Η ανοησία του φαίνεται ακόμα και στο δρόμο όταν περπατάει· όλοι καταλαβαίνουν ότι είναι ανόητος.
4 Αν ο άρχοντας θυμώσει μαζί σου, μην παραιτηθείς από τη θέση σου. Με την ψυχραιμία αποφεύγονται τα σοβαρότερα σφάλματα.
5 Υπάρχει ένα κακό που είδα να γίνεται εδώ στη γη, μια απροσεξία των αρχόντων: 6 Τοποθετούν σε υψηλές θέσεις τους ανόητους και σε χαμηλές τους επιφανείς. 7 Είδα δούλους να πηγαίνουν καβάλα πάνω στ’ άλογα και άρχοντες να πηγαίνουν πεζοί σαν δούλοι.
8 Όποιος σκάβει λάκκο, μέσα σ’ αυτόν θα πέσει· κι όποιος χαλάει φράχτη, θα δεχτεί δάγκωμα φιδιού. 9 Όποιος βγάζει απ’ το νταμάρι πέτρες, μπορεί απ’ αυτές να πληγωθεί, κι αυτός που σχίζει ξύλα κινδυνεύει.
10 Αν της αξίνας η κόψη στομώσει και δεν ακονιστεί, πρέπει πιότερη δύναμη να βάζει αυτός που τη δουλεύει. Πράγματι, προϋπόθεση κάθε επιτυχίας είναι η εκ των προτέρων σκέψη. 11 Τι ωφελεί το γητευτή κι αν ξέρει να γητεύει, όταν το φίδι ορμήσει πρώτο και τον δαγκώσει;
12 Στο στόμα του σοφού τα λόγια έχουνε χάρη· ενώ τα χείλη του ανόητου θα τον καταστρέψουν. 13 Αρχίζει λέγοντας ανοησίες και τελειώνει λέγοντας πράγματα τρελά. 14 Όταν αρχίσει δε λέει να σταματήσει.
Ο άνθρωπος δεν ξέρει τίποτα για το μέλλον· ποιος θα του πει τι θα συμβεί μετά απ’ αυτόν; 15 Όταν οι ανόητοι μιλούν πολύ, κουράζονται τόσο, που μετά δεν έχουν τη δύναμη ούτε το δρόμο για το σπίτι τους να βρουν!
16 Αλίμονο σ’ εσένα χώρα, που ο βασιλιάς σου είναι παιδάριο κι οι άρχοντές σου γλεντοκοπούν απ’ το πρωί ως το βράδυ! 17 Ευτυχισμένη είσ’ εσύ χώρα, που ο βασιλιάς σου είναι γιος ευγενών και οι άρχοντές σου τρώνε την κατάλληλη ώρα, για ν’ αποκτήσουν δύναμη κι όχι για να μεθύσουν.
18 Από αφροντισιά πέφτει της στέγης το δοκάρι, κι από του νοικοκύρη την αδράνεια στάζει το σπίτι.
19 Για να ευθυμήσουν οι άνθρωποι κάνουν συμπόσια· το κρασί χαροποιεί τη ζωή, και το χρήμα τα εξασφαλίζει όλα.
20 Μην κρίνεις το βασιλιά ούτε με τη σκέψη σου και μην πεις κακό για τον πλούσιο, ούτε όταν είσαι μόνος σου στο δωμάτιό σου, γιατί τα λόγια σου μπορεί να πάρουν φτερά και να διαδοθούν.