1 Συμβουλές με μορφή παροιμιών, που παραδόθηκαν από το Σολομώντα, γιο του Δαβίδ και βασιλιά του Ισραήλ.

2 Οι παροιμίες αυτές βοηθούν ν’ αποκτήσει κανείς σοφία, να καλλιεργηθεί και να καταλαβαίνει τα σοφά αποφθέγματα. 3 Διδάσκουν πώς να ζει κανείς με φρόνηση και να είναι τίμιος, δίκαιος και ειλικρινής. 4 Οξύνουν την κρίση του αμαθή και δίνουν στους νέους γνώση και αξιοσύνη. 5 Ο σοφός που ακούει αυτές τις παροιμίες, ασφαλώς θ’ αυξήσει τις γνώσεις του· κι ο εκπαιδευμένος θ’ αποκτήσει βοηθητικές συμβουλές για τη ζωή. 6 Μ’ αυτό το βιβλίο θα μπορεί κανείς να κατανοεί τα όσα λένε οι σοφοί δάσκαλοι: τα αποφθέγματά τους, τις παροιμίες τους, τις αλληγορίες τους και τα αινίγματά τους.

7 Η βάση της σοφίας είναι ο σεβασμός στον Κύριο· οι ανόητοι περιφρονούν τη σοφία και τη διδαχή.

8 Άκουσε γιε μου του πατέρα σου τη διδαχή και μην περιφρονήσεις της μητέρας σου τις συμβουλές· 9 γιατί στεφάνι ομορφιάς είναι αυτά για το κεφάλι σου και περιδέραιο για το λαιμό σου. 10 Γιε μου, αν θελήσουν οι αμαρτωλοί να σε παραπλανήσουν, μην υποχωρήσεις. 11 Αυτοί μπορεί να σου πουν: «Έλα μαζί μας να στήσουμε καρτέρι για φόνο, τους αθώους να παγιδέψουμε, 12 ζωντανούς να τους καταπιούμε ολόκληρους, όπως τους καταπίνει ο άδης και πάνε στον τάφο· 13 θα βρούμε πολύτιμα αγαθά, θα γεμίσουμε τα σπίτια μας λάφυρα· 14 θα ’χεις κι εσύ το μερτικό σου, κοινό ταμείο θα ’χουμε».

15 Γιε μου, μαζί τους μη συμπορευτείς, φύγε μακριά τους! 16 Τα πόδια τους τρέχουνε στο κακό και βιάζονται να χύσουν αίμα. 17 Μάταια όμως απλώνουν δίχτυ μπρος στα μάτια των πουλιών· 18 αυτοί στήνουν ενέδρες αλλά χύνουν το δικό τους αίμα· βάζουν παγίδες αλλά παγιδεύονται οι ίδιοι. 19 Αυτό συμβαίνει σ’ όλους αυτούς που βγάζουν κέρδη παράνομα· η πλεονεξία αρπάζει τη ζωή όσων σ’ εκείνην παραδίνονται.

20 Η Σοφία*Εδώ, όπως και αλλού, η σοφία είναι προσωποποιημένη (βλ. και κεφ. 8:1–9:6). φωνάζει δυνατά στους δρόμους και στις πλατείες. 21 Στα πολύβουα σταυροδρόμια κραυγάζει· στις πύλες της πολιτείας στέλνει τα μηνύματά της:

22 «Ως πότε, εσείς ανόητοι, την ανοησία θ’ αγαπάτε; Ως πότε οι χλευαστές θα ευχαριστιούνται να χλευάζουν και οι αστόχαστοι τη γνώση θα μισούν; 23 Ακούστε την επίπληξή μου· τότε θα σας χαρίσω άφθονο το πνεύμα μου και θα σας κάνω να κατανοήσετε τα λόγια μου. 24 Σας προσκάλεσα αλλά εσείς αρνηθήκατε· πρόσφερα το χέρι μου μα ούτ’ ένας δεν έδωσε προσοχή. 25 Απορρίψατε όλες μου τις συμβουλές και περιφρονήσατε τις επιπλήξεις μου. 26 Γι’ αυτό κι εγώ με την καταστροφή σας θα γελάσω, θα σας ειρωνευτώ όταν σας κυριέψει ο τρόμος· 27 όταν πέσει σαν θύελλα πάνω σας, κι ο όλεθρός σας έρθει σαν ανεμοζάλη, όταν η θλίψη κι η στενοχώρια ξεσπάσουν πάνω σας. 28 Τότε θα με φωνάζετε μα εγώ δε θ’ αποκρίνομαι· θα με αναζητάτε αλλά δεν θα με βρίσκετε.

29 »Περιφρονήσατε τη γνώση και δεν προτιμήσατε τη θεοσέβεια· 30 δε θελήσατε τη συμβουλή μου και αγνοήσατε όλες μου τις επιπλήξεις. 31 Γι’ αυτό θα γευτείτε της συμπεριφοράς σας τους καρπούς, θα χορτάσετε από τα πονηρά σας σχέδια. 32 Γιατί η απείθεια στο Θεό σκοτώνει τους ανόητους κι η αδιαφορία τούς ασυλλόγιστους τους καταστρέφει· 33 ενώ εκείνος που με ακούει θα ζει με ασφάλεια και θα ’ναι ήσυχος απ’ του κακού τον τρόμο».

1 Proverbi di Salomone, figlio di Davide, re d’Israele;

2 perché l’uomo conosca la sapienza e l’istruzione, e comprenda i detti sensati; 3 perché riceva istruzione riguardo al buon senso, la giustizia, l’equità, la rettitudine; 4 per dare accorgimento ai semplici e conoscenza e riflessione al giovane. 5 Il saggio ascolterà e accrescerà il suo sapere; l’uomo intelligente ne trarrà buone direttive 6 per capire i proverbi e le allegorie, le parole dei saggi e i loro enigmi.

7 Il timore dell’Eterno è il principio della scienza; gli stolti disprezzano la sapienza e l’istruzione.

8 Ascolta, figlio mio, l’istruzione di tuo padre e non rifiutare l’insegnamento di tua madre; 9 poiché saranno un fregio di grazia sul tuo capo e monili al tuo collo.

10 Figlio mio, se i peccatori ti vogliono sedurre, non dare loro retta. 11 Se ti dicono: "Vieni con noi, mettiamoci in agguato per uccidere; tendiamo insidie, senza motivo, all’innocente; 12 inghiottiamoli vivi, come il soggiorno dei morti, e tutti interi come quelli che scendono nella tomba; 13 noi troveremo ogni sorta di beni preziosi, riempiremo le nostre case di bottino; 14 tu estrarrai a sorte la tua parte con noi, non ci sarà fra noi tutti che una borsa sola", 15 figlio mio, non ti incamminare con loro; trattieni il tuo piede lontano dal loro sentiero; 16 poiché i loro piedi corrono al male ed essi si affrettano a spargere il sangue. 17 Si tende invano la rete davanti a ogni sorta di uccelli; 18 ma costoro pongono agguati al loro proprio sangue e tendono insidie alla loro stessa vita. 19 Questa è la sorte di chiunque è avido di guadagno; esso toglie la vita a chi lo possiede.

20 La sapienza grida per le vie, fa udire la sua voce per le piazze; 21 negli incroci affollati essa chiama, all’ingresso delle porte, in città, pronuncia i suoi discorsi: 22 "Fino a quando, o ingenui, amerete l’ingenuità? Fino a quando gli schernitori prenderanno gusto a schernire e gli stolti avranno in odio la scienza? 23 Volgetevi ad ascoltare la mia riprensione; ecco, io farò sgorgare su di voi il mio spirito, vi farò conoscere le mie parole. 24 Ma poiché quando ho chiamato avete rifiutato di ascoltare, quando ho steso la mano nessun vi ha badato, 25 anzi avete respinto ogni mio consiglio e della mia correzione non ne avete voluto sapere, 26 anche io riderò delle vostre sventure, mi farò beffe quando lo spavento vi piomberà addosso; 27 quando lo spavento vi piomberà addosso come una tempesta, quando la sventura vi investirà come un uragano, e vi cadranno addosso la distretta e l’angoscia. 28 Allora mi chiameranno, ma io non risponderò; mi cercheranno con premura ma non mi troveranno. 29 Poiché hanno odiato la scienza, non hanno scelto il timore dell’Eterno 30 e non hanno voluto sapere dei miei consigli e hanno disprezzato ogni mia riprensione, 31 si nutriranno del frutto della loro condotta, e saranno saziati dei loro propri consigli. 32 Poiché lo sviamento degli insensati li uccide e la compiacenza degli stolti li fa morire; 33 ma chi mi ascolta se ne starà al sicuro, vivrà tranquillo, senza paura di alcun male".