Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Degbeŋgyoo keyee yɛna nombia kagyeŋ kewalaŋ,
mɔna ayiŋtena bɛɛ mo nyansa na nombia kawola yɛɛ kolo ya.
Degbeŋgyoo keyee yɛna nyansa kewalaŋ,
te fereŋkyeŋte ŋon nombia kagyeŋ yɛna nombia man kenyii.
Nyansa kawola yɛna Degbeŋgyoo keyee,
te wose keyɔkɔse dɔŋ siaman fa obuo.
Degbeŋgyoo keyee yɛna nyansa kewalaŋ,
baŋ pou bee di wɔ mmaraase dɔɔ ne nyii nombia man nideli.
Ŋon te kaboena nyi baa lese ɔ yele kekpaakekpaa.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Nawolo nyi Degbeŋgyoo ne faana nyansa,
ɔ nɔɔman te nombia man kagyeŋ na nombia man kenyii na lee.
Nawolo nyi Degbeŋgyoo ne faana nyansa,
ɔ nɔɔman te nombia man kagyeŋ na nombia man kenyii na lee.
te n yase n sia gyoo ŋe man,
te n baake nombia man kenyii keŋkeŋ,
kenaŋ na n ke nyii Degbeŋgyoo keyee nawolo,
na n kena Wurubuarɛ nombia kagyeŋ man.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
Mo n konɔɔ pou lɔ Degbeŋgyoo dɔɔ,
na mo n wose lɔ nyaŋ gbagba n nombia man kenyii dɔɔ ya.
Yɔkɔse n wose fa e n kekyaabii man pou,
ŋon ne gyaela waa tenee n detɛe man.
Na kɛɛ n wose nyi n sia te kare ya,
yee Degbeŋgyoo na n ke bɛɛ dukum keyɛɛ.
Degbeŋgyoo kpa, <<Maa wola neŋ nombia, na maa wola neŋ gbɛɛ keŋ nyaa mo.
Maa fa neŋ nyeempɔ, na me sia ke gyakaa n dɔɔ.
Ɔ na mo baŋ bɛɛ yɔkɔse ba wose nɛ ta katenee gbɛɛ,
te ɔ na wola wɔ ɔ gbɛɛ.
Degbeŋgyoo, wola maŋ n gbɛɛneŋ,
wola maŋ n detɛese.
Mo maŋ ta nya anokoare keŋ man, na n ka wola maŋ nombia,
nawolo nyi nyaŋ yɛna ma nyeelɛɛre Wurubuarɛ ŋon,
n dɔɔ te me loo gyakaa weeya pou.
Walaŋ ŋon Degbeŋgyoo nombia na gyoo ɔ sia nɛ,
waa kɛɛ ɔ nawɔɔ kekulu man.
Tɔɔse maŋ lee n kegyae keŋ taŋ ɔto ya nɛ nombia nebo kamasɛ,
nawolo nyi me ta mo ma wose lɔ n dɔɔ.
Wola maŋ gbɛɛ keŋ maa mo,
nawolo nyi me ta mo ma nyeedoŋ do n nyiŋmaa man.
Wola maŋ maa yɛɛ n kegyaebii,
nawolo nyi nyaŋ yɛna me Wurubuarɛ,
yela n feliŋ kpaakpaa ŋon,
ka mo maŋ ta tɛɛle tatarataa dɔɔ.
Degbeŋgyoo, lee n yele dɔɔ lɛɛ ma nyee,
lee n katenee dɔɔ, lese maŋ lee ma wose kekyaŋ man.
Degbeŋgyoo, wola maŋ n gbɛɛ,
na n ka mo maŋ ta gbɛɛ teeŋ dɔɔ,
lee baŋ bɛɛ ŋere maŋ do nɛ dɔɔ.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
N nombii yɛɛ kanea fa me nawɔɔ,
na keŋmaŋee me gbɛɛnaa man.
N nombii yɛɛ kanea fa me nawɔɔ,
na keŋmaŋee me gbɛɛnaa man.
Gyuusu me sia na maa naa,
gyakoloŋ nombia ŋan doo nyaŋ mmaraa man.
N nombia man kalese wola ne fa keŋmaŋee,
ne yele ŋon ɔ ba gyeŋ kolo ya na gyeŋ nombia.
Walaŋ ŋon,
ɔ bɛɛ mo ɔ wose dona akpanyanyaŋtena ya,
te ɔ bɛɛ tɛɛ nombiakumɛɛ yɛɛra gbɛɛneŋ man ya,
te ɔ bɛɛ kyaa bomna baŋ bee kulu balaŋ ya nɛ, ŋonna nyeebam.
Mɔna Degbeŋgyoo nombia na gyoo ɔ sia,
te ɔ na gyoo ɔ mmaraase man nelim na ka weese.
Nyi n dɔŋ na ŋe gyae ka wola neŋ gbɛɛ,
nyi n doo na ŋe gyae ke kɛɛ n dɔɔ,
nyi n fom na ŋe gyae ke kolosina neŋ.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Nyii kekolosifa na n ke lɛɛ katenee do,
ɔtoman na baa kala neŋ kpu siakaralatena man.
Nyii kekolosifa na n ke lɛɛ katenee do,
ɔtoman na baa kala neŋ kpu siakaralatena man.
Ŋon ɔ nyiŋ nyansa ne gyae ɔ wose,
ŋon nombia man kenyii na gyoo ɔ sia waa de.
N nyii kekolosifa na n nyeeman kebake na sem,
nyi n ne gyu yoo na gyae gbɛɛ kawola.
Kaboena nyi nya nyiŋ gbɛɛ kawola pɛ n ke gyu yoo,
te balaŋ burum kekolosifa ne fa keyoodi.
Ɔ kamasɛ ŋon ɔ ne nyiŋ konɔɔ ne nyii nombia man,
mɔna ŋon ɔ na gyeŋ baŋ bileŋbileŋ na lese ɔ diyiŋ debɔɔ.
Wose kegate na mo kale bo kɔŋ,
mɔna baŋ be dana nyansa ne nyii kekolosifa.
Baŋ bɛɛ do be nɔɔ dokɔŋ nɛ ne gyee ba nyee,
mɔna baŋ bee kolosi safelalaa nɛ ne wɔlɛɛ ba wose.
Diyiŋte gbɛɛneŋ dei fa ŋon gbagba,
mɔna siakaralate ne tei kekolosifa.
Akpaa wose kegate de kɔŋ na, desɛŋ mɔ te kɔŋ,
mɔna nyansa ne kyaa bo baŋ bɛɛ yɔkɔse ba wose nɛ gyaŋ.
Ŋon ɔ sia be karae ɔ konɔɔ man ne lɛɛ mmaraase do,
mɔna diyiŋte ŋon ɔ ne kpee nɛ waa wɔlɛɛ.
Ŋon ɔ ne nyii nombia man ne nyiŋ nombia kagyeŋ,
te siakaralate deŋela ne kɛo ke.
Nombia man kenyii bɛɛ gyoo ayiŋtena sia ya,
mɔna keŋ doo be man kaageŋ te bɛɛ lese yako.
Nyi diyiŋte de wuu ɔ nɔɔ na, bɛɛ kɛɛ nyi ɔ sia te kare,
nyi ɔ do ɔ laakem dokɔŋ na bɛɛ kɛɛ nyi ɔ gyeŋ nombia man.
Siakaralate waa tei na waa mo kpuna keŋ ɔ gyeŋ,
na ke gyee ŋon ɔ ne nyii nombia nawolo nɛ.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
Baŋ ba gyeŋ nyansa,
na baŋ bee nyii nombia man nɛ, baŋna nyeebam.
Nawolo nyi baŋ be naa maŋ na be te nyiŋ nyeedoŋ,
te Degbeŋgyoo waa boele wɔ.
Nyansa kenyiŋ dei kela kɔba yayam,
nombia man kagyeŋ dei kela kɔba wolom.
Deniwalaŋ ne bake bo ɔ nyeeman,
mɔna Degbeŋgyoo na wolana ɔ nawɔɔ kekulu man.
Denibalaŋ ne bake ba nyeeman,
mɔna Degbeŋgyoo nɔɔketira yɛna kpaakpaate.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
<<Mena keŋ adido korɛɛ kela tɛɛle nɛ,
mena ke te me gbɛɛneŋ kela ɛ gbɛɛneŋ
te ma nyeempɔ kela yaa nyeempɔ.
Nawolo nyi ma nyeempɔ te yɛɛ yaa nyeempɔ ya.
ɛ gbɛɛneŋ te yɛɛ me gbɛɛneŋ ya,>>
Degbeŋgyoo torola yako.
Ɛ ba gyeŋ ke yee?
Ɛ te nyii ke yee?
Degbeŋgyoo yɛna Wurubuarɛ kekpaakekpaa ŋon,
Ŋon yɛɛna tɛɛle pou.
Ɔ bɛɛ kaa ya te kolo bɛɛ takaa e ya,
te ŋolo be tale nyii ɔ nombia kenyii man ya.
Ɛ ba gyeŋ ke yee?
Ɛ te nyii ke yee?
Degbeŋgyoo yɛna Wurubuarɛ kekpaakekpaa ŋon,
Ŋon yɛɛna tɛɛle pou.
Ɔ bɛɛ kaa ya te kolo bɛɛ takaa e ya,
te ŋolo be tale nyii ɔ nombia kenyii man ya.
Degbeŋgyoo Doŋ Pou Nyee te fa maŋ kaseere laakem,
na maa gyeŋ nombii keŋ maa mo do ŋon nombia be takaa e nɛ doŋ.
Ɔ ne gyuusu maŋ nebo kamasɛ,
ɔ na toro ma deŋele na maa nyii ŋgba kaseere nɛ.
Baŋ bee gyu Igyipite ke gyae kekyɔ,
baŋ bɛɛ mo be loo gyakaa dɛɛkyɔŋse dɔɔ,
te bɛɛ mo ba wose lɔ be yookɔtase burum,
na be dɛɛkyɔŋ kyaara doŋ dɔɔ,
te bɔɔ na mo be sia gyakaa Iserae fereŋkyeŋte ŋon dɔɔ,
yaa baa kɛo Degbeŋgyoo gbɛɛ ya nɛ, baa laako.
Mɔna ŋon mɔ yɛɛ siakaralate e keŋ waa tale mo nombiikum kɔŋ,
ɔ bɛɛ lee ɔ nombii wɔle ya,
waa seŋ tia akpanyanyaŋtena,
na baŋ bɛɛ sem nombiakumɛɛ yɛɛra wɔle nɛ.
Kɛŋa pou lee Degbeŋgyoo Dekpataakpere ŋon gyaŋ,
ɔ nyeeman kebake dana gyakoloŋ,
te ɔ nyansa liiwɔ nideli.
Degbeŋgyoo feliŋ keŋ gyae ke gyakaa ɔ dɔɔ.
nyansa na nombia man kenyii feliŋ,
kekolosido na doŋ feliŋ,
nombia kagyeŋ na Degbeŋgyoo keyee feliŋ.
te Degbeŋgyoo keyee gyae ke yɛɛ e gyoŋ,
Ɔ be gyae waa bu fɔɔ lee keŋ ɔ ba mo ɔ sia naa,
yaa waa kulu nae lee keŋ ɔ be nyiina ɔ deŋele nɛ ya,
Degbeŋgyoo waa wola neŋ gbɛɛ debaŋ kamasɛ,
waa yela ɛ ke nyiŋ keŋ ɛ ne gyae tɛɛle dowolo dɔɔ
na waa do n ŋɔɔ doŋ.
N ke yɛɛ ŋgba wɔɔbii keŋ bɛɛ do ke loŋ nideli nɛ,
ŋgba boŋobiinyee keŋ ke bɛɛ yoo ya nɛ.
Degbeŋgyoo, n tomse boe nideli,
n nyansa man te n yɛɛ ŋe popou,
nya abɔɔ ayɛŋ te lɛɛ tɛɛle kei pou dɔɔ.
Degbeŋgyoo kerɛɛ te ɔ doŋ dokoso be kyaa ya,
ɔ nombia man kenyii be taŋ ɔto ya.
N moo n kagyeŋ wola maŋ nombia,
kenaŋ wɔle na nyaŋ ke lɛɛ maŋ gyu n gyoorobiiri keŋ man.
Wola daa na dɛɛ gyeŋ da weeya yaanɔɔle,
na dee nyiŋ nyansa.
Baŋ ba tenɛɛ nɛ na mo be nɔɔse kolosi nyansa nombia,
te be laakemse ne kolosi nombia ŋan doona ŋe gbɛɛ.
Yela Degbeŋgyoo ayɛɛsa kagyoo n sia,
na waa fa neŋ keŋ n konɔɔ ne gyae.
Degbeŋgyoo, mo maŋ ta n gbɛɛneŋ ŋan tenɛɛ nɛ man,
Lee me kɔlara dɔɔ,
yela n gbɛɛ kedoo teeŋ me siaman.
Nyaŋ ka wola maŋ nyeedoŋ gbɛɛ keŋ,
nyaŋ ke yela maa nyaŋee n siaman,
maa kyaa n dunoluŋ dɔɔ di gyoŋ kekpaakekpaa.
Na gyɔ n konɔɔ lee kyoo dɔɔ ya,
nawolo nyi n ba gyeŋ keŋ gyae ke kɔŋ kyoo ya.
Nombiakumɛɛ yɛɛra bee nyii keŋ doona ke gbɛɛ man ya,
mɔna baŋ bɛɛ kɛo Degbeŋgyoo ne nyii ke man nideli.
Nyansa te Degbeŋgyoo moowɔ see tɛɛle mokɔɔ,
nombia man kenyii te ɔ moowɔ see adido.