Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Ndə Jiso kə lɔ̀ hə chɔ, bəfʉ̀əŋtəshʉbɛʼbə bəbûu gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ, kə́ tíitə nə ghʉəʼkə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi le ndəŋ baʼa."
Ndʉʉ ndə ɔ kə sʉ́ʉ mu njaa, mbʉ bəfʉ̀əŋtəshʉ gwè tʉ ɔŋ, Jiso bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii bɛ́ŋ mbɔ bəkɔ mɔ chʉ́ʼ bii mɛ?" Bɔ̂ŋ bə̀ŋhə mbɔ, "Ɔŋ, Tiekətʉ."
Ndʉʉmɛ, ɔ kə̀ŋ shʉtə-ʉə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bʉʼka məmɔʼfyiihə-ii ndəŋ mɔ, ï fɔ̀ʼ haʼ nɔ tʉ bii." Shʉtə-ʉə ŋɔ́ʼnə. Jiso shyùu tyunəkə-ʉə jyujyu, ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii láa mbɔ wo mə yi kínə fɛ." Bɔŋ bɔ̂ŋ gɛ̀ lɔ̀ʼ bəsɔʼka te ɔ mu mbʉ lɔʼɔ-ghɔ̄ inchəŋ.
Ndə bɔ̂ŋ kə́ fyú hə mu Jɛliko, nuɔ-bʉə buŋmbi kə́ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ. Kə nyíɛ, bəfʉ̀əŋtəshʉbɛʼbə bəbûu ndə bɔ̂ŋ kə́ dùʼtə kəmbia fia, kʉ̂ʉ yʉ́ mbɔ Jiso tʉʼ tíŋ, bɔ̂ŋ tíitə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ, V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi le ndəŋ baʼa!" Mbʉ nuɔ-bʉə sɔ́ʼ bɔŋ, kə́ téʼ tʉ bɔŋ, mbɔ b̈ɔ̂ŋ líitə, bɔ̂ŋ bʉ̀nə bìʼ tíitə nə ghʉəʼkə mbɔ, "Tiekətʉ, V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi le ndəŋ baʼa!"
Jiso tə́nə sêfia, tíi bɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bii tʉʼ kʉ́ʉ mbɔ m̈ɔ bɛ təka nə bii?"
Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Tiekətʉ, baʼa nɔ tʉʼ kʉ́ʉ nyíɛ yəŋkə." Bʉʼka tʉvyiikə ndə Jiso kie tʉ bɔŋ, ɔ kə̀ŋ shʉtə-ʉə, haʼ ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ bʉ̀nə nyíɛ yəŋkə, chʉ́ʉhə kə́ kóʼ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ.
Ndʉʉ ndə Jiso kə gwè dàa Bɛsieda, bʉəbɛʼbə gwè nə wobɛʼ ndə shʉ-i nɔʼ fʉ̀əŋtə tʉ Jiso, fʉ̀ʉtə ɔŋ mbɔ ɔ̈ kə̀ŋ wo-ghɔ̄. Ɔ yá kwii mbʉ wo ndə shʉ-i nɔʼ fʉ̀əŋtə le fyú nə nɔŋ mu mbʉ lɔʼɔ, tyù ntɛmə shʉ mbʉ wo-ghɔ̄, mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ ɔŋ bíʼtə mbɔ, "A nyíɛ fɔkə mɛ?" Ɔ chɔ̀ʼhə shʉ-i lɛ́nə ghɔʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔ nyíɛ bʉə bɔ̂ŋ kə́ tòʼ nə tyʉbə." Ndʉʉmɛ, Jiso bìʼ mɔ̀ʼ ghɔkə-i shʉ-ɔ, ɔ ŋɔ́ʼhə shʉ-i, shʉ-i tʉ́ʉnə, ɔ kə́ nyíɛ yəŋkə jyujyu, nyíɛ fɔbə inchəŋ jyujyu. Ɔ téʼ tʉ ɔŋ ɔ gɛ̀ nə wi chunjaa-ɔ, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kə a mə buŋ tíŋ hə mu lɔʼɔ fɛ."
Ndʉʉ ndə Jiso kə bʉ̀nə mu bie Taa, ɔ tíŋ hə mu Sidɔŋ gɛ̀ dàa chu-kətaanə-kəghəŋ-Galili, ndə i bɛ mu bie Dɛkaboli ndə i bɛ mbɔ Yəŋkwɛʼtəŋbə Wuŋ. Bə gwè nə wobɛʼ tʉ ɔŋ ndə ɔ bɛ fʉ̀əŋtə bətyunə, ɔ bɔŋleʼ kə́ kwə́ʼ kəŋkaa. Bɔ̂ŋ fʉ̀ʉtə ɔŋ mbɔ ɔ̈ mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ ɔŋ. Ɔ kʉ̂ʉ lʉ̀ ɔ fyúhə ɔŋ mu bʉə gɛ̀ bɔ̌ŋ, sʉ́ʉhə vâabəghɔ-bi bətyunə-ɔŋ, tyù ntɛmə kə̀ŋ lɛɛŋhəkə-i chɔ. Ndʉʉ ndə ɔ lɛ́nə yuo, ɔ sɔ́ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɛfata," ndə i bɛ mbɔ, "Ŋɔ́ʼnə." Tyunəbə-i ŋɔ́ʼnə, lɛɛŋhəkə-i yɔ̀ʼnə, ɔ chʉ́ʉhə kə́ kwə́ʼ jyujyu. Jiso kàhə bɔŋ mbɔ bɔ̂ŋ mə shyíi wo fɛ. Bɔŋ ndə ɔ tʉʼ kàhə mbɔ b̈ɔ̂ŋ mə shyíi wo fɛ, bɔ̂ŋ kə́ bìʼ lɔ̀ʼlɔ̀ʼ gɛ̀. I chàa bɔ̂ŋ tə daa, bɔ̂ŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɔ nɔʼ fɔ̀ʼ nubə inchəŋ i bɛ jyujyu. I bɛ tə ɔ chìi bəfʉ̀əŋtə bətyunə bɔ̂ŋ kə́ yʉ́ nukə bɔŋleʼ chìi bəchie bɔ̂ŋ kə́ kwə́ʼ."
Bɔ̂ŋ gwè dàa Jɛliko. Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉ ndə ɔ tʉʼ lɔ̀ hə Jɛliko ghɔŋbə vâafɔʼɔ-bi leʼnə nuɔ-bʉə-buŋmbi, Batimu, ndə ɔ bɛ fʉ̀əŋtəshʉ bəghaa kə́ bɛ vaa-Timu, kə́ dùʼ kəmbia fia. Ndʉʉ ndə ɔ kə yʉ́ mbɔ Jiso ndə ɔ lɔ̀ hə Nasalɛ kə́ gwè, ɔ chʉ́ʉhə mətíi nə ghʉəʼkə kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Jiso, V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi ndəŋ mɔ le!" Bʉə buŋmbi sɔ́ʼ ɔ, kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ ɔ̈ líitə. Bɔŋ ɔ bìʼ tíitíi nə ghʉəʼkə, mbɔ, "V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi le ndəŋ mɔ!" Jiso tə́nə ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii tíi ɔ." Bɔ̂ŋ tíi mbʉ fʉ̀əŋtəshʉ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kie fyii, lɔ̀ hə sê gwè, ɔ tʉʼ tíi a." Ɔ shùɔ ndyi-fəʼə-ɛ mɛ̀ʼ, sɛ́ʼ gɛ̀ tʉ Jiso. Jiso bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ mbɔ m̈ɔ bɛ təka nə naŋ?" Mbʉ fʉ̀əŋtəshʉ bə̀ŋhə mbɔ, "Chicha, mɔ nɔ tʉʼ kʉ́ʉ mə-kə́-bʉ̀nə nyíɛ yəŋkə." Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Gɛ̀ nə wa, bʉʼka a mɔ̀ʼfyii-a ndəŋ mɔ, mɔ nɔʼ chìi a kie nchʉʼ." Haʼ ndʉʉmɛ, ɔ bʉ̀nə nyíɛ yəŋkə, chʉ́ʉhə kə́ tòʼ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ Jiso.
Ndə ɔ kə́ kə́ŋhə mbʉə Jɛliko, fʉ̀əŋtəshʉbɛʼ kə́ dùʼ kəmbia fia kə́ gháa ŋkwaa hə kəghɔ bəntiŋ fia. Ɔ kʉ̂ʉ kə́ yʉ́ ndə nuɔ-bʉə tʉʼ tíŋ, ɔ bíʼtə mbɔ, "Tʉʼ tíŋ ka laa?"
Bə shyíi ɔ mbɔ, "Nɔ tʉʼ tíŋ Jiso ndə ɔ lɔ̀ hə Nasalɛ."
Ɔ tíi ghɔ̀ŋ mbɔ, "Jiso, V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi ndəŋ mɔ le!"
Bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gɛ̀ hə bəshʉ, sɔ́ʼ ɔ, kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ ɔ̈ líitə. Bɔŋ ɔ bìʼ tíitíi nə ghʉəʼkə mbɔ, "V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi ndəŋ mɔ le!"
Jiso tə́nə kàhə mbɔ b̈ə la gwè nə nɔŋ tʉ ɔŋ. Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ gwè nə nɔŋ, tə kə́ kə́ŋhə, ɔ bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ mbɔ mɔ bɛ təka nə aŋ?"
Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Tiekətʉ, mɔ nɔ tʉʼ kʉ́ʉ mə-kə́-bʉ̀nə nyíɛ yəŋkə."
Jiso bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Nyíɛ! Bʉʼka a mɔ̀ʼfyii-a ndəŋ mɔ, mɔ nɔʼ chìi a kie nchʉʼ."
Haʼ ndʉʉmɛ, ɔ bʉ̀nə nyíɛ yəŋkə, chʉ́ʉhə kə́ tòʼ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ, kə́ kɔ́ kuŋhə tʉ Nyii. Bʉə bənchəŋ kʉ̂ʉ nyíɛ nukə ndə i fyú, bɔ̂ŋ kə́ lə̀ʼtə Nyii.
Ndʉʉ ndə Jiso kə́ tòʼ tíŋ, ɔ nyíɛ wobɛʼ ndə bə kə bí ɔ nə shʉ-i, i fʉ̀əŋtə. Vâafɔʼɔ-bi bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Chicha, kə chìi nda chìi bʉ̂ʼʉ, bɛ wo-ɔ̄ mɛ, kə bətie-bi ndə i chìi bə bí ɔ nə shʉ-i, i fʉ̀əŋtə?" Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Kaa mbɔ wo-ɔ̄ chìi bʉ̂ʼʉ fɛ, təmə bətie-bi chìi bʉ̂ʼʉ fɛ, i nɔ bɛ nɔ mbɔ Nyii chʉʼ dʉ̀ʼ ghʉəʼkə-i, b̈ə nyíɛ mu məchimbi-i. Bʉʼʉ nɔ kie ndə mə-yaʼ-fɔ̀ʼ fɔʼɔ mbəŋ-ɛŋ ndə ɔ tə́ŋ mɔ, mbi kə́ bíe ndʉʉnəchî, bʉʼka ndʉʉbətyuʼ tʉʼ gwè təmə wo mə leʼ fɔ̀ʼ fɔʼɔ fɛ. Bɔŋ ndə mɔ leʼ bɛ mu kəwʉʉnəmbi, mɔ nɔ bɛ kɛʼɛ-kəwʉʉnəmbi." Ɔ kʉ̂ʉ gìe nubə-ɔ̄ŋ inchəŋ lìʼ tyù ntɛmə sê, chìi chiabə nə ntɛmə-i. Ndʉʉmɛ, lʉ̀ mbʉ bəchia kùŋ shʉ mbʉ wo-ghɔ̄, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Gɛ̀, gɛ̀ sʉ̀ mu ghəŋ-Silɔŋ-kə" (ndə i bɛ mbɔ Ntəŋ). Ndʉʉmɛ, ɔ gɛ̀, sʉ̀, bʉ̀nə gwè kə́ nyíɛ yəŋkə.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Kə kwɔnə nyíɛ, wo-kəlɔbɛʼ gwè kwíʼtə bəshʉ Jiso fʉ̀ʉtə ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ kaʼ a kʉ̀ʉ, bəkɔ a chìi m̈ɔ tʉ́ʉnə." Jiso dùhə ghɔkə-i kə̀ŋ wo-ghɔ̄ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔ kʉ̀ʉ, tʉ́ʉnə!" Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ kəlɔ fyú hə mbʉə-ɔ. Ndʉʉmɛ, Jiso gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Kə a mə shyíi wo fɛ, fəŋ gɛ̀ dʉ̀ʼ ŋwɔŋ-aŋ tʉ wofɛ̀ʼndɛŋNyii* bɔŋleʼ fɛ̀ʼndɛŋ ndə Mushi kə kàhə, bʉə chʉʼ kínə mbɔ a bɛ tʉ́ʉnə."
Kə nyíɛ, bʉəbɛʼbə gwè nə wo tʉ ɔŋ ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ, bə bɛ̀ʼ ɔ ndəŋ mbyuukə. Jiso kʉ̂ʉ nyíɛ ntɛ ndə bɔ̂ŋ mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ ɔŋ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ wo ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ le mbɔ, "Yá fyii-a ŋaʼ, bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a." Kə yʉ́, bʉə-dàhə-nuʼ-Mushi-bɛʼbə ghɔ̀ŋ tʉ ŋwɔŋtə-ʉə mbɔ, "Wo-ɔ̄ nɔ tʉʼ bʉ́əhə yie Nyii." Bɔŋ Jiso kə́ kínə nukə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kwɔ̀ʼtə mu fyii-bɔŋ, bíʼtə mbɔ, "Chìi ka bii kə́ kwɔ̀ʼtə bʉ̂ʼʉ mu fyii-bii? Yùhə yɔ̂ŋ-yə, ndə məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a’ mɛ byuunɔ kə məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Lɔ̀ hə sê, tòʼ ’? Bɔŋ mɔ bu chìi bii kínə mbɔ mbʉ Vaa-Woməsʉʉ nɔ kie ghʉəʼkə kəchisê ndə məsʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ." Ndʉʉmɛ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ wo-ghɔ̄ ndə ɔ nɔʼ kə kwú kəviakəmɔʼ le mbɔ, "Lɔ̀ hə sê, lʉ̀ mbyuukə-a, gɛ̀ chunjaa." Ɔ lɔ̀ hə sê gɛ̀ chunjaa.
Wobɛʼ kə́ bɛ chɔ tʉ kwii-i nɔʼ lɛ́ŋ. Bɔ̂ŋ bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Nuʼ-yʉʼʉ bɛ́ŋ mbɔ b̈ə chʉ́ʼ wo ndəŋ Chîlɔʼkə mɛ?" Bɔ̂ŋ nɔ kə kə́ gìe yɔ̄ŋ-yə mbɔ bɔ̂ŋ chʉʼ mɔ̀ʼ nukə kətʉ-ɔ.
Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bɛ nda mu bii ndə ɔ kie mbyu binjyʉʉ-i, ndə kaʼ ɔ gwù mu byʉʉ ndəŋ Chîlɔʼkə, ɔ mɛ̀ʼtə ɔŋ chɔ, təmə kóʼhə ɔŋ fɛ? Bɛ ntyʉʉ təka ndə woməsʉʉ gʉ́ə tə chàa mbyu binjyʉʉ! Nɔ, nuʼ-yʉʼʉ nɔ bɛ́ŋ mbɔ b̈ə fɔ̀ʼ bʉ̀ʉ ndəŋ Chîlɔʼkə." Ndʉʉmɛ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ wo-ghɔ̄ mbɔ, "Shyìi kwii-a." Mbʉ wo-ghɔ̄ shyìi kwii-i, kie nchʉʼ, mbʉ kwii bʉ̀nə shʉ́ə bɛ haʼ nə ibɛʼ-yə.
Nduɔ, naachi Samu kə́ bɛ nə nchyʉʼkə mbʉə-ɔ, haʼ ndʉʉmɛ bɔ̂ŋ kwə́ʼ tʉ Jiso te ɔ. Ɔ gwè yá kwii-i, bə̀ŋhə ɔŋ, mbʉ kənchyʉʼ fyú hə mbʉə-ɔ, ɔ chʉ́ʉhə mətía bɔŋ.
Wo-kəlɔbɛʼ gwè kwíʼtə bəshʉ Jiso fʉ̀ʉtə ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kaʼ a kʉ̀ʉ, bəkɔ a chìi mɔ tʉ́ʉnə."
Jiso kie tʉvyiikə ndəŋ ɔŋ, dùhə ghɔkə-i kə̀ŋ ɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Mɔ nɔ kʉ̀ʉ, tʉ́ʉnə." Haʼ ndʉʉmɛ mbʉ kəlɔ fyú mbʉə-ɔ, ɔ bɛ tʉ́ʉnə.
Bʉəbɛʼbə gwè tʉ Jiso nə wo ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ, bʉə kwi bɛ̀ʼ ɔ ndəŋ mbyuukə. Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ mùutə məgɛ̀ dàa mbʉə ɔ kəŋkaa bʉʼka bʉə ndə bɔ̂ŋ yɔ́ŋ daa, bɔ̂ŋ shùʼ mbyuu kətʉ njaa, shúʼhə mbʉ kəmbyuu sê ndə mbʉ wo ndə ɔ nɔʼ kə kwú kəviakəmɔʼ nʉ̀ʉ chɔ. Jiso kʉ̂ʉ nyíɛ ntɛ ndə bɔ̂ŋ mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ ɔŋ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ wo ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ le mbɔ, "Ŋaʼ, bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a."
Bʉəbɛʼbə ndə b̃ɔ̂ŋ dàhə nuʼ-Mushi kə́ dùʼtə chɔ, kə́ bíʼtə mu fyii-bɔŋ mbɔ, "Chìi ka wo-ɔ̄ kə́ kwə́ʼ mənɔ? Ɔ nɔ tʉʼ bʉ́əhə yie Nyii! Bɛ nda ndə bəkɔ ɔ sʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-wo yaʼkɛŋ Nyii tətɛʼ ɔ?" Haʼ ndʉʉmɛ, Jiso kínə mu mbʉə-ɔ nukə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kwɔ̀ʼtə, gìe tʉ bɔŋ mbɔ, "Chìi ka bii kə́ bíʼtə nubə-ɔ̄ŋ hə mu fyii-bii? Yùhə yɔ̂ŋ-yə, ndə məgìe tʉ wo-ɔ̄ ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ nɔ mbɔ, ‘Bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a’ mɛ byuunɔ kə məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Lɔ̀ hə sê, lʉ̀ mbyuukə-a, tòʼ ’? Mɔ bu chìi bii kínə mbɔ mbʉ Vaa-Woməsʉʉ nɔ kie ghʉəʼkə kəchisê ndə məsʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ." Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ wo-ghɔ̄ ndə ɔ nɔʼ kə kwú kəviakəmɔʼ le mbɔ, "Mɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ tʉ a mbɔ, lɔ̀ hə sê, lʉ̀ mbyuukə-a, gɛ̀ chunjaa." Haʼ ndʉʉmɛ, ɔ lɔ̀ hə sê lʉ̀ mbyuukə-i tòʼ tíŋ hə bəshʉ bʉə bənchəŋ fyú mbi, i chìi chu-yʉə chíe, bɔ̂ŋ kə́ lə̀ʼtə Nyii ghɔ̀ŋ mbɔ, "Baʼa chʉʼ nə nyíɛ nukə ndə yɔ̄ŋ-yə fɛ!"
Jiso bìʼ ŋíi mu njaagháaNyii, wobɛʼ kə́ bɛ chɔ ndə kwii-i nɔʼ kwú. Bɔ̂ŋ kə́ kíi Jiso ndə mənyíɛ mbɔ ɔ bu chʉ́ʼ mbʉ wo-ghɔ̄ ndəŋ Chîlɔʼkə mɛɛ, bɔ̂ŋ chʉʼ mɔ̀ʼ nukə kətʉ-ɔ. Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ wo-ghɔ̄ ndə kwii-i nɔʼ kwú le mbɔ, "Gwè cha fɛ̄ŋ." Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bɛ yɔ̄ŋ-yə nukə, ndə nuʼ mɛ̀ʼtə mbɔ b̈ə fɔ̀ʼ ndəŋ Chîlɔʼkə, ndə məfɔ̀ʼ bʉ̀ʉ mɛ, kə məfɔ̀ʼ bʉ̂ʼʉ? Ndə məkwáa tʉ-wo-kə mɛ, kə məyí ɔ?" Bɔ̂ŋ líitə mbɔ loʼo. Jiso lɛ́nə bɔŋ nə tʉʉbʉə, mu fyii-i kə́ chɔ́ŋhə ɔŋ shʉ́əshʉ́ə ndə bɔ̂ŋ shʉ́əhə fyiihə-ʉə. Ndʉʉmɛ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ wo-ghɔ̄ mbɔ, "Shyìi kwii-a." Ɔ shyìi mbʉ kwii, i bʉ̀nə bɛ jyujyu.
Ndə Jiso bɛ mu kəyəŋkwɛʼtəŋbɛʼ, wobɛʼ gwè nə lɔkə mbʉə-ɔ. Ndʉʉ ndə ɔ nyíɛ Jiso, ɔ bʉ́ʉnə bəshʉ ɔ, fʉ̀ʉtə ɔŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ, kaʼ a kʉ̀ʉ, bəkɔ a chìi mɔ tʉ́ʉnə."
Jiso dùhə ghɔkə-i kə̀ŋ wo-ghɔ̄ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Mɔ nɔ kʉ̀ʉ, tʉ́ʉnə!" Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ kəlɔ fyú hə mbʉə-ɔ.
Kə nyíɛ, bʉəbɛʼbə kə́ gwè bɛ̀ʼ wo ndə ɔ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ ndəŋ mbyuukə, kɔ̀ɔtə ndə məsʉ́ʉ, mɔ̀ʼ ɔŋ bəshʉ Jiso. Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ kɔ̀ɔtə ndə məsʉ́ʉ kəŋkaa, bʉʼka bʉə buŋmbi, bɔ̂ŋ kóʼ kətʉ njaa, shùʼ mbyuu chɔ, shúʼhə ɔŋ ndəŋ mbyuukə-i, mɔ̀ʼ bəshʉ Jiso ntəŋntəŋ bʉə. Jiso kʉ̂ʉ nyíɛ ntɛ ndə bɔ̂ŋ mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ ɔŋ, ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tieŋkɔŋ-ɔŋ, bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a."
Bʉə-Falasi ghɔŋbə bʉə dàhə nuʼ-Mushi chʉ́ʉhə kə́ kwɔ̀ʼtə tʉbə-ʉə mbɔ, "Wo-ɔ̄ bɛ nda kə́ kwə́ʼ chʉ̀əʼhə Nyii? Bɛ nda ndə bəkɔ ɔ sʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-wo, yaʼkɛŋ Nyii tətɛʼ ɔ?"
Jiso kə́ kínə nukə ndə bɔ̂ŋ kə́ kwɔ̀ʼtə, bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Chìi ka bii kə́ bíʼtə nubə-ɔ̄ŋ mu fyii-bii? Yùhə yɔ̂ŋ-yə, ndə məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Bə nɔʼ sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-a’ mɛ, kə məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Lɔ̀ hə sê tòʼ ’? Bɔŋ mɔ bu chìi bii kínə mbɔ mbʉ Vaa-Woməsʉʉ nɔ kie ghʉəʼkə kəchisê ndə məsʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ." Ndʉʉmɛ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ wo-ghɔ̄ ndə ɔ nɔʼ kə kwú kəviakəmɔʼ le mbɔ, "Mɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ tʉ a mbɔ, lɔ̀ hə sê, lʉ̀ mbyuukə-a, gɛ̀ chunjaa."
Haʼ ndʉʉmɛ, ɔ lɔ̀ hə sê bəshʉ bɔŋ, lʉ̀ fɔbə ndə ɔ nʉ̀ʉ ndəŋ ghɔ, kə́ tòʼ lə̀ʼtə Nyii gɛ̀ chunjaa.
Kʉ̂ʉ bìʼ bɛ ibɛʼ-yə Chîlɔʼkə, ɔ gɛ̀ ŋíi mu njaagháaNyii kə́ dàhə, wobɛʼ kə́ bɛ chɔ ndə kwiimɔʼnə-i nɔʼ lɛ́ŋ. Bʉə dàhə nuʼ-Mushi ghɔŋbə bʉə-Falasi tʉ́ʼ shʉtə-ʉə, kə́ kíi ɔ mbɔ ɔ bu chʉ́ʼ wo-ghɔ̄ ndəŋ Chîlɔʼkə mɛɛ, bɔ̂ŋ chʉʼ mɔ̀ʼ nukə kətʉ-ɔ. Jiso kínə nukə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kwɔ̀ʼtə kətʉ-bɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ wo-ghɔ̄ ndə kwii-i nɔʼ kwú le mbɔ, "Lɔ̀ hə sê tə́nə bəshʉ bʉə bənchəŋ." Ndʉʉmɛ, ɔ lɔ̀ hə sê tə́nə bəshʉ bʉə. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "M̈ɔ bíʼtə tʉ bii, bɛ yɔ̄ŋ-yə nukə, ndə nuʼ mɛ̀ʼtə mbɔ b̈ə fɔ̀ʼ ndəŋ Chîlɔʼkə, ndə məfɔ̀ʼ bʉ̀ʉ mɛ, kə məfɔ̀ʼ bʉ̂ʼʉ? Ndə məkwáa tʉ-wo-kə mɛ, kə məyí ɔ?" Jiso lɛ́nə bɔŋ bənchəŋ, gìe tʉ wo-ghɔ̄ mbɔ, "Shyìi kwii-a." Ɔ chìi haʼ le, mbʉ kwii bʉ̀nə bɛ jyujyu.
Ndʉʉ ndə Jiso nɔʼ kə mìʼtə ndə məgìe nubə-ɔ̄ŋ inchəŋ tʉ bʉə-ghɔ̄bə, ɔ ŋíi mu Kabanu. Vaafɔ̀ʼ-wokwɛʼtəŋ-bəsɔge-ghyʉʉ mu Luŋ ndə tiefɔʼ-ɛ kə kʉ̀ʉ ɔ daa, kə́ yɔ́ʼyɔ́ʼ tə nɔʼ bɛ ndə məkwú. Mbʉ wokwɛʼtəŋ-bəsɔge kʉ̂ʉ yʉ́ nubə te Jiso, tə́ŋ bəntəŋbəshʉ-bʉə-Juu tʉ ɔŋ mbɔ ɔ̈ la gwè chʉ́ʼ vaafɔ̀ʼ-ɛ. Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gwè tʉ Jiso, bɔ̂ŋ fʉ̀ʉtə ɔŋ tə nʉ̀ʉ sê, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Wo-ɔ̄ nɔ kʉ̀ʼnə ndə məkie ŋkwaa kəghɔ-a, bʉʼka mbɔ, ɔ nɔ kʉ̀ʉ lɔʼɔ-yʉʼʉ bɔŋ-nɔʼ-leʼ bɔ́ŋ njaaghaaNyii-yʉʼʉ."
Jiso gɛ̀ ghɔŋ bɔŋ tə kə́ dàa mbʉə mbʉ njaa, mbʉ wokwɛʼtəŋ-bəsɔge tə́ŋ bətiekənu-bi ndə məgìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Tiekətʉ-ɔ, kə a mə chɔ́ŋhə ŋwɔŋ-aŋ fɛ, bʉʼka mɔ kʉ̀ʼnə wo ndə bəkɔ a gwè mu njaa-mɔ fɛ. Nɔ bɛ yɔŋ nɔ, ndə mɔ nyíɛ ŋwɔŋ-ɔŋ mbɔ mɔ kʉ̀ʼnə wo mɔ gwè tʉ a fɛ. Bɔŋ gìe mbʉ mbyu kəŋgie, vaafɔ̀ʼ-ɔ bu kie nchʉʼ. Bʉʼka mbəŋ-ɔŋ ghɔ nɔ bɛ tɔʼɔ wokwɛʼtəŋ-ɔŋ, bɔŋ leʼnə bəsɔge tɔʼɔ mɔ. M̃ɔ nɔ gìe tʉ mbyu sɔge təmiyɔŋ mbɔ, ‘Gɛ̀,’ nɔ ɔ gɛ̀, tʉ ibɛʼ-yə mbɔ, ‘Gwè,’ nɔ ɔ gwè. Mɔ gìe tʉ vaafɔ̀ʼ-ɔ mbɔ, ‘Chìi mənɔ,’ ɔ chìi haʼ nɔ."
Ndʉʉ ndə Jiso yʉ́ yɔ̄ŋ-yə, i nɔ kə chíe chu-i te nə nɔŋ. Ɔ kíahə ŋwɔŋ-ɛŋ gìe tʉ nuɔ-bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ gwè hə bɔ̌ŋ ɔŋ mbɔ, "M̈ɔ shyíi bii, mɔ chʉʼ nyíɛ wo ndə ɔ kɔ́ fyii-i tʉ Nyii nə wo-ɔ̄ buŋ mu Isilɛ fɛ." Ndʉʉghɔfii, bʉə ndə bə kə tə́ŋ bɔŋ, bʉ̀nə chunjaa nyíɛ mbʉ vaafɔ̀ʼ tʉ ɔ nɔʼ kie nchʉʼ.
Wokebɛʼ kə́ bɛ chɔ ndə lyʉʉhəbʉəbʉəkə nɔʼ lɛ́ŋhə ɔŋ ndə ŋgʉʼhə njuɔ fɔŋ nə wuŋ. Ɔ kə́ tòʼ bʉʉbʉʉ təmə bəkɔ ɔ bə̀ŋhə ŋwɔŋ-ɛŋ fɛ. Ndʉʉ ndə Jiso nyíɛ ɔŋ, tíi ɔ, ɔ fyú gwè bəshʉ ɔ, ɔ gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Woke, bə nɔʼ chʉ́ʼ a ndəŋ yɔʼkə-a." Jiso mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ ɔŋ, haʼ ndʉʉmɛ, ɔ kie nchʉʼ, bə̀ŋhə ŋwɔŋ-ɛŋ, tə́nə ndyʉndyʉ, chʉ́ʉhə kə́ lə̀ʼtə Nyii.
Chîlɔʼbɛʼkə, ndʉʉ ndə Jiso gɛ̀ mu njaa-wokwɛʼtəŋ-bʉə-Falasi ndə məyú fɔbə, bə tʉ́ʼ shʉ̀tə ndəŋ ɔŋ kə́ kíi ɔ. Kə nyíɛ, wobɛʼ kə́ tə́nə bəshʉ ɔ nə ŋkoʼtəbə mbʉə-ɔ. Ndʉʉmɛ, Jiso bíʼtə tʉ bʉə dàhə nuʼ-Mushi ghɔŋbə bʉə-Falasi mbɔ, "Nuʼ mɛ̀ʼtə mbɔ b̈ə chʉ́ʼ wo ndəŋ Chîlɔʼkə mɛ?" Bɔŋ təmə bɔ̂ŋ bə̀ŋhə fɛ, ɔ lʉ̀ ɔ, chʉ́ʼ ɔ, téʼ tʉ ɔŋ ɔ gɛ̀ nə wi.
Ndʉʉ ndə Jiso kə́ gɛ̀ Jɛlosalɛŋ, ɔ tíŋ hə ndəŋ bia Samalia ghɔŋ Galili. Ndə ɔ kə́ ŋíi mu ntəʼəbɛʼ, bʉə-kəlɔ wuŋ nyíɛ ɔŋ dɔdɔ, tíi nə gyʉʉ dədə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ! Jiso! Kə tʉkə-a vyíi ndəŋ baʼa le!"
Ndʉʉ ndə ɔ nyíɛ bɔŋ, ɔ gìe tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii gɛ̀ dʉ̀ʼ ŋwɔŋ-yii tʉ bʉəfɛ̀ʼndɛŋNyii."
Ndə bɔ̂ŋ kə́ gɛ̀ le bɔ̂ŋ kie nchʉʼ. Wo-imɔʼ mu bɔŋ kʉ̂ʉ nyíɛ mbɔ ɔ nɔʼ kie nchʉʼ, bʉ̀nə gɛ̀ kə́ tòʼ lə̀ʼtə Nyii nə gyʉʉ dədə. Ɔ gɛ̀ kwíʼtə bəshʉ Jiso nə shʉ-i sê, kə́ kɔ́ ndɔ ɛ. Ɔ nɔ nə bɛ wo-Samalia. Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Bii kə bɛ wuŋ, ndə bii kie nchʉʼ fe? Bəbɛʼbʉə bɔmɔʼ ba? Wobɛʼ kə bɛ ghɔ ndə bəkɔ ɔ gwè lə̀ʼtə Nyii fɛ, yaʼkɛŋ wokətə̂ŋ-ɔ̄ŋ mɛ?" Ndʉʉghɔfii, ɔ gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Lɔ̀ hə sê gɛ̀ nə aŋ, məmɔʼfyii-a tʉ Nyii nɔʼ chʉ́ʼ a."
Yɔ̄ŋ-yə kʉ̂ʉ tíŋ, nchəŋtə-bʉə-Juu kə́ gwè, Jiso kóʼ gɛ̀ Jɛlosalɛŋ. Mu Jɛlosalɛŋ, ghəŋbɛʼkə nɔ nə bɛ chɔ, ndə bə kə́ tíi kəŋgie Alamiak nə Bɛtesada. Njuuhəbə itaa yə̀ŋ mbʉə-e fúu. I kə bɛ mbʉə chulɔŋbɛʼ ndə bə kə́ tíi nə Chulɔŋ-Binjyʉʉhə. Kəyəŋ-fɛ̄ŋ bʉə-bəyɔʼ nɔ kə́ nʉ̀ʉtə chɔ buŋmbi nə bəfʉ̀əŋtəshʉ, bəlɛŋ ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ, [kə́ kʉ̀ʼ ndə mənyíɛ ntɛ məbə̀ŋtəbɛʼ ndə mbʉ muu bu bə̀ŋtə, bʉʼka w̃ontəŋNyii nɔ nə kə́ gwè təvɛʼtəvɛʼ, gwè shíʼ bə̀ŋtə mbʉ muu. Fəŋ wo ndə ɔ shíʼ muŋgɔ nɔ, yɔʼkə-i tíŋ.] Mbyu wobɛʼ nɔ nə bɛ chɔ ndə ɔ nɔʼ kə yɔ́ʼ yɔʼkə ndə ŋgʉʼhə njuɔ fɔŋ nə wuŋ tia. Ndʉʉ ndə Jiso kə nyíɛ ɔŋ bɔŋleʼ kínə mbɔ ɔ nɔʼ kə nʉ̀ʉ chɔ dɔ̀ŋnə, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "A kʉ̀ʉ ndə məkie nchʉʼ mɛ?"
Mbʉ wokəyɔʼ bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Tie-ɔ, mɔ kie wo ndə məmɔ̀ʼ mɔ mu mbʉ kəghəŋ fɛ. M̃ɔ nɔ kə́ lɔ̀ mbɔ mɔ shíʼ muŋgɔ ndʉʉ ndə bə bə̀ŋtə mbʉ kəghəŋ nɔ, wokədɔŋ nɔʼ gɛ̀ shíʼ hə bəshʉ mɔ."
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Lɔ̀ hə sê lʉ̀ mbyuukə-a, gɛ̀ nə wa."
Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ wo-ghɔ̄ kie nchʉʼ, lʉ̀ mbyuukə-i chʉ́ʉhə kə́ tòʼ gɛ̀ nə wi. Nufinəkə-ɔ̄ŋ nɔ nə fyú ndəŋ Chîlɔʼkə.
Ɔ bʉ̀nə bìʼ gwè Kana mu Galili, kəyəŋ ndə ɔ nə kíahə muu chɔ i bə̀ŋ ndʉʼmə le. Wokwɛʼtəŋbɛʼ ndə ɔ kə́ fɔ̀ʼ tʉ Fɔŋ mu Kabanu, vaa-ɛ vaabələŋ nɔ nə kə́ yɔ́ʼyɔ́ʼ. Ndʉʉ ndə wo-ɔ̄ kə yʉ́ mbɔ Jiso nɔʼ lɔ̀ hə Judia gwè Galili ɔ gɛ̀ bìatə ɔŋ, fʉ̀ʉtə ɔŋ, gìe tʉ ɔŋ mbɔ ɔ̈ shíʼ gwè chʉ́ʼ vaa-ɛ bʉʼka mbʉ vaa nɔ nə bɛ chu-kwú.
Ndʉʉmɛ, Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Bii yaʼ nyíɛ nubəcheʼbə ghɔŋbə nuchíechubə fɛ, bii bɛ́ŋ fɛ mɛ?"
Mbʉ wokwɛʼtəŋ-ghɔ̄ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Tie-ɔ, shíʼ gwè vaa-ɔŋ buŋ kwú."
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Gɛ̀, vaa-a bu bìi." Mbʉ wo-ghɔ̄ bɛ́ŋ ŋgiekə ndə Jiso gìe tʉ ɔŋ gɛ̀ nə wi.
Ndə ɔ kə́ shíʼ gɛ̀, vâafɔʼɔ-mu-njaa-bi bìatə ɔŋ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ mbʉ vaa la tʉʼ búɔnə. Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ ndʉʉ ndə mbʉ vaa chʉ́ʉhə məbúɔnə chɔ, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Nɔ kə bɛ yɔ̂ŋ ndʉʉnəchî ndə chí imɔʼ mbʉ kənchyʉʼ fyú hə mbʉə-ɔ." Mbʉ tie-vaa kínə mbɔ la bɛ haʼ ndʉʉ ndə Jiso kə gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Vaa-a bu bìi." Mbəŋ-ɛŋ ghɔŋbə nchinjaa-ɛ inchəŋ mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ Jiso. Jiso nɔʼ kə chìi fəŋ kəcheʼ bʉ̀nə bìʼ bìitə nə yɔ̄ŋ-yə vɛʼ ndə ɔ kə lɔ̀ hə Judia gwè Galili.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Kə nyíɛ, wokebɛʼ ndə ɔ nɔʼ kə nyíɛ ŋgʉəʼ nə mbʉʼtəkə-i ndəŋ ŋgʉʼhə njuɔ bûu nə wuŋ, gwè hə bɔ̌ŋ liɛŋ-ɔŋ kə̀ŋ tiɛŋ-ndyi-i. Bʉʼka ɔ nɔ nə gìe tʉ ŋwɔŋ-ɛŋ mbɔ, "Kaʼ mɔ kə̀ŋ haʼ tiɛŋ-ndyi-i, bə chìi mɔ kie nchʉʼ."
Jiso kʉ̂ʉ kíahə ŋwɔŋ-ɛŋ nyíɛ ɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Yá fyii-a, ŋaʼ, məmɔʼfyii-a ndə a mɔ̀ʼ ndəŋ mɔ, nɔʼ chìi yɔʼkə-a tíŋ." Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ woke-ghɔ̄ kie nchʉʼ.
Wokebɛʼ nɔ kə bɛ chɔ ndə ɔ nɔʼ nyíɛ ŋgʉəʼ nə mbʉʼtəkə-i ndəŋ ŋgʉʼhə njuɔ bûu nə wuŋ. Ɔ nɔʼ nyíɛ ŋgʉəʼ kəghɔ-bʉə bəfʉ buŋmbi, nɔʼ fɛ̀ŋ fɔbə-i inchəŋ təmə i tíŋ fɛ, kə́ bìʼ shʉ́əshʉ́ə. Ndʉʉ ndə ɔ kə yʉ́ nubə te Jiso, ɔ gwè hə bɔ̌ŋ liɛŋ-ɔŋ mu bʉə, gwè kə̀ŋ ndyi-i, bʉʼka ɔ nɔ nə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kaʼ mɔ buŋ kə̀ŋ bə ndyi-i, bə chìi mɔ kie nchʉʼ." Haʼ ndʉʉghɔfii, mbʉ kəfɔbʉə ndə i kə́ fyú hə mbʉə-ɔ chə̀nə, ɔ kínə mu mbʉə-ɔ mbɔ ɔ nɔʼ kie nchʉʼ ndəŋ yɔʼkə-i.
Wokebɛʼ nɔ kə bɛ chɔ ndə ɔ nɔʼ kə nyíɛ ŋgʉəʼ nə mbʉʼtəkə-i ndəŋ ŋgʉʼhə njuɔ bûu nə wuŋ, nɔʼ fɛ̀ŋ fɔbə-i inchəŋ kɔ́ tʉ bədota, bə chʉ́ʼ ɔ kəŋkaa. Ɔ gwè hə bɔ̌ŋ liɛŋ-ɔŋ kə̀ŋ tiɛŋ-ndyi-i, haʼ ndʉʉghɔfii, mbʉ kəmbʉʼtə chə̀nə.
Jiso bíʼtə mbɔ, "Kə̀ŋ nda kə̀ŋ mɔ?"
Bʉə bənchəŋ kʉ̂ʉ kɔ́tuu-yʉə, Bita ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiefɔʼ-ɔ, nɔ yɔ́ŋ bʉə kə́ fíanə a."
Mbʉ Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "Wobɛʼ nɔʼ kə̀ŋ mɔ, bʉʼka mɔ nɔʼ yʉ́ ndə ghʉəʼkə fyú hə mbʉə-mɔ." Woke-ghɔ̄ kʉ̂ʉ nyíɛ mbɔ ɔ mə líi fɛ, ɔ gwònə gwè gwù bəshʉ Jiso, núhə mu bʉə nukə ndə i chìi ɔ, ɔ kə̀ŋ Jiso leʼ shyíi bɔŋ ndə yɔʼkə-i tíŋ haʼ ndʉʉghɔfii. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Ŋaʼ, məmɔʼfyii-a ndə a mɔ̀ʼ ndəŋ mɔ, nɔʼ chìi yɔʼkə-a tíŋ. Tòʼ jyu."
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Ndə Jiso kə́ kwə́ʼ nubə-ɔ̄ŋ tʉ bɔŋ, kə nyíɛ, wokwɛʼtəŋbɛʼ ŋíi gwè kwíʼtə bəshʉ ɔ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Vaa-ɔŋ vaabəke nɔʼ kwú haʼ nduɔ, gwè kə̀ŋ ɔŋ nə ghɔkə-a, ɔ chʉʼ bʉ̀nə."
Jiso lɔ̀ hə sê gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ, ghɔŋbə vâafɔʼɔ-bi.
Ndʉʉ ndə Jiso kə gwè dàa mu njaa mbʉ wokwɛʼtəŋ, nyíɛ bʉə tʉ́ʉ ndʉʉhə leʼnə nuɔ-bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kwʉ̀ʉnə, ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii bənchəŋ fyú mbi, bʉʼka mbʉ vaa chʉʼ kwú fɛ, ɔ nɔ tʉʼ bɛ́ŋbɛ́ŋ." Bɔ̂ŋ chʉ́əʼ ɔ. Ndʉʉ ndə ɔ tʉ́ʉhə mbʉ nuɔ-bʉə kɔ́ mbi, ɔ sʉ́ʉ mu njaa, yá ɔ ndəŋ kwii-i, mbʉ vaabəke lɔ̀ hə sê.
Wobɛʼ ndə ɔ kə bɛ mbyu wokwɛʼtəŋ-mu-njaagháaNyii gwè, bə kə́ tíi ɔ nə Jalu, ndʉʉ ndə ɔ nyíɛ Jiso ɔ kwíʼtə bəshʉ ɔ, fʉ̀ʉtə ɔŋ shʉ́əshʉ́ə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Vaa-ɔŋ vaabəke nɔ bɛ chu-kwú. Gwè kə̀ŋ ɔŋ nə ghɔkə-a, kə mbɔ ɔ bu kie nchʉʼ, bìi."
Ɔ gɛ̀ ghɔŋ ɔŋ. Nuɔ-bʉə-buŋmbi kə́ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ tə kə́ yíʼtə ɔŋ.
Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gwè mu njaa wokwɛʼtəŋ-mu-njaagháaNyii, Jiso nyíɛ ntɛ mbyuutəmbyuutə ndə i bɛ chɔ, bʉə kə́ gwíatə bɔŋleʼ tíitə nə ghʉəʼkə. Ndʉʉ ndə ɔ kə sʉ́ʉ mu njaa, ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Tʉʼ chɔ́ŋhə ka chɔ́ŋhə bii, bii kə́ gwíatə mənɔ? Mbʉ vaa chʉʼ kwú fɛ, ɔ nɔ tʉʼ bɛ́ŋbɛ́ŋ." Bɔ̂ŋ chʉ́əʼ ɔ. Ɔ jə̀ŋ bʉə bənchəŋ kɔ́ mbi yaʼkɛŋ tie-mbʉ-vaa ghɔŋ ŋkwê-i leʼnə bʉə ndə ghɔŋ bɔŋ kə bɛ mɔʼɔ. Jiso jɔ̀ kwii-i, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Talita kumi," ndə i bɛ mbɔ, "Naa-ɛ, mɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ tʉ a mbɔ lɔ̀ hə sê." Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ vaabəke lɔ̀ hə sê chʉ́ʉhə kə́ tòʼ. Ɔ nɔ nə bɛ ŋgʉʼhə njuɔ bûu nə wuŋ. Haʼ ndʉʉmɛ i ghɔ́ʼ bɔŋ bɔŋleʼ chàa bɔŋ.
"Bɛ ka bɛʼkə ndʉʉmɛ ndə bəkɔ mɔ fʉ̀ʼ ŋgwie-bʉə-bɔ̄ŋ laa ndəŋ ghɔ? Bɔ̂ŋ bɛ nə ka? Bɔ̂ŋ nɔ bɛ nə vâambuɔ ndə bɔ̂ŋ dùʼtə mu vyii kə́ tíi ŋwɔŋtə-ʉə, ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Baʼa tʉ́ʉ vâandʉ̂ʉ tʉ bii təmə bii kʉ̀ʉ fɛ, baʼa tɔ́ kwú təmə bii gwía fɛ.’ Bʉʼka Jɔŋ ndə ɔ̃ kɔ́ muu nɔ kə gwè təmə kyinə yú bele fɛ təmə bɔŋ-kə́-leʼ nú ndʉʼmə ghɔ fɛ, bii bɔŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Ɔ nɔ kie lyʉʉhəbʉəbʉəkə mu mbʉə-ɔ.’ Mbʉ Vaa-Woməsʉʉ nɔʼ gwè kə́ yú bɔŋleʼ nú, bii kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘B̈ii nyíɛ ɔŋ nyíɛ! Wo-məntɔ ghɔŋ mbuuməndʉʼ, tiekənu-bʉə-fí-tashi ghɔŋbə bʉə-bʉ̂ʼʉ!’ Bɔŋ m̃ukətʉ súunə nɔ dʉ̀ʼ mbɔ i nɔ bɛ kʉ̀ʼnə nə bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ghɔ."
Mbyu wo-Falasibɛʼ nɔ nə kɔ̀ʼnə Jiso ndə məgwè yú fɔbə ghɔŋ ɔŋ, ndʉʉghɔfii ɔ gɛ̀ mu njaa mbʉ wo-Falasi, bɔ̂ŋ dùʼtə yə̀ŋ tebele fúu. Kə nyíɛ, wokebɛʼ ndə ɔ nə bɛ wo-bʉ̂ʼʉ tʉ Nyii mu kəyəŋkwɛʼtəŋ-ghɔ̄, kʉ̂ʉ yʉ́ mbɔ Jiso tʉʼ yú fɔbə mu njaa-wo-Falasi, ɔ gwè nə vaakətəŋ-məŋgwo ndə bə chìi nə ŋgoʼbɛʼ bə kə́ tíi nə alabasta,
Ndʉʉghɔfii, mbyu wokwɛʼtəŋbɛʼ gwè, bə kə́ tíi ɔ nə Jalu, ɔ kə́ bɛ wokwɛʼtəŋ-mu-njaagháaNyii. Ɔ gwè kwíʼtə bəshʉ Jiso, fʉ̀ʉtə ɔŋ mbɔ, ɔ̈ gwè mu njaa-ɔ, bʉʼka ɔ nɔ kə kie mbyu vaabəke-e imɔʼ, ɔ kə́ bɛ nə ŋgʉʼhə njuɔ bûu nə wuŋ, nɔʼ yɔ́ʼ tə kə́ kwú.
Jiso kʉ̂ʉ kə́ gɛ̀, bʉə kə́ bɛ bɔ̌ŋ ɔŋ yɔ́ŋ daa, kə́ fíanə ɔŋ.
Ndə ɔ kə́ bíe kwə́ʼ, wobɛʼ gwè hə fu-Jalu, ndə ɔ bɛ wokwɛʼtəŋ-mu-njaagháaNyii, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Vaa-a nɔʼ kwú, kə a mə leʼ kɔ́ ŋgʉəʼ tʉ chicha fɛ."
Jiso kʉ̂ʉ yʉ́ nukə ndə ɔ tʉʼ gìe, bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Kə a mə leʼ fàa fɛ, kə́ mɔ̀ʼ haʼ fyii-a ndəŋ mɔ, vaa-a bu bìi."
Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gɛ̀ tə dàa chunjaa-ghɔ̄, Jiso kɔ́tuu mbɔ kə wo mə sʉ́ʉ mu njaa fɛ yaʼkɛŋ Bita, Jɔŋ leʼnə Jɛŋ nə mbʉ tie-vaa ghɔŋ ŋkwê-i. Mbʉ mu njaa kə́ bɛ ilə́ŋnə nə bʉə kə́ gwía mbʉ vaa gwù fɛ̄ŋ gwù fɛ̄ŋ. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Kə bii mə leʼ gwía fɛ, ɔ chʉʼ kwú fɛ, mbʉ vaa nɔ tʉʼ bɛ́ŋbɛ́ŋ."
Bɔ̂ŋ chʉ́əʼ ɔ, kə́ kínə mbɔ mbʉ vaa nɔʼ kwú. Jiso yá kwii-i, gìe nə ghʉəʼkə mbɔ, "Lɔ̀ hə sê, ŋaʼ!" Haʼ ndʉʉghɔfii, lyʉʉhəkə-i bʉ̀nə, ɔ lɔ̀ hə sê. Jiso gìe tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii kɔ́ fɔbə, ɔ̈ yú." I chàa bətie-bi daa, Jiso shyùu tyunəkə-ʉə mbɔ, bɔ̂ŋ mə shyíi wo chɔ fɛ.
Wobɛʼ ndə yie-e kə́ bɛ Lasalɔ nɔ kə́ yɔ́ʼyɔ́ʼ, kə́ bɛ wo-Bɛtani, kə́ bɛ lɔʼɔ ndə ɔ̃ kə chí chɔ ghɔŋbə bəliŋ-bi Mɛli ghɔŋ Mata. Nɔ bɛ Mɛli ndə ɔ kə yóʼ Tiekətʉ nə ŋgwo-lùŋ-mə, yʉ̀əʼtə wubə-i nə nyu-kətʉ-hə-i le, ndə liŋ-iŋ Lasalɔ kə́ yɔ́ʼyɔ́ʼ. Ndʉʉmɛ, bəliŋ-bi bəke tə́ŋ ntəŋ tʉ Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ, tieŋkɔŋ-aŋ ndə a kʉ̀ʉ ɔ daa nɔ tʉʼ yɔ́ʼyɔ́ʼ."
Bɔŋ Jiso kʉ̂ʉ yʉ́ yɔ̄ŋ-yə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Yɔʼkə-ɔ̄ŋ kʉʉ lìʼ nə kwu fɛ. I nɔ bɛ ndə məgʉ́ə Nyii mbɔ VaaNyii chʉʼ kie məgʉ́ə tíŋ hə bɔ̌ŋ ghɔ." Jiso nɔ nə kʉ̀ʉ Mata ghɔŋ Mɛli liŋ-iŋ leʼnə Lasalɔ. Ndʉʉ ndə ɔ kə yʉ́ mbɔ Lasalɔ tʉʼ yɔ́ʼyɔ́ʼ, ɔ káa kəyəŋ ndə ɔ kə bɛ chɔ ndəŋ chîbə ibûu. Yɔ̄ŋ-yə kʉ̂ʉ tíŋ, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "B̈ʉʼʉ bìʼ gɛ̀ mu Judia." Mbʉ vâafɔʼɔ-bi ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Chicha, i chʉʼ dɔ̀ŋnə ndə bəntəŋbəshʉ-bʉə-Juu kə́ kʉ́ʉ a ndə mətúŋtə a fɛ, a kə́ kʉ́ʉ ndə məbìʼ gɛ̀ chɔ la?"
Jiso bə̀ŋhə tʉ bɔŋ mbɔ, "M̃bi fíi nɔ, i bɛ bəchî njuɔ bûu nə wuŋ buŋ jʉ́ fe? Kaʼ mbi fíi wo kə́ tòʼ, ɔ mə leʼ wɔ̀tə fɛ, bʉʼka ɔ tʉʼ nyíɛ kɛʼɛ-kəwʉʉnəmbi-ɔ̄. Bɔŋ kaʼ wo kə́ tòʼ hə mu kənjəŋ, ɔ wɔ̀tə bʉʼka mbɔ kɛʼɛ bɛ mu mbʉə-ɔ fɛ." Ɔ kʉ̂ʉ gìe nubə-ɔ̄ŋ liʼ, ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Tieŋkɔŋ-yʉʼʉ Lasalɔ nɔʼ káa, bɔŋ mɔ bu gɛ̀ chɔ̀ʼhə ɔŋ."
Vâafɔʼɔ-bi ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Tiekətʉ, kaʼ ɔ nɔʼ káa təmə ɔ bu lɔ̀ hə sê." Bɔ̂ŋ kə́ kwɔ̀ʼtə mbɔ Jiso nɔ kə kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ ɔ nɔ kɛŋ dùʼdùʼ sê ndə məkáa, Jiso bɔŋ nɔ kə kə́ ghɔ̀ŋ bə mbɔ ɔ nɔʼ kwú.
Ndʉʉmɛ, Jiso yɔ̀ʼ tiɛŋ-ɛŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Lasalɔ nɔʼ kwú.
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Ndʉʉ ndə Jiso kə kóʼ mu kəbuu, vâafɔʼɔ-bi gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ. Kə kwɔnə nyíɛ, fʉ̂əŋ ŋɛ̀nə mu mbʉ kətaanə-kəghəŋ, kə́ bɛ̀ʼ lɛɛŋhə-muu-bə kɔ́ mu mbʉ kəbuu tə i kə́ kʉ́ʉ bɛ́ mu muu, tʉ ɔ bɔŋ kə́ bɛ́ŋbɛ́ŋ. Bɔ̂ŋ gɛ̀ yəŋ ɔŋ, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kwáa baʼa, Tiekətʉ, baʼa tʉʼ nə bɛ́!" Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii tʉʼ fàa ka, Oo bii ndə bii mɔ̀ʼfyiihə-ii ndəŋ mɔ məniʼ?" Ndʉʉmɛ, ɔ lɔ̀ sɔ́ʼ mbʉ kəfʉʉ ghɔŋbə mbʉ muu, yəŋbə yùtə. I chàa bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ kə bɛ chɔ, bɔ̂ŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bɛ ntɛ wo ka nɔ, tə fʉʉkə ghɔŋbə muu kə́ yʉ́ chu-i?"
Ndʉʉbuumbi kʉ̂ʉ daa, vâafɔʼɔ-bi gwè tʉ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Yɔ̄ŋ-yə nɔ bɛ yəŋ-mu-ŋkɔ-kə nɔ, mbi bɔŋ-nɔʼ-leʼ mì, wɔ̀ʼhə mbʉ nuɔ-bʉə, bɔ̂ŋ chʉʼ kə́ gɛ̀ nɔ nyúɔ fɔyubə-ʉə mu lɔʼ-bətə̂ŋ-tə."
Bɔŋ Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Bɔ̂ŋ kie ndə məgɛ̀ fɛ, b̈ii kɔ́ fɔbə tʉ bɔŋ, b̈ɔ̂ŋ yú."
Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Baʼa nɔ kie haʼ mbyu-bele-hə itaa fɛ̄ŋ leʼnə mbyu-mbɔʼ-hə ibûu."
Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii gwè nə yɔŋ tʉ mɔ." Ndʉʉmɛ, ɔ kàhə mbʉ nuɔ-bʉə mbɔ bɔ̂ŋ dùʼtə sê ndəŋ ŋkɔ. Ɔ kʉ̂ʉ lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə itaa leʼnə mbʉ mbyu-mbɔʼ-hə ibûu, lɛ́nə yuo, kɔ́ ndɔ, bə́ʼtə, kɔ́ tʉ vâafɔʼɔ-bi, bɔ̂ŋ kɔ́ tʉ mbʉ nuɔ-bʉə. Bɔ̂ŋ bənchəŋ yú tə yúotə. Bɔ̂ŋ lɛ̀ʼtə shyiibə njuɔ bûu nə wuŋ, i lə́ŋtə nə kwuʼkwuʼ-bele. Bʉə ndə bɔ̂ŋ kə kwó mbʉ bele nɔ nə bɛ ŋkɔŋ-bələŋ-hə bətaa, bìa nə bəke ghɔŋbə vâambuɔ.
Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉ ndə bəŋkʉəʼə-ndʉʉfiimbi tʉʼ tʉ́ʉ, Jiso bìatə vâafɔʼɔ-bi, kə́ tòʼ ndəŋ muu.
Ndʉʉmɛ, Jiso tíi vâafɔʼɔ-bi mbʉə ɔ, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tʉkə-ɔŋ nɔ tʉʼ vyíi ndəŋ nuɔ-bʉə-bɔ̄ŋ, bʉʼka bɔ̂ŋ nɔʼ bɛ baʼa bɔŋ ndəŋ chîbə itia təmə kie fɔkə ndə məyú fɛ. Təmə mɔ bɔŋ kʉ̀ʉ ndə məbyʉ̀hə bɔŋ nə jyʉʉ fɛ, təmə bɔ̂ŋ bu fyú gwùtə sêfia."
Mbʉ vâafɔʼɔ-bi ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Bəkɔ baʼa kie bəbele fa muŋkɔ-fɛ̄ŋ, tə i yúʼ nuɔ-bʉə-bɔ̄ŋ buŋmbi nɔ?"
Jiso bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii kie mbyu-bele-hə isɛʼɛ?" Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Təkwiitia leʼnə mbyu-mbɔʼ-hə məniʼ."
Ɔ kʉ̂ʉ kàhə mbʉ nuɔ-bʉə mbɔ b̈ɔ̂ŋ dùʼtə sê, ɔ lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə təkwiitia leʼnə mbʉ mbyu-mbɔʼ-hə, kʉ̂ʉ kɔ́ ndɔ chɔ, bə́ʼtə mbʉ bele kɔ́ tʉ vâafɔʼɔ-bi, mbʉ vâafɔʼɔ-bi kə́ gyʉ̀ətə tʉ mbʉ nuɔ-bʉə-tə.
Bɔ̂ŋ bənchəŋ yú tə yúotə. Mbʉ vâafɔʼɔ bʉ̀nə byíi kwuʼkwuʼ-i, i lə́ŋ shyiibə təkwiitia. Bʉə ndə bɔ̂ŋ kə yú, nɔ nə bɛ ŋkɔŋ-bʉə-hə kwi, təmə bə súu bəke ghɔŋbə vâambuɔ fɛ.
Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gwè dàa Kabanu, bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ fí tashi mu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii gwè tʉ Bita, bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "C̃hicha-a lɔ̀ʼ mbʉ tashi-ghɔ̄ fe?" Ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɔŋ." Ndʉʉ ndə ɔ ŋíi mu njaa, Jiso fəŋ kwə́ʼ tʉ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "A kwɔ̀ʼtə mbuka Samu? B̃əfɔŋ kəwʉʉnəmbi-bɔ̄ŋ fí lɔʼɔ-fia-bə, byuunɔ tashi, hə kəghɔ bənda? Hə kəghɔ-vâabələŋ-bi mɛ, kə hə kəghɔ bəntoʼŋgwe?"
Ndʉʉ ndə ɔ kə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kəghɔ-bəntoʼŋgwe." Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "I dʉ̀ʼ mbɔ mbʉ vâabələŋ-bi kie ndə mə lɔ̀ʼ fɛ. Bɔŋ ndə məchìi təmə tʉʉ bʉə-bɔ̄ŋ byʉ́ʼ fɛ, lʉ̀ sɔʼnduɔŋ gɛ̀ mɔ̀ʼ mu taanə-kəghəŋ-kə. Fəŋ mbɔʼ ndə a yá, ndʉʉ ndə a bu ŋɔ́ʼhə chu-i nɔ, a bu nyíɛ kyʉə mu chu-ɔ ndə bəkɔ i lɔ̀ʼ tashi-a ghɔŋ yɔŋ-yə. Fyúhə gɛ̀ kɔ́ tʉ bɔŋ yie-baʼa."
Mbi kʉ̂ʉ sɛŋ fíi, ɔ kə́ bʉ̀nə gɛ̀ mu kəyəŋkwɛʼtəŋ, jyʉʉ yɔ́ʼ ɔ. Ɔ kʉ̂ʉ nyíɛ tyʉbɛʼkə ndə bə tíi nə tyʉ-fik-kə kəmbia fia, kwɛ̀ʼtə gɛ̀ mbʉə ghɔ, təmə nyíɛ fɔkə kətʉ-ghɔ̄ fɛ yaʼkɛŋ fyuŋbə. Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kə ntɔŋmə mə leʼnə kʉ́ʉnə ndəŋ aŋ fɛ!" Mbʉ kətyʉ-fik tuŋ yə́ŋ haʼ ndʉʉmɛ.
Ndʉʉ ndə vâafɔʼɔ-bi nyíɛ yɔ̄ŋ-yə, i chàa bɔŋ, bɔ̂ŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mbʉ kətyʉ-fik tuŋ yə́ŋ haʼ ndʉʉmɛ nɔ təka?" Jiso bə̀ŋhə tʉ bɔŋ mbɔ, "Shʉəŋshʉəŋ m̈ɔ shyíi bii mbɔ, kaʼ bii mɔ̀ʼfyiihə-ii ndəŋ mɔ, təmə kə́ jínə fɛ, bii mə chìi haʼ nukə ndə bə chìi tʉ mbʉ kətyʉ-fik fɛ, bɔŋ bəkɔ bii ghɔ̀ŋ tʉ kwɔŋ-ɔ̄ŋ mbɔ, ‘Sòʼ ŋwɔŋ-aŋ gɛ̀ gwù mu muukwɛʼtəŋmə,’ i bɔŋ bɛ haʼ nɔ. Nukə təmiyɔŋ ndə bii bíʼtə mu məgháaNyii, bii bu kie, kaʼ bii mɔ̀ʼfyiihə-ii ndəŋ mɔ."
Fʉ̂əŋ shʉ́əshʉ́ə ŋɛ̀nə mu mbʉ muu tə lɛɛŋhə-muu-kə kə́ gwù mu kəbuu, i bɛ tə mbʉ kəbuu kə́ kʉ́ʉ lə́ŋ nə muu.
Jiso kə́ nʉ̀ʉ bɔ̌ŋ kəbuu mɔ̀ʼ tʉkə-i ndəŋ mbunə kə́ bɛ́ŋ. Vâafɔʼɔ-bi yə̀ŋ ɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Chicha, a tʉʼ fɛ̀ʼ mbɔ baʼa tʉʼ bɛ́ muu fe?"
Ɔ gwùʼtə, sɔ́ʼ mbʉ kəfʉʉ bɔŋleʼ ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ muu mbɔ, "Tə́nə bɔŋleʼ líitə." Mbʉ kəfʉʉ tə́nə, yəŋbə kɛŋ líitə. Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii tʉʼ fàa ka yɔ́ŋyɔ́ŋ nɔ? Bii bieleʼ mɔ̀ʼfyii-yii ndəŋ mɔ fe?" Faa-kwu-kə yá bɔŋ shʉ́əshʉ́ə, bɔ̂ŋ kə́ bíʼtə tʉ ŋwɔŋtə-ʉə mbɔ, "Bɔŋ yɔ̄ŋ-yə wo bɛ nda nɔ, tə fʉʉ-shʉ́əshʉ́ə-kə ghɔŋbə lɛɛŋhə-muu-bə kə́ yʉ́ chu-i."
Ŋgwɔʼmbi kʉ̂ʉ kə́ tíŋ, vâafɔʼɔ-bi gwè tʉ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Yɔ̄ŋ-yə nɔ bɛ yəŋ-mu-ŋkɔ-kə nɔ, ŋgwɔʼmbi bɔŋ-nɔʼ-leʼ tíŋ. Wɔ̀ʼhə bɔŋ kɔ́ ndə yəŋbə ndə i bɛ mbʉə fɛ̄ŋ leʼnə lɔʼ-bətə̂ŋ-tə, b̈ɔ̂ŋ gɛ̀ nyúɔ fɔbə ndə məyú." Bɔŋ ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "B̈ii kɔ́ fɔbə tʉ bɔŋ, b̈ɔ̂ŋ yú." Bɔ̂ŋ bíʼtə mbɔ, "B̈aʼa gɛ̀ nyúɔ bele nə kyʉə ndə bəkɔ bə fɔ̀ʼ ndə bəchi fɔ̂ŋ buŋ gwè yúʼ bɔŋ chɔ mɛ?" Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii kie mbyu-bele-hə isɛʼɛ? B̈ii gɛ̀ lɛ́nə." Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ gɛ̀ lɛ́nə gwè ghɔ̀ŋ mbɔ, "Nɔ mbyuhə itaa leʼnə mbyu-mbɔʼ-hə ibûu." Ɔ kàhə bɔŋ bənchəŋ ndə mədùʼtə ndəŋ ŋkɔ nchʉʉnchʉʉ tənuɔtənuɔ. Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ dùʼtə ndəŋ ŋkɔ ndə nuɔtə təghyʉʉtəghyʉʉ leʼnə wuŋ taa wuŋ taa. Ɔ kʉ̂ʉ lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə itaa ghɔŋbə mbʉ mbyu-mbɔʼ-hə ibûu, lɛ́nə yuo, kɔ́ ndɔ, bə́ʼtə, kɔ́ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ bɔ̂ŋ gyʉ̀ətə tʉ mbʉ bʉə. Bɔŋleʼ gyʉ̀əhə mbʉ mbyu-mbɔʼ-hə ibûu kətʉ-bɔŋ bənchəŋ. Bɔ̂ŋ bənchəŋ yú tə yúotə. Bɔ̂ŋ lɛ̀ʼtə shyiibə njuɔ bûu nə wuŋ i lə́ŋtə nə kwuʼkwuʼ-bele ghɔŋbə mbʉ mbɔʼ. Bʉə ndə bɔ̂ŋ kə kwó mbʉ bele nɔ nə bɛ ŋkɔŋ-bələŋ-hə itaa.
Ɔ nyíɛ mbɔ bɔ̂ŋ nɔ kə kə́ kɔ̀ɔtəkɔ̀ɔtə buŋ kə́ te mbʉ kəbuu, bʉʼka fʉʉkə nɔ kə́ bə̀ŋhə bɔŋ. Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉ ndə bəŋkʉəʼə-ndʉʉfiimbi tʉʼ tʉʉ, ɔ gwè bìatə bɔŋ, kə́ tòʼ ndəŋ muu. Ɔ kə́ kʉ́ʉ bìa tíŋ mbʉə bɔŋ, bɔŋ ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kə nyíɛ ɔŋ, ɔ kə́ tòʼ ndəŋ muu, bɔ̂ŋ kwɔ̀ʼtə mbɔ la ŋkwusêkə, i chìi bɔ̂ŋ tíitə nə ghʉəʼkə, bʉʼka bɔ̂ŋ bənchəŋ nɔ kə nyíɛ ɔŋ, i fɛ̀ŋhə bɔŋ. Ɔ bɔŋ kwə́ʼ tʉ bɔŋ haʼ ndʉʉmɛ, ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii yá fyiihə-ii, nɔ bɛ mɔ. Kə bii mə leʼ fàa fɛ." Ɔ kóʼ mu mbʉ kəbuu bìatə bɔŋ mbʉ kəfʉʉ tə́nə. I chàa bɔŋ daa,
Kʉ̂ʉ bɛ mu bəchî-ghɔ̄ ndʉʉ ndə nuɔ-bʉə-buŋmbi bìʼ chə̀ŋtə, təmə kie fɔkə ndə məyú fɛ, Jiso tíi vâafɔʼɔ-bi ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Tʉkə-ɔŋ nɔ tʉʼ vyíi ndəŋ nuɔ bʉə-bɔ̄ŋ, bʉʼka bɔ̂ŋ nɔʼ bɛ baʼa bɔŋ ndə chîbə itia təmə kie fɔkə ndə məyú fɛ. Kaʼ mɔ téʼ mbɔ b̈ɔ̂ŋ bʉ̀nə chu-təlɔʼ-bɔŋ nə jyʉʉ, bɔ̂ŋ fyú gwùtə sêfia. Bɔŋ bəbɛʼbə mu bɔŋ nɔ lɔ̀ hə dɔdɔ." Vâafɔʼɔ-bi bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Bəkɔ wo kie fɔyubə fa muŋkɔ fɛ̄ŋ ndə məyúʼ ntyʉʉ bʉə-bɔ̄ŋ?" Ɔ bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii kie mbyu-bele-hə isɛʼɛ?"
Bɔ̂ŋ bə̀ŋhə mbɔ, "Təkwiitia."
Ɔ téʼ tʉ mbʉ nuɔ-bʉə mbɔ b̈ɔ̂ŋ dùʼtə sê. Ɔ kʉ̂ʉ lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə təkwiitia, kɔ́ ndɔ chɔ, bə́ʼtə mbʉ bele kɔ́ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ bɔ̂ŋ gɛ̀ gyʉ̀ətə tʉ mbʉ bʉə, bɔ̂ŋ gɛ̀ gyʉətə tʉ bɔŋ. Bɔ̂ŋ kie mbyu-mbɔʼ-hə məniʼ, ɔ kʉ̂ʉ kɔ́ ndɔ chɔ tʉ Nyii, téʼ tʉ bɔŋ mbɔ b̈ɔ̂ŋ gɛ̀ tʉ́ʼtə bəshʉ bɔŋ. Bɔ̂ŋ yú tə yúotə, mbʉ vâafɔʼɔ bʉ̀nə byíi kwuʼkwuʼ-i, i lə́ŋ shyiibə təkwiitia. Bʉə nɔ nə bɛ chɔ tə kə́ gɛ̀ nə ŋkɔŋ-bʉə-hə kwi. Ɔ téʼ mbɔ b̈ɔ̂ŋ gɛ̀ nə wʉə.
Mbi kʉ̂ʉ sɛŋ fíi, ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ bʉ̀nə hə Bɛtani, jyʉʉ yɔ́ʼ ɔ. Ɔ dùhə nyíɛ tyʉbɛʼkə ndə bə kə́ tíi nə tyʉ-fik-kə dɔdɔ ndə i nɔʼ fyùʼtə, ɔ kwɛ̀ʼtə gɛ̀ lɛ́nə ndə mənyíɛ mbɔ bəkɔ ɔ nyíɛ ntɔŋmə kətʉ-ghɔ̄ mɛɛ. Ndʉʉ ndə ɔ gɛ̀ dàa chɔ, təmə nyíɛ fɔkə fɛ, yaʼkɛŋ fyuŋbə, bʉʼka ndʉʉ kʉʉnə-i nɔʼ kə kʉ̀ʼnə fɛ. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ kətyʉ mbɔ, "Kə wo mə leʼnə bìʼ yú ntɔŋmə ndəŋ aŋ fɛ." Vâafɔʼɔ-bi yʉ́.
Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ tíŋ ndʉʉsɛŋkə, tʉ mbʉ kətyʉ-fik nɔʼ yə́ŋ tə kɔ́ ndə ghûutə-i. Bita kwɛ́nə, gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Chicha, nyíɛ! Tyʉ-fik-kə-īŋ ndə a kə chɛ̀ŋ le, nɔʼ yəŋ." Jiso bə̀ŋhə tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii mɔ̀ʼfyiihə-ii ndəŋ Nyii. Shʉəŋshʉəŋ, m̈ɔ shyíi bii mbɔ, wotəmiyɔŋ ndə ɔ gìe tʉ kwɔŋ mbɔ, ‘Sòʼ ŋwɔŋ-aŋ gɛ̀ gwù mu muukwɛʼtəŋmə,’ təmə jínə mu fyii-ɔ fɛ, bɔŋ bɛ́ŋ mbɔ nukə ndə ɔ gìe bu fyú shʉəŋ, bə bu fɔ̀ʼ tʉ ɔŋ. Ndə nɔ, nukə təmiyɔŋ ndə bii bíʼtə hə kəghɔ-Nyii, b̈ii bɛ́ŋ mu fyii-bii mbɔ bii la nɔʼ kie, i bu bɛ yii-yə. Ndʉʉtəmiyɔŋ ndə bii tə́nə kə́ gháaNyii, b̈ii sʉ̀fyiihə-ii hə ndəŋ bʉ̂ʼ-bəbɛʼbʉə-tə ndə bɔŋ chìi tʉ bii kə mbɔ Tie-yii ndə ɔ bɛ yuo, bu sʉ̀fyii-i ndə yii-yə bʉ̂ʼʉ ghɔ."
Yɔŋbɛʼ, Jiso kə́ tə́nə mbʉə Taanə-kəghəŋ-kə Gɛnɛsɛlɛ, bʉə buŋmbi kə́ yíʼtə ɔŋ, ndə məyʉ́ ŋgieNyiikə. Ɔ nyíɛ buubə ibûu ndə i tə́nə ŋgwuu mbʉ kəghəŋ, tʉ́ʼ bənjuŋgwɔŋ shíʼ kə́ sʉ̀ bəkasinɛ-bʉə. Ɔ kóʼ dùʼ mu imɔʼ kə́ bɛ yi-Samu-yə, téʼ tʉ ɔŋ, ɔ tʉ́ʉhə kɔ́ mu mbʉ kəghəŋ məniʼ. Ndʉʉmɛ, ɔ shíʼ dùʼ ndəŋ ghɔ, kə́ dàhə mbʉ bʉə ndəŋ kəbuu.
Ɔ kʉ̂ʉ kwə́ʼ lìʼ ghɔ̀ŋ tʉ Samu mbɔ, "Tʉ́ʉhə buukə-a gɛ̀ nə yɔŋ kəyəŋ dɔ̀ŋnə mɔ̀ʼ kasinɛ-a muu ndə məyá mbɔʼ."
Samu bə̀ŋhə mbɔ, "Tie-ɔ, baʼa nɔʼ fɔ̀ʼ shʉ́əshʉ́ə lʉ̀ hə ndʉʉbuumbi tə mbi fíi, baʼa kə́ mɔ̀ʼ təmə kə yá fɔkə fɛ. Bɔŋ bʉʼka gìe a, mɔ bu mɔ̀ʼ mbʉ kasinɛ." Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ mɔ̀ʼ mbʉ kasinɛ, yá mbɔʼ yɔ́ŋyɔ́ŋ tə kasinɛ-yʉə kə́ sáanə. Bɔ̂ŋ tíi bətieŋkɔŋ-bʉə mu ibɛʼ-yə buukə mbɔ bɔ̂ŋ gwè kwáa bɔŋ. Bɔ̂ŋ gwè lə́ŋhə mbʉ bəbuu ibûu tə i kə́ bɛ́ muu.
Samu Bita kʉ̂ʉ nyíɛ yɔ̄ŋ-yə, bʉ́ʉnə bəshʉ Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kə a mə kə́ŋhə mbʉə mɔ fɛ, tie-ɔ, mɔ nɔ bɛ wo-bʉ̂ʼʉ." Bʉʼka mbɔ i chíe chu-i ghɔŋbə bətieŋkɔŋ-bi nə ntɛ mbɔʼ ndə bɔ̂ŋ yá. Bɔŋleʼ chíe chu bʉə-nuɔ-bi, Jɛŋ ghɔŋ Jɔŋ, vâa-Sabɛdi, ndə kə bɛ bətieŋkɔŋ-Samu.
Ndʉʉmɛ, Jiso ghɔ̀ŋ tʉ Samu mbɔ, "Kə a mə leʼ fàa fɛ, lʉ̀ hə nduɔ a bu kə́ yá bə bʉəməsʉʉ." Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ dùu buubə-ʉə kóʼ nə yɔŋ ŋgwuu-kətaanə-kəghəŋ, mɛ̀ʼtə fɔbə-ʉə chɔ inchəŋ, gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ.
Yɔŋbɛʼ, Jiso ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "B̈ʉʼʉ dàa muu gɛ̀ ndəŋ ibɛʼ-yə via-kətaanə-kəghəŋ-kə." Bɔ̂ŋ kóʼ mu kəbuu kə́ gɛ̀. Ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gɛ̀, ɔ gwù mbɛŋhə. Fʉ̂əŋ shíʼ mu mbʉ taanə-kəghəŋ-kə, mbʉ kəbuu kə́ bə̀ŋtə, muu kə́ ŋíi muŋgɔ, bɔ̂ŋ kə́ tə́nə nduɔ chu-kwú.
Vâafɔʼɔ-bi gɛ̀ yə̀ŋ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiefɔʼ, Tiefɔʼ, baʼa tʉʼ nə bɛ́ muu!"
Ɔ gwùʼtə, sɔ́ʼ mbʉ kəfʉʉ ghɔŋbə mbʉ muu ndə i kə́ bə̀ŋtə, mbʉ kəfʉʉ tə́nə, yəŋbə líitə. Ɔ bíʼtə tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "Məmɔʼfyii-yii-yīŋ ndəŋ mɔ ba?"
Bɔ̂ŋ fàa, i chàa bɔŋ, bɔ̂ŋ kə́ bíʼtə tʉ ŋwɔŋtə-ʉə mbɔ, "Bɛ nda nɔ? Ndə ɔ kàhə fʉʉkə ghɔŋbə muu, bɔ̂ŋ yʉ́ chu-i."
Yɔŋbɛʼ, Jiso ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "B̈ʉʼʉ dàa muu gɛ̀ ndəŋ ibɛʼ-yə via-kətaanə-kəghəŋ-kə." Bɔ̂ŋ kóʼ mu kəbuu kə́ gɛ̀. Ndə bɔ̂ŋ tʉʼ gɛ̀, ɔ gwù mbɛŋhə. Fʉ̂əŋ shíʼ mu mbʉ taanə-kəghəŋ-kə, mbʉ kəbuu kə́ bə̀ŋtə, muu kə́ ŋíi muŋgɔ, bɔ̂ŋ kə́ tə́nə nduɔ chu-kwú.
Vâafɔʼɔ-bi gɛ̀ yə̀ŋ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiefɔʼ, Tiefɔʼ, baʼa tʉʼ nə bɛ́ muu!"
Ɔ gwùʼtə, sɔ́ʼ mbʉ kəfʉʉ ghɔŋbə mbʉ muu ndə i kə́ bə̀ŋtə, mbʉ kəfʉʉ tə́nə, yəŋbə líitə. Ɔ bíʼtə tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "Məmɔʼfyii-yii-yīŋ ndəŋ mɔ ba?"
Bɔ̂ŋ fàa, i chàa bɔŋ, bɔ̂ŋ kə́ bíʼtə tʉ ŋwɔŋtə-ʉə mbɔ, "Bɛ nda nɔ? Ndə ɔ kàhə fʉʉkə ghɔŋbə muu, bɔ̂ŋ yʉ́ chu-i."
Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ té buukə gɛ̀ shùɔ lɔʼɔ Galasa ndə i bɛ ndəŋ ibɛʼ-yə via-kətaanə-kəghəŋ-Galili-kə.
Ŋgwɔʼmbi kʉ̂ʉ kə́ tíŋ, mbʉ bəlɔntəŋ-bi njuɔ bûu nə wuŋ gwè ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Ẅɔ̀ʼhə bɔŋ, bɔŋ gɛ̀ lɛ́nə yəŋbə mu lɔʼ-bətə̂ŋ-tə ndə i bɛ mbʉə bʉʼʉ leʼnə mu ntəʼhə ndə məkʉ́ʉ fɔyubə ghɔŋbə yəŋ-chí-bə, bʉʼka bʉʼʉ nɔ bɛ fɛ̄ŋ ndə yəŋ-mu-ŋkɔ-kə."
Bɔŋ ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "B̈ii kɔ́ fɔbə tʉ bɔŋ, b̈ɔ̂ŋ yú."
Bɔ̂ŋ bə̀ŋhə mbɔ, "Baʼa nɔ kie haʼ mbyu-bele-hə itaa, nə mbyu-mbɔʼ-hə ibûu, yaʼkɛŋ mbɔ baʼa gɛ̀ nyúɔ fɔbə tʉ bɔŋ bənchəŋ." Ŋkɔŋ-bələŋ-hə kə́ bɛ chɔ bətaa.
Bɔŋ ɔ leʼ ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "B̈ii téʼ b̈ɔŋ dùʼtə sê tənuɔtənuɔ nə wuŋ taa wuŋ taa." Mbʉ vâafɔʼɔ-bi chìi haʼ nɔ, téʼ bɔŋ dùʼtə sê. Ndʉʉmɛ, ɔ lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə itaa leʼnə mbʉ mbyu-mbɔʼ-hə ibûu, lɛ́nə yuo, kɔ́ ndɔ, bə́ʼtə, kɔ́ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ bɔ̂ŋ tʉ́ʼtə bəshʉ mbʉ nuɔ-bʉə. Bɔ̂ŋ bənchəŋ yú tə yúotə. Bɔ̂ŋ lɛ̀ʼtə shyiibə njuɔ bûu nə wuŋ i lə́ŋtə nə kwuʼkwuʼ-bele.
Chîbə kʉ̂ʉ bìʼ tíŋ ibûu mbi sɛŋ fíi, bə kə́ yú lɔŋ Kana ndə i bɛ mu Galili, ŋkwê-Jiso kə́ bɛ chɔ. Bə nɔ nə kɔ̀ʼnə Jiso ghɔ ndə mbʉ lɔŋ ghɔŋbə vâafɔʼɔ-bi. Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉ ndə ndʉʼmə kə mì, ŋkwê-Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Bɔ̂ŋ leʼ kie ndʉʼmə fɛ." Bɔŋ Jiso bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Naa, maa-yɔ̄ŋ kie ka ndə məchìi nə mɔ? Ndʉʉ-ɔ chʉʼ kʉ̀ʼnə fɛ." Ŋkwê-i gìe tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ gyʉ̀ə ndʉʼmə mbɔ, "B̈ii fɔ̀ʼ nukə təmiyɔŋ ndə ɔ bu gìe tʉ bii."
Kyʉʉ-muu-tə ntʉʼʉ ndə bɛ kyʉʉ ŋgoʼhə nɔ nə tə́nə chɔ tʉ bʉə-Juu ndə mə-kə́-sʉ̀ ŋwɔŋ-yʉə chɔ ndə nu-kəchɔŋ-bə. Mbyu kyʉʉ imɔʼ nɔ kə́ bɛ ndə bəkɔ bə véʼ muu muŋgɔ tə i kə́ gɛ̀ nə bəleta muu lʉ̀ hə ndəŋ bəleta wuŋ təkwiitia tə gɛ̀ dàa ndə bəleta ghyʉʉ. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ gyʉ̀ə ndʉʼmə mbɔ, "B̈ii véʼ muu mu mbʉ təkyʉʉ i lə́ŋtə." Bɔ̂ŋ véʼ mbʉ təkyʉʉ i lə́ŋtə chu ghɔ. Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii ŋwìa ibɛʼ-yə, kɔ́ tʉ ŋgʉəkwɛʼtəŋ ndə ɔ bɛ ndə mbʉ lɔŋ." Bɔ̂ŋ chìi haʼ nɔ. Ndʉʉ ndə mbʉ ŋgʉəkwɛʼtəŋ kə yúotə mbʉ muu tʉ i nɔʼ bə̀ŋ ndʉʼmə, təmə ɔ kínə yəŋkə ndə i lɔ̀ hə chɔ fɛ, bɔŋ mbʉ ŋgyʉəhə ndə bɔ̂ŋ kə gwè nə yɔŋ nɔ kə kínə. Ndʉʉmɛ, mbʉ ŋgʉəkwɛʼtəŋ tíi mbʉ woləŋ ndə ɔ kə́ chìi lɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "W̃otəmiyɔŋ nɔ fəŋ kɔ́ ndʉʼ-jyujyu-mə bə nú, bʉə kʉ̂ʉ nú tə búutə nɔ, ɔ buŋ gwè nə ndʉʼ-bʉəbʉə-mə. A bɔŋ tʉ́ʼ ya-yə ndʉʼ-jyujyu-mə i gwè tə dàa nduɔ!"
Jiso nɔ nə chìi fəŋ kəcheʼ-ɔ̄ Kana ndə i bɛ mu Galili, ndə i kə dʉ̀ʼ məgʉə-e. Vâafɔʼɔ-bi bɛ́ŋ ɔŋ.
Ɔ nɔ nə gìe yɔ̄ŋ-yə ndə məyúotə ɔŋ, bʉʼka ɔ nɔ nə kínə nə mbəŋ-ɛŋ nukə ndə ɔ bu chìi.
Fili bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Kyʉə ndə bəkɔ bə fɔ̀ʼ ndə bəchi fɔ̂ŋ mə kʉ̀ʼnə ndə mənyúɔ bele ndə bəkɔ mbyu wo-imɔʼ mu bɔŋ kwó vaadyʉʼʉ-i fɛ." Mbyu vaafɔ̀ʼ-ɛ, Andolo liŋ-Samu-Bita, gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Mbyu vaabələŋbɛʼ nɔ bɛ fɛ̄ŋ ndə ɔ kie mbyu-bele-hə itaa ndə bə chìi nə ntɔŋ-bali-mə leʼnə mbyu-mbɔʼ-hə ibûu, bɔŋ maa-yɔ̄ŋ mə chìi ka tʉ bʉə buŋmbi?" Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii téʼ tʉ mbʉ bʉə b̈ɔ̂ŋ dùʼtə sê." Ndʉʉmɛ, ŋkɔ nɔ nə bɛ kəyəŋ-ghɔ̄ buŋmbi, mbʉ bʉə dùʼtə sê, bələŋ kə bɛ chɔ tə gɛ̀ ŋkɔŋ-bələŋ-hə bətaa. Ndʉʉmɛ, Jiso lʉ̀ mbʉ mbyu-bele-hə, ndʉʉ ndə ɔ kɔ́ ndɔ, ɔ gyʉ̀ətə tʉ mbʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ dùʼtə sê. Ɔ chìi haʼ nɔ nə mbʉ mbɔʼ, b̈ɔ̂ŋ yú ghʉə ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ. Ndʉʉ ndə b̈ɔ̂ŋ yú tə yuo, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "B̈ii chə̀ŋtə kwuʼkwuʼ-i, kə fɔkə mə bɛ́ fɛ." Ndʉʉghɔfii, bɔ̂ŋ chə̀ŋtə mbʉ bəbəʼ bele itaa ndə bɔ̂ŋ kə yú le, i lə́ŋ shyiibə njuɔ bûu nə wuŋ.
Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ nɔʼ té tə kə gɛ̀ nə ŋkɔŋ-bəghǔu-hə ibûu nə təghyʉʉ tətaa byuunɔ ŋkɔŋ-bəghǔu-hə itia, bɔ̂ŋ nyíɛ Jiso, ɔ kə́ tòʼ ndəŋ muu gwè mbʉə kəbuu, i fɛ̀ŋhə bɔŋ. Bɔŋ ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Nɔ bɛ mɔ, kə bii mə leʼ fàa fɛ." Tʉʉ-yʉə bʉ̀ʉ ndə məlʉ̀ ɔ kóʼhə mu mbʉ kəbuu, haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ kəbuu dàa njəŋmbi kəyəŋ ndə bɔ̂ŋ kə́ gɛ̀ chɔ.
Nubə-ɔ̄ŋ kʉ̂ʉ tíŋ, Jiso bìʼ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbʉə taanə-kəghəŋ-kə ndə bə kə́ tíi nə Tibelia. Ɔ nɔ nə kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ mənɔ. Samu Bita, Tɔmɔ ndə bə kə bɛ́ʼnə ɔŋ tíi ɔ nə vaanyii, Natania ndə ɔ lɔ̀ hə Kana mu Galili, vâa-Sabɛdi bəbûu, leʼnə bəbɛʼvâafɔʼɔ bəbûu nɔ nə bɛ chɔ.
Samu Bita ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Mɔ nɔ tʉʼ gɛ̀ ŋgwɔŋ." Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Bʉʼʉ bu gɛ̀ mɔʼɔ." Bɔ̂ŋ fyú gɛ̀ kóʼ mu kəbuu, bɔŋ ndʉʉbətyuʼ-ghɔ̄ təmə bɔ̂ŋ yá fɔkə fɛ.
Ndə mbi kə fíi, Jiso gwè tə́nə ŋgwuu mbʉ kətaanə-kəghəŋ, bɔŋ təmə mbʉ vâafɔʼɔ-bi kínə mbɔ bɛ Jiso fɛ. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Vâambuɔ, bii nɔ̂ʼ yá mbyu mbɔʼ mɛ?"
Bɔ̂ŋ bə̀ŋhə mbɔ, "Mbee."
Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii mɔ̀ʼ mbʉ kasinɛ kəvia mɔʼnə mbʉ kəbuu, bii bu yá mbɔʼ." Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ mɔ̀ʼ, mùutə ndə mədùu kóʼhə mu muu kəŋkaa, bʉʼka ntyʉʉ mbɔʼ ndə i bɛ muŋgɔ.
Vaafɔ̀ʼ-ɛ̄ ndə Jiso kə kʉ̀ʉ le, ghɔ̀ŋ tʉ Bita ndʉʉghɔfii mbɔ, "Nɔ bɛ Tiekətʉ." Ndʉʉ ndə Samu Bita kə yʉ́ mbɔ bɛ Tiekətʉ, ɔ mɔ̀ʼ ndyi-fəʼə-ɛ, bʉʼka ɔ nɔʼ kə shùɔ ndə fɔʼɔ, gwù mu mbʉ kətaanə-kəghəŋ. Bəbɛʼbə vâafɔʼɔ kóʼ mu mbʉ kəbuu, dùu mbʉ kasinɛ i kə́ bɛ ilə́ŋnə nə mbɔʼ, bʉʼka bɔ̂ŋ kə kwɛ̀ʼtə ŋgwuu-muu fɛ, bɔ̂ŋ nɔ kə kwɛ̀ʼtə tə i kə́ gɛ̀ nə bəghǔu njuɔ taa nə wuŋ kwi hə mbʉə mbʉ ŋgwuu-muu. Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kóʼ njəŋmbi, bɔ̂ŋ nyíɛ ŋkʉlʉʼ-viʼi-bə kə́ nʉ̀ʉ kəyəŋ, nə mbyu mbɔʼ ndəŋ ghɔ ghɔŋbə bele. Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii gwè nə ibɛʼ-yə mbɔʼ ndə bii yá haʼ nduɔ." Ndʉʉmɛ, Samu Bita kóʼ mbi gɛ̀ dùu mbʉ kasinɛ kóʼhə mbi nə bəlɔkɔʼɔ mbɔʼ chɔ ilə́ŋnə kɛŋ kə́ bɛ mbyu-mbɔʼ-hə ghyʉʉ nə njuɔ tia nə wuŋ taa. Mbʉ mbɔʼ kə yɔ́ŋ daa le təmə mbʉ kasinɛ, bɔŋ jɔ̀ʼnə fɛ.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Ndʉʉ ndə Jiso kə ŋíi mu Kabanu, wokwɛʼtəŋ-bəsɔge-ghyʉʉ gwè bəshʉ ɔ, kə́ fʉ̀ʉtə ɔŋ mbɔ, "Tiekətʉ, vaafɔ̀ʼ-ɔ nɔ nʉ̀ʉ chunjaa nɔʼ kwú kəviakəmɔʼ bɔŋ-kə́-leʼ nyíɛ ŋgʉəʼ daa." Ɔ gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "Mɔ bu gwè chʉ́ʼ ɔ." Bɔŋ mbʉ wokwɛʼtəŋ-bəsɔge bə̀ŋhə mbɔ, "Tiekətʉ, mɔ kʉ̀ʼnə wo ndə bəkɔ a gwè mu njaa-mɔ fɛ. Bɔŋ gìe mbʉ mbyu kəŋgie, vaafɔ̀ʼ-ɔ bu kie nchʉʼ. Bʉʼka mbəŋ-ɔŋ ghɔ nɔ bɛ tɔʼɔ wokwɛʼtəŋ-ɔŋ, bɔŋ leʼnə bəsɔge tɔʼɔ mɔ. M̃ɔ nɔ gìe tʉ mbyu sɔge təmiyɔŋ mbɔ, ‘Gɛ̀!’ nɔ ɔ gɛ̀, tʉ ibɛʼ-yə mbɔ, ‘Gwè!’ nɔ ɔ gwè. Mɔ gìe tʉ vaafɔ̀ʼ-ɔ mbɔ, ‘Chìi mənɔ!’ ɔ chìi haʼ nɔ." Ndʉʉ ndə Jiso yʉ́ yɔ̄ŋ-yə, i nɔ kə chíe chu-i, ɔ gìe tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ gwè hə bɔ̌ŋ ɔŋ mbɔ, "M̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ, mɔ chʉʼ nyíɛ wo ndə ɔ mɔ̀ʼfyii-i ndəŋ Nyii ndə wo-ɔ̄, mu Isilɛ fɛ. Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii, bʉə buŋmbi bu gwè hə kwii ndə chichi tʉʼ sɔ́ʼ chɔ leʼnə kwii ndə chichi tʉʼ sʉ́ʉ chɔ chusii-ɔ, kə́ yú fɔbə ghɔŋbə Ablahaŋ, Aisi leʼnə Jakɔ ndʉʉ ndə Fɔŋ Yuo tʉʼ sɔ́ʼ. Bɔŋ vâa sê lɔʼɔ ndə mbʉ sɔ́ʼ Fɔŋ nə bɛ tʉ bɔŋ, bə bu mɛ̀ʼ bɔŋ mbi mu kənjəŋ. Mu kəyəŋ-ghɔ̄, gwia bu bɛ chɔ ghɔŋbə mbʉə liŋnə shʉ́əshʉ́ə." Jiso gìe tʉ mbʉ wokwɛʼtəŋ-bəsɔge mbɔ, "Gɛ̀, bə fɔ̀ʼ tʉ a haʼ ndə ntɛ ndə a mɔ̀ʼfyii-a ndəŋ Nyii." Mbʉ vaafɔ̀ʼ kie nchʉʼ haʼ ndʉʉmɛ.
Ndʉʉ ndə Jiso kə dàa gɛ̀ ndəŋ ibɛʼ-yə via-kətaanə-kəghəŋ-kə, lɔʼɔ Gadala, ɔ bìatə bʉəbɛʼbə bəbûu ndə lyʉʉhəbʉəbʉəbə bɛ mbʉə-bɔŋ. Bɔ̂ŋ kə́ fyú hə mu sětə ndə bə sáa ndəŋ ŋgoʼ, bɔ̂ŋ chyʉ́nə daa təmə wo mə bə̀ŋhə mbʉ fia fɛ. Kə yʉ́, bɔ̂ŋ tíitə nə gyʉʉ-dədə-hə ghɔ̀ŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ yì ka nə baʼa, VaaNyii? A gwè ndə məchɔ́ŋhə baʼa ŋgwɔʼmbi buŋ nə kʉ̀ʼnə mɛ?"
Nuɔ bəŋkwunyaabɛʼbə buŋmbi nɔ kə́ yú kəyəŋbɛʼ mbʉə ghɔ təmə dɔ̀ŋnə fɛ. Mbʉ bəlyʉʉhəbʉəbʉə fʉ̀ʉtə ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kaʼ a jə̀ŋ baʼa, ä sʉ́ʉhə baʼa mu mbʉə bəŋkwunyaa-bɔ̄ŋ."
Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii gɛ̀." Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ fyú gɛ̀ ŋíi mu mbʉə mbʉ bəŋkwunyaa. Kə kwɔnə nyíɛ, mbʉ nuɔ bəŋkwunyaa nyʉ́ʉ shíʼ hə ndəŋ ŋgwuu-mbʉ-kətaanə-kəghəŋ gwùtə mu muu, nú muu kwútə.
Mbʉ bənchyii-bəŋkwunyaa nyʉ́ʉ gɛ̀ nə wʉə, kʉ̂ʉ gɛ̀ mu kəyəŋkwɛʼtəŋ, shyíi bʉə nə nubə inchəŋ, kɛŋ nubə ndə i kə fyú tʉ mbʉ bʉə ndə lyʉʉhəbʉəbʉəbə kə bɛ mu mbʉə-bɔŋ le. Kə nyíɛ, bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ bɛ mu mbʉ kəyəŋkwɛʼtəŋ fyú ndə məgɛ̀ bìatə Jiso, bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ nyíɛ ɔŋ, fʉ̀ʉtə ɔŋ mbɔ ɔ̈ la fyú hə mu bie-bɔŋ.
Ndə bɔ̂ŋ lɔ̀ hə chɔ kə́ gɛ̀, kə nyíɛ, bʉəbɛʼbə gwè nə wobɛʼ ndə lyʉʉhəbʉəbʉəkə* kə́ jyʉ́ʉhə ɔŋ, ɔ kə́ bɛ chie. Ndʉʉ ndə bə kə jə̀ŋ mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə, mbʉ wo-ghɔ̄ ndə ɔ bɛ chie le kwə́ʼ. I chàa mbʉ nuɔ-bʉə, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bə chʉʼ nə nyíɛ nukə nə yɔ̄ŋ-yə mu Isilɛ fɛ."
Wobɛʼ ndə lyʉʉhəbʉəbʉəkə kə bɛ mu mbʉə-ɔ, tʉ shʉ-i nɔʼ kə fʉ̀əŋtə, ɔ bɔŋleʼ kə́ bɛ chie, bə gwè nə nɔŋ tʉ Jiso, ɔ chʉ́ʼ ɔ, mbʉ wo-ghɔ̄ kə́ kwə́ʼ bɔŋleʼ nyíɛ yəŋkə.
Jiso lɔ̀ hə chɔ, fyúhə ŋwɔŋ-ɛŋ gɛ̀ mu bie Taa ghɔŋ Sidɔŋ. Kə nyíɛ, wokebɛʼ ndə ɔ lɔ̀ hə Kana kə́ chí mu bie-ghɔ̄, fyú gwè kə́ gwía ghɔ̀ŋ mbɔ, "Oo Tiekətʉ, V̈aa-Dɛbi, kə ẗʉkə-a vyíi ndəŋ mɔ. L̃yʉʉhəbʉəbʉəkə nɔ chʉʼ jyʉ́ʉhə vaa-ɔ̄ŋ vaabəke nɔʼ kɔ́ ŋgʉəʼ tʉ ɔŋ daa."
Bɔŋ təmə ɔ bə̀ŋhə ŋgiekə tʉ ɔŋ fɛ. Vâafɔʼɔ-bi gwè kə́ fʉ̀ʉtə ɔŋ, ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Jə̀ŋ ɔŋ ɔ gɛ̀, bʉʼka ɔ tʉʼ tòʼ kwʉ̀ʉnə kətʉ-baʼa."
Ɔ bə̀ŋhə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bə nɔ nə tə́ŋ mɔ bə haʼ tʉ binjyʉʉhə mu Isilɛ ndə bɔ̂ŋ nɔʼ bɛ́."
Bɔŋ mbʉ woke-ghɔ̄ gwè kwíʼtə bəshʉ ɔ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ, kwáa mɔ."
Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "I kʉ̀ʼnə ndə mə lʉ̀ fɔyu-vaambuɔ-bə mɛ̀ʼ tʉ bûhə fɛ."
Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Ɔŋ Tiekətʉ, bɔŋ bɛ le, bûhə nɔ lɛ̀ʼtə kwuʼkwuʼ bəfɔ-ghɔ̄ ndə ĩ gwùtə hə ndəŋ tebele tie-yʉə."
Ndʉʉmɛ, Jiso bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Oo naa, a nɔ mɔ̀ʼfyii-a ndəŋ mɔ shʉ́əshʉ́ə! Nukə ndə a tʉʼ kʉ́ʉ, ï bɛ haʼ nɔ tʉ a." Vaa-ɛ kie nchʉʼ haʼ ndʉʉghɔfii.
Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kə gwè bìatə mbʉ nuɔ-bʉə, wobɛʼ kwɛ̀ʼtə gwè mbʉə ɔ, kʉ̂ʉ bè kweʼtəbə-i bəshʉ ɔ, ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tiekətʉ, kə ẗʉkə-a vyíi ndəŋ vaa-ɔŋ vaabələŋ, bʉʼka mbɔ ŋgwukə nɔ kə bɛ mbʉə-ɔ, ɔ bɔŋ-kə́-leʼ nyíɛ ŋgʉəʼ daa. Ɔ̃ nɔ chʉʼ gwù mu viʼi bɔŋleʼ gwù mu muu təvɛʼtəvɛʼ. Mɔ bɔŋ gwè nə nɔŋ tʉ vâafɔʼɔ-ba, bɔ̂ŋ chʉ́ʼ ɔ kəŋkaa." Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Oo ŋgwie-bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ mɔ fɛ, bɔŋleʼ kie mənaa, mɔ kie ndə məbɛ bʉʼʉ ntyʉʉ təka? Mɔ kie ndə məyá fyii-ɔ te bii ntyʉʉ təka? B̈ii gwè nə nɔŋ tʉ mɔ fɛ̄ŋ." Jiso sɔ́ʼ mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə, ɔ fyú hə mbʉə mbʉ vaa-ghɔ̄, ɔ kie nchʉʼ haʼ ndʉʉghɔfii.
Haʼ ndʉʉghɔfii, wobɛʼ kə́ bɛ mu njaagháaNyii-bɔŋ nə lyʉʉhənyaatəkə mbʉə-ɔ, ɔ tíi nə ghʉəʼkə ghɔ̀ŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ ka kəghɔ-baʼa Jiso ndə ɔ lɔ̀ hə Nasalɛ? A tʉʼ gwè yí baʼa mɛ? Mɔ nɔ kínə wo ndə a bɛ yɔŋ-yə, a nɔ bɛ Wo Tʉʉnə ndə a gwè hə bəshʉ-Nyii."
Jiso sɔ́ʼ ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Chʉʼ líitə, fyú mbʉə ɔ!" Mbʉ kəlyʉʉhənyaatə ŋɛ̀hə mbʉ wo-ghɔ̄ shʉ́əshʉ́ə, tíi nə ghʉəʼkə, fyú mbʉə-ɔ.
Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ té buukə gɛ̀ shùɔ ndə ibɛʼ-yə via-kətaanə-kəghəŋ-kə lɔʼɔ Galasa. Haʼ ndʉʉmɛ ndə Jiso kə fyú hə mu kəbuu, wobɛʼ ndə ɔ kie lyʉʉhənyaatəkə mbʉə-ɔ fyú hə mu sětə ndə bə sáa ndəŋ ŋgoʼ gɛ̀ bìatə ɔŋ. Ɔ nɔ kə́ chí mu sětə. Wo kə mə kɔ́ʼ ɔ fɛ, tə buŋ kɔmə nə bəchaŋ fɛ, bʉʼka bə nɔ nə kə́ chʉʼ kɔ́ʼtə fʉəŋtə-i ghɔŋbə kwiitə-i, ɔ bɔŋ tòʼ mbʉ chaŋ ndəŋ kwiitə-i chètə ghɔŋbə yi-təfʉəŋ-yə-i. Wo kə bɛ ghɔ ndə ɔ kie ghʉəʼkə ndə məyá ɔ tʉ́ʼ fɛ. Bəndʉʉbətyuʼ ghɔŋbə bəndʉʉnəchî, ɔ kə́ chʉʼ tòʼ mu sětə ghɔŋbə mu kwɔŋhə, kə́ tòʼ gwía bɔŋleʼ sáatə mbʉə-e nə ŋgoʼhə.
Bɔŋ ndʉʉ ndə ɔ kə nyíɛ Jiso dɔdɔ, ɔ nyʉ́ʉ gɛ̀ gwù bəshʉ ɔ. Ɔ kʉ̂ʉ tíi nə gyʉʉ dədə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ yì ka nə mɔ Jiso, VaaNyii ndə ɔ Chàa bəfɔŋ? Mɔ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə a, kàa yie Nyii mbɔ, a kʉʉ chɔ́ŋhə mɔ fɛ." Bʉʼka Jiso nɔʼ kə ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Fyú mbʉə wo-ɔ̄, mbəŋ-aŋ lyʉʉhənyaatəkə!"
Jiso bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Yie a bɛ nda?" Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Yie ɔ nɔ bɛ Nuɔ, bʉʼka baʼa nɔ bɛ buŋmbi." Mbʉ bəlyʉʉhəbʉəbʉə fʉ̀ʉtə Jiso shʉ́əshʉ́ə mbɔ ɔ mə fyúhə bɔŋ mu lɔʼɔ-ghɔ̄ fɛ. Nuɔ-bəŋkwunyaa-buŋmbi nɔ nə kə́ yú mbʉ mbʉə kwɔŋ-ghɔ̄ Bɔ̂ŋ fʉ̀ʉtə ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Jə̀ŋ baʼa kɔ́ mu bəŋkwunyaa, baʼa sʉ́ʉ mu mbʉə-bɔŋ." Nɔ, ɔ kɔ́ fia tʉ bɔŋ, mbʉ bəlyʉʉhə nyàatə fyútə gɛ̀ sʉ́ʉ mu mbʉə mbʉ bəŋkwunyaa. Mbʉ bəŋkwunyaa ndə bɔ̂ŋ bɛ nə ŋkɔŋhə ibûu nyʉ́ʉ shíʼ ndəŋ ŋgwuu-kətaanə-kəghəŋ, nú muu kwútə.
Mbʉ bənchyii-bəŋkwunyaa nyʉ́ʉ gɛ̀ nə wʉə, gɛ̀ fʉ̀ʼtə mbʉ bəsɔʼka mu kəyəŋkwɛʼtəŋ leʼnə mu lɔʼɔ. Mbʉ bʉə fyútə gɛ̀ ndə mənyíɛ nukə ndə i nɔʼ kə fyú.
Bii bɔŋ tʉʼ dàhə mbɔ kaʼ wo gìe tʉ tie-e byuunɔ ŋkwê-i mbɔ, ‘Fɔkə ndə mɔ kie ndə məkɔ́ tʉ a nɔʼ Kubaŋ’ (ndə i bɛ mbɔ nɔ yi-Nyii-yə), ndʉʉmɛ bii bɛ́ŋ kɔ́ tʉ ɔŋ mbɔ ɔ nɔ chìi i kʉ̀ʼnə mbɔ ɔ mə kwáa tie-e byuunɔ ŋkwê-i fɛ, kə́ chìi haʼ nɔ, bʉ́əhə ŋgieNyiikə nə nuʼ ndə i tʉʼ lɔ̀ hə chu dàa chu. Bəbɛʼnubə nɔ ghɔ buŋmbi ndə bii tʉʼ chìi haʼ nɔ."
Jiso bìʼ tíi mbʉ bʉə mbʉə ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii bənchəŋ yʉ́ chʉʼ kínə, fɔbɛʼkə kaa ghɔ ndə kaʼ i lɔ̀ hə njəŋmbi ŋíi mu mbʉə-a i bʉ́əhə a fɛ, bɔŋ nɔ bɛ fɔkə ndə ĩ fyú hə mu mbʉə-a ndə i bʉ́əhə a."
Jiso kʉ̂ʉ lɔ̀ hə chɔ gɛ̀ mu bie Taa ghɔŋ Sidɔŋ. Ɔ gɛ̀ sʉ́ʉ mu njaabɛʼ təmə kʉ̀ʉ mbɔ wo kínə fɛ, bɔŋ líi kəŋkaa. Bɔŋ haʼ ndʉʉmɛ, wokebɛʼ ndə lyʉʉhənyaatəkə bɛ mu mbʉə vaa-ɛ vaabəke tîetîe yʉ́ mbɔ ɔ nɔʼ gwè, ɔ gwè gwù bəshʉ ɔ. Woke-ghɔ̄ kə bɛ woke Juu fɛ, bə nɔ nə bí ɔ Fɔnishia mu Silia. Ɔ fʉ̀ʉtə Jiso mbɔ ɔ̈ jə̀ŋ mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə hə mu mbʉ vaa-ɛ. Ɔ bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "N̈ɔʼ vâambuɔ yú yuo ŋkəŋ, bʉʼka i kʉ̀ʼnə ndə məlʉ̀ fɔyu-vaambuɔ-bə mɛ̀ʼ tʉ bûhə fɛ." Bɔŋ ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Ɔŋ, Tiekətʉ, bɔŋ bɛ le, b̃ûhə ndə bɔ̂ŋ nʉ̀ʉ tɔʼɔ tebele nɔ lɛ̀ʼtə kwuʼkwuʼ-bəfɔ ndə i tʉʼ gwùtə kəghɔ-vâambuɔ." Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Bʉʼka ŋgiekə-ɔ̄ŋ, gɛ̀ nə wa, mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə nɔʼ fyú hə mbʉə vaa-a." Ɔ bʉ̀nə gɛ̀ chunjaa nyíɛ mbʉ vaa, ɔ kə nʉ̀ʉ ndəŋ kəbɔ tʉ mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə nɔʼ gɛ̀ nə wi.
Wobɛʼ mu mbʉ nuɔ-bʉə bə̀ŋhə mbɔ, "Chicha, mɔ nɔ gwè nə vaa-ɔŋ tʉ a, bʉʼka ɔ nɔ kie lyʉʉhəbʉəbʉəkə ndə i nɔʼ chìi təmə ɔ kə́ leʼ kwə́ʼ fɛ. Ndʉʉtəmiyɔŋ ndə i yá ɔ nɔ, i mɔ̀ʼ ɔ sê, lukə fyùʼ chu-ɔ, ɔ kwó gyʉəʼə-ɛ, mbʉə-e tɛ̀nə. Mɔ nɔʼ fʉ̀ʉtə vâafɔʼɔ-ba mbɔ b̈ɔ̂ŋ jə̀ŋ ɔŋ, bɔŋ bɔ̂ŋ mùutə kəŋkaa." Ɔ bə̀ŋhə tʉ bɔŋ mbɔ, "Oo ŋgwie-bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ mɔ fɛ, mɔ kie ndə məbɛ bʉʼʉ ntyʉʉ təka? Mɔ kie ndə məyá fyii-ɔ te nə bii ntyʉʉ təka? B̈ii gwè nə ɔŋ tʉ mɔ." Bɔ̂ŋ gwè nə mbʉ vaa tʉ ɔŋ. Ndʉʉ ndə mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə nyíɛ ɔŋ, ɔ mɔ̀ʼ mbʉ vaa sê ndəŋ ŋgɛŋ haʼ ndʉʉmɛ, ɔ gwù sê kə́ kíatə, lukə kə́ fyùʼ chu-ɔ. Jiso bíʼtə tʉ tie-e mbɔ, "I nɔʼ chìi nə nɔŋ mənɔ ntyʉʉ təka?" Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Lʉ̀ hə vaambuɔ. Ĩ bɔŋ-nɔ-leʼ chʉʼ mɔ̀ʼ ɔ mu viʼi leʼnə mu muu ndə məyí ɔ. Bɔŋ kaʼ bɛ mbɔ bəkɔ a chìi nukə, ẗʉkə-a vyíi ndəŋ baʼa, ä kwáa baʼa."
Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Məghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Kaʼ bɛ mbɔ bəkɔ a chìi nukə’? Bəkɔ nubə inchəŋ tòʼ kaʼ wo bɛ́ŋ Nyii."
Haʼ ndʉʉmɛ, mbʉ tie-vaa tíi nə ghʉəʼkə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔ bɛ́ŋ, kwáa mɔ təmə mɔ kə́ jínə fɛ!"
Bɔŋ ndʉʉ ndə Jiso nyíɛ mbɔ nuɔ-bʉə kə́ nyʉ́ʉ ndʉʉ ntyuu, ɔ sɔ́ʼ mbʉ kəlyʉʉhənyaatə kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mbəŋ-aŋ, lyʉʉhəkə ndə ɔ chìi wo ɔ bə̀ŋ chie bɔŋleʼ fʉ̀əŋtə tyunəbə-i, mɔ nɔ tʉʼ kàhə a, fyú hə mbʉə-ɔ, kə a mə leʼnə bìʼ sʉ́ʉ fɛ." Ndʉʉmɛ, ndə mbʉ kəlyʉʉhə tíi, mɔ̀ʼ ɔ sê ndə ŋgɛŋ shʉ́əshʉ́ə, fyú hə mbʉə-ɔ, mbʉ vaa-ghɔ̄ bɛ nə ŋkwu-wo-kə, i chìi bʉə buŋmbi ghɔ̀ŋ mbɔ ɔ la nɔʼ kwú. Bɔŋ Jiso yá kwii-i chɔ̀ʼhə ɔŋ ghɔʼ, ɔ lɔ̀ hə sê.
Jiso fyú hə mu njaagháaNyii, ŋíi mu njaa-Samu. Naachi-Samu kə́ bɛ nə nchyʉʼ-ləŋ-kə mbʉə-ɔ, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ Jiso mbɔ ɔ̈ la kwáa ɔ. Ɔ lɔ̀ hə sê tə́nə kətʉ-ɔ, sɔ́ʼ mbʉ kənchyʉʼ, i fyú mbʉə-ɔ, mbʉ naachi-i lɔ̀ hə sê chʉ́ʉhə mətía bɔŋ.
Ndʉʉ ndə Jiso kə kóʼ mu kəbuu ŋgwuu mbʉ kəghəŋ, ɔ fə́nə ghɔŋ wo ndə ɔ kie lyʉʉhəbʉəbʉəbə, lɔ̀ hə kəyəŋkwɛʼtəŋ. I nɔʼ dɔ̀ŋnə təmə wo-ghɔ̄ mɔ̀ʼ ndyi bɔŋleʼ chí mu njaa fɛ. Ɔ kə́ chí bə haʼ mu sětə ndə bə sáa ndəŋ ŋgoʼ. Ndʉʉ ndə ɔ nyíɛ Jiso, ɔ gwía gwù bəshʉ ɔ, tíi nə gyʉʉ dədə, ghɔ̀ŋ mbɔ, "A tʉʼ kʉ́ʉ yì ka nə mɔ, Jiso, VaaNyii ndə ɔ Chaabəfɔŋ? Mɔ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə a, kə a mə chɔ́ŋhə mɔ fɛ!" Ɔ nɔ kə gìe yɔ̄ŋ-yə bʉʼka Jiso nɔʼ kə kàhə mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə ndə məfyú hə mbʉə-wo-ghɔ̄. Ɔ nɔʼ kə́ yá ɔ vɛʼ buŋmbi mɔ̀ʼ sê. Buŋ ndə bə nɔʼ kə kɔ́ʼtə fʉəŋtə-i ghɔŋbə kwiitə-i nə bəchaŋ, bɔ̂ŋ kə́ chyìi ɔ, ɔ nɔ nə kə́ chètə mbʉ bəchaŋ, mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə tʉ́ʉhə ɔŋ, ɔ gɛ̀ bəyəŋ təmə bʉə kə́ chí chɔ fɛ.
Jiso bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Yie-a bɛ nda?"
Ɔ bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "Yie-ɔ nɔ bɛ Nuɔ," bʉʼka nuɔ-bəlyʉʉhəbʉəbʉə buŋmbi nɔʼ kə sʉ́ʉ mu mbʉə-ɔ. Bɔ̂ŋ fʉ̀ʉtə ɔŋ təvɛʼtəvɛʼ mbɔ kə ɔ mə tə́ŋ bɔŋ mu byʉʉ ndə i gòʼ təmə kie liʼ fɛ. Nuɔ-bəŋkwunyaa-buŋmbi nɔ kə́ yú mbʉ mbʉə kwɔŋ-ghɔ̄. Mbʉ bəlyʉʉhəbʉəbʉə fʉ̀ʉtə Jiso ndə məmɛ̀ʼtə bɔŋ, bɔ̂ŋ sʉ́ʉ mu mbʉ bəŋkwunyaa-ghɔ̄bə, ɔ kɔ́ fia tʉ bɔŋ. Ndʉʉmɛ, ndə mbʉ bəlyʉʉhəbʉəbʉə fyú hə mu mbʉə-wo-ghɔ̄, bɔ̂ŋ gɛ̀ ŋíi mu mbʉ bəŋkwunyaa. Bɔ̂ŋ nyʉ́ʉ shíʼ ndəŋ ŋgwuu-mbʉ-kətaanə-kəghəŋ, gwùtə mbʉ mu muu kwútə.
Ndʉʉ ndə mbʉ bənchyii-bəŋkwunyaa nyíɛ nukə ndə i nɔʼ fyú, bɔ̂ŋ nyʉ́ʉ gɛ̀ nə wʉə, gɛ̀ fʉ̀ʼtə mbʉ bəsɔʼka mu kəyəŋkwɛʼtəŋ ghɔŋbə mu lɔʼɔ. Mbʉ bʉə-ghɔ̄bə fyútə gɛ̀ ndə mənyíɛ nukə ndə i nɔʼ fyú. Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ gwè tʉ Jiso, nyíɛ mbʉ wo-ghɔ̄ ndə mbʉ bəlyʉʉhəbʉəbʉə kə fyú hə mu mbʉə-ɔ, ɔ kə́ dùʼ mbʉə təfʉəŋ Jiso, bə nɔʼ mɔ̀ʼ ndyihə mbʉə-ɔ, ndaa-ɛ bɔŋ-nɔʼ-leʼ tə́nə, faakə yá bɔŋ.
Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ, bəbɛʼbʉə mu bii ndə bɔ̂ŋ tə́nə fɛ̄ŋ, kʉʉ yúotə kwú fɛ, tə bɔ̂ŋ yaʼ yi nyíɛ Sɔ́ʼ-Nyii."
Chîbə kʉ̂ʉ tíŋ fɔ̂ŋ, ndə Jiso gìe nubə-ɔ̄ŋ, ɔ lʉ̀ Bita ghɔŋbə Jɔŋ leʼnə Jɛŋ, ghɔŋ bɔŋ kóʼ gɛ̀ ndəŋ kwɔŋ ndə məgháaNyii. Ndə ɔ kə́ gháaNyii mbe-shʉ-i kwɛ́nə, ndyi-i kwɛ́nə kə́ leʼnə, nə leʼnə-wyuu-kə. Kə kwɔnə nyíɛ, bʉə bəbûu, Mushi ghɔŋ Ɛlaja, fyú kə́ kwə́ʼ ghɔŋbə Jiso. Bɔ̂ŋ fyú hə mu məŋwɔʼmə-ʉə, kə́ kwə́ʼ ghɔŋbə Jiso te kwu-i ndə i bu fyú shʉəŋ Jɛlosalɛŋ, haʼ ndə Nyii nɔʼ kə shʉ̀tə.
Bita ghɔŋbə bʉə-nuɔ-bi nɔ nə kə́ bɛ́ŋbɛ́ŋ, bɔŋ ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gwùʼtə bɔ̂ŋ nyíɛ məgʉə-e ghɔŋbə bʉə-ghɔ̄bə bəbûu kə́ tə́nə mɔʼɔ. Ndʉʉ ndə bʉə-ghɔ̄bə tʉʼ gɛ̀ nə wʉə, Bita ghɔ̀ŋ tʉ Jiso mbɔ, "Tiefɔʼ-ɔ, i nɔ bʉ̀ʉ ndə bâʼa bɛ fɛ̄ŋ nɔ. B̈âʼa fʉ̀ə lɛʼbə itia, imɔʼ tʉ a, imɔʼ tʉ Mushi leʼnə imɔʼ tʉ Ɛlaja." Ɔ kə kínə nukə ndə ɔ kə́ gìe fɛ.
Wobɛʼ tíi ɔ mu mbʉ bʉə mbɔ, "Chicha, mɔ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə a mbɔ ä lɛ́nə vaabələŋ-ɔ̄ŋ kɔ́ mɔ, bʉʼka nɔ bɛ haʼ mbyu vaa-ɔŋ imɔʼ. L̃yʉʉhəbʉəbʉəkə nɔ gwù ndəŋ ɔŋ, ɔ tíi, i mɔ̀ʼ ɔ sê ndə ŋgɛŋ lukə fyùʼ chu-ɔ. Ɔ chʉʼ nə mɛ̀ʼtə ɔŋ fɛ, kə́ ŋìʼtə ɔŋ gɛ̀. Mɔ nɔʼ fʉ̀ʉtə vâafɔʼɔ-ba mbɔ b̈ɔ̂ŋ jə̀ŋ ɔŋ, bɔŋ bɔ̂ŋ mùutə kəŋkaa."
Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Oo ŋgwie-bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə mɔ̀ʼfyiihə-ʉə ndəŋ mɔ fɛ bɔŋleʼ kie mənaa, mɔ kie ndə məbɛ bʉʼʉ ntyʉʉ təka? Mɔ kie ndə məbɛ bʉʼʉ ntyʉʉ təka tə bii buŋ yi bɛ́ŋ mɔ? Gwè nə mbʉ vaa fɛ̄ŋ." Bɔŋ ndʉʉ ndə mbʉ vaa kə gwè, mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə chóʼ ɔ mɛ̀ʼ sê ndəŋ ŋgɛŋ. Jiso sɔ́ʼ mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə, chʉ́ʼ mbʉ vaa, kɔ́ ɔ tʉ tie-e. Bɔ̂ŋ nyíɛ ghʉəʼkwɛʼtəŋ-Nyii-kə, i chàa bɔŋ.
Ndə bʉə kə́ bíe yie nubə ndə Jiso tʉʼ chìi, Jiso ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ,
Chibɛʼkə, Jiso jə̀ŋ lyʉʉhəbʉəbʉəkə ndə ɔ bɛ mu wobɛʼ ndə ɔ bɛ chie. Ndʉʉ ndə mbʉ kəlyʉʉhəbʉəbʉə mɛ̀ʼtə wo-ghɔ̄, ɔ kwə́ʼ, i chíe chu bʉə.
Ndʉʉghɔfii, mbyu vaafɔ̀ʼ-Jiso síi tyunə-fʉə-tiefɛ̀ʼndɛŋkwɛʼtəŋNyii-kə kwiimɔʼnə chʉ̀ə.
Bɔŋ Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "Mɔ mə leʼ nyíɛ fɛ!" Ɔ kə̀ŋ tyunə-wo-ghɔ̄-kə, i yə́ŋ.
Ndʉʉ kʉ̂ʉ tíŋ ndə vâafɔʼɔ Jɔŋ kə bʉ̀nə, Jiso chʉ́ʉhə ndə məkwə́ʼ tʉ mbʉ nuɔ-bʉə te Jɔŋ mbɔ, "Bii nə kə́ gwè mu kwɔŋkəyəŋnə ndə mənyíɛ ka? Bii nə kə́ gɛ̀ ndə mənyíɛ ŋginəŋgʉəʼbə ndə fʉʉkə tʉʼ gháahə mɛ? Bii kə gɛ̀ ndə mənyíɛ ka ndʉʉghɔfii? Mɛ kə bii kə́ gɛ̀ nyíɛ bə wo ndə ɔ̃ kə mɔ̀ʼ ndyi-kyʉə-hə mbʉə-ɔ? B̈ii yʉ́, b̃ʉə ndə bɔ̂ŋ mɔ̀ʼ ndyi-kyʉə-hə mbʉə-bɔŋ, bɔŋ-kə́-leʼ yú bəfɔŋ, nɔ bɛ ntoʼ. Bii kə́ gɛ̀ ndʉʉghɔfii mbi ndə məgɛ̀ nyíɛ ka? YʉkəŋgieNyii mɛ? Ɔŋ, m̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ mbɔ ɔ nɔ buŋ gʉ́ə chàa yʉkəŋgieNyii. Nɔ bɛ mbəŋ-ɛŋ ndə bə kə nyɔ̀ʼ te ɔ mbɔ,
‘B̈ii nyíɛ, mɔ bu tə́ŋ wontəŋ-ɔŋ, ɔ kə́ gɛ̀ hə bəshʉ a,
ndə ɔ bu shʉ̀tə fia tʉ a bəshʉ.’
M̈ɔ shyíi bii mbɔ, hə mu bʉə ndə bɔ̂ŋ fyú hə bətɔ-bəke, wo kaa chɔ ndə ɔ gʉ́ə chàa Jɔŋ fɛ. Bɔŋ wo ndə ɔ bɛ ndyiʼtəkə mu Sɔ́ʼ-Nyii nɔ gʉ́ə chàa Jɔŋ."
Ndʉʉ ndə bʉə bənchəŋ ghɔŋbə bʉə fí tashi ŋkwo kə yʉ́ kwə́ʼ Jiso, bɔ̂ŋ nɔ kə bɛ́ŋ mbɔ nukə ndə Nyii nɔʼ fɔ̀ʼ nɔ bɛ ndyʉndyʉ, bʉʼka bɔ̂ŋ nɔ kə fí muu kəghɔ-Jɔŋ. Bɔŋ bʉə-Falasi ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ kɛŋ nɔʼ yétə nuʼ-Mushi kə tɛ́ŋ nukə ndə Nyii nɔʼ kə shʉ̀tə te bɔŋ, bʉʼka bɔ̂ŋ kə fí muu kəghɔ-Jɔŋ fɛ.