Fɔʼɔ 13

Bə tə́ŋ Banaba ghɔŋ Sɔɔ kɔ́ mbi ndə fɔʼɔ-Nyii

1 Ndə nuɔ bʉəyʉkəŋgieNyii ghɔŋbə bʉə dàhə kəŋgieNyii mu chɔshi-Antiɔk ndə i bɛ mu Silia nɔ nə bɛ Banaba, Simiɔŋ (ndə bə kə́ tíi ɔ nə wokəfʉəŋ), Lusio (ndə ɔ lɔ̀ hə Silɛŋ), Mane (ndə ɔ nə bɛ tiekənu-Gɔməna Hɛlo Antiba vɛʼ ndə bɔ̂ŋ kə bíe vâambuɔ), leʼnə Sɔɔ. 2 Kʉ̂ʉ bɛ yɔŋbɛʼ ndə bʉə-bɔ̄ŋ kə́ lə̀ʼtə Tiekətʉ bɔŋleʼ kə́ jì muu, LyʉʉhəNyiikə ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii chóʼ Banaba kɔ́ tʉ mɔ ghɔŋ Sɔɔ ndə fɔʼɔ ndə mɔ kie tʉ bɔŋ." 3 Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ bìʼ jì muu gháaNyii yɔ́ŋyɔ́ŋ, mbʉ bʉə mɔ̀ʼ ghɔbə-ʉə ndəŋ bɔŋ, tə́ŋ bɔŋ kɔ́ mbi ndə fɔʼɔ-Nyii.

Fəŋ ndə Sɔɔ fyú mbi ndə fɔʼɔ-Nyii

4 Ndʉʉmɛ, LyʉʉhəNyiikə tə́ŋ Sɔɔ ghɔŋ Banaba kɔ́ mbi, bɔ̂ŋ shíʼ gɛ̀ chʉʉ kəbuukwɛʼtəŋ Sɛlusia, lʉ̀ buukwɛʼtəŋkə*13:4 Ntɛ kəbuukwɛʼtəŋ ndə bɔ̂ŋ kə lʉ̀ nɔ bɛ yi-yə ndə i bɛ̀ʼ bʉə buŋmbi bɔŋleʼ kə́ bɛ buu-viʼi-kə. chɔ gɛ̀ kwɔŋ ntəŋntəŋ muukwɛʼtəŋmə lɔʼɔbɛʼ bə kə́ tíi nə Siblɔ. 5 Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ dàa mu kəyəŋkwɛʼtəŋ Salami, bɔ̂ŋ gɛ̀ mu-njaagháaNyii-bʉə-Juu-hə, gɛ̀ lɔ̀ʼ ŋgieNyiikə chɔ. Jɔŋ Mak gɛ̀ ghɔŋ bɔŋ ndə mə-kə́-tɔ́ŋ bɔŋ.

6 Kəliʼ, bɔ̂ŋ tòʼ lɔ̀ʼ ŋgieNyiikə yə̀ŋ mbʉ kəyəŋ-ghɔ̄ inchəŋ tə gɛ̀ dàa Bafɔ. Bɔ̂ŋ gɛ̀ bìatə wo-Juubɛʼ ndə ɔ̃ fʉ́ʉ fê, kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ ɔ la yʉkəŋgieNyii, yie-e kə́ bɛ Baa-Jiso. 7 Ɔ yʉ́əʼnə ŋwɔŋ-ɛŋ ndəŋ gɔməna, Sɛgu Bolos, kə́ bɛ wo ndə mu kətʉ-e kə súunə daa. Mbʉ gɔməna kɔ̀ʼnə Banaba ghɔŋ Sɔɔ mbɔ b̈ɔ̂ŋ gwè mətòʼ tʉ ɔŋ, ɔ chʉʼ yʉ́ ŋgieNyiikə kəghɔ-bɔŋ. 8 Bɔŋ Ɛlɛma haʼ ndə mbʉ yie bɛ kəŋgie Gili mbɔ wo fʉ́ʉ fê, gwè dʉ̀ʉhə Banaba ghɔŋ Sɔɔ. Ɔ kə́ chìi nɔ ndə məbyùutə mbʉ gɔməna bʉʼka ɔ mə bɛ́ŋ ntəŋjyujyu.

9 Ndʉʉmɛ, Sɔɔ ndə bə kə́ tíi ɔ ghɔ nə Bɔɔ, ndə ɔ nɔʼ jyʉ́ʉ hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, lɛ́nə mbʉ wo fʉ́ʉ fê ndəŋ mu shʉhə-i, ghɔ̀ŋ mbɔ, 10 "Mbəŋ-aŋ vaa-Debulu, ndə a bàa fɔbə ndə i bɛ ndyʉndyʉ inchəŋ, ntɛ-mənaa-hə kə́ bɛ bətɔ-a ilə́ŋnə leʼnə buuŋbʉə, a kʉ̂ʉ nə káa ndə məbyùutə fia-Tiekətʉ-tə, ndə bɛ fia shʉəŋ fe? 11 Nduɔ, Tiekətʉ nɔʼ mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ aŋ. Shʉ-a bu fʉ̀əŋtə tə kɔ́ kʉʉkə təmə bəkɔ a buŋ leʼ nyíɛ chichi fɛ." Haʼ ndʉʉmɛ, vaakəmbɔʼ ghɔŋ njəŋkə gwù shʉ-ɔ. Ɔ chʉ́ʉhə kə́ tòʼ ghʉ́ʉ kʉ́ʉ wo, ɔ̈ yá kwii-i gɛ̀ nə nɔŋ chunjaa. 12 Ndʉʉ ndə mbʉ gɔməna nyíɛ nukə ndə i fyú, ɔ bɛ́ŋ Nyii, bʉʼka mbɔ nubə ndə ɔ nɔʼ yʉ́ te Tiekətʉ kə́ chàa ɔ.

Bɔɔ lɔ̀ʼ ŋgieNyiikə mu Antiɔk ndə i bɛ Bisidia

13 Ndʉʉmɛ, Bɔɔ ghɔŋbə bʉə ndə ghɔŋ bɔ̂ŋ kə bɛ mɔʼɔ, lɔ̀ Bafɔ kóʼ mu kəbuukwɛʼtəŋ gɛ̀ shùɔ chʉʉ-kəbuukwɛʼtəŋ Bɛga ndə bɛ mu Baŋfilia. Bɔŋ Jɔŋ Mak mɛ̀ʼtə bɔŋ chɔ bʉ̀nə gɛ̀ Jɛlosalɛŋ. 14 Bɔŋ Banaba ghɔŋ Bɔɔ lɔ̀ hə Bɛga bìʼ sʉ́ʉ gɛ̀ nə shʉbə mu Antiɔk ndə i bɛ mu Bisidia.

Kʉ̂ʉ bɛ ndəŋ Chîlɔʼkə, bɔ̂ŋ gɛ̀ mu njaagháaNyii ndə məgɛ̀ lə̀ʼtə Nyii. 15 Ndʉʉ ndə bə tíi mu ŋwɔʼnə-nuʼ-Mushi ghɔŋbə bʉəyʉkəŋgieNyii liʼ, bəntəŋbəshʉ mbʉ mu njaagháaNyii ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Bəliŋ-baʼa, kaʼ bii kie ŋgiebə ndə məkwèʼhə baʼa nə yɔŋ, b̈ii fyú gwè bəshʉ gìe tʉ baʼa."

16 Ndʉʉmɛ, Bɔɔ fyú gwè tə́nə bəshʉ, chɔ̀ʼhə ghɔkə-i chyìi bɔŋ, chʉ́ʉhə məkwə́ʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bətie-bɔŋ, bʉə-Isilɛ, ghɔŋbə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ, bɔŋ-nɔʼ-leʼ kɔ́ fyiihə-ʉə ndə məfàa Nyii-bʉə-Isilɛ, b̈ii yʉ́.

17 "Nyii-lɔʼɔ-bʉə-Isilɛ-bɔ̄ŋ, nɔ nə séʼ bətietie-bʉʼʉ, chìi mbɔ bɔ̂ŋ yɔ́ŋ bɔŋleʼ shʉ́ə mu Iji. Kəliʼ, ɔ fyúhə bɔŋ nə ghʉəʼkə-i hə ndəŋ fʉəhə ndə bɔ̂ŋ kə́ fɔ̀ʼ chɔ. 18 Mu ŋgʉʼhə wuŋ kwi, ɔ yá fyii-i, tòʼ ghɔŋ bɔŋ mu kwɔŋkəyəŋnə. 19 Ndʉʉ ndə ɔ kə fyʉ́ʼhə lɔʼ-bətə̂ŋ-tə təkwiitia mu Kana, ɔ gyʉ̀əhə sê-yʉə tʉ bɔŋ ndə məbɛ yʉə-yə. 20 Nchəŋnchəŋ bənu-ɔ̄ŋ nɔ nə lʉ̀ ŋgʉʼhə təghyʉʉ kwi nə ŋgʉʼhə wuŋ taa. Nubə-ɔ̄ŋ kʉ̂ʉ tíŋ, kə́ sɔ́ʼ bəntəŋbəshʉ sɔ́ʼ bɔŋ tə gɛ̀ lìʼ ndəŋ Samuɛ yʉkəŋgieNyii. 21 Ndʉʉmɛ, mbʉ bʉə bíʼtə fɔŋ tʉ Nyii, ɔ kɔ́ Sɔɔ vaa-Kish tʉ bɔŋ, ndə ɔ lɔ̀ hə kəlɔŋ-Bɛŋnjamɛ, ɔ sɔ́ʼ bɔŋ ndə ŋgʉʼhə wuŋ kwi. 22 Bɔŋ Nyii bʉ̀nə sə̀ʼ ɔ kəkʉə, yá Dɛbi ndəŋ fɔŋ, kə́ bɛ wo ndə Nyii nə bʉ́ te ɔ mbɔ, ‘Dɛbi vaa-Jesi nɔ bɛ vaafyii-ɔ, bʉʼka ɔ bu fɔ̀ʼ nubə nchəŋnchəŋ ndə mɔ tʉʼ kʉ́ʉ mbɔ ɔ fɔ̀ʼ.’

23 "Nɔ bɛ kəlɔŋ-wo-ɔ̄, Fɔŋ-Dɛbi, ndə Nyii fyúhə Ŋkwaa-bʉə-Isilɛ chɔ, kə́ bɛ Jiso, haʼ ndə ɔ nɔʼ kə kɔ̀ʼnə. 24 Bɔŋ ɔ buŋ kə̂ gwè, tʉ Jɔŋ wo ndə ɔ̃ kɔ́ muu nɔʼ kə gwè kə́ lɔ̀ʼ mbɔ, wotəmiyɔŋ mu Isilɛ la kie ndə məshìe liɛŋ-ɛŋ hə ndəŋ bʉ̂ʼʉ-e, kíahə ŋwɔŋ-ɛŋ gwè tʉ Nyii, fí muu. 25 Ndʉʉ ndə Jɔŋ kə bɛ ndə məlìʼ fɔʼɔ-ɛ, ɔ bíʼtə mbɔ, ‘Bii tʉʼ kwɔ̀ʼtə mbɔ mɔ bɛ ndaa? Bii kwɔ̀ʼtə mbɔ mɔ bɛ mbʉ Wo ndə Nyii Kùŋ Tə́ŋ mɛ? Mbee! Bɔŋ kʉʉkə məniʼ nɔ ɔ gwè, mɔ buŋ kʉ̀ʼnə wo ndə mə shùɔ takwubə-i fɛ.’

26 "Bəliŋ-bɔŋ, mbəŋ-yii vâa-Ablahaŋ ghɔŋbə mbəŋ-yii bənchəŋ ndə bii gòʼ təmə bɛ bʉə-Isilɛ fɛ kə́ fàa Nyii-bʉə-Isilɛ, ŋkwaa-ɔ̄ nɔ bɛ tʉ bʉʼʉ. 27 Təmə bʉə-Jɛlosalɛŋ ghɔŋbə bəntəŋbəshʉ-bʉə kínə wo ndə Jiso kə bɛ yɔŋ fɛ. Bɔ̂ŋ kə́ tíi ŋgieNyiikə ndə bʉəyʉkəŋgieNyii kə nyɔ̀ʼ ndəŋ Chîlɔʼbə inchəŋ, təmə bɔ̂ŋ kə́ kínə fɛ. Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kə chʉ̀ə ŋkwɛ-ɛ ndə məyí ɔ, nukə ndə bʉəyʉkəŋgieNyii nɔʼ kə nyɔ̀ʼ i fyú shʉəŋ. 28 Bɔ̂ŋ nyíɛ ghɔkə-i ighʉ́ʉnə, bɔŋ lyʉ̀ʉ haʼ mbɔ B̈ale la yí ɔ.

29 "Bɔŋ ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ kə chìi nubə nchəŋnchəŋ ndə ŋwɔʼnə-Nyii kə ghɔ̀ŋ i fyú shʉəŋ te kwu-Jiso, bɔ̂ŋ shúʼhə ɔŋ hə ndəŋ tyʉntɔɔnəkə, tyúu ɔ. 30 Bɔŋ Nyii bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ hə ndəŋ kwu. 31 Ɔ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ ndə chîbə buŋmbi tʉ bʉə ndə ghɔŋ bɔŋ nə kə́ tòʼ mɔʼɔ lɔ̀ hə Galili gɛ̀ Jɛlosalɛŋ. Nɔ bɛ bɔŋ nduɔ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ fʉ̀ʼtə nubə tʉ bʉə-Isilɛ te ɔ.

32 "Nduɔ, baʼa Banaba nɔ bɛ fɛ̄ŋ ndə məgwè nə ntəŋjyujyu-ɔ̄ tʉ bii. Nukə ndə Nyii nɔʼ kə kɔ̀ʼnə tʉ bətietie-bʉʼʉ nɔʼ fyú shʉəŋ ndəŋ mbi-yʉʼʉ laa, 33 mbɔ Nyii la nɔʼ bʉ̀nə kóʼhə Jiso. Nɔ nukə nɔ ndə Ŋwɔʼnə-təLyuu mu kuŋkə ibûu kə kwə́ʼ te Jiso mbɔ,

‘A nɔ bɛ Vaa-ɔŋ.

Laa mɔ nɔ kɛŋ bɛ Tie-a.’*13:33 Ŋwɔʼnə-təLyuu 2:7.

34 Bʉʼka Nyii nɔʼ nə kɔ̀ʼnə ndə məbʉ̀nə kóʼhə ɔŋ ndʉʉ ndə ɔ kwú təmə ɔ leʼnə bìʼ kwú fɛ. Yɔ̄ŋ-yə nɔ bɛ mu ŋwɔʼnə-Nyii ndə i ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘B̈ii kínə mbɔ biʼbə ndə mɔ nə kɔ̀ʼnə tʉ Dɛbi ndə i bɛ ŋkʉʉ, mɔ bu kɔ́ tʉ bii.’ 35 Nɔ, i nɔ bìʼ ghɔŋ mu ibɛʼ-yə kuŋ-Ŋwɔʼnə-təLyuu-kə mbɔ, ‘Nyii, a kʉʉnə mɛ̀ʼtə Wo ndə ɔ nɔʼ kɔ́ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ a, ɔ fɛ̀ mu sê fɛ.’ 36 Nduɔ, yɔ̄ŋ-yə kə́ kwə́ʼ te Dɛbi fɛ, bʉʼka ndʉʉ ndə Dɛbi kə bɛ mbi, ɔ nɔ nə yʉ́ chu-Nyii, kʉ̂ʉ nə sɛŋ kwú, bə gɛ̀ tyúu ɔ mu sě ndə bə tyúu bətie-bi chɔ, mbʉə-e fɛ̀ mu sê. 37 Mbee! I nɔ kə́ kwə́ʼ te wokədɔŋ, wobɛʼ ndə ɔ kə kwú, Nyii bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ təmə mbɔʼ-mbʉə-e fɛ̀ mu sê fɛ.

38 "Bəliŋ-bɔŋ, b̈ii yʉ́! Baʼa nɔ tʉʼ lɔ̀ʼ tʉ bii mbɔ Jiso-ɔ̄ nɔ kie ghʉəʼkə ndə məsʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼtə-ii. 39 Wotəmiyɔŋ ndə ɔ bɛ́ŋ ɔŋ, nɔʼ yú fɛʼɛ-ɛ, bɛ ndyʉndyʉ bəshʉ-Nyii, nɔ kə bɛ nukə ndə nuʼ-Mushi kə mə fɔ̀ʼ fɛ. 40 B̈ii láa le mbɔ, nukə ndə bʉəyʉkəŋgieNyii nə ghɔŋ, mə yi fyú tʉ bii fɛ. Bɔ̂ŋ nɔ kə ghɔ̀ŋ mbɔ,

41 ‘B̈ii nyíɛ, bii ndə bii tʉʼ bɛ́ʼnə Nyii,

ï chíe chu-yii, bii gwùtə sê kwútə!

Bʉʼka mɔ bu chìi nukə tʉ b̈ii láa,

nukə ndə kaʼ wo kə gìe tʉ bii, bii bɛ́ŋ fɛ.’ "*13:41 Habakɔ 1:5.

42 Ndʉʉ ndə Bɔɔ ghɔŋ Banaba kə fyú hə mu njaagháaNyii, mbʉ bʉə kɛŋ fʉ̀ʉtə bɔŋ mbɔ b̈ɔ̂ŋ bìʼ bʉ̀nə gwè ndəŋ Chîlɔʼkə, gwè kwə́ʼ tʉ bɔŋ te nubə-ɔ̄ŋ. 43 Bʉə-Juu buŋmbi ghɔŋbə bəbɛʼbʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kɔ́ fyiihə-ʉə ndə nuʼ-bʉə-Juu, kə́ gɛ̀ hə bɔ̌ŋ Bɔɔ ghɔŋ Banaba, kə́ lə̀ʼtə Nyii mu njaagháaNyii. Mbʉ bʉə-bɔ̄ŋ bəbûu fʉ̀ʉtə bɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii kɛŋ kə́ yʉ́əʼnə haʼ ndəŋ buuŋjyu-Nyii."

Bɔɔ kíahə ŋwɔŋ-ɛŋ gɛ̀ kə́ fɔ̀ʼ tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ

44 Kʉ̂ʉ bɛ biitə-kəChîlɔʼ-kə, mbʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ mu mbʉ kəyəŋkwɛʼtəŋ, kóʼ tə bìa mì ndə məyʉ́ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ lɔ̀ʼ ŋgie-Tiekətʉ-kə. 45 Bɔŋ ndʉʉ ndə bəntəŋbəshʉ-bʉə-Juu nyíɛ ntyʉʉ nuɔ-bʉə ndə bɔ̂ŋ kóʼ, bəfyuʼ ŋɛ̀nə fyii-bɔŋ. Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ chʉ́ʉhə mədʉ̀ʉhə Bɔɔ, kə́ byùutə ŋgiekə təmiyɔŋ ndə i fyú hə chu-ɔ.

46 Ndʉʉmɛ, Bɔɔ ghɔŋ Banaba bə̀ŋhə tʉ bɔŋ nə fyii tə̀ŋnə mbɔ, "Baʼa nɔ kə kie ndə mə-fəŋ-gìe ŋgieNyiikə-ɔ̄ŋ ŋkəŋ tʉ bii bʉə-Juu. Bɔŋ nduɔ ndə bii tɛ́ŋ, kə́ kwɔ̀ʼtə mbɔ bii kʉ̀ʼnə ndə məkie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ nɔ, baʼa bu lʉ̀ gɛ̀ nə yɔŋ tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ. 47 Bʉʼka Tiekətʉ nɔʼ kàhə baʼa mbɔ,

‘Mɔ nɔ tʉ́ʼ bii ndə məbɛ kɛʼɛ tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ.

Bii nɔ kie ndə məchìi ghʉəʼ-Nyii-kə ndə i kwáa bʉə, b̈ə kínə gɛ̀ dàa liʼ mbi.’ "*13:47 Adaya 49:6.

48 Ndʉʉ ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ yʉ́ yɔ̄ŋ-yə, tʉʉ-yʉə bʉ̀ʉ, bɔ̂ŋ kɔ́ ndɔ bɔŋleʼ kə́ kɔ́ kuŋhə tʉ Tiekətʉ ndə ŋgiekə-i ndə i gwè tʉ bɔŋ. Ndʉʉmɛ, bʉə bənchəŋ ndə Nyii nɔʼ kə séʼ bɔŋ ndə məkie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ, bɛ́ŋ Nyii. 49 Ndʉʉmɛ, ntəŋ Tiekətʉ wɔ̀ʼnə mu kəyəŋ-ghɔ̄ inchəŋ.

50 Ndʉʉmɛ, bəntəŋbəshʉ-bʉə-Juu kɔ́ buuŋ bənji-bəke ndə bɔ̂ŋ tʉʼ lə̀ʼtə Nyii bʉə-Juu ghɔŋbə bəntəŋbəshʉ mbʉ mu kəyəŋkwɛʼtəŋ, bɔ̂ŋ ŋɛ̀nə ntɔŋntɔŋ tʉ Bɔɔ ghɔŋ Banaba jə̀ŋ bɔŋ fyúhə mu mbʉ kəyəŋkwɛʼtəŋ. 51 Bɔŋ mbʉ bəlɔntəŋ kwètə bʉəkə kəwu-bɔŋ*13:51 Kaʼ bə kwètə bʉəkə kəwu te a, i bɛ cheʼkə ndə mədʉ̀ʼ mbɔ wo nɔʼ tɛ́ŋ ŋgie-Nyii-kə, bʉ̂ʼʉ-e kə́ bɛ kətʉ-ɔ. ndə cheʼkə mbɔ bɔ̂ŋ nɔʼ nyʉ́ʉ bɔ̌ŋ-yʉə, gɛ̀ mu Ikonioŋ. 52 Bɔŋ vâafɔʼɔ-Jiso mu Antiɔk, kie tʉʉjyu bɔŋleʼ jyʉ́ʉ kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə.