Provérbios 30

1 Ditados de Agur, filho de Jaque; uma advertência.*30.1 Ou Jaque de Massá.

Este homem declarou a Itiel;

a Itiel e a Ucal:*30.1 Ou Estou exausto, ó Deus; estou exausto, ó Deus, quase desfalecendo.

2 "Sou o mais estúpido dos homens;

não tenho o entendimento de um ser humano.

3 Não aprendi sabedoria

nem tenho conhecimento do Santo.

4 Quem subiu aos céus e desceu?

Quem ajuntou nas mãos os ventos?

Quem embrulhou as águas na sua capa?

Quem fixou todos os limites da terra?

Qual é o nome dele e o nome do seu filho?

Certamente você sabe!

5 "Cada palavra de Deus é comprovadamente pura.

Ele é um escudo para quem nele se refugia.

6 Nada acrescente às palavras dele;

do contrário, ele o repreenderá e mostrará que você é mentiroso.

7 "Duas coisas te peço, ó Deus;

não me negues antes que eu morra:

8 mantém longe de mim a falsidade e a mentira;

não me dês nem pobreza nem riqueza;

dá-me apenas o alimento necessário.

9 Senão, tendo demais, eu te negaria, te deixaria

e diria: ‘Quem é o Senhor?’.

Se eu ficasse pobre, poderia vir a roubar,

desonrando, assim, o nome do meu Deus.

10 "Não fale mal do servo ao seu senhor;

do contrário, o servo o amaldiçoará, e você levará a culpa.

11 "Existem os que amaldiçoam o próprio pai

e não abençoam a própria mãe;

12 os que são puros aos próprios olhos

e que ainda não foram purificados da sua impureza;

13 os que têm olhos altivos

e olhar desdenhoso;

14 pessoas cujos dentes são espadas

e cujas mandíbulas estão armadas de facas

para devorarem os necessitados desta terra

e os pobres da humanidade.

15 "A sanguessuga tem duas filhas.

‘Dê! Dê!’, gritam elas.

"Há três coisas que nunca estão satisfeitas;

quatro que nunca dizem: ‘É o bastante!’:

16 a sepultura,*30.16 Hebraico: Sheol. Essa palavra também pode ser traduzida por profundezas ou morte.

o ventre estéril,

a terra, cuja sede nunca é saciada,

e o fogo, que nunca diz: ‘É o bastante!’.

17 "Os olhos de quem zomba do pai

e de quem despreza os cabelos brancos da mãe*30.17 Ou desprezam a obediência à mãe.

serão arrancados pelos corvos do vale

e devorados pelos filhotes do abutre.

18 "Há três coisas misteriosas demais para mim;

quatro que não consigo entender:

19 o caminho do abutre no céu,

o caminho da serpente sobre a rocha,

o caminho do navio em alto-mar

e o caminho do homem com uma moça.

20 "Este é o caminho da adúltera:

ela come, limpa a boca e diz:

‘Não fiz nada de errado’.

21 "Três coisas fazem tremer a terra;

quatro ela não pode suportar:

22 o escravo que se torna rei,

o insensato farto de comida,

23 a mulher desprezada que, por fim, se casa

e a escrava que toma o lugar da sua senhora.

24 "Quatro seres da terra são pequenos,

embora muito sábios:

25 as formigas, criaturas de pouca força,

contudo armazenam a sua comida no verão;

26 os híraces, criaturas sem nenhum poder,

contudo habitam nos penhascos;

27 os gafanhotos, que não têm rei,

contudo avançam juntos em fileiras;

28 a lagartixa, que se pode apanhar com as mãos,

contudo encontra-se nos palácios dos reis.

29 "Há três seres que caminham com elegância;

quatro que se movem com passo garboso:

30 o leão, que é poderoso entre os animais e não foge de ninguém;

31 o galo de andar altivo;

o bode;

e o rei à frente do seu exército.

32 "Se você agiu como insensato e se exaltou,

ou se planejou o mal,

tape a boca com a mão!

33 Pois, como bater o leite produz manteiga

e torcer o nariz produz sangue,

assim provocar a raiva produz contenda".

Λόγοι του Αγούρ

1 Αυτά είναι τα ιερά λόγια του Αγούρ, γιου του Ιακαί.

Είπε ο ξακουστός Αγούρ: «Είμαι κουρασμένος, Θεέ, κουρασμένος και αποκαμωμένος. 2 Εγώ ασφαλώς είμαι ο πιο ανόητος άνθρωπος· ούτε καν τον κοινό νου δεν έχω. 3 Δεν έμαθα ποτέ μου τη σοφία κι ούτε γνωρίζω τίποτε για τον Άγιο Θεό.

4 »Ποιος στα ουράνια ανέβη και κατέβηκε;

Ποιος μάζεψε τον άνεμο στις χούφτες του;

Ποιος τα νερά μάζεψε σ’ ένα ρούχο;

Ποιος στέριωσε όλες τις άκριες της γης;

Ποιο είναι τ’ όνομά του, και ποιο

του γιου του τ’ όνομα;

Το ξέρεις;

5 »Ο κάθε λόγος του Κυρίου δοκιμασμένος·

ασπίδα είν’ αυτός για όσους

σ’ εκείνον καταφεύγουν.

6 Στα λόγια του τίποτα μην προσθέτεις,

για να μη σε διορθώσει

και ψεύτης αποδειχτείς».

7 Δυο πράγματα γυρεύω από σένα, Θεέ μου· προτού πεθάνω μη μου τα αρνηθείς: 8 Φύλαξέ με απ’ το να χρησιμοποιήσω δόλο ή ψευτιά· φτώχεια να μη μου δώσεις μα ούτε πλούτο· δίνε μου μόνο το απαραίτητο ψωμί, 9 μήπως παραχορτάσω και σε αρνηθώ, και πω «ποιος είναι ο Κύριος;» Ή πάλι μήπως μες στη φτώχεια κλέψω και δυσφημήσω το Θεό μου.

10 Δούλο να μη συκοφαντείς στον κύριό του, για να μη σε καταραστεί και ενοχοποιηθείς εσύ.

11 Υπάρχουν άνθρωποι που καταριούνται τον πατέρα τους, και τη μητέρα τους δεν την τιμούν.

12 Υπάρχουν κάποιοι που θαρρούν πως είναι καθαροί, αλλά απ’ τη ρυπαρότητά τους δεν έχουνε καθαριστεί.

13 Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν τα μάτια αγέρωχα, τα βλέφαρα υπεροπτικά.

14 Υπάρχουν άνθρωποι που ξίφη είναι τα δόντια τους, και τα σαγόνια τους μαχαίρια για να καταβροχθίζουν τους δυστυχισμένους και τους φτωχούς της γης.

Συμβουλές και άλλες παροιμίες

15 Η βδέλλα έχει δυο κόρες, που κι οι δυο λένε: «δώσε, δώσε».

Υπάρχουν τρία πράγματα, που δε χορταίνουνε ποτέ, μάλιστα τέσσερα, που δε λένε ποτέ τους «φτάνει»:

16 Ο άδης,

η στείρα μήτρα,

η γη που δε χορταίνει το νερό,

και η φωτιά, που με τίποτα δεν ικανοποιείται.

17 Μάτι που περιπαίζει τον πατέρα και τη γριά μάνα την καταφρονεί, του φαραγγιού κοράκια θα το βγάλουν, και θα το φάνε τα μικρά αετόπουλα.

18 Υπάρχουν τρία πράγματα που με ξεπερνούν, μάλιστα τέσσερα που δεν καταλαβαίνω:

19 Το πέταγμα του αετού στον ουρανό,

το πέρασμα φιδιού πάνω στο βράχο,

του πλοίου την πορεία μες στη θάλασσα,

και την αγάπη του άντρα προς τη νέα γυναίκα.

20 Να τι λογής είναι το φέρσιμο της μοιχαλίδας: Κάνει μοιχεία και λέει «τι κακό έκανα;» Είναι σαν να ’φαγε και μετά σκούπισε αδιάφορα το στόμα της.

21 Τρία πράγματα κάνουν τη γη να τρέμει, μάλιστα τέσσερα, που να τα υποφέρει δεν μπορεί:

22 Το δούλο που γίνεται βασιλιάς,

τον ανόητο που το ψωμί χορταίνει,

23 τη μισητή γυναίκα που παντρεύεται,

και την υπηρέτρια που τη θέση της κυράς της παίρνει.

24 Υπάρχουν τέσσερα ζώα πάνω στη γη, πολύ πολύ μικρά κι όμως σοφότατα:

25 Τα μυρμήγκια· είναι λαός ανίσχυρος

αλλά απ’ το καλοκαίρι αποθηκεύουν την τροφή τους.

26 Οι ύρακες· λαός ανίσχυρος κι αυτοί,

και φτιάχνουνε το σπίτι τους στο βράχο.

27 Οι ακρίδες· δεν έχουν βασιλιά

και βγαίνουν όλες σε κανονική διάταξη.

28 Η σαύρα· μπορεί κανείς και με το χέρι να την πιάσει,

κι ωστόσο βρίσκεται μέσα στ’ ανάκτορα του βασιλιά.

29 Αυτά τα τρία βαδίζουν όμορφα, μάλιστα τέσσερα ωραία προχωρούνε:

30 Το λιοντάρι, που το ισχυρότερο είναι ανάμεσα στα ζώα,

και σε κανέναν μπρος δεν οπισθοχωρεί·

31 ο κόκκορας, ο τράγος και ο βασιλιάς,

που σ’ αυτόν κανείς δεν αντιστέκεται.

32 Αν την ανοησία έκανες να περηφανευτείς κι αν σκέφτηκες κάτι κακό, κλείσε το στόμα σου. 33 Γιατί αν χτυπάς το γάλα βγάζεις βούτυρο, τη μύτη αν χτυπήσεις βγάζει αίμα· κι όταν ξεσπάσει ο θυμός βγαίνουν διχόνοιες.