Provérbios 1

1 Provérbios de Salomão, filho de Davi, rei de Israel.

2 Eles ajudarão a adquirir a sabedoria e a instrução;

a compreender as palavras que dão entendimento;

3 a receber a instrução para proceder com sensatez,

fazendo a justiça, o juízo e a retidão;

4 ajudarão a dar prudência aos ingênuos

e conhecimento e bom senso aos jovens.

5 Ouça o sábio e aumente o seu saber,

e quem tem discernimento obterá orientação

6 para compreender provérbios e parábolas,

os ditados dos sábios e os seus enigmas.

7 O temor do Senhor é o princípio do conhecimento,

mas os insensatos desprezam a sabedoria e a instrução.

Advertência contra o engano

8 Ouça, meu filho, a instrução do seu pai

e não abandone o ensino da sua mãe.

9 Eles serão um belo diadema sobre a sua cabeça

e um colar para adornar o seu pescoço.

10 Meu filho, se pecadores tentarem seduzi-lo,

não ceda!

11 Talvez eles digam:

"Venha conosco,

fiquemos de tocaia para derramar sangue,

vamos armar uma emboscada sem causa contra quem de nada suspeita!

12 Vamos engoli-los vivos, como a sepultura,*1.12 Hebraico: Sheol. Essa palavra também pode ser traduzida por profundezas ou morte.

e inteiros, como os que descem à cova;

13 acharemos todo tipo de objetos valiosos

e encheremos as nossas casas com despojos;

14 lance a sua sorte conosco;

dividiremos em partes iguais tudo o que conseguirmos!".

15 Meu filho, não se deixe levar por essa gente!*1.15 Ou não ande pelos seus caminhos!

Afaste os pés do caminho que eles seguem,

16 pois os pés deles correm para fazer o mal,

estão sempre prontos para derramar sangue.

17 Certamente é inútil estender a rede

à vista de qualquer espécie de pássaro,

18 mas eles fazem tocaia contra o próprio sangue;

armam emboscadas contra si mesmos!

19 Tal é a vereda de todos os que lucram pela ganância,

e essa ganância toma a vida de todos os que a possuem.

Advertência contra a rejeição à sabedoria

20 A sabedoria clama em alta voz nas ruas,

ergue a voz nas praças públicas.

21 De cima dos muros*1.21 Conforme a Septuaginta. Hebraico: Nas esquinas das ruas barulhentas. ela clama;

nas portas da cidade faz o seu discurso:

22 "Até quando vocês, ingênuos,

amarão a sua ingenuidade?

Vocês, zombadores, até quando

terão prazer na zombaria?

E vocês, tolos, até quando

desprezarão o conhecimento?

23 Se acatarem a minha repreensão,

compartilharei com vocês os meus pensamentos íntimos*1.23 Ou derramarei o meu espírito a vocês.

e lhes revelarei os meus ensinos.

24 Contudo, visto que vocês me rejeitaram quando os chamei

e ninguém se importou quando estendi a mão;

25 visto que desprezaram totalmente o meu conselho

e não quiseram aceitar a minha repreensão,

26 eu, da minha parte, vou rir da sua desgraça;

zombarei quando o que temem sobrevier a vocês,

27 quando aquilo que temem sobrevier a vocês como uma tempestade,

quando a desgraça os atingir como um vendaval,

quando a angústia e a dor os dominarem.

28 "Então, vocês me chamarão,

mas eu não responderei;

procurarão por mim,

mas não me encontrarão.

29 Visto que desprezaram o conhecimento

e não escolheram temer ao Senhor,

30 não quiseram aceitar o meu conselho

e fizeram pouco caso de toda a minha repreensão,

31 comerão do fruto dos seus caminhos

e se fartarão das suas próprias maquinações.

32 Porque a rebeldia dos ingênuos os matará,

e a tranquilidade dos tolos os destruirá,

33 mas quem me ouvir viverá em segurança

e estará tranquilo, sem temer nenhum mal".

Η αξία των παροιμιών

1 Συμβουλές με μορφή παροιμιών, που παραδόθηκαν από το Σολομώντα, γιο του Δαβίδ και βασιλιά του Ισραήλ.

2 Οι παροιμίες αυτές βοηθούν ν’ αποκτήσει κανείς σοφία, να καλλιεργηθεί και να καταλαβαίνει τα σοφά αποφθέγματα. 3 Διδάσκουν πώς να ζει κανείς με φρόνηση και να είναι τίμιος, δίκαιος και ειλικρινής. 4 Οξύνουν την κρίση του αμαθή και δίνουν στους νέους γνώση και αξιοσύνη. 5 Ο σοφός που ακούει αυτές τις παροιμίες, ασφαλώς θ’ αυξήσει τις γνώσεις του· κι ο εκπαιδευμένος θ’ αποκτήσει βοηθητικές συμβουλές για τη ζωή. 6 Μ’ αυτό το βιβλίο θα μπορεί κανείς να κατανοεί τα όσα λένε οι σοφοί δάσκαλοι: τα αποφθέγματά τους, τις παροιμίες τους, τις αλληγορίες τους και τα αινίγματά τους.

7 Η βάση της σοφίας είναι ο σεβασμός στον Κύριο· οι ανόητοι περιφρονούν τη σοφία και τη διδαχή.

Παροτρύνσεις και προειδοποιήσεις

8 Άκουσε γιε μου του πατέρα σου τη διδαχή και μην περιφρονήσεις της μητέρας σου τις συμβουλές· 9 γιατί στεφάνι ομορφιάς είναι αυτά για το κεφάλι σου και περιδέραιο για το λαιμό σου. 10 Γιε μου, αν θελήσουν οι αμαρτωλοί να σε παραπλανήσουν, μην υποχωρήσεις. 11 Αυτοί μπορεί να σου πουν: «Έλα μαζί μας να στήσουμε καρτέρι για φόνο, τους αθώους να παγιδέψουμε, 12 ζωντανούς να τους καταπιούμε ολόκληρους, όπως τους καταπίνει ο άδης και πάνε στον τάφο· 13 θα βρούμε πολύτιμα αγαθά, θα γεμίσουμε τα σπίτια μας λάφυρα· 14 θα ’χεις κι εσύ το μερτικό σου, κοινό ταμείο θα ’χουμε».

15 Γιε μου, μαζί τους μη συμπορευτείς, φύγε μακριά τους! 16 Τα πόδια τους τρέχουνε στο κακό και βιάζονται να χύσουν αίμα. 17 Μάταια όμως απλώνουν δίχτυ μπρος στα μάτια των πουλιών· 18 αυτοί στήνουν ενέδρες αλλά χύνουν το δικό τους αίμα· βάζουν παγίδες αλλά παγιδεύονται οι ίδιοι. 19 Αυτό συμβαίνει σ’ όλους αυτούς που βγάζουν κέρδη παράνομα· η πλεονεξία αρπάζει τη ζωή όσων σ’ εκείνην παραδίνονται.

Εκκλήσεις της Σοφίας

20 Η Σοφία*Εδώ, όπως και αλλού, η σοφία είναι προσωποποιημένη (βλ. και κεφ. 8:1–9:6). φωνάζει δυνατά στους δρόμους και στις πλατείες. 21 Στα πολύβουα σταυροδρόμια κραυγάζει· στις πύλες της πολιτείας στέλνει τα μηνύματά της:

22 «Ως πότε, εσείς ανόητοι, την ανοησία θ’ αγαπάτε; Ως πότε οι χλευαστές θα ευχαριστιούνται να χλευάζουν και οι αστόχαστοι τη γνώση θα μισούν; 23 Ακούστε την επίπληξή μου· τότε θα σας χαρίσω άφθονο το πνεύμα μου και θα σας κάνω να κατανοήσετε τα λόγια μου. 24 Σας προσκάλεσα αλλά εσείς αρνηθήκατε· πρόσφερα το χέρι μου μα ούτ’ ένας δεν έδωσε προσοχή. 25 Απορρίψατε όλες μου τις συμβουλές και περιφρονήσατε τις επιπλήξεις μου. 26 Γι’ αυτό κι εγώ με την καταστροφή σας θα γελάσω, θα σας ειρωνευτώ όταν σας κυριέψει ο τρόμος· 27 όταν πέσει σαν θύελλα πάνω σας, κι ο όλεθρός σας έρθει σαν ανεμοζάλη, όταν η θλίψη κι η στενοχώρια ξεσπάσουν πάνω σας. 28 Τότε θα με φωνάζετε μα εγώ δε θ’ αποκρίνομαι· θα με αναζητάτε αλλά δεν θα με βρίσκετε.

29 »Περιφρονήσατε τη γνώση και δεν προτιμήσατε τη θεοσέβεια· 30 δε θελήσατε τη συμβουλή μου και αγνοήσατε όλες μου τις επιπλήξεις. 31 Γι’ αυτό θα γευτείτε της συμπεριφοράς σας τους καρπούς, θα χορτάσετε από τα πονηρά σας σχέδια. 32 Γιατί η απείθεια στο Θεό σκοτώνει τους ανόητους κι η αδιαφορία τούς ασυλλόγιστους τους καταστρέφει· 33 ενώ εκείνος που με ακούει θα ζει με ασφάλεια και θα ’ναι ήσυχος απ’ του κακού τον τρόμο».