1 Ein weiser Sohn hört auf des Vaters Zucht, ein Spötter nicht einmal aufs Schelten. 2 Von der Frucht seines Mundes ißt einer Gutes, falsche Seelen aber [werden gesättigt mit] Frevel. 3 Wer auf seinen Mund achtgibt, behütet seine Seele; wer aber immer das Maul aufsperrt, tut’s zu seinem Unglück. 4 Der Faule wünscht sich viel und hat doch nichts; die Seele der Fleißigen aber wird fett. 5 Der Gerechte haßt die Verleumdungen; aber der Gottlose verursacht Schande und Spott. 6 Die Gerechtigkeit bewahrt den Unschuldigen; die Gottlosigkeit aber stürzt den Sünder ins Verderben. 7 Einer stellt sich reich und hat doch gar nichts, ein anderer stellt sich arm und besitzt doch viel. 8 Mit seinem Reichtum kann jemand sich das Leben retten; ein Armer aber bekommt keine Drohungen zu hören. 9 Das Licht der Gerechten wird hell brennen; die Leuchte der Gottlosen aber wird erlöschen. 10 Durch Übermut entsteht nur Zank, wo man sich aber raten läßt, da wohnt Weisheit. 11 Was man mühelos gewinnt, das zerrinnt; was man aber mit der Hand sammelt, das mehrt sich. 12 Langes Harren macht das Herz krank; ein erfüllter Wunsch aber ist ein Baum des Lebens. 13 Wer die Mahnung verachtet, wird von ihr gepfändet; wer aber das Gebot fürchtet, wird belohnt. 14 Die Lehre des Weisen ist eine Quelle des Lebens, daß man meide die Stricke des Todes. 15 Guter Verstand erwirbt Gunst; aber der Weg der Heuchler ist schwierig. 16 Der Kluge tut alles mit Vernunft; aber der Tor verbreitet Dummheiten. 17 Ein gottloser Bote stürzt ins Unglück, aber ein treuer Zeuge bringt Heilung. 18 Wer aus der Schule läuft, gerät in Armut und Schande; wer aber auf Zurechtweisungen achtet, kommt zu Ehren. 19 Die Befriedigung eines Verlangens tut der Seele wohl; aber vom Bösen zu weichen, ist den Toren ein Greuel. 20 Der Umgang mit den Weisen macht dich weise; wer aber an den Narren Wohlgefallen hat, wird in Sünde fallen. 21 Das Unglück verfolgt die Sünder, den Gerechten aber wird Gutes vergolten. 22 Was ein guter Mensch hinterläßt, geht über auf Kindeskinder; das Vermögen des Sünders aber wird für den Gerechten aufgespart. 23 Oft wäre viel Speise in den Furchen der Armen; aber man nimmt sie ihnen weg gegen alles Recht! 24 Wer seine Rute spart, der haßt seinen Sohn; wer ihn aber liebhat, der züchtigt ihn beizeiten. 25 Der Gerechte ißt, bis er satt ist; der Gottlosen Bauch aber hat nie genug.
1 Ko te tama whakaaro nui ka rongo ki tā tōna pāpā ako;
ko te tangata whakahī ia e kore e rongo ki te riri.
2 E kai te tangata i te pai i te hua o tōna māngai;
ka kai ia te wairua o te hunga whanokē i te tutū.
3 Ko te tangata e tiaki ana i tōna māngai e pupuri ana i tōna ora;
ko te tangata ia e hāmama nui ana ōna ngutu, ko te whakangaromanga mōna.
4 E hiahia ana te wairua o te tangata māngere, ā, kāhore he mea māna;
ka meinga ia kia mōmona te wairua o te hunga uaua.
5 E kino ana te tangata tika ki te kōrero teka;
he mea whakarihariha ia te tangata kino, ā, whakamā noa iho.
6 Ko te tika hei kaitiaki mō te tangata e tapatahi ana te ara;
ka whakatakā anō te tangata kino e te hara.
7 Tērā tētahi kei te āmene taonga mōna, heoi kāhore rawa he mea i a ia;
tērā tētahi kei te whakarawakore i a ia, heoi nui atu ōna rawa.
8 Ko ngā utu mō te tangata kia ora, ko ōna rawa;
tēnā ko te rawakore, e kore e rongo i te riri.
9 E koa ana te mārama o te hunga tika;
ka keto ia te rama o te hunga kino.
10 He totohe anake i ahu mai i te whakapehapeha;
he whakaaro nui ia kei te hunga i ngā kupu tika.
11 Ko ngā taonga i puta mai i te whakamanamana ka iti haere;
ko tā te tangata i whakaemi ai, he mea mahi, ka tupu haere.
12 He manako tāringa roa, he patu ngākau;
ka tae te koronga, ko te rākau ia o te ora.
13 Ko te tangata e whakahāwea ana ki te kupu, ka ngaro i a ia anō;
ko te tangata ia e wehi ana i te whakahau, ka whiwhi ki te utu.
14 Ko te ture o te hunga whakaaro nui, he puna nō te ora,
e puta ai i ngā reti o te mate.
15 Ko tō te ngārahu pai he hōmai atawhai;
he taikaha ia te ara o te hunga nanakia.
16 He mahi mōhio tā te tangata tūpato;
ko tā te wairangi he hora i te kūwaretanga.
17 Ka hinga te karere kino ki te kino;
ko te karere pono ia, ānō he rongoā.
18 Ko te tangata kāhore e pai ki te papaki, māna te rawakore, te whakamā;
engari ko te tangata e whai mahara ana ki te ako, ka whakahōnoretia.
19 Ko te hiahia kua rite, he reka ki te wairua;
he whakarihariha ia ki ngā kūware te whakarere i te kino.
20 Haere i te taha o te hunga whakaaro nui, ā, ka whai whakaaro koe;
ko te takahoa ia o ngā kūware, ka mamae.
21 Ka whai te kino i te hunga hara;
ko te utu ia ki te hunga tika, he pai.
22 He whakarerenga iho tā te tangata pai mō ngā tamariki a ngā tamariki;
kei te rongoā mō te tangata tika ngā taonga o te tangata hara.
23 He nui te kai kei te ngakinga a ngā rawakore;
tērā ia te mea e ngaro ana i te kore o te tikanga pai.
24 Ko te tangata e kaiponu ana i tāna whiu, e kino ana ia ki tāna tama;
ko te tangata ia e aroha ana ki a ia, ka papaki wawe i a ia.
25 Kai ana te tangata tika, mākona ana tōna wairua;
ka hapa ia te kōpū o te tangata kino.