1 Besser ein trockener Bissen mit Ruhe, als ein Haus voll Opferfleisch mit Zank! 2 Ein kluger Knecht wird herrschen über einen schändlichen Sohn und wird sich mit den Brüdern in das Erbe teilen. 3 Der Tiegel prüft das Silber und der Ofen das Gold; der HERR aber prüft die Herzen. 4 Ein Boshafter horcht auf falsche Mäuler, ein Lügner leiht verderblichen Zungen sein Ohr. 5 Wer des Armen spottet, schmäht seinen Schöpfer; wer schadenfroh ist, bleibt nicht ungestraft. 6 Kindeskinder sind eine Krone der Alten, und der Kinder Ehre sind ihre Väter. 7 Zum Narren paßt keine anmaßende Rede, so wenig als zu einem Fürsten Lügenreden. 8 Geschenke sind wie Edelsteine; wer solche geben kann, hat überall Glück. 9 Wer Liebe sucht, deckt Fehler zu; wer aber Worte hinterbringt, trennt vertraute Freunde. 10 Schelten macht mehr Eindruck auf den Verständigen als hundert Schläge auf den Narren. 11 Ein Boshafter sucht nur Empörung; aber ein unbarmherziger Bote wird gegen ihn ausgesandt werden. 12 Besser, es treffe jemand eine Bärin an, die ihrer Jungen beraubt ist, als einen Narren in seiner Torheit! 13 Wer Gutes mit Bösem vergilt, von dessen Haus wird das Böse nicht weichen. 14 Tropfenweise geht der Hader an; darum laß vom Zanken, ehe er losbricht! 15 Wer den Gottlosen gerechtspricht und den Gerechten verdammt, die sind alle beide dem HERRN ein Greuel. 16 Was nützt das Geld in der Hand des Narren, Weisheit zu kaufen in seinem Unverstand? 17 Ein Freund liebt jederzeit, und in der Not wird er als Bruder geboren. 18 Ein unvernünftiger Mensch ist, wer in die Hand gelobt und in Gegenwart seines Nächsten Bürgschaft leistet. 19 Wer Zank liebt, der liebt Entzweiung, und wer sein Tor zu hoch baut, läuft Gefahr, daß es zusammenbricht. 20 Wer verschrobenen Herzens ist, findet nichts Gutes, und wer eine arglistige Zunge hat, fällt in Unglück. 21 Wer einen Toren zeugt, der hat Kummer, und der Vater eines Narren kann sich nicht freuen. 22 Ein fröhliches Herz fördert die Genesung; aber ein niedergeschlagener Geist dörrt das Gebein aus. 23 Der Gottlose nimmt ein Geschenk aus dem Busen, um zu beugen die Pfade des Rechts. 24 Dem Verständigen liegt die Weisheit vor Augen; der Tor aber sucht sie am Ende der Erde. 25 Ein törichter Sohn macht seinem Vater Verdruß und bereitet seiner Mutter Herzeleid. 26 Einen Gerechten zu büßen, ist nicht gut; Edle zu schlagen, ist nicht recht. 27 Wer Erfahrungen gemacht hat, spart seine Worte, und wer kühlen Geistes ist, der ist ein weiser Mann. 28 Selbst ein Narr wird für weise gehalten, wenn er schweigt, für verständig, wenn er seine Lippen verschließt.
1 Ko te maramara kai, ko te mea maroke me te āta noho hei kīnaki,
pai atu i te whare kī i ngā hākari a te ngangare.
2 Hei rangatira te pononga mahara mō te tama i whakamā ai;
ka whai wāhi anō ia i roto i tō ngā tēina.
3 Ko te oko tahu para mō te hiriwa, ko te oumu mō te kōura;
ko Ihowā ia hei whakamātau mō ngā ngākau.
4 Ko te kaimahi i te hē ka tahuri ki tā te ngutu kino;
ā, ka whai taringa te teka ki tā te arero whanokē.
5 Ko te taunu ki te rawakore he tāwai ki tōna Kaihanga;
ko te tangata e koa ana ki ngā aituā, e kore e kore te whiua.
6 Hei karauna mō ngā koroheke ngā tamariki a ngā tamariki;
nā, ko te korōria o ngā tamariki ko ō rātou mātua.
7 E kore te reo rangatira e tau ki te kūware;
hore rawa anō hoki te ngutu teka ki te rangatira.
8 Ko te tangata i te mea hōmai noa, he kōhatu whakapaipai tērā ki tāna titiro;
tōna tahuritanga ake ki hea, ki hea, ka whiwhi ki te pai.
9 Ko te tangata e hīpoki ana i te hē, e whai ana i te aroha;
tēnā ko te tangata kōrerorero, e wehewehe ana i ngā hoa tupu.
10 Ko te ngotonga o te kupu riri ki roto ki te tangata mātau,
nui atu i tō ngā whiu kotahi rau ki roto ki te whakaarokore.
11 He whakakeke kau tā te tangata kino e whai ai;
nō reira ka tukua atu he karere nanakia ki a ia.
12 Kia tūtaki ki te tangata te pea kua tangohia āna kūao;
pai atu i te whakaarokore i a ia e wairangi ana.
13 Ko te tangata e hōmai ana i te kino hei utu mō te pai,
e kore te kino e neke atu i tōna whare.
14 Ko te tīmatanga o te totohe i rite ki te tangata e tuku ana i te wai kia rere;
nā reira waiho atu te totohe i te mea kīanō i oho te ngangare.
15 Ko te tangata e whakatika ana i tā te tangata kino,
me ia e whakahē ana i tā te tangata tika,
he rite tahi taua rua, he mea whakarihariha ki a Ihowā.
16 Hei aha te utu i te ringa o te kūware,
hei hoko i te whakaaro nui, kāhore nei hoki ōna mātauranga?
17 E aroha ana te hoa i ngā wā katoa;
nā, ko te teina, ko te tuakana, i whānau tērā mō ngā aituā.
18 Ko tā te tangata ngākaukore he papaki ringa;
kua waiho hei whakakapi tūranga i te aroaro o tōna hoa.
19 Ko te tangata e aroha ana ki te ngangare e aroha ana ki te kino;
ko te tangata e whakarewa ana i tōna kūwaha e rapu ana i te whakangaromanga.
20 Ko te ngākau parori kē e kore e kite i te pai;
ko te tangata he whanokē tōna arero ka taka ki te kino.
21 Ka whānau he whakaarokore mā tētahi tangata, hei whakapōuri tērā mōna;
e kore anō hoki e koa te pāpā o te pōauau.
22 He rongoā pai te ngākau koa;
ki te marū ia te wairua, ka maroke ngā wheua.
23 E tango ana te tangata kino i te mea whakapati i te uma,
hei whakapeau kē i ngā ara o te whakarite whakawā.
24 Kei te aroaro o te tangata mātau ngā whakaaro nui;
kei ngā pito ia o te whenua ngā kanohi o te whakaarokore.
25 Ko te tamaiti whakaarokore he mea whakapōuri i tōna pāpā,
he mea whakakawa i te ngākau o tōna whaea.
26 Ehara anō hoki i te mea pai kia whiua te tangata tika,
kia patua rānei ngā rangatira mō te tika.
27 He mātauranga tō te tangata e tohu ana i āna kupu;
ā, he whakaaro tō te tangata i te wairua manawanui.
28 Ko te wairangi nei anō, ki te whakarongo puku, ka kīia he whakaaro nui;
ki te kokopi ōna ngutu, ka kīia ia he tūpato.