1 Wie der Schnee zum Sommer und der Regen zur Ernte, so wenig paßt Ehre für den Narren. 2 Wie ein Sperling davonflattert und eine Schwalbe wegfliegt, so ein unverdienter Fluch: er trifft nicht ein. 3 Dem Pferd eine Geißel, dem Esel ein Zaum und dem Narren eine Rute auf den Rücken! 4 Antworte dem Narren nicht nach seiner Narrheit, damit du ihm nicht gleichest; 5 antworte aber dem Narren nach seiner Narrheit, damit er sich nicht weise dünke. 6 Es haut sich die Füße ab und muß Ärger schlucken, wer seine Sachen durch einen Narren besorgen läßt. 7 Schwach wie die Beine des Lahmen, so ist ein [weiser] Spruch im Munde des Toren. 8 Wie wenn man einen Stein in der Schleuder festbindet, so ist’s, wenn man einem Toren Ehre erweist. 9 Ein Dorn geriet in die Hand eines Trunkenen und ein Spruch in den Mund der Toren! 10 Ein Händelsüchtiger verletzt alle und nimmt Toren und Landstreicher in seinen Sold. 11 Wie ein Hund, der zu seinem Gespei zurückkehrt, so ist ein Narr, der seine Dummheit wiederholt. 12 Siehst du einen Mann, der sich selbst weise dünkt, so kannst du für einen Toren mehr Hoffnung haben als für ihn! 13 Der Faule spricht: «Es ist ein Löwe draußen, ein Leu ist mitten auf der Straße!» 14 Die Tür dreht sich in der Angel und der Faule in seinem Bett. 15 Der Faule steckt seine Hand in die Schüssel; er bringt sie kaum mehr zum Mund zurück! 16 Ein Fauler dünkt sich weiser als sieben, die verständige Antworten geben. 17 Es packt einen vorüberlaufenden Hund bei den Ohren, wer sich in einen Streit mischt, der ihn nichts angeht. 18 Wie ein Wahnsinniger, der feurige und todbringende Pfeile abschießt, 19 so ist ein Mensch, der seinen Nächsten betrügt und dann spricht: «Ich habe nur gescherzt!» 20 Wo kein Holz mehr ist, erlischt das Feuer; und wenn der Verleumder fort ist, so hört der Hader auf. 21 Zur Glut braucht es Kohlen und zum Feuer Holz, und um Streit anzufangen, einen zänkischen Mann. 22 Die Worte des Verleumders sind wie Leckerbissen; sie dringen ins Innerste des Leibes. 23 Silberschaum über Scherben gezogen, also sind feurige Lippen und ein böses Herz. 24 Mit seinen Lippen verstellt sich der Hasser, und in seinem Herzen nimmt er sich Betrügereien vor. 25 Wenn er schöne Worte macht, so traue ihm nicht; denn es sind sieben Greuel in seinem Herzen. 26 Hüllt sich der Haß in Täuschung, so wird seine Bosheit doch offenbar in der Gemeinde. 27 Wer [andern] eine Grube gräbt, fällt selbst hinein; und wer einen Stein wälzt, zu dem kehrt er zurück. 28 Eine Lügenzunge haßt die von ihr Zermalmten, und ein glattes Maul richtet Verderben an.
1 He pērā i te hukarere i te raumati, i te ua hoki i te kotinga wīti,
te kore e tau o te hōnore mō te wairangi.
2 He pērā i te manu e rererere noa ana, i te warou i ōna rerenga
te kanga pokanoa; e kore e whakatau.
3 He whiu mō te hōiho, he paraire mō te kāihe,
ā, he rākau mō te tuarā o ngā wairangi.
4 Kei rite ki tōna whakaarokore tāu whakautu ki te wairangi,
kei rite hoki a koe nā ki a ia.
5 Kia rite ki tōna whakaarokore tāu whakautu ki te wairangi,
kei mea ia he whakaaro nui ia.
6 Ko te tangata e tuku kōrero ana mā te ringa o te wairangi,
e tapahi ana i ōna waewae anō, e inumia ana hoki te hē.
7 E tautau noa ana ngā waewae o te kopa;
he pērā hoki te whakatauki i te māngai o te wairangi.
8 Ko te takai mea whakapaipai i roto i te pūranga kōhatu,
ko tōna rite kei te tangata e whakakorōria ana i te wairangi.
9 E rite ana ki te tātarāmoa e wero nei i te ringa o te haurangi,
koia anō te whakatauki i te māngai o ngā wairangi.
10 Ka rite ki te kaikōpere i tū ai te katoa,
te tangata e utu ana i te wairangi
me te tangata hoki e utu ana i ngā tira haere.
11 Ka rite ki te kurī e hoki nei ki tōna ruaki,
te wairangi e tuarua ana i tōna pōauau.
12 Ka kite koe i te tangata e mea ana ki a ia he whakaaro nui?
Ki tā te whakaaro tērā e rahi ake tā te wairangi i tāna.
13 E kī ana te māngere, "He raiona kei te ara;
he raiona kei ngā waharoa."
14 He pērā i te tatau e tāhurihuri rā i runga i ōna īnihi,
koia anō te māngere i runga i tōna moenga.
15 E kuhua ana e te māngere tōna ringa ki te rīhi;
he mahi ngenge rawa ki a ia te whakahoki mai ki tōna māngai.
16 He nui kē ake te whakaaro nui o te māngere, ki tāna nei whakaaro,
i tō ngā tāngata tokowhitu e whakaatu ana i te tikanga.
17 Ko te tangata e haere atu ana, e pokanoa ana ki te whawhai ehara nei i a ia,
ko tōna rite kei te tangata e hopu ana i te kurī ki ōna taringa.
18 Rite tonu ki te haurangi e makamaka ana i ngā mea mura,
i ngā pere, i te mate,
19 te tangata e tinihanga ana ki tōna hoa,
e mea ana, "He teka ianei he tākaro tāku?"
20 Ki te kāhore he wahie, ka mate te ahi;
ki te kore hoki he tangata kawekawe kōrero, ka mutu te ngangare.
21 He waro ki ngā ngārahu wera, he wahie ki te ahi;
he pērā te tangata totohe ki te tahu i te ngangare.
22 He rite ngā kupu a te kaikawekawe kōrero ki te maramara reka,
tae tonu iho ki ngā wāhi o roto rawa o te kōpū.
23 He ngutu pukā me te ngākau kino,
ko te rite kei te oko oneone i whakakikoruatia ki te para hiriwa.
24 Ko te tangata mauāhara e whakaware ana ki ōna ngutu,
otiia e rongoātia ana e ia te tinihanga ki roto ki a ia;
25 ki te pai tōna reo, kaua e whakapono ki a ia;
e whitu hoki ngā mea whakarihariha kei roto i tōna ngākau.
26 Ahakoa hīpoki tōna mauāhara i a ia ki te tinihanga,
ka whakakitea nuitia tōna kino ki te aroaro o te whakaminenga.
27 Ko te tangata e keri ana i te rua, ka taka anō ki roto;
ā, ko te tangata e huri ana i te kōhatu, ka hoki mai anō ki runga ki a ia.
28 E kino ana te arero teka ki āna i kuru ai,
ā, ko tā te māngai whakapati, he mahi kia ngaro.