1 After these things Jesus went away beyond the sea of Galilee, {or} of Tiberias,2 and a great crowd followed him, because they saw the signs which he wrought upon the sick.3 And Jesus went up into the mountain, and there sat with his disciples:4 but the passover, the feast of the Jews, was near.5 Jesus then, lifting up his eyes and seeing that a great crowd is coming to him, says to Philip, Whence shall we buy loaves that these may eat?6 But this he said trying him, for he knew what he was going to do.7 Philip answered him, Loaves for two hundred denarii are not sufficient for them, that each may have some little {portion}.8 One of his disciples, Andrew, Simon Peter's brother, says to him,9 There is a little boy here who has five barley loaves and two small fishes; but this, what is it for so many?10 {And} Jesus said, Make the men sit down. Now there was much grass in the place: the men therefore sat down, in number about five thousand.11 And Jesus took the loaves, and having given thanks, distributed {them} to those that were set down; and in like manner of the small fishes as much as they would.12 And when they had been filled, he says to his disciples, Gather together the fragments which are over and above, that nothing may be lost.13 They gathered {them} therefore together, and filled twelve hand-baskets full of fragments of the five barley loaves, which were over and above to those that had eaten.14 The men therefore, having seen the sign which Jesus had done, said, This is truly the prophet which is coming into the world.15 Jesus therefore knowing that they were going to come and seize him, that they might make {him} king, departed again to the mountain himself alone.16 But when evening was come, his disciples went down to the sea,17 and having gone on board ship, they went over the sea to Capernaum. And it had already become dark, and Jesus had not come to them,18 and the sea was agitated by a strong wind blowing.19 Having rowed then about twenty-five or thirty stadia, they see Jesus walking on the sea and coming near the ship; and they were frightened.20 But he says to them, It is I: be not afraid.21 They were willing therefore to receive him into the ship; and immediately the ship was at the land to which they went.22 On the morrow the crowd which stood on the other side of the sea, having seen that there was no other little ship there except that into which his disciples had got, and that Jesus had not gone with his disciples into the ship, but {that} his disciples had gone away alone;23 (but other little ships out of Tiberias came near to the place where they ate bread after the Lord had given thanks;)24 when therefore the crowd saw that Jesus was not there, nor his disciples, *they* got into the ships, and came to Capernaum, seeking Jesus.25 And having found him the other side of the sea, they said to him, Rabbi, when art thou arrived here?26 Jesus answered them and said, Verily, verily, I say to you, Ye seek me not because ye have seen signs, but because ye have eaten of the loaves and been filled.27 Work not {for} the food which perishes, but {for} the food which abides unto life eternal, which the Son of man shall give to you; for him has the Father sealed, {even} God.28 They said therefore to him, What should we do that we may work the works of God?29 Jesus answered and said to them, This is the work of God, that ye believe on him whom *he* has sent.30 They said therefore to him, What sign then doest thou that we may see and believe thee? what dost thou work?31 Our fathers ate the manna in the wilderness, as it is written, He gave them bread out of heaven to eat.32 Jesus therefore said to them, Verily, verily, I say to you, {It is} not Moses that has given you the bread out of heaven; but my Father gives you the true bread out of heaven.33 For the bread of God is he who comes down out of heaven and gives life to the world.34 They said therefore to him, Lord, ever give to us this bread.35 {And} Jesus said to them, I am the bread of life: he that comes to me shall never hunger, and he that believes on me shall never thirst at any time.36 But I have said to you, that ye have also seen me and do not believe.37 All that the Father gives me shall come to me, and him that comes to me I will not at all cast out.38 For I am come down from heaven, not that I should do *my* will, but the will of him that has sent me.39 And this is the will of him that has sent me, that of all that he has given me I should lose nothing, but should raise it up in the last day.40 For this is the will of my Father, that every one who sees the Son, and believes on him, should have life eternal; and I will raise him up at the last day.41 The Jews therefore murmured about him, because he said, I am the bread which has come down out of heaven.42 And they said, Is not this Jesus the son of Joseph, whose father and mother we have known? how then does *he* say, I am come down out of heaven?43 Jesus therefore answered and said to them, Murmur not among yourselves.44 No one can come to me except the Father who has sent me draw him, and I will raise him up in the last day.45 It is written in the prophets, And they shall be all taught of God. Every one that has heard from the Father {himself}, and has learned {of him}, comes to me;46 not that any one has seen the Father, except he who is of God, he has seen the Father.47 Verily, verily, I say to you, He that believes {on me} has life eternal.48 I am the bread of life.49 Your fathers ate the manna in the wilderness and died.50 This is the bread which comes down out of heaven, that one may eat of it and not die.51 I am the living bread which has come down out of heaven: if any one shall have eaten of this bread he shall live for ever; but the bread withal which I shall give is my flesh, which I will give for the life of the world.52 The Jews therefore contended among themselves, saying, How can he give us this flesh to eat?53 Jesus therefore said to them, Verily, verily, I say unto you, Unless ye shall have eaten the flesh of the Son of man, and drunk his blood, ye have no life in yourselves.54 He that eats my flesh and drinks my blood has life eternal, and I will raise him up at the last day:55 for my flesh is truly food and my blood is truly drink.56 He that eats my flesh and drinks my blood dwells in me and I in him.57 As the living Father has sent me and I live on account of the Father, *he* also who eats me shall live also on account of me.58 This is the bread which has come down out of heaven. Not as the fathers ate and died: he that eats this bread shall live for ever.59 These things he said in {the} synagogue, teaching in Capernaum.60 Many therefore of his disciples having heard {it} said, This word is hard; who can hear it?61 But Jesus, knowing in himself that his disciples murmur concerning this, said to them, Does this offend you?62 If then ye see the Son of man ascending up where he was before?63 It is the Spirit which quickens, the flesh profits nothing: the words which I have spoken unto you are spirit and are life.64 But there are some of you who do not believe. For Jesus knew from the beginning who they were who did not believe, and who would deliver him up.65 And he said, Therefore said I unto you, that no one can come to me unless it be given to him from the Father.66 From that {time} many of his disciples went away back and walked no more with him.67 Jesus therefore said to the twelve, Will ye also go away?68 Simon Peter answered him, Lord, to whom shall we go? thou hast words of life eternal;69 and we have believed and known that thou art the holy one of God.70 Jesus answered them, Have not I chosen you the twelve? and of you one is a devil.71 Now he spoke of Judas {the son} of Simon, Iscariote, for he {it was who} should deliver him up, being one of the twelve.
1 Daarna het Jesus na die oorkant van die see van Galil,a, dit is, van Tib,rias, gegaan;2 en 'n groot menigte het Hom gevolg, omdat hulle sy tekens gesien het wat Hy aan die siekes doen.3 En Jesus het op die berg geklim en daar met sy dissipels gaan sit.4 En die pasga, die fees van die Jode, was naby.5 Toe Jesus dan sy oë opslaan en sien dat 'n groot menigte na Hom kom, sê Hy vir Filippus: Waarvandaan sal ons brood koop, sodat hierdie mense kan eet?6 Maar Hy het dit gesê om hom op die proef te stel, want Hy het self geweet wat Hy wou doen.7 Filippus antwoord Hom: Brood vir twee honderd pennings sal nie genoeg wees vir hulle, sodat elkeen van hulle 'n stukkie kan kry nie.8 Een van sy dissipels, Andr,as, Simon Petrus se broer, sê vir Hom:9 Hier is 'n seuntjie wat vyf garsbrode en twee vissies het, maar wat is dit vir so baie mense?10 En Jesus sê: Laat die mense gaan sit. En daar was baie gras op die plek. Die manne het toe gaan sit, omtrent vyf duisend in getal.11 En Jesus het die brode geneem, en nadat Hy gedank het, deel Hy dit uit aan die dissipels en die dissipels aan die wat daar sit; so ook van die vissies, soveel as hulle wou hê.12 En nadat hulle versadig was, sê Hy vir sy dissipels: Maak die brokstukke bymekaar wat oorgeskiet het, sodat niks verlore gaan nie.13 Hulle maak toe bymekaar en het twaalf mandjies gevul met brokstukke van die vyf garsbrode wat oorgeskiet het by die wat geëet het.14 Toe die mense dan die teken sien wat Jesus gedoen het, sê hulle: Hy is waarlik die profeet wat in die wêreld sou kom.15 En toe Jesus merk dat hulle wou kom en Hom met geweld neem om Hom koning te maak, het Hy weer weggegaan na die berg, Hy alleen.16 En toe dit aand geword het, het sy dissipels afgegaan na die see toe.17 En nadat hulle in die skuit geklim het, het hulle oor die see gevaar na Kap,rnaÂm; en dit was al donker, en Jesus het nog nie by hulle gekom nie.18 En die see was onstuimig, omdat 'n sterk wind gewaai het.19 En toe hulle omtrent drie of vier myl geroei het, sien hulle Jesus op die see loop en naby die skuit kom; en hulle het bang geword.20 Maar Hy sê vir hulle: Dit is Ek, moenie vrees nie.21 Toe was hulle gewillig om Hom in die skuit te neem, en dadelik het die skuit by die land aangekom waar hulle na toe gegaan het.22 Die volgende dag sien die skare wat oorkant die see gestaan het, dat daar geen ander skuit was nie, behalwe daardie een waarin sy dissipels gegaan het; en dat Jesus nie saam met sy dissipels in die skuit gegaan het nie, maar dat sy dissipels alleen weggevaar het.23 Maar ander skuite het van Tib,rias aangekom naby die plek waar hulle die brood geëet het, nadat die Here gedank het.24 Toe die skare dan sien dat Jesus nie daar was nie en sy dissipels ook nie, het hulle self ook in die skuite geklim en na Kap,rnaÂm gegaan om Jesus te soek.25 En toe hulle Hom oorkant die see gevind het, sê hulle vir Hom: Rabbi, wanneer het U hier gekom?26 Jesus antwoord hulle en sê: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, julle soek My nie omdat julle tekens gesien het nie, maar omdat julle van die brode geëet en versadig geword het.27 Moenie werk om die spys wat vergaan nie, maar om die spys wat bly tot in die ewige lewe, wat die Seun van die mens julle sal gee; want Hom het God, die Vader, verseël.28 Toe vra hulle Hom: Wat moet ons doen om die werke van God te volbring?29 Jesus antwoord en sê vir hulle: D¡t is die werk van God, dat julle in Hom glo wat Hy gestuur het.30 En hulle sê vir Hom: Watter teken doen U dan, sodat ons kan sien en U glo? Wat werk U?31 Ons vaders het die manna in die woestyn geëet, soos geskrywe is: Hy het brood uit die hemel aan hulle gegee om te eet.32 En Jesus sê vir hulle: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, dit is nie Moses wat die brood uit die hemel aan julle gegee het nie, maar my Vader gee julle die ware brood uit die hemel.33 Want die brood van God is Hy wat uit die hemel neerdaal en aan die wêreld die lewe gee.34 Toe sê hulle vir Hom: Here, gee ons altyd hierdie brood.35 En Jesus sê vir hulle: Ek is die brood van die lewe; wie na My toe kom, sal nooit honger kry nie; en wie in My glo, sal nooit dors kry nie.36 Maar Ek het vir julle gesê dat julle My gesien het, en tog glo julle nie.37 Al wat die Vader My gee, sal na My toe kom; en Ek sal hom wat na My toe kom, nooit uitwerp nie.38 Want Ek het uit die hemel neergedaal, nie om my wil te doen nie, maar die wil van Hom wat My gestuur het.39 En dit is die wil van die Vader wat My gestuur het, dat al wat Hy My gegee het, Ek daarvan nie sal verloor nie, maar dit opwek in die laaste dag.40 En dit is die wil van Hom wat My gestuur het, dat elkeen wat die Seun aanskou en in Hom glo, die ewige lewe mag hê; en Ek sal hom opwek in die laaste dag.41 Toe murmureer die Jode oor Hom, omdat Hy gesê het: Ek is die brood wat uit die hemel neergedaal het.42 En hulle sê: Is Hy nie Jesus, die seun van Josef, wie se vader en moeder ons ken nie? Hoe sê Hy dan: Ek het uit die hemel neergedaal?43 En Jesus antwoord en sê vir hulle: Moenie onder mekaar murmureer nie.44 Niemand kan na My toe kom as die Vader wat My gestuur het, hom nie trek nie; en Ek sal hom opwek in die laaste dag.45 Dit is geskrywe in die profete: En hulle sal almal deur God geleer wees. Elkeen dan wat dit van die Vader gehoor en geleer het, kom na My toe.46 Nie dat iemand die Vader gesien het nie, behalwe Hy wat van God kom: Hy het die Vader gesien.47 Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, wie in My glo, het die ewige lewe.48 Ek is die brood van die lewe.49 Julle vaders het die manna in die woestyn geëet en het gesterwe.50 D¡t is die brood wat uit die hemel neerdaal, sodat iemand daarvan kan eet en nie sterwe nie.51 Ek is die lewende brood wat uit die hemel neergedaal het. As iemand van hierdie brood eet, sal hy lewe tot in ewigheid. En die brood wat Ek sal gee, is my vlees wat Ek vir die lewe van die wêreld sal gee.52 Die Jode het toe met mekaar gestry en gesê: Hoe kan Hy ons sy vlees gee om te eet?53 En Jesus sê vir hulle: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, as julle nie die vlees van die Seun van die mens eet en sy bloed drink nie, het julle geen lewe in julleself nie.54 Hy wat my vlees eet en my bloed drink, het die ewige lewe, en Ek sal hom opwek in die laaste dag.55 Want my vlees is waarlik spys, en my bloed is waarlik drank.56 Wie my vlees eet en my bloed drink, bly in My en Ek in hom.57 Soos die lewende Vader My gestuur het, en Ek deur die Vader lewe, so sal hy wat My eet, ook deur My lewe.58 D¡t is die brood wat uit die hemel neergedaal het -- nie soos julle vaders die manna geëet en gesterwe het nie; wie hierdie brood eet, sal tot in ewigheid lewe.59 Hierdie dinge het Hy gesê in die sinagoge toe Hy in Kap,rnaÂm onderrig gegee het.60 En baie van sy dissipels het gesê toe hulle dit hoor: Hierdie woord is hard, wie kan daarna luister?61 En Jesus het in Homself geweet dat sy dissipels hieroor murmureer, en Hy sê vir hulle: Is dit julle tot 'n aanstoot?62 Hoe dan as julle die Seun van die mens daarheen sien opvaar waar Hy tevore was?63 Dit is die Gees wat lewend maak, die vlees is van geen nut nie; die woorde wat Ek tot julle spreek, is gees en is lewe.64 Maar daar is sommige van julle wat nie glo nie. Want Jesus het van die begin af geweet wie hulle was wat nie glo nie, en wie hy was wat Hom sou verraai.65 En Hy sê: Om hierdie rede het Ek vir julle gesê dat niemand na My toe kan kom as dit hom nie deur my Vader gegee is nie.66 Hieroor het baie van sy dissipels teruggegaan en nie meer saam met Hom gewandel nie.67 Toe sê Jesus vir die twaalf: Wil julle nie ook weggaan nie?68 En Simon Petrus antwoord Hom: Here, na wie toe sal ons gaan? U het die woorde van die ewige lewe.69 En ons het geglo en erken dat U die Christus is, die Seun van die lewende God.70 Jesus antwoord hulle: Het Ek nie julle twaalf uitverkies nie? En een van julle is 'n duiwel!71 En Hy het bedoel Judas Isk riot, die seun van Simon; want hy sou Hom verraai, hy wat een van die twaalf was.