1 ယုဒရှင်ဘုရင်အာခတ် နန်းစံဆယ်နှစ်နှစ်တွင် ဧလာသားဟောရှေသည် နန်းထိုင်၍ ရှမာရိမြို့၌ ဣသရေလနိုင်ငံကို ကိုးနှစ်စိုးစံလေ၏။ 2 ထိုမင်းသည် ထာဝရဘုရားရှေ့တော်၌ဒုစရိုက်ကိုပြု၏။ သို့သော်လည်း သူ့ရှေ့မှာဖြစ်ဖူးသော ဣသရေလရှင်ဘုရင်တို့ပြုသော ဒုစရိုက်ကိုမမီ။ 3 ထိုမင်းကို အာရှုရိရှင်ဘုရင် ရှာလမနေဇာသည်စစ်ချီ၍ ဟောရှေသည်ကျွန်ခံသဖြင့် အခွန်ဆက်ရ၏။ 4 နောက်တစ်ဖန် နှစ်တိုင်းဆက်ရသော အခွန်ကိုမဆက်။ သွာအမည်ရှိသော အဲဂုတ္တုရှင်ဘုရင်ထံသို့ သံတမန်ကိုစေလွှတ်၍၊ ပုန်ကန်မည့်အကြံရှိသည်ကို အာရှုရိရှင်ဘုရင်သိသဖြင့်၊ ဟောရှေကိုဖမ်းဆီး၍ ထောင်ထဲမှာချုပ်ထားပြီးလျှင်၊
5 ဣသရေလပြည် တစ်လျှောက်လုံးသို့ စစ်ချီ၍၊ ရှမာရိမြို့သို့ရောက်သော် သုံးနှစ်ဝိုင်းထား၏။ 6 ဟောရှေနန်းစံကိုးနှစ်တွင်၊ အာရှုရိရှင်ဘုရင်သည် ရှမာရိမြို့ကိုရပြီးလျှင်၊ ဣသရေလအမျိုးကို အာရှုရိပြည်သို့သိမ်းသွား၍ ဂေါဇန်မြစ်နား၊ ဟာလမြို့၊ ဟာဗော်မြို့အစရှိသော မေဒိနိုင်ငံမြို့ရွာတို့၌ထား၏။ 7 အကြောင်းမူကား၊ အဲဂုတ္တုပြည်နှင့် အဲဂုတ္တုဖာရောဘုရင်လက်ထဲက ကယ်နုတ်တော်မူသော မိမိတို့ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရားကို ဣသရေလအမျိုးသားတို့သည် ပြစ်မှား၍ အခြားတစ်ပါးသောဘုရားတို့ကို ရိုသေကြ၏။ 8 သူတို့ရှေ့မှ ထာဝရဘုရားနှင်ထုတ်တော်မူသော တစ်ပါးအမျိုးသားတို့ထုံးစံနှင့် မိမိတို့ချီးမြှောက်သော ရှင်ဘုရင်တို့ထုံးစံသို့လိုက်ကြ၏။ 9 မိမိတို့ ဘုရားသခင်ထာဝရဘုရားတစ်ဖက်၌ မတရားသောအမှုကို မထင်မရှားပြုကြ၏။ ကင်းစောင့်သောမျှော်စင်ဖြစ်စေ၊ ခိုင်ခံ့သောမြို့ဖြစ်စေ၊ မြို့ရွာအလုံးစုံတို့၌ မြင့်သောအရပ်ကို တည်ကြ၏။ 10 ရုပ်တုဆင်းတုနှင့် အာရှရပင်တို့ကို မြင့်သောကုန်းရှိသမျှတို့အပေါ်မှာလည်းကောင်း၊ စိမ်းသောသစ်ပင်ရှိသမျှ အောက်မှာလည်းကောင်း၊ တည်ထောင်ပြုစုကြ၏။၃ရာ၊၁၄:၂၃။11 သူတို့ရှေ့မှ ထာဝရဘုရားနှင်ထုတ်တော်မူသော တစ်ပါးအမျိုးသားပြုသကဲ့သို့ မြင့်သောအရပ်ရှိသမျှအပေါ်မှာ နံ့သာပေါင်းကိုမီးရှို့၍ ထာဝရဘုရား၏အမျက်တော်ကို နှိုးဆော်ခြင်းငှာ အဓမ္မအမှုတို့ကို ပြုကြ၏။ 12 ထာဝရဘုရားပညတ်တော်မူသောအမှု၊ ရုပ်တုဆင်းတုတို့၌ ပူဇော်ခြင်းအမှုကို ပြုကြ၏။ 13 သို့ရာတွင် ထာဝရဘုရားက အဓမ္မလမ်းတို့ကို ရှောင်ကြလော့။ ငါသည် သင်တို့ဘိုးဘေးတို့၌ ထားသောတရား၊ ငါ့ကျွန်ပရောဖက်တို့ဖြင့် ပေးလိုက်သောတရားကို အကုန်အစင်ကျင့်၍၊ ငါ့စီရင်ထုံးဖွဲ့ချက်တို့ကို စောင့်ရှောက်ကြလော့ဟု ပရောဖက်များနှင့် အနာဂတ်ဟောဆရာများတို့ဖြင့် ဣသရေလအမျိုး၊ ယုဒအမျိုး၌ သက်သေခံတော်မူသော်လည်း၊ 14 သူတို့သည်နားမထောင်။ မိမိတို့ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရားကို မယုံကြည်သောဘိုးဘေးတို့လည်ပင်းကဲ့သို့ မိမိတို့လည်ပင်းကို ခိုင်မာစေကြ၏။ 15 စီရင်တော်မူချက်၊ ဘိုးဘေးတို့နှင့် ဖွဲ့တော်မူသောပဋိညာဉ်၊ သူတို့၌ သက်သေခံတော်မူသော သက်သေတို့ကိုပယ်၍ အနတ္တတရားကို ကျင့်လျက် အချည်းနှီးသက်သက် ဖြစ်ကြ၏။ အကြင်တစ်ပါးအမျိုးသားကျင့်သကဲ့သို့ မကျင့်ကြနှင့်ဟု ထာဝရဘုရားပညတ်တော်မူ၏၊ ပတ်လည်၌နေသော ထိုအမျိုးသားနောက်သို့လိုက်ကြ၏။ 16 မိမိတို့ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရား၏ပညတ်တော်ရှိသမျှတို့ကို စွန့်၍ နွားသငယ်တည်းဟူသော သွန်းသောရုပ်တုနှင့် အာရှရပင်ကို လုပ်ကြ၏။ မိုးကောင်းကင်တန်ဆာများကို ကိုးကွယ်၍ ဗာလဘုရားကိုလည်းဝတ်ပြုကြ၏။၃ရာ၊ ၁၂:၂၈17 သားသမီးတို့ကို မီးဖြင့်ပူဇော်ကြ၏။ နတ်ဝိဇ္ဇာအတတ်၊ ပြုစားသောအတတ်ကို သုံးဆောင်၍ ထာဝရဘုရား၏အမျက်တော်ကို နှိုးဆော်ခြင်းငှာ၊ ရှေ့တော်၌ ဒုစရိုက်ကိုပြုမည်ဟု ကိုယ်ကိုရောင်းကြ၏။၃ရာ၊ ၁၂:၂၈18 ထိုကြောင့် ထာဝရဘုရားသည် ဣသရေလအမျိုးကို ပြင်းစွာအမျက်ထွက်၍ မျက်မှောက်တော်မှ ပယ်ရှားတော်မူ၏။ ယုဒအမျိုးမှတစ်ပါး အခြားသောအမျိုး မကျန်ကြွင်းရ။ 19 ယုဒအမျိုးမူကား၊ မိမိတို့ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရား၏ပညတ်တရားတော်ကိုမစောင့်၊ ဣသရေလအမျိုးလိုက်သော ထုံးစံဓလေ့သို့ လိုက်ကြ၏။ 20 ထာဝရဘုရားသည်လည်း၊ ဣသရေလအမျိုးရှိသမျှကို ရွံရှာ၍ မျက်မှောက်တော်မှ မနှင်ထုတ်မီတိုင်အောင် ဒဏ်ခတ်တော်မူ၏။ လုယက်သောသူတို့လက်၌ အပ်တော်မူ၏။ 21 ဣသရေလအမျိုးကို ဒါဝိဒ်မင်းမျိုးမှဆုတ်ဖဲ့၍၊ သူတို့သည် နေဗတ်၏သားယေရောဗောင်ကို ရှင်ဘုရင်အရာ၌ ခန့်ထားကြ၏။ ယေရောဗောင်သည်လည်း ထာဝရဘုရားနောက်တော်သို့လိုက်ရာလမ်းမှ ဣသရေလအမျိုးကို လွှဲစေ၍ ဒုစရိုက်ကြီးကို ပြုစေ၏။ 22 သို့ဖြစ်၍ ယေရောဗောင်ပြုသောဒုစရိုက်လမ်းသို့ ဣသရေလအမျိုးသားတို့သည် အစဉ်တစိုက် လိုက်ကြ၏။ 23 ထာဝရဘုရားသည် မိမိကျွန် ပရောဖက်အပေါင်းတို့ဖြင့် မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း၊ ဣသရေလအမျိုးကို မျက်မှောက်တော်မှ ပယ်ရှားတော်မမူမီတိုင်အောင် သူတို့သည် ထိုဒုစရိုက်အပြစ်ကို မရှောင်ဘဲလိုက်ကြ၏။ ထိုကြောင့် နေရင်းပြည်မှ အာရှုရိပြည်သို့ သိမ်းသွားခြင်းကို ယနေ့တိုင်အောင်ခံရကြ၏။
24 အာရှုရိရှင်ဘုရင်သည်လည်း၊ ဗာဗုလုန်မြို့သား၊ ကုသမြို့သား၊ အာဝမြို့သား၊ ဟာမတ်မြို့သား၊ သေဖရဝိမ်မြို့သားတို့ကိုဆောင်ခဲ့၍၊ ရှမာရိမြို့ရွာတို့တွင် ဣသရေလအမျိုးသားကိုယ်စားထားသဖြင့် ထိုလူတို့သည် ရှမာရိမြို့ရွာတို့ကိုသိမ်းယူ၍ နေရာကျကြ၏။ 25 နေရာကျစက ထာဝရဘုရားကိုမရိုသေသောကြောင့်၊ ခြင်္သေ့တို့ကို စေလွှတ်၍ အချို့တို့ကို ကိုက်စေတော်မူ၏။ 26 ထိုကြောင့် အချို့တို့က၊ ကိုယ်တော်ပြောင်းစေ၍၊ ရှမာရိမြို့ရွာတို့၌ ထားတော်မူသော လူအမျိုးမျိုးတို့သည် ထိုပြည်စောင့်ဘုရား၏ တရားကို နားမလည်သောကြောင့်၊ ထိုဘုရားသည် ခြင်္သေ့တို့ကိုစေလွှတ်၍ နေရာကျသောသူတို့ကို သတ်ပါသည်ဟု အာရှုရိရှင်ဘုရင်အား လျှောက်ကြသော်၊ 27 အာရှုရိရှင်ဘုရင်က၊ ထိုပြည်မှသိမ်းခဲ့သော ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ယောက်ကို ပြန်ပို့ကြ။ သူသည်သွား၍ ထိုပြည်စောင့်ဘုရား၏ တရားကို သွန်သင်လျက်နေပါလေစေဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း၊ 28 ရှမာရိမြို့မှသိမ်းခဲ့သော ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ယောက်သည် ပြန်၍ ဗေသလမြို့၌နေလျက်၊ ထာဝရဘုရားကို အဘယ်သို့ ရိုသေရမည်ကို သွန်သင်လေ၏။ 29 သို့သော်လည်း ထိုလူမျိုးအသီးအသီးတို့သည် မိမိတို့ဘုရားကိုလုပ်၍ နေရာကျသောမြို့ရွာတွင် မြင့်သောအရပ်ပေါ်မှာ ရှမာရိမြို့သားလုပ်နှင့်သော အိမ်တို့၌ တင်ထားကြ၏။ 30 ဗာဗုလုန်မြို့သားတို့သည် သုကုတ်ဗေနုတ် ဘုရား၊ ကုသမြို့သားတို့သည် နေရဂါလဘုရား၊ ဟာမတ် မြို့သားတို့သည် အရှိမဘုရား၊ 31 အာဝမြို့သားတို့သည် နိဗဟာဇဘုရားနှင့် တာတက်ဘုရားကို လုပ်ကြ၏။ သေဖရဝိမ်မြို့သားတို့သည်လည်း သေဖရဝိမ်မြို့စောင့်ဘုရား အာဒြမ္မေလက်နှင့် အာနမ္မေလက်ဘုရားတို့အား သားသမီးကိုမီးရှို့၍ ပူဇော်ကြ၏။ 32 ထာဝရဘုရားကိုလည်းရိုသေ၍ သာမညလူတို့ကို မြင့်သောအရပ် ယဇ်ပုရောဟိတ်အရာ၌ ခန့်ထားသဖြင့်၊ သူတို့သည် မြင့်သောအရပ်အိမ်တို့၌ လူများအဖို့ ယဇ်ပူဇော်ကြ၏။ 33 ထိုသို့ ထာဝရဘုရားကို ရိုသေကြ၏။ သိမ်းသွားခြင်းကိုခံရသော လူမျိုးပြုသကဲ့သို့ မိမိတို့ဘုရားကိုလည်း ဝတ်ပြုကြ၏။ 34 ယနေ့တိုင်အောင် ရှေးထုံးစံဓလေ့သို့ လိုက်ကြသည်ဖြစ်၍၊ ထာဝရဘုရားကို ရိုသေရာမရောက်။ ဣသရေလအမျိုးခံရသော စီရင်ထုံးဖွဲ့ချက်တို့ကို မစောင့်။ ဣသရေလအမည်ဖြင့်သမုတ်သော ယာကုပ်အမျိုးသားတို့၌ ထာဝရဘုရား ထားတော်မူသော ပညတ်တရားတို့ကိုမကျင့်ဘဲနေကြ၏။က၊ ၃၂:၂၈၊၃၅:၁၀။35 ထာဝရဘုရားသည် ထိုအမျိုးသားတို့နှင့် ပဋိညာဉ်ဖွဲ့၍၊ သင်တို့သည် အခြားတစ်ပါးသောဘုရားတို့ကို မရိုသေ၊ ဦးမညွှတ်၊ ဝတ်မပြု၊ ယဇ်မပူဇော်ရ။ထွ၊ ၂၀:၅၊တရား၊ ၅:၉။36 သင်တို့ကို ကြီးသောတန်ခိုး၊ ဆန့်သောလက်ရုံးတော်အားဖြင့် အဲဂုတ္တုပြည်မှကယ်နုတ်တော်မူသော ထာဝရဘုရားကိုသာ ရိုသေကိုးကွယ်၍ ယဇ်ပူဇော်ရမည်။တရား၊ ၆:၁၃။37 သင်တို့အဖို့ ရေးထားတော်မူသော စီရင်ထုံးဖွဲ့ချက် ပညတ်တရားတို့ကို အစဉ်အမြဲစောင့်ရှောက်ရမည်။ အခြားတစ်ပါးသော ဘုရားတို့ကို မရိုသေရ။ 38 သင်တို့နှင့်ငါဖွဲ့သော ပဋိညာဉ်ကိုမမေ့လျော့ရ။ အခြားတစ်ပါးသော ဘုရားတို့ကို မရိုသေရ။ 39 သင်တို့၏ ဘုရားသခင်ထာဝရဘုရားကိုသာရိုသေရမည်။ သို့ပြုလျှင် ရန်သူအပေါင်းတို့လက်မှ ကယ်နုတ်တော်မူမည်ဟု မှာထားတော်မူသော်လည်း၊ 40 သူတို့သည်နားမထောင်၊ ရှေးထုံးစံဓလေ့သို့လိုက်ကြ၏။ 41 ထိုလူအမျိုးမျိုး ကိုယ်တိုင်မှစ၍၊ သားမြေးမြစ်တို့သည် ထာဝရဘုရားကို ရိုသေကြ၏။ ရုပ်တုဆင်းတုတို့ကိုလည်း ဝတ်ပြုကြ၏။ မိရိုးဖလာသို့လိုက်၍ ယနေ့တိုင်အောင်ကျင့်နေကြ၏။
1 No ano duodécimo de Acaz, rei de Judá, 2Rs 15.30começou Oseias, filho de Elá, a reinar em Samaria e reinou nove anos. 2 Fez o mal à vista de Jeová; contudo, não como os reis de Israel que foram antes dele. 3 2Rs 18.9-12Contra ele veio Os 10.14Salmaneser, rei da Assíria; Oseias ficou sendo seu servo e pagava-lhe tributos. 4 O rei da Assíria achou Oseias em conspiração, porque ele tinha enviado mensageiros a Sô, rei do Egito, e não tinha entrado com o tributo, como fizera de ano em ano; portanto, o rei da Assíria o encerrou e o pôs em grilhões numa prisão. 5 Então, o rei da Assíria passou por toda a terra, subiu a Samaria e Os 13.16a sitiou três anos. 6 No ano nono de Oseias, tomou o Os 13.16rei da Assíria a Samaria, e Dt 28.64;29.27-28levou Israel cativo para a Assíria, e 2Rs 18.11;1Cr 5.26pô-los em Hala, junto a Habor, rio de Is 37.12Gozã, e Is 13.17;21.2nas cidades dos medos.
7 Js 23.16Assim sucedeu porque os filhos de Israel tinham pecado contra Jeová, seu Deus, Êx 14.15-30que os tirou da terra do Egito, de debaixo da mão de Faraó, rei do Egito, e Jz 6.10haviam temido a outros deuses 8 e Lv 18.3;Dt 18.9andado nos estatutos das nações que Jeová expulsou de diante dos filhos de Israel e nos que os 2Rs 17.19;16.3reis de Israel estabeleceram. 9 Os filhos de Israel fizeram secretamente contra Jeová, seu Deus, o que não era reto e edificaram para si altos em todas as cidades, desde a 2Rs 18.8torre das atalaias até a cidade fortificada. 10 Êx 34.12-14Levantaram para si colunas e 1Rs 14.23;Mq 5.14Aserins sobre todos os outeiros altos e debaixo de todas as árvores frondosas; 11 ali queimavam incenso em todos os altos, como fizeram as nações que Jeová expulsou de diante deles; cometeram ações iníquas para provocarem Jeová à ira 12 e serviram a ídolos, Êx 20.4de que Jeová lhes dissera: Não fareis isso. 13 Todavia, Ne 9.29-30Jeová deu testemunho a Israel e a Judá 2Rs 17.23pelo ministério de todos os profetas 1Sm 9.9e de todos os videntes, dizendo: Jr 7.3-7;18.11;Ez 18.31Voltai dos vossos maus caminhos e guardai os meus mandamentos e os meus estatutos, conforme a lei toda que prescrevi a vossos pais e que vos enviei por meio dos profetas, meus servos. 14 Porém não o quiseram ouvir, Êx 32.9;33.3;At 7.51mas endureceram a sua cerviz, como a de seus pais, que não creram em Jeová, seu Deus. 15 Jr 8.9Rejeitaram os estatutos e Êx 24.6-8;Dt 29.25a aliança que fez com seus pais e os testemunhos que lhes deu; Dt 32.21seguiram a vaidade, Jr 2.5;Rm 1.21-23e tornaram-se vãos, e seguiram as nações que estavam ao redor deles, a respeito das quais Dt 12.30-31Jeová lhes ordenara que não fizessem como elas fizeram. 16 Abandonaram todos os mandamentos de Jeová, seu Deus, e 1Rs 12.28fizeram para si imagens fundidas de 1Rs 14.15,23dois bezerros, e fabricaram uma Aserá, e 2Rs 21.3;Dt 4.15,19adoraram todo o exército do céu, e 1Rs 16.31serviram a Baal. 17 Também 2Rs 16.3fizeram a seus filhos e suas filhas passar pelo fogo, e Lv 19.26;Dt 18.10-12deram-se a adivinhações e encantamentos, e 1Rs 21.20venderam-se para fazer o mal à vista de Jeová, provocando-o à ira. 18 Portanto, Jeová muito se irou contra Israel e 2Rs 17.6os tirou de diante da sua face; 1Rs 11.13,32,36e não ficou senão somente a tribo de Judá.
19 Também 1Rs 14.22-23Judá não guardou os mandamentos de Jeová, seu Deus, mas 2Rs 16.3andou nos estatutos que Israel fez. 20 Jeová rejeitou toda a linhagem de Israel, e os afligiu, e 2Rs 15.29os entregou nas mãos dos despojadores, até os ter lançado fora da sua presença. 21 Pois 1Rs 11.11,31ele rasgara Israel da casa de Davi; e eles 1Rs 12.20fizeram rei a Jeroboão, filho de Nebate; 1Rs 12.28-33Jeroboão apartou a Israel de Jeová e fê-lo cometer um grande pecado. 22 Os filhos de Israel andaram em todos os pecados que Jeroboão cometeu (não se apartaram deles), 23 2Rs 17.6até que Jeová removeu a Israel de diante da sua face, 2Rs 17.13como falou por meio de todos os profetas, seus servos. 2Rs 17.6Assim, foi Israel transferido da sua terra para a Assíria, até o dia de hoje.
24 Ed 4.2,10O rei da Assíria trouxe gente de Babilônia, e de Cuta, e de 2Rs 18.34Ava, e de 1Rs 8.65Hamate, e de Sefarvaim e pô-la nas cidades de Samaria em lugar dos filhos de Israel; eles possuíram Samaria e habitaram nas suas cidades. 25 Quando começaram a habitar ali, não temiam a Jeová; portanto, Jeová enviou entre eles leões que os matavam. 26 Pelo que disseram ao rei da Assíria: As nações que transferiste e puseste nas cidades de Samaria não sabem a maneira de servir ao deus da terra; por isso, tem enviado entre eles leões, que os matam, porquanto não sabem a maneira de servir ao deus da terra.
27 Então, o rei da Assíria deu ordens, dizendo: Levai para lá um dos sacerdotes que vós de lá trouxestes (que eles vão e habitem ali); e que ele lhes ensine a maneira de servir ao deus da terra. 28 Veio um dos sacerdotes que eles tinham transferido de Samaria, e habitou em Betel, e lhes ensinava como deviam temer a Jeová. 29 Todavia, cada nação fez para si os seus deuses nas cidades que habitava, e puseram-nos 1Rs 12.31;13.32nas casas dos altos que os samaritanos tinham feito. 30 2Rs 17.24Os de Babilônia fizeram Sucote-Benote, e os de Cuta fizeram Nergal, e os de Hamate fizeram Asima, 31 e os avitas fizeram Nibaz e Tartaque, e 2Rs 17.17os sefarvitas queimavam seus filhos no fogo a 2Rs 19.37Adrameleque e a Anameleque, deuses de 2Rs 17.24Sefarvaim. 32 Sf 1.5Assim, temiam a Jeová e 1Rs 12.31dentre si fizeram sacerdotes dos altos, os quais sacrificavam por eles nas casas dos altos. 33 Eles temiam a Jeová e serviam aos seus deuses, segundo o costume das nações do meio das quais tinham sido transferidos.
34 Até o dia de hoje, seguem os antigos costumes, não temem a Jeová, nem fazem segundo os seus próprios estatutos e ordenanças ou segundo a lei e mandamento que Jeová deu aos filhos de Jacó, Gn 32.28;35.10a quem chamou Israel; 35 com os quais Jeová fizera aliança e lhes tinha mandado, dizendo: Jz 6.10Não temereis a outros deuses, Êx 20.5nem vos prostrareis diante deles, nem os servireis, nem lhes oferecereis sacrifícios; 36 mas sim a Jeová, Êx 14.15-30que vos tirou da terra do Egito com grande poder e Êx 6.6;9.15com braço estendido, Lv 19.32;Dt 6.13a ele temereis, e diante dele vos prostrareis, e a ele oferecereis sacrifícios. 37 Os estatutos, e as ordenanças, e a lei e o mandamento que vos deu por escrito, a esses tereis cuidado de Dt 5.32os observar para sempre; não temereis a outros deuses. 38 Dt 4.23;6.12Não vos esquecereis da aliança que fiz convosco, nem temereis a outros deuses; 39 mas temereis a Jeová, vosso Deus, e ele vos livrará das mãos de todos os vossos inimigos. 40 Contudo, eles não deram ouvidos, mas procederam segundo o seu antigo costume. 41 Sf 1.5;Mt 6.24Assim, essas nações temiam a Jeová e serviam as suas imagens de escultura; como fizeram seus pais, assim fazem também seus filhos e os filhos de seus filhos, até o dia de hoje.
/images/a/Tcg2NiV7ce24OT6kCIQGR)
/images/a/qHG3xNP8jqR-HqIiucz0L)