1 Y LLAMÓ Moisés á todo Israel, y díjoles: Oye, Israel, los estatutos y derechos que yo pronuncio hoy en vuestros oídos: y aprendedlos, y guardadlos, para ponerlos por obra.
2 5.2 Ex. 19.5. cp. 4.23. Jehová nuestro Dios hizo pacto con nosotros en Horeb.
3 5.3 Mt. 13.17. He. 8.9. Dt. 11.2. No con nuestros padres hizo Jehová este pacto, sino con nosotros todos los que estamos aquí hoy vivos.
4 5.4 cp. 34.10. Cara á cara habló Jehová con vosotros en el monte de en medio del fuego,
5 (Yo 5.5 Ex. 20.21. Ga. 3.19.estaba entonces entre Jehová y vosotros, para denunciaros la palabra de Jehová; porque 5.5 Ex. 19.16 y 20.18 y 24.2.vosotros tuvisteis temor del fuego, y no subisteis al monte;) diciendo:
6 5.6 Hasta ver. 21 , Ex. 20.2-17.Yo soy Jehová tu Dios, que te saqué de tierra de Egipto, de casa de siervos.
7 No tendrás dioses extraños delante de mí.
8 No harás para ti escultura, ni imagen alguna de cosa que está arriba en los cielos, ó abajo en la tierra, ó en las aguas debajo de la tierra:
9 No te inclinarás á ellas ni les servirás: porque yo soy Jehová tu Dios, fuerte, celoso, que visito la iniquidad de los padres sobre los hijos, y sobre los terceros, y sobre los cuartos, á los que me aborrecen,
10 Y que 5.10 Jer. 32.18. Dn. 9.4.hago misericordia á millares á los que me aman, y guardan mis mandamientos.
11 No tomarás en vano el nombre de Jehová tu Dios; porque Jehová no dará por inocente al que tomare en vano su nombre.
12 Guardarás el día del reposo para santificarlo, como Jehová tu Dios te ha mandado.
13 Seis días trabajarás y harás toda tu obra:
14 Mas el séptimo es 5.14 Ex. 16.20,30. He. 4.4.reposo á Jehová tu Dios: ninguna obra harás tú, ni tu hijo, ni tu hija, ni tu siervo, ni tu sierva, ni tu buey, ni tu asno, ni ningún animal tuyo, ni tu peregrino que está dentro de tus puertas: porque descanse tu siervo y tu sierva como tú.
15 Y 5.15 cp. 15.15 y 16.12 y 24.19,22.acuérdate que fuiste siervo en tierra de Egipto, y que Jehová tu Dios te sacó de allá con 5.15 cp. 4.34,37.mano fuerte y brazo extendido: por lo cual Jehová tu Dios te ha mandado que guardes el día del reposo.
16 Honra á tu padre y á tu madre, como Jehová tu Dios te ha mandado, 5.16 cp. 4.40.para que sean prolongados tus días, y para que te vaya bien sobre la tierra que Jehová tu Dios te da.
17 No matarás.
18 5.18 Lc. 18.20. Stg. 2.11. No adulterarás.
19 No hurtarás.
20 No dirás falso testimonio contra tu prójimo.
21 No codiciarás la mujer de tu prójimo, ni desearás la casa de tu prójimo, ni su tierra, ni su siervo, ni su sierva, ni su buey, ni su asno, ni ninguna cosa que sea de tu prójimo.
22 Estas palabras habló Jehová á toda vuestra congregación en el monte, de en medio del fuego, de la nube y de la oscuridad, á gran voz: y no añadió más. 5.22 Ex. 24.12.Y escribiólas en dos tablas de piedra, las cuales me dió á mí.
23 Y aconteció, que 5.23 cp. 4.11.como vosotros oisteis la voz de en medio de las tinieblas, y visteis al monte que ardía en fuego, llegasteis á mí todos los príncipes de vuestras tribus, y vuestros ancianos;
24 Y dijisteis: He aquí, Jehová nuestro Dios nos ha mostrado su gloria y su grandeza, y hemos oído 5.24 Ex. 19.19.su voz de en medio del fuego: hoy hemos visto que Jehová habla al hombre, y éste 5.24 Ex. 33.20. cp. 4.33vive.
25 Ahora pues, ¿por qué moriremos? que este gran fuego nos consumirá: 5.25 cp. 18.16.si tornáremos á oir la voz de Jehová nuestro Dios, moriremos.
26 Porque, 5.26 cp. 4.33.¿qué es toda carne, para que oiga la voz del Dios viviente que habla de en medio del fuego, como nosotros la oímos, y viva?
27 Llega tú, y oye todas las cosas que dijere Jehová nuestro Dios; y 5.27 Ex. 20.19.tú nos dirás todo lo que Jehová nuestro Dios te dijere, y nosotros oiremos y haremos.
28 Y oyó Jehová la voz de vuestras palabras, cuando me hablabais; y díjome Jehová: He oído la voz de las palabras de este pueblo, que ellos te han hablado: 5.28 cp. 18.17.bien está todo lo que han dicho.
29 5.29 Sal. 81.13. Is. 48.18. Mt. 23.37. Lc. 19.42. ¡Quién diera que tuviesen tal corazón, que me temiesen, y guardasen todos los días 5.29 cp. 4.40.todos mis mandamientos, para que á ellos y á sus hijos les fuese bien para siempre!
30 Ve, diles: Volveos á vuestras tiendas.
31 Y tú estáte aquí conmigo, y 5.31 Ga. 3.19.te diré todos los mandamientos, y estatutos, y derechos que les has de enseñar, á fin que los pongan ahora por obra en la tierra que yo les doy para poseerla.
32 Mirad, pues, que hagáis como Jehová vuestro Dios os ha mandado: no os apartéis á diestra ni á siniestra;
33 5.33 cp. 10.12. Andad en todo camino que Jehová vuestro Dios os ha mandado, 5.33 cp. 4.40.para que viváis, y os vaya bien, y tengáis largos días en la tierra que habéis de poseer.
1 Ā, i karanga atu a Mohi ki a Īharaira katoa, i mea ki a rātou:
Whakarongo, e Īharaira, ki ngā tikanga, ki ngā whakaritenga e kōrerotia nei e ahau ki ō koutou taringa i tēnei rā, ka ako ai, ka pupuri ai, ka mahi ai. 2 I whakarite a Ihowā, tō tātou Atua, i te kawenata ki a tātou i Horepa. 3 Kīhai a Ihowā i whakarite i tēnei kawenata ki ō tātou mātua; engari ki a tātou, ki a tātou nei anō, e ora katoa nei i konei ināianei. 4 I kōrero ā-kanohi mai a Ihowā ki a koutou i te maunga i waenganui o te ahi. 5 (Ko ahau i tū i waenganui o Ihowā, o koutou, i taua wā, hei whakapuaki ki a koutou i te kōrero a Ihowā. I wehi hoki koutou i te ahi, kīhai hoki i piki ake ki te maunga.) I mea ia:
6 "Ko Ihowā ahau, ko tōu Atua, nāku koe i whakaputa mai i te whenua o Īhipa, i te whare pononga.
7 "Aua ētahi atua kē atu mōu ki mua i ahau.
8 "Kei hanga koe i te whakapakoko mōu, i tētahi ritenga rānei o ngā mea o te rangi i runga, o te whenua rānei i raro, o te wai rānei i raro i te whenua. 9 Kei koropiko koe ki ēnā mea, kei mahi rānei ki ēnā mea; ko Ihowā hoki ahau ko tōu Atua, he Atua hae, e mea ana i ngā hara o ngā mātua kia tau iho ki ngā tamariki a te toru, te whā rā anō o ngā whakatupuranga o te hunga e kino ana ki ahau; 10 e whakaputa aroha ana hoki ki ngā mano, ki te hunga e aroha ana ki ahau, e whakarite ana i āku ture.
11 "Kei whakahuatia noatia e koe te ingoa o Ihowā, o tōu Atua; e kore hoki a Ihowā e mea he harakore te tangata e whakahua noa ana i tōna ingoa.
12 "Kia mau ki te rā hāpati, kia whakatapua, kia pērā me tā Ihowā, me tā tōu Atua i whakahau ai ki a koe. 13 E ono ngā rā e mahi ai koe, e mea ai hoki i āu mea katoa. 14 Tēnā ko te rā whitu, he hāpati nō Ihowā, nō tōu Atua; kaua e mahia tētahi mahi i reira – e koe, e tāu tama, e tāu tamāhine, e tāu pononga tāne, e tāu pononga wahine, e tāu kau, e tāu kāihe, e āu kararehe katoa hoki, me tōu tangata kē i roto i ōu tatau; kia okioki ai tāu pononga tāne, tāu pononga wahine, kia pēnā ai me koe. 15 Kia mahara anō he pononga koe i te whenua o Īhipa, ā, nā Ihowā, nā tōu Atua koe i whakaputa mai i reira, i runga i te ringa kaha, i te ringa mārō. Nā reira i whakahau ai a Ihowā, tōu Atua, i a koe kia whakaritea te rā hāpati.
16 "Whakahōnoretia tōu pāpā me tōu whaea, kia rite ki tā Ihowā, ki tā tōu Atua i whakahau ai ki a koe; kia roa ai ōu rā, kia whiwhi ai hoki koe ki te pai i runga i te whenua e hōmai nei e Ihowā, e tōu Atua, ki a koe.
17 "Aua e patu.
18 "Aua e pūremu.
19 "Aua e tāhae.
20 "Aua e whakapae teka ki tōu hoa.
21 "Aua hoki e hiahia ki te wahine a tōu hoa, aua hoki e hiahia ki te whare o tōu hoa, ki tāna māra, ki tāna pononga tāne, ki tāna pononga wahine, ki tāna kau, ki tana kāihe, ki tētahi mea rānei a tōu hoa.
22 "Ko ēnei kupu i kōrerotia mai e Ihowā ki tō koutou huihui katoa i te maunga, i waenganui o te ahi, o te kapua, o te pōuri hoki, he nui anō hoki te reo; ā, kāhore atu anō āna kupu. Ā, tuhituhia iho e ia ki ngā papa kōhatu e rua, ā, hōmai ana ki ahau."
23 Ā, nō tō koutou rongonga i te kupu i roto i te pōuri, ko te maunga hoki e kā ana i te ahi, ka whakatata mai ki ahau, arā ngā upoko katoa o ō koutou iwi, me ō koutou kaumātua; 24 ā, ka mea mai, "Nā, kua whakakite mai a Ihowā, tō tātou Atua, i tōna korōria, i tōna nui ki a tātou, kua rongo hoki tātou i tōna reo i roto i te ahi; kua kite tātou i tēnei rā ka kōrero a Ihowā ki te tangata, ā, ka ora anō ia. 25 Nā, kia mate mātou hei aha? Ka pau hoki mātou i tēnei ahi nui; ki te rongo anō mātou i te reo o Ihowā, o tō tātou Atua, nā, ka mate mātou. 26 Ko wai hoki o ngā kikokiko katoa i rongo ki te reo o te Atua ora e kōrero ana i roto i te ahi, me tātou nei i rongo, ā, i ora anō? 27 Māu e whakatata atu, e whakarongo ki ngā mea katoa e kōrero ai a Ihowā, tō tātou Atua; māu hoki e kōrero ki a mātou ngā mea katoa e kōrero ai a Ihowā, tō tātou Atua, ki a koe; ā, mā mātou e whakarongo, e mahi."
28 Ā, ka rongo mai a Ihowā i te puaki o ā koutou kupu, i a koutou e kōrero ana ki ahau; nā, ka mea a Ihowā ki ahau: "Kua rongo ahau i te puaki mai o ngā kupu a te iwi nei, i kōrero rā rātou ki a koe; he pai ngā mea katoa i kōrero rā rātou. 29 Ē! Me i pēnā ō rātou ngākau i roto i a rātou, te wehi i ahau, te pupuri hoki i āku whakahau katoa i ngā rā katoa, kia whiwhi ai rātou ki te pai me ā rātou tamariki hoki ake tonu atu!
30 "Haere, mea atu ki a rātou, ‘Hoki atu koutou ki ō koutou tēneti.’ 31 Ko koe ia, e tū ki konei tāua, ā, māku e kōrero ki a koe ngā whakahau katoa, me ngā tikanga, me ngā whakaritenga e whakaako ai koe ki a rātou, hei mahi mā rātou ki te whenua e hoatu nei e ahau kia nohoia e rātou."
32 Nā, kia mahara koutou kia pērā te mahi me tā Ihowā, me tā tō koutou Atua, i whakahau ai ki a koutou; kaua e peka kē ki matau, ki mauī. 33 Haere i ngā huarahi katoa i whakahau ai a Ihowā, tō koutou Atua ki a koutou, kia ora ai koutou, kia whiwhi ai ki te pai, kia roa ai hoki ō koutou rā ki te whenua ka riro nei i a koutou.