Jesus é senhor do sábado
1 Lc 6.1-5;Mt 12.1-8;Mc 2.23-28Em um sábado, passando Jesus pelas searas, seus discípulos Dt 23.25colhiam espigas e, debulhando-as com as mãos, comiam-nas. 2 Perguntaram alguns dos fariseus: Por que fazeis o que não é lícito no sábado? 3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido 1Sm 21.6o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros? 4 Como entrou na Casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, que somente aos sacerdotes era lícito comer, e os deu também aos que com ele estavam? 5 E acrescentou: O Filho do Homem é senhor do sábado.
A cura de um homem que tinha seca a mão direita
6 Lc 6.6-11;Mt 12.9-14;Mc 3.1-6Em Lc 6.1outro sábado, entrou Mt 4.23na sinagoga e começou a ensinar. Ali se achava um homem que tinha seca a mão direita. 7 Os escribas e os fariseus Mc 3.2observaram-no para ver se ele curava nesse dia, a fim de acharem pretexto para o acusar. 8 Mas ele, Mt 9.4conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem que tinha seca a mão: Levanta-te e fica no meio de nós; e ele, levantando-se, ficou em pé. 9 Disse-lhes Jesus: Pergunto-vos: É lícito no sábado fazer o bem ou o mal, salvar a vida ou tirá-la? 10 Depois de Mc 3.5olhar para todos os que o rodeavam, disse ao homem: Estende a mão. Ele a estendeu, e a mão lhe foi restabelecida. 11 Mas eles se encheram de furor e falavam uns com os outros, para ver o que fariam a Jesus.
A escolha dos doze apóstolos. Os seus nomes
12 Naqueles dias, retirou-se para Mt 5.1o monte Mt 14.23;Lc 9.28; cp.9.18;5.16a orar e passou a noite orando a Deus. 13 Depois de amanhecer, Lc 6.13-16;Mt 10.2-4;Mc 3.16-19;At 1.13chamou seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de Mc 6.30apóstolos, 14 a saber: Simão, a quem deu ainda o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu; 15 Mt 9.9Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado zelote; 16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor; 17 e, cp.Lc 6.12descendo com eles, parou num lugar plano, onde se achava Mt 4.25;Mc 3.7-8grande número de seus discípulos e muito povo de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Mt 11.21Tiro e de Sidom, que vieram para ouvi-lo e ser curados das suas enfermidades. 18 Os que eram atormentados por espíritos imundos, ficavam sãos. 19 Todo o povo procurava Mc 3.10; cp.Mt 9.21;14.36tocá-lo, porque saía dele Lc 5.17uma virtude que os curava a todos.
As bem-aventuranças e os ais
20 Olhando para seus discípulos, começou a dizer: Lc 6.20-23; cp.Mt 5.3-12Bem-aventurados vós os pobres, porque Mt 5.3vosso é o reino de Deus. 21 Bem-aventurados vós que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós que agora chorais, porque vos rireis. 22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos cp.Jo 9.22;16.2expulsarem da sua companhia, vos ultrajarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem. 23 Regozijai-vos naquele dia e Ml 4.2exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois assim seus pais trataram aos profetas. 24 Mas ai de vós Tg 5.1; cp.Lc 16.25que sois ricos! Porque cp.Mt 6.2já recebestes a vossa consolação. 25 Ai de vós, os que agora estais fartos! Porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides! Porque haveis de lamentar e chorar. 26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! porque assim seus pais trataram aos Mt 7.15falsos profetas.
A nova lei de amor
27 Digo, porém, a vós que me ouvis: Mt 5.44;Lc 6.35Amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam, 28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos insultam. 29 Lc 6.29-30;Mt 5.39-42Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que te tira a capa, não lhe negues a túnica. 30 Dá a todo o que te pede; e, ao que tira o que é teu, não lho reclames. 31 Mt 7.12Assim como quereis que vos façam os homens, assim fazei vós também a eles. 32 Se Mt 5.46amais aqueles que vos amam, que mereceis? Pois também os pecadores amam aos que os amam. 33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, que mereceis? Até os pecadores fazem isso. 34 Mt 5.42Se emprestardes àqueles de quem esperais receber, que mereceis? até os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto. 35 Lc 6.27Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, nunca desanimando; será grande a vossa recompensa, e sereis cp.Mt 5.9filhos do Lc 1.32Altíssimo. Pois ele é benigno para com os ingratos e maus. 36 Sede misericordiosos, como é misericordioso vosso Pai. 37 Lc 6.37-42;Mt 7.1-5Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; Lc 23.16;At 3.13; cp.Mt 6.14perdoai e sereis perdoados; 38 dai, e dar-se-vos-á; Mc 4.24boa medida, recalcada, sacudida, trasbordando, vos porão no Sl 79.12;Is 65.6-7;Jr 32.18regaço; porque a medida de que usais, dessa tornarão a usar convosco.
A parábola do cego que guia a outro cego
39 Propôs-lhes também uma parábola: Porventura, Mt 15.14pode um cego guiar outro cego? Não cairão ambos no barranco? 40 Mt 10.24O discípulo não é mais que seu mestre; mas todo discípulo, quando for bem instruído, será como seu mestre. 41 Por que vês o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu? 42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho, e então verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão. 43 Lc 6.43-44;Mt 7.16,18,20Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto. 44 Mt 7.16Pois cada árvore se conhece pelo seu fruto. Os homens não colhem figos dos espinheiros, nem dos abrolhos vindimam uvas. 45 Mt 12.35O homem bom do bom tesouro do seu coração tira o bem, e o homem mau do mau tesouro tira o mal; porque Mt 12.34a sua boca fala o de que está cheio o coração.
Os dois fundamentos
46 Mt 7.21; cp.Ml 1.6Por que me chamais, Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando? 47 Lc 6.47-49;Mt 7.24-27Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as observa, eu vos mostrarei a quem é semelhante. 48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e pôs os alicerces sobre a rocha; e, vindo uma enchente, deu a torrente com ímpeto naquela casa e não a pôde abalar, porque tinha sido bem edificada. 49 Mas aquele que as ouve e não as observa é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, na qual a torrente deu com ímpeto, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Te Take e Pā ana ki te Hāpati
1 Nā, i te hāpati ka haere ia rā waenga wīti; ā, katohia ana e āna ākonga ngā puku, wīti, kainga ake, he mea kōmukumuku ki te ringa. 2 Nā, ka mea ētahi o ngā Parihi, "He aha koutou ka mahi ai i te mea e kore e tika kia mahia i te hāpati?"
3 Nā, ka whakahoki a Īhu, ka mea ki a rātou, "Kāhore ianei koutou i kite i tā Rāwiri i mea ai, i a ia e mate ana i te hiakai, rātou ko ōna hoa. 4 I tōna tomokanga ki te whare o te Atua, ka tango ia i ngā taro aroaro, nā, kainga ana e ia, hoatu ana hoki ki ōna hoa; ko ngā mea kīhai nei i tika kia kainga, engari mā ngā tohunga anake?" 5 I mea anō ia ki a rātou, "Ko te Tama a te tangata te Ariki o te hāpati."
Te Tangata i te Ringa Memenge
6 Ā, i tētahi atu hāpati ka tomo ia ki te whare karakia, ka whakaako; i reira anō tētahi tangata, ko tōna ringa matau kua memenge. 7 Ka titiro whakamau ngā karaipi me ngā Parihi ki a ia, me kore ia e whakaora i te hāpati; kia whai take ai hei whakawākanga mōna. 8 Nā, ka mōhio ia ki ō rātou whakaaro, ka mea ki te tangata i te ringa memenge, "Whakatika, e tū ki waenganui." Ā, whakatika ana ia, tū ana.
9 Kātahi ka mea a Īhu ki a rātou, "Māku hoki e ui ki a koutou; he mea tika rānei te mahi pai i te hāpati, te mahi kino rānei? Te whakaora, te whakamate rānei?"
10 Nā, ka tirotiro ia ki a rātou katoa ka mea ki taua tangata, "Totoro mai tōu ringa." Ā, pērā ana ia; nā, kua ora anō tōna ringa. 11 Nā, kī tonu rātou i te honohonoā ka kōrerorero ki a rātou anō, me aha rānei a Īhu e rātou.
Ka Whiriwhiria e Īhu ngā Āpōtoro Tekau mā rua
12 Ā, i aua rā ka haere ia ki te maunga ki te īnoi, he īnoi tonu tāna i te roa o te pō ki te Atua. 13 Ā, ka ao te rā, ka karangatia e ia āna ākonga; ka whiriwhiria e ia kotahi tekau mā rua o rātou, ā, huaina ana hoki e ia hei āpōtoro: 14 Ko Haimona (i huaina hoki e ia ko Pita) ko tōna teina ko Anaru; ko Hēmi rāua ko Hoani, ko Piripi rāua ko Patoromu, 15 ko Matiu rāua ko Tamati, ko Hēmi tama a Arapiu, ko Haimona (e kīia nei ko Heroti), 16 ko Hūrā tama a Hēmi, ko Hūrā Ikariote hoki, ko ia nei te kaituku.
Ka Ako ka Whakaora a Īhu
17 Nā, ka heke ngātahi iho rātou, tū ana i tētahi wāhi tairite, rātou ko te rōpū o āna ākonga, me te huihuinga nui o te iwi i Hūria katoa, i Hiruhārama, i te taha hoki o te moana o Tāira o Hairona, i haere mai nei ki te whakarongo ki a ia, kia whakaorangia hoki ō rātou mate; 18 me te hunga anō e whakatoia ana e ngā wairua poke, ā, whakaorangia ana rātou. 19 I whai anō te mano katoa kia pā ki a ia; i puta hoki he kaha i a ia, ā, whakaorangia ana rātou katoa.
Te Hari me te Pōuri
20 Nā, ka titiro ōna kanohi ki āna ākonga, ka mea ia,
"Ka koa koutou, e ngā rawakore;
mō koutou hoki te rangatiratanga o te Atua!
21 Ka koa koutou e hiakai nei ināianei;
ka mākona hoki koutou!
Ka koa koutou e tangi nei ināianei;
e kata hoki koutou!
22 Ka koa koutou ina kinongia koutou e ngā tāngata,
ina wehea atu i roto i a rātou, ina tāwaia ina rukea atu tō koutou ingoa,
ānō he mea kino, mō te whakaaro ki te Tama a te tangata.
23 "Kia hari i taua rā, me te tūpekepeke. He nui hoki tō koutou utu i te rangi; i pērātia hoki ngā poropiti e ō rātou mātua.
24 Otirā, auē te mate mō koutou, mō te hunga taonga;
kua riro hoki i a koutou tō koutou whakamārie!
25 Auē te mate mō koutou, mō te hunga e mākona ana ināianei,
e mate hoki koutou i te hiakai!
Auē te mate mō koutou, mō te hunga e kata ana ināianei,
ka auē hoki koutou, ka tangi!
26 Auē te mate mō koutou ua kōrerotia paitia koutou e ngā tāngata katoa!
I pērā hoki ō rātou mātua ki ngā poropiti teka."
Te Aroha ki ngā Hoariri
27 "Nā, ko tāku kupu tēnei ki a koutou e whakarongo mai nei: arohaina ō koutou hoa whawhai; kia pai te mahi ki te hunga e kino ana ki a koutou. 28 Manaakitia te hunga e kanga ana i a koutou, me īnoi mō te hunga e whakawhiu ana i a koutou. 29 Nā, ki te pākia tōu pāpāringa e tētahi, whakaangahia atu hoki tētahi; ki te tangohia tōu ngeri e tētahi, kaua e kaiponuhia tōu koti. 30 Hoatu ki ngā tāngata katoa e īnoi ana ki a koe; kaua hoki e tonoa āu mea ki te tangohia e te tangata. 31 Ā, ko tā koutou e pai ai kia meatia e ngā tāngata ki a koutou, meatia anō e koutou ki a rātou.
32 "Ki te aroha koutou ki te hunga e aroha ana ki a koutou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? E aroha ana hoki te hunga hara ki te hunga e aroha ana ki a rātou. 33 Ki te atawhai hoki koutou i te hunga e atawhai ana i a koutou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? E pēnā ana anō te hunga hara. 34 Ki te tuku moni koutou ki te hunga e mea ai koutou ka utua mai rātou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? E tuku moni ana hoki te hunga hara ki te hunga hara, mō te pērā kia whakahokia ki a rātou. 35 Engari, kia aroha ki ō koutou hoa whawhai, mahia te pai ki a rātou, ka tuku atu he moni, kaua anō e mutu te tūmanako; ā, tērā e rahi te whakautu ki a koutou, ka tupu koutou hei tamariki mā te Runga Rawa; e atawhai ana hoki ia i te hunga e kore e whakawhetai, i te hunga kino. 36 Kia ngāwari rāpea koutou, kia pērā me tō koutou Matua e ngāwari ana."
Te Whakawā i Ētahi atu
37 "Kaua e whakawā, ā, e kore koutou e whakawākia; kaua e whakatau hē, e kore te hē, a, e whakataua ki a koutou. Houhia te rongo, ā, e houhia anō te rongo ki a koutou. 38 Hoatu, ā, ka hōmai ki a koutou; he mēhua pai, pēhi rawa, oioi rawa, pūrena tonu tā rātou e hōmai ai ki te kokoru o ō koutou kākahu. Ko te mēhua hoki e mēhua ai koutou, hei mēhua anō tēnā ki a koutou."
39 Ā, ka puaki tāna kupu whakarite ki a rātou: "E āhei rānei te matapō te ārahi i te matapō? E kore rānei e taka tahi rāua ki te poka? 40 E kore te ākonga e rahi ake i tōna kaiwhakaako; engari, ka rite anō ki ō rātou kaiwhakaako ngā tāngata katoa kua tino pūkengatia.
41 "He aha tāu e titiro ki te otaota i roto i te kanohi o tōu teina, tē kite i te kurupae i tōu ake kanohi? 42 Ā, me pēhea e taea ai e koe te kōrero ki tōu teina, ‘E tōku teina, iaua, kia kapea atu e ahau te otaota i roto i tōu kanohi,’ tē kite i te kurupae i roto i tōu kanohi? E te tangata tinihanga, mātua kapea atu e koe te kurupae i roto i tōu kanohi, kātahi koe ka mārama ai ki te kape i te otaota i roto i te kanohi o tōu teina."
He Rākau me āna Hua
43 "E kore hoki te rākau ātaahua e hua i te hua kino; e kore anō te rākau kino e hua i te hua ātaahua. 44 Mā ōna hua tonu ka mōhiotia ai tēnei rākau, tēnei rākau. E kore hoki e kohia he piki i runga i ngā tātarāmoa, e kore anō e whakia he karepe i runga i te tūmatakuru. 45 He tangata pai, he pai tāna e whakaputa ai i roto i te taonga pai o tōna ngākau. He tangata kino, he kino tāna e whakaputa ai i roto i ngā taonga kino o tōna ngākau. He pūrenatanga hoki nō te ngākau ngā kupu a te māngai."
Ngā Kaihanga Whare Tokorua
46 "He aha koutou ka karanga ai ki ahau, ‘E te Ariki, e te Ariki,’ tē mahi i āku e kōrero ai? 47 Nā, ko te tangata e haere mai ana ki ahau, e rongo ana ki āku kupu, ā, e mahi ana, māku e whakaatu ki a koutou tōna rite. 48 Ka rite ia ki te tangata i hanga i tētahi whare, i keri, i whakahōhonu, ā, whakatakoto ana i te papa ki runga ki te toka. Ā, i te putanga o te waipuke, ka pakaru te roma ki taua whare, heoi kīhai i taea te whakangāueue; nō te mea i ū tōna hanganga. 49 Tēnā ko te tangata i rongo, ā, kīhai i mahi, ka rite ia ki te tangata i hanga i tētahi whare ki runga ki te oneone, tē ai he tūranga; i te pākarutanga o te roma, nā, hinga tonu iho; ā, nui atu te pakaru o taua whare."