1 Ao homem pertencem os planos do coração, mas do Senhor vem a resposta da língua.2 Todos os caminhos do homem lhe parecem puros, mas o Senhor avalia o espírito.3 Consagre ao Senhor tudo o que você faz, e os seus planos serão bem-sucedidos.4 O Senhor faz tudo com um propósito; até os ímpios para o dia do castigo.5 O Senhor detesta os orgulhosos de coração. Sem dúvida serão punidos.6 Com amor e fidelidade se faz expiação pelo pecado; com o temor do Senhor o homem evita o mal.7 Quando os caminhos de um homem são agradáveis ao Senhor, ele faz que até os seus inimigos vivam em paz com ele.8 É melhor ter pouco com retidão do que muito com injustiça.9 Em seu coração o homem planeja o seu caminho, mas o Senhor determina os seus passos.10 Os lábios do rei falam com grande autoridade; sua boca não deve trair a justiça.11 Balanças e pesos honestos vêm do Senhor; todos os pesos da bolsa são feitos por ele.12 Os reis detestam a prática da maldade, porquanto o trono se firma pela justiça.13 O rei se agrada dos lábios honestos; e dá valor ao homem que fala a verdade.14 A ira do rei é um mensageiro da morte, mas o homem sábio a acalmará.15 Alegria no rosto do rei é sinal de vida; seu favor é como nuvem de chuva na primavera.16 É melhor obter sabedoria do que ouro! É melhor obter entendimento do que prata!17 A vereda do justo evita o mal; quem guarda o seu caminho preserva a sua vida.18 O orgulho vem antes da destruição; o espírito altivo, antes da queda.19 Melhor é ter espírito humilde entre os oprimidos do que partilhar despojos com os orgulhosos.20 Quem examina cada questão com cuidado, prospera, e feliz é aquele que confia no Senhor.21 O sábio de coração é considerado prudente; quem fala com equilíbrio promove a instrução.22 O entendimento é fonte de vida para aqueles que o têm, mas a insensatez traz castigo aos insensatos.23 O coração do sábio ensina a sua boca, e os seus lábios promovem a instrução.24 As palavras agradáveis são como um favo de mel, são doces para a alma e trazem cura para os ossos.25 Há caminho que parece reto ao homem, mas no final conduz à morte.26 O apetite do trabalhador o obriga a trabalhar; a sua fome o impulsiona.27 O homem sem caráter maquina o mal, suas palavras são um fogo devorador.28 O homem perverso provoca dissensão, e o que espalha boatos afasta bons amigos.29 O violento recruta o seu próximo e o leva por um caminho ruim.30 Quem pisca os olhos planeja o mal; quem franze os lábios já o vai praticar.31 O cabelo grisalho é uma coroa de esplendor, e se obtém mediante uma vida justa.32 Melhor é o homem paciente do que o guerreiro, mais vale controlar o seu espírito do que conquistar uma cidade.33 A sorte é lançada no colo, mas a decisão vem do Senhor.
1 Ko nga whakatakataka a te ngakau na te tangata; engari ko te kupu whakahoki a te arero na Ihowa.2 Ko nga ara katoa o te tangata he ma ki ona ake kanohi; ko Ihowa ia ki te pauna i nga wairua.3 Utaina au mahi ki runga ki a Ihowa, a ka whakapumautia ou whakaaro.4 He mea hanga na Ihowa nga mea katoa mo tona tutukitanga, mo tona: ae ra, ko te tangata kino hoki mo te ra o te kino.5 He mea whakarihariha na Ihowa te hunga ngakau whakakake katoa; ahakoa pupuri te ringa ki te ringa, e kore ia e kore te whiua.6 Ko te mahi tohu tangata me te pono hei pure mo te kino; ma te wehi hoki ki a Ihowa ka mawehe atu ai te tangata i te kino.7 Ki te pai a Ihowa ki nga ara o te tangata, ka meinga e ia ona hoariri nei ano kia mau te rongo ki a ia.8 He pai ake te mea iti i runga i te tika, i nga hua maha ki te kahore he tika.9 Ko te ngakau o te tangata hei whakaaro i tona ara; ko Ihowa ia hei whakatika i tona hikoi.10 He kupu atua kei nga ngutu o te kingi; e kore tona mangai e poka ke ina whakawa.11 Ko te taimaha tika, ko te pauna tika, na Ihowa; he mahi nana nga kohatu katoa o te putea.12 He mea whakarihariha ki nga kingi te mahi i te kino; na te tika hoki i u ai te torona.13 He mea ahuareka ki nga kingi nga ngutu tika: e aroha ana hoki ratou ki te tangata e korero tika ana.14 Ko te riri o te kingi ano he karere mo te mate: engari ka whakamarietia e te tangata whakaaro nui.15 He ora kei te marama o te mata o te kingi: a ko tana manako he rite ki te kapua o to muri ua.16 Ko te whiwhi ki te whakaaro nui, ano te pai! pai atu i te whiwhi ki te koura; ko te whiwhi hoki ki te matauranga te mea e hiahiatia nuitia atu i te hiriwa.17 Ko te huanui o te hunga tika he mawehe atu i te kino: ko te tangata e whai whakaaro ana ki tona ara, ka mau tona wairua.18 Haere ai te whakakake i mua o te whakangaromanga, te wairua whakapehapeha i mua i te hinganga.19 Ko te ngakau whakaiti i waenga i te hunga rawakore, pai atu i te uru ki te tuwahanga taonga a te hunga whakakake.20 Ko te tangata e tahuri ana ki te kupu, ka kite i te pai: a ko te tangata e whakawhirinaki ana ki a Ihowa, ka hari.21 Ka kiia te whakaaro nui he matau; ma te reka hoki o nga ngutu ka neke ai te mohio.22 Ko te matauranga te puna o te ora mo te tangata i whiwhi ki tera; ko te ako ia mo te hunga wairangi ko to ratou wairangi ano.23 Ma te ngakau o te tangata whakaaro nui e tohutohu tona mangai, e apiti hoki he kupu mohio ki ona ngutu.24 Ko nga kupu matareka ano kei te honikoma, he reka ki te wairua, he rongoa ki nga wheua.25 Tera he ara e tika ana ki te titiro a te tangata; ko tona mutunga ia ko nga ara ki te mate.26 Ko te hiahia o te tangata e mahi ana, e mahi ana mona; no te mea e akiakina ana ia e tona mangai.27 E whakatakoto ana te tangata tikangakore i te kino, a kei ona ngutu ano he ahi e ka ana.28 Ko ta te tangata whanoke he titaritari i te raruraru; ko ta te tangata kawekawe korero he wehewehe i nga hoa tupu.29 Whakawai ai te tangata nanakia i tona hoa, kawe ai i a ia ki te huarahi kahore i pai.30 Ko te tangata e whakamoe ana i ona kanohi, e mea ana kia whakaaroa ai e ia nga mea whanoke; ko te tangata e kokopi ana i ona ngutu e whakatutuki ana i te kino.31 He karauna kororia te mahunga hina, e ka kitea i runga i te ara o te tika.32 Engari rawa te tangata manawanui i te tangata kaha, te tangata e pehia ana e ia tona wairua i te tangata i horo ai te pa.33 E maka ana te rota ki roto ki te kokorutanga o te kakahu; kei a Ihowa ia te tikanga katoa.