1 Ā, i noho a Hākopa i te whenua i noho manene ai tōna pāpā, i te whenua o Kanaana.
2 Ko ngā whakatupuranga ēnei o Hākopa.
Kotahi tekau mā whitu ngā tau o Hōhepa, ā, i te whāngai hipi ia, rātou ko ōna tuākana; he taitama hoki ia i te taha o ngā tama a Piriha, o ngā tama a Tiripa, a ngā wāhine a tōna pāpā; ā, ka kawea e Hōhepa te kōrero kino mō rātou ki tō rātou pāpā.
3 Nā, i arohaina nuitia a Hōhepa e Īharaira i āna tama katoa, nō te mea ko te tama ia o tōna koroheketanga; ā, ka hangā e ia tētahi koti purepure mōna. 4 Ā, ka kite ōna tuākana e arohatia nuitia ana ia e tō rātou pāpā i ōna tuākana katoa, nā, ka kino rātou ki a ia, kīhai anō hoki i āhei te āta kōrero ki a ia.
5 Nā, ka moe a Hōhepa i tētahi moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana; ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia. 6 Ā, i mea ia ki a rātou, "Tēnā, whakarongo ki tēnei moe i moe nei ahau. 7 Nanā, i te paihere wīti tātou i waenga māra, nā, ka whakatika ake tāku paihere, ā, ka tū. Ko te tino karapotinga mai o ā koutou paihere, kei te piko iho ki tāku paihere."
8 Nā, ka mea ōna tuākana ki a ia, "Koia rānei ko koe hei kīngi mō mātou? Hei rangatira anō rānei koe mō mātou?" Nā, ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia mō āna moe, mō āna kupu.
9 Ā, i moe anō ia i tētahi atu moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana, ka mea ia, "Nanā, tēnei anō hoki tētahi moe i moe ai ahau; nā, ko te rā me te marama, me ngā whetū kotahi tekau mā tahi, e piko mai ana ki ahau."
10 Ā, ka kōrerotia e ia ki tōna pāpā rātou ko ōna tuākana; nā, ka whakatūpehupehu tōna pāpā ki a ia, ka mea ki a ia, "He aha tēnei moe i moe nei koe? Tērā rānei mātou, ko tōu whaea, ko ōu tuākana, e haere mai ki te piko ki a koe, ki te whenua?" 11 Nā, ka hae ōna tuākana ki a ia; ko tōna pāpā ia i mahara ki te kupu.
12 Nā, ka haere ōna tuākana ki te whāngai i ngā hipi a tō rātou pāpā i Hekeme. 13 Ā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, "Kāhore ianei ōu tuākana i te whāngai hipi i Hekeme? Haere mai, me tono koe e ahau ki a rātou."
Ka mea ia, "Tēnei ahau."
14 Nā, ka mea ia ki a ia, "Tēnā, haere, tirohia, kei te ora rānei ōu tuākana, kei te ora anō rānei ngā hipi; ka whakahoki mai ai i te kōrero ki ahau." Nā, ka tonoa atu ia e ia i te raorao o Heperona.
Ā, ka haere ia ki Hekeme, 15 ā, ka tūtaki tētahi tangata ki a ia, e pōhēhē ana hoki ia i te pārae, ā, ka ui taua tangata ki a ia, "He aha tāu e rapu nā?"
16 Nā, ka mea ia, "E rapu ana ahau i ōku tuākana. Tēnā koa, whakaaturia mai ki ahau, kei hea rātou e whāngai ana i te kāhui."
17 Ka mea taua tangata, "Kua riro atu rātou i konei; i rongo hoki ahau i a rātou e kī ana, ‘Kia haere tātou ki Rōtana.’ "
Nā, ka haere a Hōhepa ki te whai i ōna tuākana, ā, ka kitea rātou e ia ki Rōtana. 18 Nā, ka kite mai rātou i a ia tawhiti, ā, i te mea kāhore anō ia i tata noa ki a rātou, ka whakatakoto whakaaro rātou mōna kia whakamatea.
19 Ā, ka mea rātou tētahi ki tētahi, "Nanā, ko te moemoeā tēnei te haere mai nei. 20 Tēnā, tātou ka haere, ka patu i a ia, ka maka hoki i a ia ki tētahi o ngā poka, ā, ka mea tātou. Nā tētahi mohoao nanakia ia i kai; ā, ka kite tātou i te tukunga iho o āna moe."
21 Nā, i rongo a Reupena, ā, ka whakaorangia ia e ia i roto i ō rātou ringa; ka mea ia, "Kaua ia e patua e tātou." 22 Ka mea anō a Reupena ki a rātou, "Kaua e whakahekea he toto; makā atu ia ki roto ki tēnei poka i te koraha nei, kaua hoki tētahi ringa e pā ki a ia." He mea hoki kia whakaora ai ia i a ia i roto i ō rātou ringa, kia whakahoki ai ia i a ia ki tōna pāpā.
23 Ā, i te taenga o Hōhepa ki ōna tuākana, ka huia e rātou te koti o Hōhepa, te koti purepure e mau ana i a ia; 24 ā, mauria ana ia, makā ana e rātou ki te poka. He tuwhera kau anō te poka, kāhore he wai o roto.
25 Nā, ka noho rātou ki te kai taro, ā, ka anga ake ō rātou kanohi, nā, ko tētahi tira Ihimaeri e haere mai ana i Kireara me ā rātou kāmera, he waha i ngā mea kakara, i te pama, i te maira, e haere ana ki te kawe ki raro, ki Īhipa.
26 Nā, ka mea a Hūrā ki ōna tuākana rātou ko ōna tēina, "He aha te pai o tā tātou patu i tō tātou teina, o te huna hoki i ōna toto? 27 Tātou ka haere, ka hoko i a ia ki ngā Ihimaeri, ā, kaua ō tātou ringa e pā ki a ia; ko tō tātou teina nei hoki ia, ko tō tātou kikokiko." Ā, i whakaae ōna tuākana rātou ko ōna tēina.
28 Nā, ka haere mai ngā Miriani, he hunga hokohoko; ka hūtia ake e rātou a Hōhepa i roto i te poka, ā, ka hokona atu a Hōhepa e rātou ki ngā Ihimaeri, ki ngā hiriwa e rua tekau; ā, ka kawea a Hōhepa e rātou ki Īhipa.
29 Ā, ka hoki mai a Reupena ki te poka; nā, kāhore a Hōhepa i roto i te poka; ā, ka haea e ia ōna kākahu. 30 Nā, ka hoki ia ki ōna tēina, ka mea, "Kāhore nei te tamaiti; ā, ko ahau, me haere ahau ki hea?"
31 Nā, ka tango rātou i te koti o Hōhepa, ā, ka patua he koati toa, ka tukua hoki te koti ki te toto. 32 Nā, ka hoatu te koti purepure kia kawea ki tō rātou pāpā; ka mea rātou, "I kitea tēnei e mātou; tēnā, tirohia ko te koti rānei o tāu tama, ehara rānei?"
33 Ā, ka mōhiotia e ia, ā, ka mea ia, "Ko te koti tēnei o tāku tama; kua kainga ia e te kīrehe nanakia; kua tino haea rawatia a Hōhepa."
34 Nā, ka haea e Hākopa ōna kākahu, ka kākahuria e ia tōna hope ki te kākahu taratara, ā, he maha ngā rā i uhungatia ai e ia tāna tama. 35 Ka whakatika hoki āna tama katoa me āna tamāhine katoa ki te whakamārie i a ia; ā, kīhai ia i pai kia whakamārietia; ka mea ia, "Engari ka heke tangi atu ahau ki tāku tama ki te pō." Nā, ka uhungatia ia e tōna pāpā.
36 Nā, ka hokona atu ia e ngā Miriani ki Īhipa ki a Potiwhara, ki tētahi o ngā tāngata nui a Parao, ki te rangatira o ngā kaitiaki.
1 Y HABITÓ Jacob en la tierra 37.1 Heb. de las peregrinaciones de su padre.donde peregrinó su padre, en la tierra de Canaán.
2 Estas fueron las generaciones de Jacob. José, siendo de edad de diez y siete años apacentaba las ovejas con sus hermanos; y el joven estaba con los hijos de Bilha, y con los hijos de Zilpa, mujeres de su padre: 37.2 1 S. 2.22,23,24.y noticiaba José á su padre la mala fama de ellos.
3 Y amaba Israel á José más que á todos sus hijos, 37.3 cp. 44.20.porque le había tenido en su vejez: y le hizo una ropa de 37.3 Jue. 5.30. 2 S. 13.18.diversos colores.
4 Y viendo sus hermanos que su padre lo amaba más que á todos sus hermanos, aborrecíanle, y no le podían hablar pacíficamente.
5 Y soñó José un sueño, y contólo á sus hermanos; y ellos vinieron á aborrecerle más todavía.
6 Y él les dijo: Oíd ahora este sueño que he soñado:
7 He aquí que atábamos manojos en medio del campo, y he aquí que mi manojo se levantaba, y estaba derecho, y que vuestros manojos estaban alrededor, y 37.7 cp. 42.6,9 y 43.26 y 44.14.se inclinaban al mío.
8 Y respondiéronle sus hermanos: ¿Has de reinar tú sobre nosotros, ó te has de enseñorear sobre nosotros? Y le aborrecieron aún más á causa de sus sueños y de sus palabras.
9 Y soñó aún otro sueño, y contólo á sus hermanos, diciendo: He aquí que he soñado otro sueño, y he aquí que el sol y la luna y once estrellas se inclinaban á mí.
10 Y contólo á su padre y á sus hermanos: y su padre le reprendió, y díjole: ¿Qué sueño es este que soñaste? ¿Hemos de venir yo y tu madre, y tus hermanos, á inclinarnos á ti á tierra?
11 37.11 Hch. 7.9. Y sus hermanos le tenían envidia, 37.11 Lc. 2.19,51.mas su padre paraba la consideración en ello.
12 Y fueron sus hermanos á apacentar las ovejas de su padre en Sichêm.
13 Y dijo Israel á José: Tus hermanos apacientan las ovejas en Sichêm: ven, y te enviaré á ellos. Y él respondió: Heme aquí.
14 Y él le dijo: Ve ahora, 37.14 Heb. ve la paz de tus hermanos.mira cómo están tus hermanos y cómo están las ovejas, y tráeme la respuesta. Y enviólo del valle de 37.14 cp. 13.18 y 35.27.Hebrón, y llegó á Sichêm.
15 Y hallólo un hombre, andando él perdido por el campo, y preguntóle aquel hombre, diciendo: ¿Qué buscas?
16 Y él respondió: Busco á mis hermanos: ruégote que me muestres dónde pastan.
17 Y aquel hombre respondió: Ya se han ido de aquí; yo les oí decir: Vamos á Dothán. Entonces José fué tras de sus hermanos, y hallólos en 37.17 2 R. 6.13.Dothán.
18 Y como ellos lo vieron de lejos, antes que cerca de ellos llegara, proyectaron contra él para matarle.
19 Y dijeron el uno al otro: He aquí viene el soñador;
20 Ahora pues, venid, y matémoslo y echémosle en una cisterna, y diremos: Alguna mala bestia le devoró: y veremos qué serán sus sueños.
21 Y como Rubén oyó esto, librólo de sus manos, y dijo: No lo matemos.
22 Y díjoles Rubén: 37.22 vers. 29,30. cp. 42.22.No derraméis sangre; echadlo en esta cisterna que está en el desierto, y no pongáis mano en él; por librarlo así de sus manos, para hacerlo volver á su padre.
23 Y sucedió que, cuando llegó José á sus hermanos, ellos hicieron desnudar á José su ropa, la ropa de colores que tenía sobre sí;
24 Y tomáronlo, y echáronle en la cisterna; mas la cisterna estaba vacía, no había en ella agua.
25 Y sentáronse á comer pan: y alzando los ojos miraron, y he aquí una compañía de 37.25 vers. 28,36Ismaelitas que venía de Galaad, y sus camellos traían 37.25 cp. 43.11.aromas y 37.25 Jer. 8.22 y 46.11.bálsamo y mirra, é iban á llevarlo á Egipto.
26 Entonces Judá dijo á sus hermanos: ¿Qué provecho el que matemos á nuestro hermano 37.26 ver. 20y encubramos su 37.26 Heb. sangre.muerte?
27 Venid, y vendámosle á los Ismaelitas, y no sea nuestra mano sobre él; que nuestro hermano 37.27 cp. 29.14.es nuestra carne. Y sus hermanos 37.27 heb. oyeron.acordaron con él.
28 Y como pasaban los 37.28 Jue. 6.3.Midianitas mercaderes, sacaron ellos á José de la cisterna, y trajéronle arriba, 37.28 cp. 45.4,5. Sal. 105.17. Hch. 7.9.y le vendieron á los Ismaelitas 37.28 Mt. 26.15 y 27.9.por veinte piezas de plata. Y llevaron á José á Egipto.
29 Y Rubén volvió á la cisterna, 37.29 Heb. y, he aquí, no Joseph.y no halló á José dentro, 37.29 ver. 34. cp. 44.13. Job 1.20.y rasgó sus vestidos.
30 Y tornó á sus hermanos, y dijo: El mozo 37.30 cp. 42.13,36 y 44.31.no parece; y yo, ¿adónde iré yo?
31 Entonces tomaron ellos 37.31 ver. 23la ropa de José, y degollaron un cabrito de las cabras, y tiñeron la ropa con la sangre;
32 Y enviaron la ropa de colores y trajéronla á su padre, y dijeron: Esta hemos hallado, reconoce ahora si es ó no la ropa de tu hijo.
33 Y él la conoció, y dijo: La ropa de mi hijo es; 37.33 ver. 20. cp. 44.28.alguna mala bestia le devoró; José ha sido despedazado.
34 Entonces Jacob rasgó sus vestidos, y puso saco sobre sus lomos, y enlutóse por su hijo muchos días.
35 37.35 2 S. 12.17. Y levantáronse todos sus hijos y todas sus hijas para consolarlo; mas él no quiso tomar consolación, y dijo: 37.35 cp. 42.38 y 44.29,31.Porque yo tengo de descender á mi hijo enlutado hasta la sepultura. Y llorólo su padre.
36 Y los Midianitas lo vendieron en Egipto á Potiphar, eunuco de Faraón, capitán de los de la guardia.