Provérbios 14

1 Saĝa virino konstruas sian domon;

Sed malsaĝa detruas ĝin per siaj manoj.

2 Kiu iras la ĝustan vojon, tiu timas la Eternulon;

Sed kiu iras vojon malĝustan, tiu Lin malestimas.

3 En la buŝo de malsaĝulo estas vergo por lia malhumileco;

Sed la buŝo de saĝuloj ilin gardas.

4 Se ne ekzistas bovoj, la grenejoj estas malplenaj;

Sed multe da profito estas de la forto de bovoj.

5 Verama atestanto ne mensogas;

Sed atestanto falsama elspiras mensogojn.

6 Mokanto serĉas saĝecon kaj ĝin ne trovas;

Sed por saĝulo la sciado estas facila.

7 Foriru de homo malsaĝa;

Ĉar vi ne aŭdos parolon de saĝo.

8 La saĝeco de saĝulo estas komprenado de sia vojo;

Kaj la malsaĝeco de malsaĝuloj estas trompiĝado.

9 Malsaĝuloj ŝercas pri siaj kulpoj;

Sed inter virtuloj ekzistas reciproka favoro.

10 Koro scias sian propran malĝojon;

Kaj en ĝia ĝojo ne partoprenas fremdulo.

11 Domo de malvirtuloj estos ekstermita;

Sed dometo de virtuloj floros.

12 Iufoje vojo ŝajnas ĝusta al homo,

Kaj tamen ĝia fino kondukas al la morto.

13 Ankaŭ dum ridado povas dolori la koro;

Kaj la fino de ĝojo estas malĝojo.

14 Laŭ siaj agoj manĝos homo malbonkora;

Kaj homo bona satiĝos per siaj faroj.

15 Naivulo kredas ĉiun vorton;

Sed saĝulo estas atenta pri sia vojo.

16 Saĝulo timas, kaj forkliniĝas de malbono;

Sed malsaĝulo estas incitiĝema kaj memfidema.

17 Malpacienculo faras malsaĝaĵojn;

Kaj malbonintenculo estas malamata.

18 Naivuloj akiras malsaĝecon;

Sed saĝuloj estas kronataj de klereco.

19 Malbonuloj humiliĝos antaŭ bonuloj;

Kaj malvirtuloj estos antaŭ la pordego de virtulo.

20 Malriĉulo estas malamata eĉ de sia proksimulo;

Sed riĉulo havas multe da amikoj.

21 Kiu malŝatas sian proksimulon, tiu estas pekulo;

Sed kiu kompatas malriĉulojn, tiu estas feliĉa.

22 Ĉu ne eraras malbonintenculoj?

Sed favorkoreco kaj vero estas ĉe tiuj, kiuj havas bonajn intencojn.

23 De ĉiu laboro estos profito;

Sed de babilado venas nur senhaveco.

24 Propra riĉeco estas krono por la saĝuloj;

Sed la malsaĝeco de la malsaĝuloj restas malsaĝeco.

25 Verparola atestanto savas animojn;

Sed malverparola elspiras trompon.

26 En la timo antaŭ la Eternulo estas forta fortikaĵo;

Kaj Li estos rifuĝejo por Siaj infanoj.

27 La timo antaŭ la Eternulo estas fonto de vivo,

Por evitigi la retojn de la morto.

28 Grandeco de popolo estas gloro por reĝo;

Kaj manko de popolo pereigas la reganton.

29 Pacienculo havas multe da saĝo;

Sed malpacienculo elmontras malsaĝecon.

30 Trankvila koro estas vivo por la korpo;

Sed envio estas puso por la ostoj.

31 Kiu premas malriĉulon, tiu ofendas lian Kreinton;

Kaj kiu Lin honoras, tiu kompatas malriĉulon.

32 Pro sia malboneco malvirtulo estos forpuŝita;

Sed virtulo eĉ mortante havas esperon.

33 En la koro de saĝulo ripozas saĝo;

Kaj kio estas en malsaĝuloj, tio elmontriĝas.

34 Virto altigas popolon;

Sed peko pereigas gentojn.

35 Favoron de la reĝo havas sklavo saĝa;

Sed kontraŭ malbonkonduta li koleras.

1 *Ords 12:4, 19:14, 31:10f. Visa kvinnor*14:1Visa kvinnorAnnan översättning: "Kvinnors vishet". Jfr kap 9.

bygger upp hemmet,

dårskapen river det

med egna händer.

2 Den som vördar Herren lever ärligt,

den som föraktar honom

går krokiga vägar.

3 I dårens mun är högmodets käpp,

men de visa bevaras

genom sina läppar.

4 Utan dragdjur blir krubban tom,

men oxars kraft ger riklig skörd.

5 *Ords 6:19, 12:17, 14:25, 19:15. Ett sant vittne ljuger inte,

ett falskt vittne främjar lögn.

6 Hånaren söker vishet

men finner ingen,

men för den kloke

kommer kunskapen lätt.

7 *Ords 23:9. Håll dig borta från dåren,

du finner aldrig förstånd

på hans läppar.

8 *Ords 15:14, Ef 5:15. Den klokes vishet

gör att han förstår sin väg,

men dårars oförnuft bedrar.

9 *Ords 21:27. Dårarna hånar skuldoffret*14:9skuldoffretSkulle rena från skuld och återupprätta gemenskap. Se 3 Mos 6, Jes 53:10.,

men bland de ärliga finns nåd.

10 Hjärtat känner sin egen sorg,

en främling kan inte

dela dess glädje.

11 *Job 8:22, Ords 10:30, 11:28, 12:7, 21. De gudlösas hus raseras,

de ärligas boning blomstrar.

12 *Ords 16:25, Rom 6:21. En väg kan verka rätt

för en människa,

men till slut leda till döden.

13 *Pred 2:1f, 7:4. Även under skratt

kan hjärtat värka,

och glädje kan sluta i sorg.

14 Den avfällige mättas

av sina egna vägar,

och en god man håller sig borta

från honom.*14:14håller sig borta från honomAnnan översättning: "av sina".

15 Den okunnige tror varje ord,

den kloke ger akt på sina steg.

16 *1 Mos 39:7f, Job 1:1, Ords 28:14. Den vise fruktar och skyr det onda,

dåren är övermodig och sorglös.

17 *Ords 12:16, 16:32, Jak 1:20. En otålig man begår dumheter,

en som gör onda planer

blir hatad.*14:17en som gör onda planer blir hatadAndra handskrifter (Septuaginta): "en klok man står ut".

18 De okunniga ärver dårskap,

de kloka blir krönta med kunskap.

19 *Upp 3:9. Onda måste buga sig för goda,

gudlösa vid den rättfärdiges portar.

20 *Ords 19:4, 7. Den fattige blir avskydd

även av sina närmaste,

men den rike har många vänner.

21 *Ps 41:2, Ords 11:12, 19:17. Den som föraktar sin nästa syndar,

lycklig är den som förbarmar sig

över de betryckta.

22 *Ps 7:15f, 36:5, Mika 2:1, 2 Tim 1:16f. De som tänker ut ont far vilse,

de som tänker ut gott

får nåd och sanning.

23 *Ords 10:4, 12:24, 21:5. Av all möda kommer någon vinst,

tomt prat leder till fattigdom.

24 De visas krona är deras rikedom,

dårarnas dumhet är dumhet.

25 *Ords 12:17. Ett sant vittne räddar liv,

den som främjar lögn bedrar.

26 *2 Mos 20:6, Ords 18:10, 20:7. Den som vördar Herren

har ett tryggt fäste,

hans barn får där en tillflykt.

27 *Ords 10:11, 13:14. Vördnad för Herren

är en källa till liv,

en hjälp att undgå dödens snaror.

28 Talrik skara är kungens ära,

brist på folk blir furstens fördärv.

29 *Ords 12:16, 14:17, 15:18, 19:11, 29:22, Kol 3:8. Den som är tålmodig

har gott förstånd,

den som är otålig går långt

i dårskap.

30 Sinnesro ger kroppen liv,

avund är röta i benen.

31 *Job 31:15, Ords 17:5, 22:2. Den som förtrycker den fattige

smädar hans Skapare,

den som förbarmar sig

över de behövande ärar honom.

32 *Ps 36:13, 73:18f, Ords 6:15. Den gudlöse kommer på fall

genom sin ondska,

den rättfärdige har en tillflykt

vid sin död*14:32vid sin dödAndra handskrifter (Septuaginta): "i sin hederlighet"..

33 I den klokes hjärta bor visheten,

bland dårarna blir den uppenbar*14:33uppenbarAndra handskrifter (Septuaginta): "inte uppenbar"..

34 Rättfärdighet upphöjer ett folk,

men synd är folkens vanära.

35 *1 Mos 41:38f. En förståndig tjänare

vinner kungens välvilja,

den som handlar skamligt

drabbas av hans vrede.