Provérbios 23

1 Kiam vi sidiĝos, por manĝi kun reganto,

Rigardu bone, kio estas antaŭ vi;

2 Kaj vi metu tranĉilon al via gorĝo,

Se vi estas avidulo.

3 Ne deziru liajn bongustajn manĝojn;

Ĉar ĝi estas trompa pano.

4 Ne penu riĉiĝi;

Forlasu vian pripensadon.

5 Ĉu vi direktos viajn okulojn al ĝi? ĝi jam ne ekzistos;

Ĉar riĉeco faras al si flugilojn kiel aglo, kaj forflugas al la ĉielo.

6 Ne manĝu panon de malbondeziranto,

Kaj ne deziru liajn bongustajn manĝojn.

7 Ĉar kiaj estas la pensoj en lia animo, tia li ankaŭ estas:

Manĝu kaj trinku, li diros al vi,

Sed lia koro ne estas kun vi.

8 La pecon, kiun vi manĝis, vi elvomos;

Kaj vane vi perdis viajn agrablajn vortojn.

9 En la orelojn de malsaĝulo ne parolu;

Ĉar li malŝatos la saĝecon de viaj vortoj.

10 Ne forŝovu la antikvajn limojn,

Kaj sur la kampon de orfoj ne iru.

11 Ĉar ilia Liberiganto estas forta;

Li defendos ilian aferon kontraŭ vi.

12 Elmetu vian koron al instruo

Kaj viajn orelojn al paroloj de prudento.

13 Ne malvolu puni knabon:

Se vi batos lin per kano, li ne mortos.

14 Vi batos lin per kano,

Kaj lian animon vi savos de Ŝeol.

15 Mia filo, se via koro estos saĝa,

Tiam ĝojos ankaŭ mia koro.

16 Kaj mia internaĵo ĝojos,

Kiam viaj lipoj parolos ĝustaĵon.

17 Via koro sin tiru ne al pekuloj,

Sed al timo antaŭ la Eternulo ĉiutage.

18 Ĉar ekzistas estonteco,

Kaj via espero ne perdiĝos.

19 Aŭskultu vi, mia filo, kaj estu saĝa,

Kaj direktu vian koron al la ĝusta vojo.

20 Ne estu inter la drinkantoj de vino,

Inter tiuj, kiuj manĝas tro da viando;

21 Ĉar drinkemulo kaj manĝegemulo malriĉiĝos,

Kaj dormemulo havos sur si ĉifonaĵojn.

22 Aŭskultu vian patron, kiu vin naskigis,

Kaj ne malŝatu vian patrinon, kiam ŝi maljuniĝos.

23 Veron aĉetu, kaj ne vendu saĝon

Kaj instruon kaj prudenton.

24 Grandan ĝojon havas patro de virtulo,

Kaj naskinto de saĝulo ĝojos pro li.

25 Via patro kaj via patrino ĝojos,

Kaj via naskintino triumfos.

26 Donu, mia filo, vian koron al mi,

Kaj al viaj okuloj plaĉu miaj vojoj.

27 Ĉar malĉastulino estas profunda foso,

Kaj fremda edzino estas malvasta puto.

28 Ŝi embuskas kiel rabisto,

Kaj kolektas ĉirkaŭ si perfidulojn.

29 Ĉe kiu estas ploro? ĉe kiu estas ĝemoj? ĉe kiu estas malpaco?

Ĉe kiu estas plendoj? ĉe kiu estas senkaŭzaj batoj?

Ĉe kiu estas malklaraj okuloj?

30 Ĉe tiuj, kiuj sidas malfrue ĉe vino,

Ĉe tiuj, kiuj venas, por gustumi aroman trinkaĵon.

31 Ne rigardu la vinon, kiel ruĝa ĝi estas,

Kiel ĝi brilas en la pokalo, kiel glate ĝi eniras:

32 En la fino ĝi mordas kiel serpento

Kaj pikas kiel vipuro.

33 Viaj okuloj vidos fremdaĵojn,

Kaj via koro parolos malĝustaĵojn.

34 Kaj vi estos kiel dormanto meze de la maro,

Kaj kiel dormanto sur la supro de masto.

35 Ili batis min, sed ĝi min ne doloris;

Ili frapis min, sed mi ne sentis;

Kiam mi vekiĝos, mi denove tion serĉos.

1 När du sitter till bords

med en härskare,

tänk på vem du har framför dig.

2 Sätt kniven mot din strupe

om du är alltför hungrig.

3 Var inte lysten

efter hans läckerheter,

det kan vara bedräglig mat.

4 *Matt 19:23, 1 Tim 6:7f. Slit inte ut dig för att bli rik,

var klok nog att avstå.

5 När du fäster blicken på rikedomen

är den borta,

för den får vingar och flyger

som örnen mot himlen.

6 Ät inte den missunnsammes*23:6den missunnsammeOrdagrant: "den som har ett ont öga". bröd,

var inte lysten

efter hans läckerheter,

7 för han handlar

efter sina själviska beräkningar.*23:7han handlar efter sina själviska beräkningarAnnan översättning: "som han tänker i sin själ, sådan är han" eller "det är som att få ett hårstrå i halsen" (så Septuaginta).

"Ät och drick" säger han till dig,

men menar det inte.

8 Den bit du ätit får du spy upp,

och dina vänliga ord är förspillda.

9 *Ords 9:8, Matt 7:6. Tala inte för en dåres öron,

han föraktar dina kloka ord.

10 *2 Mos 22:21f, 5 Mos 19:14, 27:17, Ords 22:28, Hos 5:10. Flytta inte en gammal gränssten

och gör inte intrång

på de faderlösas åkrar,

11 *2 Mos 22:23, 3 Mos 25:25, Job 19:25, Ps 10:14, 68:6, 72:12f, Ords 22:23. för deras återlösare*23:11återlösareSläkting som skulle rädda sina anhöriga ur ekonomisk nöd (se 3 Mos 25:25f, Rut 3-4). är stark.

Han ska föra deras talan mot dig.

12 *Ords 19:27. Öppna ditt hjärta för tillrättavisning

och dina öron för kunskapens ord.

13 *Ords 13:24, 19:18, 22:15. Låt inte pojken vara utan fostran,

slår du honom med riset

kommer han inte att dö.

14 När du slår honom med riset

räddar du hans själ

från dödsriket.

15 *Ords 10:1, 27:11, 29:3. Min son, om ditt hjärta blir vist

gläder sig också mitt hjärta.

16 Det jublar i mitt innersta

när dina läppar talar det rätta.

17 *Ps 37:1, Ords 24:1, 19. Låt inte ditt hjärta

avundas syndare,

utan sträva alltid efter

vördnad för Herren.

18 *Ps 37:37, Ords 24:14, 20. Förvisso har du då en framtid,

och ditt hopp blir inte om intet.

19 *Ords 9:6. Hör, min son, och bli vis,

och låt ditt hjärta gå rätta vägar.

20 *Ords 20:1, Jes 5:22. Umgås inte med drinkare

eller med dem som frossar i kött,

21 *Ords 21:17, 24:34, Luk 15:11f. för drinkare och frossare

blir fattiga

och dåsighet ger trasiga kläder.

22 *Ords 1:8, Ef 6:1f. Lyssna till din far som gett dig livet

och förakta inte din mor

när hon blir gammal.

23 Skaffa dig sanning och sälj den inte,

skaffa dig vishet,

fostran och insikt.

24 *Ords 10:1, 15:20, 29:3. Den rättfärdiges far får jubla,

en vis son skänker glädje.

25 Låt din far och mor vara glada,

låt henne som fött dig

få fröjda sig.

26 Min son, ge mig ditt hjärta

och låt mina vägar behaga dig.

27 *Ords 22:14. För den prostituerade

är en djup grop,

den främmande kvinnan

en trång brunn.

28 *Ords 7:12, Pred 7:26f. Som en rövare ligger hon på lur,

hon förökar de trolösas skara

bland människorna.

29 Vem ropar "ack", vem ropar "ve"?

Vem grälar, vem klagar?

Vem har onödiga sår,

vem har dimmiga ögon?

30 *Jes 5:11f, 22. De som stannar länge vid vinet,

de som går och prövar

kryddat vin.

31 *Ords 20:1, 31:4, Pred 10:17, Ef 5:18. Se inte på vinet,

att det är så rött,

att det glänser så i bägaren

och rinner ner så lätt.

32 Till slut biter det som en orm

och hugger*23:32huggerAndra handskrifter (Septuaginta): "sprider gift". som en giftorm.

33 Då får dina ögon

se märkliga syner

och ditt hjärta talar galenskaper.

34 Det blir som att du ligger

mitt ute på havet

eller i toppen av en mast.

35 "De slog mig,

men det gjorde inte ont.

De gav mig stryk,

men jag kände inget.

När ska jag vakna?

Jag vill få tag i mer!"