1 Vale mais ter um bom nome

do que muitas riquezas;

e o ser estimado é melhor

do que a riqueza e o ouro.

2 O rico e o pobre

se encontram;

a todos o Senhor os fez.

3 O prudente prevê o mal,

e esconde-se;

mas os simples passam

e acabam pagando.

4 O galardão da humildade

e o temor do Senhor são riquezas,

honra e vida.

5 Espinhos e laços há

no caminho do perverso;

o que guarda a sua alma

retira-se para longe dele.

6 Educa a criança no caminho

em que deve andar;

e até quando envelhecer

não se desviará dele.

7 O rico domina sobre os pobres

e o que toma emprestado

é servo do que empresta.

8 O que semear a perversidade

segará males;

e com a vara da sua própria

indignação será extinto.

9 O que vê com bons

olhos será abençoado,

porque dá do seu pão ao pobre.

10 Lança fora o escarnecedor,

e se irá a contenda;

e acabará a questão

e a vergonha.

11 O que ama a pureza de coração,

e é amável de lábios,

será amigo do rei.

12 Os olhos do Senhor

conservam o conhecimento,

mas as palavras do iníquo

ele transtornará.

13 Diz o preguiçoso:

Um leão está lá fora;

serei morto no meio das ruas.

14 Cova profunda é a boca

das mulheres estranhas;

aquele contra quem o Senhor se irar,

cairá nela.

15 A estultícia está ligada

ao coração da criança,

mas a vara da correção

a afugentará dela.

16 O que oprime ao pobre para se

engrandecer a si mesmo,

ou o que dá ao rico,

certamente empobrecerá.

17 Inclina o teu ouvido

e ouve as palavras dos sábios,

e aplica o teu coração

ao meu conhecimento.

18 Porque te será agradável

se as guardares

no teu íntimo,

se aplicares todas

elas aos teus lábios.

19 Para que a tua confiança

esteja no Senhor,

faço-te sabê-las hoje,

a ti mesmo.

20 Porventura não te escrevi excelentes coisas,

acerca de todo conselho

e conhecimento,

21 Para fazer-te saber

a certeza das palavras

da verdade,

e assim possas responder

palavras de verdade

aos que te consultarem?

22 Não roubes ao pobre,

porque é pobre,

nem atropeles na porta o aflito;

23 Porque o Senhor defenderá

a sua causa em juízo,

e aos que os roubam

ele lhes tirará a vida.

24 Não sejas companheiro

do homem briguento

nem andes com o colérico,

25 Para que não aprendas

as suas veredas,

e tomes um laço

para a tua alma.

26 Não estejas entre os que se comprometem,

e entre os que ficam

por fiadores de dívidas,

27 Pois se não tens com que pagar,

deixarias que te

tirassem até a tua cama

de debaixo de ti?

28 Não removas os antigos

limites que teus pais fizeram.

29 Viste o homem diligente na sua obra?

Perante reis será posto;

não permanecerá

entre os de posição inferior.

1 Τ’ όνομα το καλό είναι προτιμότερο από πληθώρα πλούτη· να σ’ εκτιμούν, πιότερο αξίζει από τ’ ασήμι και το μάλαμα.

2 Ο πλούσιος κι ο φτωχός σ’ ένα σημείο συμπίπτουν: ο Κύριος και τους δυο τους έπλασε.

3 Ο μυαλωμένος βλέπει το κακό και προφυλάγεται· οι ανόητοι προχωρούν και τιμωρούνται.

4 Είν’ η ανταμοιβή του ταπεινού κι εκείνου που τον Κύριο σέβεται, πλούτος και δόξα και ζωή.

5 Τριβόλια και παγίδες στου διεστραμμένου είναι το δρόμο· όποιος φυλάει τη ζωή του απομακρύνεται απ’ αυτά.

6 Μάθαινε το παιδί στην αρχή της ζωής του να ’χει καλές συνήθειες, και δε θα ξεστρατίσει απ’ αυτές ούτε όταν θα ’ναι γέρος πια.

7 Ο πλούσιος εξουσιάζει τους φτωχούς· κι εκείνος που δανείζεται, του δανειστή είναι δούλος.

8 Όποιος σπέρνει αδικία, θερίζει συμφορά· η τυραννία του πάνω στους άλλους, θα τελειώσει.

9 Εκείνος που έχει βλέμμα φιλικό θα ευλογηθεί, γιατί απ’ το δικό του το ψωμί δίνει και στον φτωχό.

10 Διώξε τον εγωιστή και θα λείψει η διχόνοια· θα πάψουν και η φιλονικία και οι προσβολές.

11 Όποιος την καθαρότητα αγαπάει της καρδιάς κι όποιος μιλάει με χάρη, έχει το βασιλιά για φίλο του.

12 Τα μάτια του Κυρίου τη γνώση την περιφρουρούν· ενώ του πονηρού τα λόγια τ’ ανατρέπει.

13 Λέει ο τεμπέλης: «Είναι στο δρόμο ένα λιοντάρι· αν βγω έξω απ’ το σπίτι μπορεί και να με φάει».

14 Λάκκος βαθύς το στόμα είναι της πόρνης· κι αυτός που έχει ενάντια του την οργή του Κυρίου θα πέσει μέσα εκεί.

15 Η ανοησία με του παιδιού συνδέεται την καρδιά· μα της παιδείας το ραβδί θα την απομακρύνει.

16 Όποιος πιέζει τον φτωχό, στο τέλος τον κάνει πλούσιο· κι όποιος δίνει στον πλούσιο, σίγουρα ο ίδιος θα φτωχύνει.*Το εβρ. είναι ασαφές. Εδώ εννοείται η αντίληψη πως όταν ένας φτωχός καταπιέζεται, ο Θεός τού συμπεριφέρεται σαν να είναι δίκαιος. – Για την αντιστροφή των κοινωνικών καταστάσεων των ανθρώπων βλ. Α΄ Σαμ. 2:8· Ιωβ 5:11· Λκ 1:51-53 και εξής.

17 Στρέψε τ’ αυτί σου κι άκου τα λόγια των σοφών, στη γνώση μου αφοσιώσου· 18 γιατί είν’ ευχάριστο να τα κρατάς όλα βαθιά μες στην καρδιά σου, και να τα ψιθυρίζεις με τα χείλη σου. 19 Θα σε διδάξω σήμερα κι εσένα. Για να ’χεις την εμπιστοσύνη σου στον Κύριο. 20 Τριάντα ρητά με συμβουλές και γνώσεις έγραψα για σένα, 21 για να σε κάνω να γνωρίσεις την πραγματική αλήθεια, ώστε με λόγια αλήθειας ν’ απαντάς σ’ εκείνον που την αλήθεια σε στέλνει για να βρεις:

22 Μη γδύνεις το φτωχό επειδή είναι φτωχός, και μην καταπιέζεις το δυστυχή στη δίκη· 23 γιατί ο Κύριος θα υπερασπιστεί το δίκιο τους και θα απειλήσει τη ζωή εκείνων που τους απειλούν.

24 Μην πιάνεις φιλία με άνθρωπο που θυμώνει, και με άνθρωπο ευέξαπτο μη συμπορεύεσαι, 25 για να μη συνηθίσεις στους τρόπους του, και παγίδα γίνουν στην ψυχή σου.

26 Μην είσαι από κείνους που υπόσχονται εύκολα, από κείνους που εγγυώνται για χρέη. 27 Όταν δεν θα ’χεις από πού να τα πληρώσεις, θα πάρουν κάτωθέ σου το κρεβάτι σου.

28 Μη μετατοπίζεις παλιά όρια, που έβαλαν οι πρόγονοί σου για να ορίζουν την ιδιοκτησία τους.

29 Είδες άνθρωπο επιδέξιο στα έργα του; Αυτός θα παρουσιαστεί μπροστά σε βασιλιάδες, όχι μπροστά σε τιποτένιους.