1 Como a neve no verão,

e como a chuva na sega,

assim não fica bem

para o tolo a honra.

2 Como ao pássaro o vaguear,

como à andorinha o voar,

assim a maldição

sem causa não virá.

3 O açoite é para o cavalo,

o freio é para o jumento,

e a vara é para as costas dos tolos.

4 Não respondas ao tolo

segundo a sua estultícia;

para que também não te

faças semelhante a ele.

5 Responde ao tolo segundo

a sua estultícia,

para que não seja sábio

aos seus próprios olhos.

6 Os pés corta,

e o dano sorve,

aquele que manda mensagem pela mão de um tolo.

7 Como as pernas do coxo,

que pendem flácidas,

assim é o provérbio

na boca dos tolos.

8 Como o que arma a funda com pedra preciosa,

assim é aquele que concede honra ao tolo.

9 Como o espinho que

entra na mão do bêbado,

assim é o provérbio

na boca dos tolos.

10 O Poderoso,

que formou todas as coisas,

paga ao tolo,

e recompensa ao transgressor.

11 Como o cão torna ao seu vômito,

assim o tolo repete

a sua estultícia.

12 Tens visto o homem que

é sábio a seus próprios

olhos? Pode-se esperar

mais do tolo do que dele.

13 Diz o preguiçoso:

Um leão está no caminho;

um leão está nas ruas.

14 Como a porta gira nos seus gonzos,

assim o preguiçoso na sua cama.

15 O preguiçoso esconde

a sua mão ao seio;

e cansa-se até de torná-la

à sua boca.

16 Mais sábio é o preguiçoso

a seus próprios olhos

do que sete homens

que respondem bem.

17 O que, passando,

se põe em questão alheia,

é como aquele que pega

um cão pelas orelhas.

18 Como o louco que solta faíscas,

flechas, e mortandades,

19 Assim é o homem que

engana o seu próximo,

e diz: Fiz isso por brincadeira.

20 Sem lenha, o fogo se apagará;

e não havendo intrigante,

cessará a contenda.

21 Como o carvão para as brasas,

e a lenha para o fogo,

assim é o homem contencioso

para acender rixas.

22 As palavras do intrigante

são como feridas;

elas descem ao mais

íntimo do ventre.

23 Como o caco de vaso coberto

de escórias de prata,

assim são os lábios ardentes

com o coração maligno.

24 Aquele que odeia

dissimula com seus lábios,

mas no seu íntimo

encobre o engano;

25 Quando te suplicar

com voz suave

não te fies nele,

porque abriga sete

abominações no seu coração,

26 Cujo ódio se

encobre com engano,

a sua maldade será exposta

perante a congregação.

27 O que cava uma cova

cairá nela;

e o que revolve a pedra,

esta voltará sobre ele.

28 A língua falsa odeia

aos que ela fere,

e a boca lisonjeira provoca a ruína.

1 Όπως είναι αταίριαστο χιόνι το καλοκαίρι, βροχή στο θερισμό, το ίδιο αταίριαστη είναι και η τιμή στον άμυαλο.

2 Σαν το σπουργίτι που ξεφεύγει, το χελιδόνι που πετάει, έτσι κι άδικη κατάρα ξαστοχάει.

3 Μαστίγιο για το άλογο, για το γαϊδούρι χαλινάρι, και για τη ράχη των ανόητων είν’ το ραβδί.

4 Αν απαντήσεις σε μια ανόητη ερώτηση, γίνεσαι το ίδιο ανόητος μ’ εκείνον που ρωτάει.

5 Δώσε ανόητη απάντηση σ’ ερώτηση ανόητη, κι αυτός που σε ρωτάει θα καταλάβει ότι δεν ήταν όσο νόμιζε σοφός.

6 Κόβει τα πόδια του, μπλέκει σε φασαρίες, όποιος μήνυμα στέλνει με ανόητον.

7 Όπως τα σκέλη του χωλού πατούν αβέβαια, έτσι μια παροιμία στου ανόητου το στόμα.

8 Το ίδιο σαν να δένεις λιθάρι στη σφεντόνα, είναι τιμές να δίνεις στον ανόητο.

9 Καθώς αγκάθι προσπαθεί να βγάλει από το χέρι ο μεθυσμένος, τό ίδιο κι ο ανόητος που παροιμία προσπαθεί να πει.

10 Όλα ο δυνάστης τα καταστρέφει, μισθώνοντας ανόητους και τυχαίους περαστικούς.

11 Σαν το σκυλί που σ’ ό,τι ξέρασε ξαναγυρίζει, έτσι ο ανόητος επαναλαμβάνει την ανοησία του.

12 Βλέπεις άνθρωπο που θαρρεί σοφός πως είναι; Πιότερη ελπίδα υπάρχει απ’ τον ανόητο, παρά απ’ αυτόν.

13 Λέει ο τεμπέλης για να μη βγει απ’ το σπίτι του: «Λιοντάρι είναι στο δρόμο! Λιοντάρι στις πλατείες!»

14 Όπως γυρίζει η πόρτα στους αρμούς της, το ίδιο κι ο τεμπέλης στο κρεβάτι του.

15 Βουτάει το χέρι του ο τεμπέλης στην πιατέλα, αλλά βαρυέται να το φέρει ως το στόμα του.

16 Θαρρεί ο τεμπέλης τον εαυτό του πιο σοφό από εφτά ανθρώπους ειδικούς να δώσουν γνώμη.

17 Μοιάζει μ’ αυτόν που πιάνει σκύλο απ’ τ’ αυτιά, ο διαβάτης που μπερδεύεται σε ξένη φασαρία.

18 Σαν το μανιακό, που ρίχνει φλόγες και θανατηφόρα βέλη, 19 έτσι είν’ ο άνθρωπος που απατάει το διπλανό του κι ύστερα λέει: «στ’ αστεία το ’κανα!»

20 Όπου τα ξύλα λείπουν, σβήνει η φωτιά· κι όπου δεν βάζουν λόγια, η διχόνοια παύει.

21 Κάρβουνα για την ανθρακιά, για τη φωτιά τα ξύλα, κι ο άνθρωπος ο εριστικός φιλονικίες ν’ ανάβει.

22 Του συκοφάντη τα λεγόμενα είναι σαν λιχουδιές· ως της κοιλιάς τα βάθη κατεβαίνουν.

23 Δοχείο πήλινο, επιχρισμένο με ασημένιο κράμα είναι τα λόγια τα ένθερμα από κακή καρδιά.

24 Όποιος μισεί, προσποιείται με τα λόγια του και μηχανεύεται στο βάθος την απάτη. 25 Όταν γλυκομιλάει μην τον πιστεύεις, γιατί πολλά έχει μισητά πράγματα στην καρδιά του. 26 Αν με προσποίηση το μίσος του το κρύβει, μέσα στη σύναξη η κακία του θα αποκαλυφθεί.

27 Όποιος σκάβει ένα λάκκο πέφτει ο ίδιος μέσα, κι ο βράχος πίσω θα γυρίσει σ’ αυτόν που τον κατρακυλά.

28 Θα πρέπει να μισείς κάποιον πολύ, αφού με ψέματα γυρεύεις να τον βλάψεις. Οι κολακείες άλλο δεν φέρνουν από καταστροφή.