1 Provérbios de Salomão,

filho de Davi, rei de Israel;

2 Para se conhecer a sabedoria

e a instrução;

para se entenderem,

as palavras da prudência.

3 Para se receber a instrução do entendimento,

a justiça,

o juízo e a equidade;

4 Para dar aos simples,

prudência, e aos moços,

conhecimento e discernimento;

5 O sábio ouvirá

e crescerá em conhecimento,

e o entendido adquirirá

sábios conselhos;

6 Para entender os provérbios

e sua interpretação;

as palavras dos sábios

e as suas proposições.

7 O temor do Senhor é

o princípio do conhecimento;

os loucos desprezam a sabedoria

e a instrução.

8 Filho meu,

ouve a instrução de teu pai,

e não deixes

o ensinamento de tua mãe,

9 Porque serão como diadema

gracioso em tua cabeça,

e colares ao teu pescoço.

10 Filho meu,

se os pecadores procuram te atrair com agrados,

não aceites.

11 Se disserem: Vem conosco

a tocaias de sangue;

embosquemos

o inocente sem motivo;

12 Traguemo-los vivos,

como a sepultura;

e inteiros,

como os que descem à cova;

13 Acharemos toda sorte

de bens preciosos;

encheremos as nossas

casas de despojos;

14 Lança a tua sorte conosco;

teremos todos uma só bolsa!

15 Filho meu,

não te ponhas a caminho com eles;

desvia o teu pé

das suas veredas;

16 Porque os seus pés

correm para o mal,

e se apressam a derramar sangue.

17 Na verdade é inútil estender-se

a rede ante os olhos de qualquer ave.

18 No entanto estes armam ciladas

contra o seu próprio sangue;

e espreitam

suas próprias vidas.

19 São assim as veredas de todo

aquele que usa de cobiça: ela põe

a perder a alma dos que a possuem.

20 A sabedoria clama lá fora;

pelas ruas levanta a sua voz.

21 Nas esquinas movimentadas ela brada;

nas entradas das portas

e nas cidades profere

as suas palavras:

22 Até quando,

ó simples,

amareis a simplicidade?

E vós escarnecedores,

desejareis o escárnio? E vós insensatos,

odiareis o conhecimento?

23 Atentai para a minha repreensão;

pois eis que vos

derramarei abundantemente

do meu espírito

e vos farei saber

as minhas palavras.

24 Entretanto,

porque eu clamei e recusastes;

e estendi a minha mão

e não houve quem desse atenção,

25 Antes rejeitastes

todo o meu conselho,

e não quisestes

a minha repreensão,

26 Também de minha parte eu

me rirei na vossa perdição

e zombarei,

em vindo o vosso temor.

27 Vindo o vosso temor

como a assolação,

e vindo a vossa perdição

como uma tormenta,

sobrevirá a vós aperto

e angústia.

28 Então clamarão a mim,

mas eu não responderei;

de madrugada me buscarão,

porém não me acharão.

29 Porquanto odiaram o conhecimento;

e não preferiram

o temor do Senhor:

30 Não aceitaram o meu conselho,

e desprezaram toda

a minha repreensão.

31 Portanto comerão

do fruto do seu caminho,

e fartar-se-ão

dos seus próprios conselhos.

32 Porque o erro

dos simples os matará,

e o desvario dos insensatos

os destruirá.

33 Mas o que me der ouvidos habitará em segurança,

e estará livre do temor do mal.

1 Συμβουλές με μορφή παροιμιών, που παραδόθηκαν από το Σολομώντα, γιο του Δαβίδ και βασιλιά του Ισραήλ.

2 Οι παροιμίες αυτές βοηθούν ν’ αποκτήσει κανείς σοφία, να καλλιεργηθεί και να καταλαβαίνει τα σοφά αποφθέγματα. 3 Διδάσκουν πώς να ζει κανείς με φρόνηση και να είναι τίμιος, δίκαιος και ειλικρινής. 4 Οξύνουν την κρίση του αμαθή και δίνουν στους νέους γνώση και αξιοσύνη. 5 Ο σοφός που ακούει αυτές τις παροιμίες, ασφαλώς θ’ αυξήσει τις γνώσεις του· κι ο εκπαιδευμένος θ’ αποκτήσει βοηθητικές συμβουλές για τη ζωή. 6 Μ’ αυτό το βιβλίο θα μπορεί κανείς να κατανοεί τα όσα λένε οι σοφοί δάσκαλοι: τα αποφθέγματά τους, τις παροιμίες τους, τις αλληγορίες τους και τα αινίγματά τους.

7 Η βάση της σοφίας είναι ο σεβασμός στον Κύριο· οι ανόητοι περιφρονούν τη σοφία και τη διδαχή.

8 Άκουσε γιε μου του πατέρα σου τη διδαχή και μην περιφρονήσεις της μητέρας σου τις συμβουλές· 9 γιατί στεφάνι ομορφιάς είναι αυτά για το κεφάλι σου και περιδέραιο για το λαιμό σου. 10 Γιε μου, αν θελήσουν οι αμαρτωλοί να σε παραπλανήσουν, μην υποχωρήσεις. 11 Αυτοί μπορεί να σου πουν: «Έλα μαζί μας να στήσουμε καρτέρι για φόνο, τους αθώους να παγιδέψουμε, 12 ζωντανούς να τους καταπιούμε ολόκληρους, όπως τους καταπίνει ο άδης και πάνε στον τάφο· 13 θα βρούμε πολύτιμα αγαθά, θα γεμίσουμε τα σπίτια μας λάφυρα· 14 θα ’χεις κι εσύ το μερτικό σου, κοινό ταμείο θα ’χουμε».

15 Γιε μου, μαζί τους μη συμπορευτείς, φύγε μακριά τους! 16 Τα πόδια τους τρέχουνε στο κακό και βιάζονται να χύσουν αίμα. 17 Μάταια όμως απλώνουν δίχτυ μπρος στα μάτια των πουλιών· 18 αυτοί στήνουν ενέδρες αλλά χύνουν το δικό τους αίμα· βάζουν παγίδες αλλά παγιδεύονται οι ίδιοι. 19 Αυτό συμβαίνει σ’ όλους αυτούς που βγάζουν κέρδη παράνομα· η πλεονεξία αρπάζει τη ζωή όσων σ’ εκείνην παραδίνονται.

20 Η Σοφία*Εδώ, όπως και αλλού, η σοφία είναι προσωποποιημένη (βλ. και κεφ. 8:1–9:6). φωνάζει δυνατά στους δρόμους και στις πλατείες. 21 Στα πολύβουα σταυροδρόμια κραυγάζει· στις πύλες της πολιτείας στέλνει τα μηνύματά της:

22 «Ως πότε, εσείς ανόητοι, την ανοησία θ’ αγαπάτε; Ως πότε οι χλευαστές θα ευχαριστιούνται να χλευάζουν και οι αστόχαστοι τη γνώση θα μισούν; 23 Ακούστε την επίπληξή μου· τότε θα σας χαρίσω άφθονο το πνεύμα μου και θα σας κάνω να κατανοήσετε τα λόγια μου. 24 Σας προσκάλεσα αλλά εσείς αρνηθήκατε· πρόσφερα το χέρι μου μα ούτ’ ένας δεν έδωσε προσοχή. 25 Απορρίψατε όλες μου τις συμβουλές και περιφρονήσατε τις επιπλήξεις μου. 26 Γι’ αυτό κι εγώ με την καταστροφή σας θα γελάσω, θα σας ειρωνευτώ όταν σας κυριέψει ο τρόμος· 27 όταν πέσει σαν θύελλα πάνω σας, κι ο όλεθρός σας έρθει σαν ανεμοζάλη, όταν η θλίψη κι η στενοχώρια ξεσπάσουν πάνω σας. 28 Τότε θα με φωνάζετε μα εγώ δε θ’ αποκρίνομαι· θα με αναζητάτε αλλά δεν θα με βρίσκετε.

29 »Περιφρονήσατε τη γνώση και δεν προτιμήσατε τη θεοσέβεια· 30 δε θελήσατε τη συμβουλή μου και αγνοήσατε όλες μου τις επιπλήξεις. 31 Γι’ αυτό θα γευτείτε της συμπεριφοράς σας τους καρπούς, θα χορτάσετε από τα πονηρά σας σχέδια. 32 Γιατί η απείθεια στο Θεό σκοτώνει τους ανόητους κι η αδιαφορία τούς ασυλλόγιστους τους καταστρέφει· 33 ενώ εκείνος που με ακούει θα ζει με ασφάλεια και θα ’ναι ήσυχος απ’ του κακού τον τρόμο».