1 Ko te tangata tū kē, e whai ana i tā tōna ake hiahia,
e ngangau ana ki ngā whakaaro tōtika katoa.
2 Kāhore o te whakaarokore āhuareka ki te mātauranga;
engari kia whakakitea e ia tōna ngākau.
3 I te taenga mai o te tangata kino ka tae mai anō te whakahāwea,
me te tāwai hei hoa mō te whakamā.
4 He wai hōhonu ngā kupu a te māngai o te tangata;
he awa e rere ana te puna o te whakaaro nui.
5 Ehara i te mea pai te whakapai ki te kanohi o te tangata kino,
te whakapeau kē rānei i tā te tangata tika ina whakawā.
6 E uru ana ngā ngutu o te whakaarokore ki te totohe,
e karanga ana tōna māngai ki ngā whiu.
7 Hei huna anō mōna te māngai o te whakaarokore;
ā, ko ōna ngutu hei rore mō tōna wairua.
8 Ānō he kai reka ngā kupu a te kawe kōrero;
tae tonu iho ki ngā wāhi o roto rawa o te kōpū.
9 Ko te tangata anō hoki e māngere ana ki tāna mahi,
hei teina ia ki te tangata maumau.
10 Hei pourewa kaha te ingoa o Ihowā;
rere ana te tangata tika ki reira, ā, ora ake.
11 Ko ngā rawa o te tangata taonga hei pā kaha mōna,
hei pā tiketike ki tōna whakaaro.
12 I mua ake o te whakangaromanga ka whakakake te ngākau o te tangata;
i mua ake anō hoki o te hōnore ko te ngākau pāpaku.
13 Ko te tangata e whakahoki kupu ana i te mea kāhore anō ia i rongo noa,
he mahi wairangi tērā nāna, he hanga whakamā.
14 E whakamanawanui te wairua o te tangata ki tōna mate;
tēnā ko te wairua marū, ko wai e kaha ki tērā?
15 Ka whiwhi te ngākau o te tangata mātau ki te mōhio;
e rapu ana hoki te taringa o ngā whakaaro nui ki te mōhio.
16 Mā te mea tuku noa a te tangata ka wātea ai he wāhi mōna,
ka kawea hoki ia e tērā ki te aroaro o ngā tāngata nunui.
17 Ko te tangata nāna te kupu tuatahi i te whakawā me te mea kei a ia te tika;
nā, ka haere mai tōna hoa, kei te rapu i te tikanga o tāna.
18 Mā te rota e mutu ai ngā tautohe,
ā, ko tērā hei tauārai i waenganui o te hunga kaha.
19 Ko te tuakana, teina rānei, i whakatakariritia, pakeke atu i te pā kaha;
ā, ko aua tū ngangare me he tūtaki tatau nō te whare rangatira.
20 Ka kī te kōpū o te tangata i ngā hua o tōna māngai,
ka mākona ia i ngā hua o ōna ngutu.
21 Ko te mate, ko te ora kei te arero;
ko te hunga e aroha ana ki tērā ka kai i ōna hua.
22 Ko te tangata kua kite i te wahine māna,
kua kite i te mea pai, kua whiwhi hoki ki tā Ihowā whakapai.
23 He īnoi tā te rawakore hanga he taikaha ia
te whakahoki a te tangata taonga.
24 Ko te tangata tini ngā hoa aroha e whai ana i te hē mōna;
tērā anō ia te hoa aroha, nui atu i tō te tuakana, i tō te teina, tōna piri mai.
1 Quem se isola procura sua própria vontade e se irrita contra tudo o que é razoável.
2 O insensato não tem propensão para a inteligência, mas para a expansão dos próprios sentimentos.
3 O desprezo ombreia com a iniquidade; o opróbrio com a vergonha.
4 As palavras da boca de um homem são águas profundas; a fonte da sabedoria é uma torrente transbordante.
5 Não fica bem favorecer um perverso para prejudicar o direito do justo.
6 Os lábios do insensato promovem contendas: sua boca atrai açoites.
7 A boca do tolo é a sua ruína; seus lábios são uma armadilha para a sua própria vida.
8 As palavras do delator são como gulodices: penetram até as entranhas.
9 O frouxo no trabalho é um irmão do dissipador.
10 O nome do Senhor é uma torre: para lá corre o justo, a fim de procurar segurança.
11 A fortuna do rico é sua cidade forte: em seu pensar, ela é como uma muralha elevada.
12 Antes da ruína, o coração do homem se eleva, mas a humildade precede a glória.
13 Quem responde antes de ouvir, passa por tolo e se cobre de confusão.
14 O espírito do homem suporta a doença, mas quem erguerá um espírito abatido?
15 O coração inteligente adquire o saber; o ouvido dos sábios procura a ciência.
16 O presente de um homem lhe abre tudo, e lhe dá acesso junto aos grandes.
17 Quem advoga sua causa, por primeiro, parece ter razão; sobrevém a parte adversa, que examina a fundo.
18 A sorte apazigua as contendas e decide entre os poderosos.
19 Um irmão ofendido é pior que uma cidade forte; as questões entre irmãos são como os ferrolhos de uma cidadela.
20 É do fruto de sua boca que um homem se nutre; com o produto de seus lábios ele se farta.
21 Morte e vida estão à mercê da língua: os que a amam comerão dos seus frutos.
22 Aquele que acha uma mulher, acha a felicidade: é um dom recebido do Senhor.
23 O pobre fala suplicando; a resposta do rico é ríspida.
24 O homem cercado de muitos amigos tem neles sua desgraça, mas existe um amigo mais unido que um irmão.