1 Kei whakamanamana koe ki te rā āpōpō;
kāhore hoki koe e mōhio ko te aha e puta mai i roto i te rā.
2 Mā tētahi atu tangata te whakamoemiti mōu, kaua mā tōu māngai ake;
mā te tangata kē, kaua mā ōu ngutu ake.
3 He taimaha te kōhatu, he taimaha anō te kirikiri;
he taimaha atu ia i ā rāua tahi te pukuriri o te wairangi.
4 He mea nanakia te riri, he rūtaki te āritarita;
ko wai ia e tū i mua i te hae?
5 He pai kē te riri matanui
i te aroha huna.
6 Ko ngā patu a te hoa aroha he mea nā te pono;
ko ngā kihi ia a te hoariri auau rawa.
7 E ngaruru ana te wairua mākona ki te honikoma;
engari ki te wairua hiakai, reka kau ngā mea kawa katoa.
8 Rite tonu ki te manu e ātiutiu noa atu ana i tōna kōhanga
te tangata e ātiutiu noa atu ana i tōna wāhi.
9 He whakahari ngākau te hinu me te whakakakara;
he pērā anō ngā āhuareka o tō te tangata hoa aroha
i ahu mai i ngā tikanga mateoha i whakatakotoria e tōna ngākau.
10 Ko tōu hoa aroha ake, ā, ko te hoa hoki o tōu pāpā, kaua e whakarērea;
kaua hoki e haere ki te whare o tōu tuakana i te rā e mate ai koe.
He pai kē hoki te hoa e tata ana
i te tuakana i tawhiti.
11 E tāku tama, kia whakaaro nui, kia koa ai tōku ngākau,
kia whakahoki kupu ai hoki ahau ki te hunga e tāwai ana ki ahau.
12 E kite atu ana te tangata tūpato i te hē, ā, ka huna i a ia;
tēnā ko te kūware, haere tonu atu, mamae tonu atu.
13 Tangohia te kākahu o te kaiwhakakapi mō te tangata kē;
tōna taunaha anō hoki mō tā te wahine kē.
14 Ko te tangata e maranga ana i te atatū,
he nui hoki tōna reo ki te manaaki i tōna hoa,
ka kīia tāna he kanga.
15 He māturuturu e pūputu tonu ana i te rā nui te ua,
he wahine ngangare, rite tonu rāua;
16 ko te tangata e mea ana ki te pēhi i a ia,
e mea ana ki te pēhi i te hau, ā, ka tūtaki tōna ringa matau ki te hinu.
17 Ko te rino hei whakakoi mō te rino;
waihoki ko te tangata anō hei whakakoi i te mata o tōna hoa.
18 Ko te kaitiaki o te piki, ka kai i ōna hua;
ka whakahōnoretia te tangata e whakaaro ana ki tōna rangatira.
19 He pērā i te wai, tiro atu, tiro mai he kanohi,
ka pēnā anō tō te tangata ngākau ki te tangata.
20 Ko te rēinga, ko te whakangaromanga, e kore e mākona;
e kore anō hoki e mākona ngā kanohi o te tangata.
21 Ko te oko tahu para mō te hiriwa, ko te oumu mō te kōura;
ā, ko te whakanui i a ia, hei whakamātautau mō te tangata.
22 Ahakoa i tukua e koe te wairangi ki te tuki i roto i te kumete
i waenga i ngā wīti pēpē,
e kore tōna whakaarokore e riro.
23 Kia anga nui koa kia mōhio ki te āhua o āu hipi,
ā, kia pai te tiaki i āu kāhui kau;
24 e kore hoki te taonga e mau tonu;
e mau ianei te karauna ki ngā whakatupuranga katoa?
25 Kua whāiti te hei, e kitea ana te tupu hou,
ā, e kohikohia ana ngā otaota o ngā maunga.
26 Hei mea kākahu mōu ngā reme,
ā, ko ngā koati hei utu mō te māra.
27 Ā tērā te waiū koati, he nui noa atu hei kai māu,
hei kai hoki mā tōu whare,
hei oranga anō hoki mō āu kōtiro.
1 Não te gabes do dia de amanhã porque não sabes o que ele poderá engendrar.
2 Que seja outro que te louve, não a tua própria boca; um estranho, não teus próprios lábios.
3 Pesada é a pedra, pesada a areia, mais pesada ainda é a cólera de um tolo.
4 Crueldade do furor, ímpetos da cólera: mas quem pode suportar o ciúme?
5 Melhor é a correção manifesta do que uma amizade fingida.
6 As feridas do amigo são provas de lealdade, mas os beijos do que odeia são abundantes.
7 Saciado o apetite, calca aos pés o favo de mel; para o faminto tudo o que é amargo parece doce.
8 Um pássaro que anda longe do seu ninho: tal é o homem que vive longe de sua terra.
9 Azeite e incenso alegram o coração: a bondade de um amigo consola a alma.
10 Não abandones teu amigo, o amigo de teu pai; não vás à casa do teu irmão em dia de aflição. Vale mais um vizinho que está perto, que um irmão distante.
11 Sê sábio, meu filho, alegrarás meu coração e eu poderei responder ao que me ultrajar.
12 O homem prudente percebe o mal e se põe a salvo; os imprudentes passam adiante e aguentam o peso.
13 Toma a sua veste, porque ficou fiador de outrem, exige o penhor que deve aos estrangeiros.
14 Quem, desde o amanhecer, louva seu vizinho em alta voz é censurado de o ter amaldiçoado.
15 Goteira que cai de contínuo em dia de chuva e mulher litigiosa, tudo é a mesma coisa.
16 Querer retê-la é reter o vento, ou pegar azeite com a mão.
17 O ferro com o ferro se aguça; o homem aguça o homem.
18 Quem trata de sua figueira, comerá seu fruto; quem cuida do seu senhor, será honrado.
19 Como o reflexo do rosto na água, assim é o coração do homem para o homem.
20 A morada dos mortos e o abismo nunca se enchem; assim os olhos do homem são insaciáveis.
21 Há um crisol para a prata, um forno para o ouro; assim o homem é provado pela sua reputação.
22 Ainda que pisasses o insensato num triturador, entre os grãos, com um pilão, sua loucura não se separaria dele.
23 Certifica-te bem do estado do teu gado miúdo; atende aos teus rebanhos,
24 porque a riqueza não é eterna e a coroa não permanece de geração em geração.
25 Quando se abre o prado, quando brotam as ervas, uma vez recolhido o feno das montanhas,
26 tens ainda cordeiros para te vestir e bodes para pagares um campo,
27 leite de cabra suficiente para teu sustento, para o sustento de tua casa e a manutenção das tuas servas.