1 Ki te noho tahi kōrua ko te rangatira ki te kai,
āta whakaaroa mārietia tērā i tōu aroaro;
2 whakapākia he māripi ki tōu korokoro,
ki te mea he tangata kakai koe.
3 Kaua e hiahia ki āna mea reka;
he kai tinihanga hoki ērā.
4 Kaua e tāruke ki te mea taonga;
kāti tāu mea ki tōu mātauranga.
5 E anga mai rānei ōu kanohi ki taua mea korekore nei?
He pono hoki ka whai parirau te taonga,
koia ānō kei te ēkara, rere ana whaka te rangi.
6 Kaua e kainga te kai a te tangata kanohi kino,
kei minamina hoki koe ki āna mea reka.
7 Ko tāna hoki e mea ai i roto i a ia, pērā tonu ia,
"E kai, e inu!" koia tāna kupu ki a koe;
kāhore ia ōna ngākau ki a koe.
8 Ko te kongakonga i kainga e koe, ka ruakina e koe,
ka maumauria anō hoki āu kupu reka.
9 Kaua e kōrero ki ngā taringa o te kūware;
ka whakahāwea hoki ia ki te whakaaro nui o āu kupu.
10 Kei whakanekehia e koe te rohe tawhito;
kei haere koe ki ngā māra a te pani;
11 nō te mea he kaha tō rātou kaiwhakaora;
ka tohea e ia tā rātou tohe ki a koe.
12 Anga atu tōu ngākau ki te ako,
me ōu taringa ki ngā kupu o te mātauranga.
13 Kaua e tohungia te whiu ki te tamaiti;
ki te patua hoki ia e koe ki te rākau, e kore ia e mate.
14 Tātātia ia e koe ki te rākau,
ā, ka whakaorangia e koe tōna wairua i te rēinga.
15 E tāku tama, ki te whakaaro nui tōu ngākau,
ka koa hoki tōku ngākau, āe rā, tōku nei anō;
16 āe rā, ka hari ōku whatumanawa,
ina kōrero ōu ngutu i ngā mea tika.
17 Kei hae tōu ngākau ki te hunga hara;
engari kia wehi koe ki a Ihowā, ā pau noa te rā.
18 He pono hoki tērā ānō he whakautu;
e kore anō hoki tāu i tūmanako ai e hātepea atu.
19 Whakarongo rā, e tāku tama, kia whai whakaaro hoki koe,
ā, whakatikaia tōu ngākau i te ara.
20 Kei uru ki te hunga kakai wāina;
ki te hunga pukukai kikokiko;
21 nō te mea ka tutuki tahi te tangata inuinu rāua ko te tangata kakai ki te rawakore;
he tawhetawhe hoki te kākahu a te momoe mō te tangata.
22 Whakarongo ki tōu pāpā nāna koe;
kaua hoki e whakahāwea ki tōu whaea ina rūruhi ia.
23 Hokona te pono, kaua hoki e whakawhitiwhitia;
āe rā, te whakaaro nui, te ako hoki, me te mātauranga.
24 Nui atu hoki te koa o te pāpā o te tangata tika;
ā, ko te tangata e whānau he tama whakaaro nui māna, ka hari ia ki a ia.
25 Kia hari tōu pāpā rāua ko tōu whaea,
inā, kia koa te wahine i whānau ai koe.
26 E tāku tama, hōmai tōu ngākau ki ahau,
kia manako anō hoki ōu kanohi ki āku ara.
27 Nō te mea he rua hōhonu te wahine kairau;
he poka kūiti te wahine kē.
28 Āe rā, ka whanga ia ānō he kaipāhua,
ā, ka whakatokomahatia e ia ngā tāngata poka kē.
29 Ko wai e auē? Ko wai e tangi?
Ko wai e totohe? Ko wai e ngangautia?
Ko wai e marū, he mea takekore?
Ko wai e whero tonu ōna kanohi?
30 Ko te hunga e noho roa ana ki te wāina;
ko te hunga e haere ana ki te rapu i te wāina whakaranu.
31 Kaua e titiro ki te wāina i te mea e whero ana,
ina puta tōna kara i roto i te kapu,
ina mania tōna heke.
32 Tōna tukunga iho ānō he nākahi e ngau ana,
koia anō kei te wero a te neke.
33 E kite hoki ōu kanohi i ngā mea rerekē,
ā, ka puta he kupu rerekē i tōu ngākau.
34 Āe rā, ka rite koe ki te tangata e takoto ana i waenga moana,
ki te tangata rānei e takoto ana i te tihi o te rewa.
35 Ā, ka mea koe, "Patua ana ahau e rātou, ā, kīhai ahau i mamae;
tātātia ana ahau e rātou, ā, kīhai ahau i mōhio.
Āhea ahau ara ake ai?
Ka rapua anō e ahau."
1 Quando te assentares à mesa com um grande, considera com atenção quem está diante de ti:
2 põe uma faca na tua garganta, se tu sentes muito apetite;
3 não cobices seus manjares que são alimentos enganosos.
4 Não te afadigues para te enriqueceres, evita aplicar a isso teu espírito.
5 Mal fixas os olhos nos bens, e nada mais há, porque a riqueza tem asas como a águia que voa para o céu.
6 Não comas com homem invejoso, não cobices seus manjares,
7 porque ele se mostra tal qual se calculou em si mesmo. Ele te diz: "Come e bebe", mas seu coração não está contigo.
8 Comido o bocado, tu o vomitarás e desperdiçarás tuas amabilidades.
9 Não fales aos ouvidos do insensato porque ele desprezaria a sabedoria de tuas palavras.
10 Não toques no marco antigo, não penetres na terra dos órfãos,
11 porque seu vingador é poderoso e defenderá sua causa contra ti.
12 Aplica teu coração à instrução e teus ouvidos às palavras da ciência.
13 Não poupes ao menino a correção: se tu o castigares com a vara, ele não morrerá,
14 castigando-o com a vara, salvarás sua vida da morada dos mortos.
15 Meu filho, se o teu espírito for sábio, meu coração se alegrará contigo!
16 Meus rins estremecerão de alegria, quando teus lábios proferirem palavras retas.
17 Que teu coração não inveje os pecadores, mas permaneça sempre no temor do Senhor
18 porque então haverá certamente um futuro e tua esperança não será frustrada.
19 Ouve, meu filho: sê sabio, dirige teu coração pelo caminho reto,
20 não te ajuntes com os bebedores de vinho, com aqueles que devoram carnes,
21 pois o ébrio e o glutão se empobrecem e a sonolência veste-se com andrajos.
22 Dá ouvidos a teu pai, àquele que te gerou e não desprezes tua mãe quando envelhecer.
23 Adquire a verdade e não a vendas, adquire sabedoria, instruções e inteligência.
24 O pai do justo exultará de alegria; aquele que gerou um sábio se alegrará nele.
25 Que teu pai se alegre por tua causa, que viva na alegria aquela que te deu à luz!
26 Meu filho, dá-me teu coração. Que teus olhos observem meus caminhos,
27 pois a meretriz é uma fossa profunda e a entranha, um poço estreito:
28 como um salteador ele fica de emboscada e, entre os homens, multiplica os infiéis.
29 Para quem os "ah"? Para quem os "ais"? Para quem as contendas? Para quem as queixas? Para quem as feridas sem motivo? Para quem o vermelho dos olhos?
30 Para aqueles que permanecem junto ao vinho, para aqueles que vão saborear o vinho misturado.
31 Não consideres o vinho: "como ele é vermelho, como brilha na taça, como corre suavemente!".
32 Mas, no fim, morde como uma serpente e pica como um basilisco!
33 Os teus olhos verão coisas estranhas, teu coração pronunciará coisas incoerentes.
34 Serás como um homem adormecido no fundo do mar, ou deitado no cimo dum mastro:
35 "Feriram-me – dirás tu –; e não sinto dor!". "Bateram-me... e não sinto nada. Quando despertei eu? Quero mais ainda!"