1 Ko ngā whakatauki a Horomona.
He tama whakaaro nui, ka koa te pāpā;
tēnā he tama kūware, he utanga nui mō tōna whaea.
2 Kāhore he rawa o ngā taonga o te kino;
mā te tika ia te oranga ake i te mate.
3 E kore a Ihowā e tuku i te wairua o te tangata tika kia hemokai;
ka panā atu ia e ia te hiahia o te hunga kino.
4 He rawakore te tukunga iho o te ringa ngehe;
mā te ringa kakama ia ka hua te taonga.
5 He kohi raumati tā tama ngākau mahara;
he whakamā ia te rawa a tama moe ngahuru.
6 He manaaki kei te tumuaki o te tangata tika;
he ārita ia kei te waha o te tangata kino, taupoki ai.
7 Ka manaakitia te maharatanga ki te tangata tika;
ka pirau ia te ingoa o te hunga kino.
8 He ngākau whakaaro, ka tahuritia te whakahau;
he ngutu wairangi, ka hinga.
9 Ko te tangata haere tika, e haere ora ana;
ko te tangata parori kē ōna ara, ka mōhiotia ia.
10 Mā te whakakini o te kanohi ka puta ai te pōuri;
ko te ngutu wairangi ia, ka hinga.
11 He puna ora te māngai o te tangata tika;
tēnā ko te māngai o te hunga kino,
ka taupokina tērā e te mahi nanakia.
12 Ko tō te mauāhara he whakaoho i ngā totohe;
ko tō te aroha he hīpoki i ngā hē katoa.
13 E kitea te whakaaro nui ki ngā ngutu o te tangata mātau;
ko te rākau ia te mea mō te tuarā o te ngākaukore.
14 Rongoā ai te hunga whakaaro nui i te mātauranga;
he whakangaromanga ia kei te hori tonu, te māngai o te wairangi.
15 Ko ōna rawa te pā kaha o te tangata taonga;
tēnā ko te hunga kore taonga, hei whakangaromanga tō rātou rawakore.
16 Ko te mahi a te tangata tika e ahu ana ki te ora;
ko ngā hua o te kino ki te hara.
17 Kei te ara ki te ora te tangata e pupuri ana i te kupu ako;
ko te tangata ia e kore e pai kia rīria tōna hē, ka kotiti kē.
18 Ko te tangata e huna ana i te mauāhara he ngutu teka;
ā, he kūware te tangata e whakapuaki ana i te ngautuarā.
19 E kore ngā kupu maha e hapa i te kino;
he mahara nui ia te tangata he ngutu kokopi nei ōna.
20 He hiriwa pai rawa te arero o te tangata tika;
ko te ngākau o te hunga kino, he hauwarea rawa.
21 He tokomaha e whāngaia ana e ngā ngutu o te tangata tika;
ka mate ia te hunga kūware, he kore nō te ngākau mahara.
22 Ka hua te taonga i tā Ihowā manaaki;
kāhore hoki e kīnakitia e ia ki te pōuri.
23 Hei tākaro mā te wairangi te mahi hē;
mā te tangata mātau ia ko te whakaaro nui.
24 Ko tā te tangata kino i wehi ai ka tae anō ki a ia;
ā, ko tā te hunga tika i hiahia ai, ka hōmai.
25 Pahure rawa ake te tūkauati kua kore te hunga kino;
tēnā ko te tangata tika he tūranga pūmau tērā.
26 He winika ki ngā niho, he paowa ki ngā kanohi;
koia anō te māngere ki ōna kaiunga.
27 Ko te wehi ki a Ihowā e whakaroa ana i ngā rā;
ka whakapotoa mai ia ngā tau o te hunga kino.
28 Tūmanako atu te hunga tika, koa iho;
tūmanako atu te hunga kino, ngaro iho.
29 He kaha mō te tangata tika tā Ihowā ara;
he whakangaromanga ia mō ngā kaimahi i te kino.
30 E kore te tangata tika e whakangāueuetia ā ake ake;
e kore ia e nohoia e te hunga kino te whenua.
31 Ko te māngai o te tangata tika hua ana te whakaaro nui;
ka tapahia ia te arero whanokē.
32 E mōhio ana ngā ngutu o te tangata tika ki ngā mea ka manakohia;
he whanokē ia e whakapuakina ana e te māngai o te hunga kino.
1 O filho sábio é a alegria de seu pai; o insensato, porém, a aflição de sua mãe.
2 Tesouros mal adquiridos de nada servem, mas a justiça livra da morte.
3 O Senhor não deixa o justo passar fome, mas repele a cobiça do ímpio.
4 A mão preguiçosa causa a indigência; a mão diligente se enriquece.
5 Quem recolhe no verão é um filho prudente; quem dorme na ceifa merece a vergonha.
6 As bênçãos descansam sobre a cabeça do justo, mas a boca dos maus oculta a injustiça.
7 A memória do justo alcança as bênçãos; o nome dos ímpios apodrecerá.
8 O sábio de coração recebe os preceitos, mas o insensato caminha para a ruína.
9 Quem anda na integridade caminha com segurança, mas quem emprega astúcias será descoberto.
10 Quem pisca os olhos traz desgosto, mas o que repreende com franqueza procura a paz.
11 A boca do justo é uma fonte de vida; a do ímpio, porém, esconde injustiça.
12 O ódio desperta rixas; a caridade, porém, supre todas as faltas.
13 Nos lábios do sábio encontra-se a sabedoria; no dorso do insensato a correção.
14 Os sábios entesouram a sabedoria, mas a boca do tolo é uma desgraça sempre ameaçadora.
15 A fortuna do rico é a sua cidade forte; a pobreza dos indigentes ocasiona-lhes ruína.
16 O salário do justo é para a vida; o fruto do ímpio produz o pecado.
17 O que observa a disciplina está no caminho da vida; anda errado o que esquece a repressão.
18 Quem dissimula o ódio é um mistificador; um insensato o que profere calúnias.
19 Não pode faltar o pecado num caudal de palavras; quem modera os lábios é um homem prudente.
20 A língua do justo é prata finíssima; o coração dos maus, porém, para nada serve.
21 Os lábios dos justos nutrem a muitos; mas os néscios perecem por falta de inteligência.
22 É a bênção do Senhor que enriquece; o labor nada acrescenta a ela.
23 É um divertimento para o ímpio praticar o mal; e para o sensato, ser sábio.
24 O que receia o mal, este cai sobre ele. O desejo do justo lhe é concedido.
25 Quando passa a tormenta, desaparece o perverso, mas o justo descansa sobre fundamentos duráveis.
26 Como o vinagre nos dentes e a fumaça nos olhos, assim é o preguiçoso para os que o mandam.
27 O temor do Senhor prolonga os dias, mas os anos dos ímpios serão abreviados.
28 A expectativa dos justos causa alegria; a esperança dos ímpios, porém, perecerá.
29 Para o homem íntegro o Senhor é uma fortaleza, mas é a ruína dos que fazem o mal.
30 Jamais o justo será abalado, mas os ímpios não habitarão a terra.
31 A boca do justo produz sabedoria, mas a língua perversa será arrancada.
32 Os lábios do justo sabem dizer o que é agradável; a boca dos maus, o que é mau.